bij dit examen
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 51e druk van de atlas.
opgave 1Opgave 1 – Handel van de ACP-landen
Politiek en ruimte
Opgave 1 – Handel van de ACP-landen
Gebruik bron 1 van het bronnenboekje.
De EU heeft aparte handelsafspraken met de zogenaamde ACP-landen,
ontwikkelingslanden uit Afrika, het Caribisch en het Pacifisch gebied. In Lomé,
de hoofdstad van het Afrikaanse Togo, werden in 1975 de zogenaamde
Lomé-akkoorden gesloten. In deze akkoorden werd de toegang tot de EU
geregeld voor allerlei producten uit de ACP-landen.
11p
Waarom heeft de EU juist met deze landen aparte handelsafspraken gemaakt?
De ACP-landen hebben een zwakke positie op de wereldhandelsmarkt.
22p
Geef met behulp van de kaartbladen ‘DE AARDE, ontwikkelingskenmerken’ twee
aanwijzingen die duiden op die zwakke positie van de ACP-landen op de
wereldhandelsmarkt.
Stelling: Het resultaat van de handelsafspraken tussen de EU en de ACP-landen
is in de periode 1980-2001 voor de ACP-landen niet echt succesvol geweest.
31p
Geef een argument vóór deze stelling ontleend aan de cijfers uit bron 1.
41p
Geef een argument tégen deze stelling ontleend aan de cijfers uit bron 1.
opgave 2Opgave 2 – Gemeentelijke herindeling, enkele voorbeelden
Gebruik de bronnen 2 tot en met 5 van het bronnenboekje.
51p
Van welke categorie gemeenten is volgens bron 2 tussen 1900 en 2000 het
aandeel in de totale bevolking van Nederland het sterkst toegenomen?
Behalve de gemeentelijke herindeling is er nog een oorzaak aan te wijzen voor
de groei van de in de vorige vraag bedoelde categorie gemeenten. Deze
oorzaak trad vooral na 1960 op.
61p
Geef deze oorzaak.
Samenvoeging van gemeenten kan zowel tot een homogene als tot een
functionele regio leiden.
Een homogene regio is gebaseerd op één criterium of een complex van criteria,
bijvoorbeeld een industriegebied of een recreatiegebied.
Een functionele regio is gebaseerd op het verzorgingsgebied rond een centrale
plaats.
72p
Zet onder elkaar op je antwoordblad:
− bron 3 (Loosdrecht)
− bron 5 (Waddeneilanden)
Zet achter elke bron of door de samenvoeging van de betrokken gemeenten een
homogene of een functionele regio is/zal ontstaan.
Waterland, genoemd in bron 4, is een homogene regio en maakt tevens deel uit
van een grotere, functionele regio.
82p
Formuleer twee vragen waarmee je kunt onderzoeken tot welke grotere,
functionele regio Waterland behoort.
opgave 3Opgave 3 – Regio Eemland
92p
Toon met behulp van kaartblad 31 (51e druk: 27) aan dat voor een groot deel
van de inwoners van de regio Eemland de gemeente Amersfoort tot hun
functionele regio behoort.
Noteer ook de gebruikte kaart.
101p
Hoe blijkt uit kaart 31C (51e druk: 27C) dat in de regio Eemland in de periode
1960-1990 suburbanisatie heeft plaatsgevonden?
113p
Van welk deel van de regio Eemland sluit het ruimtelijke gedrag van de inwoners
niet aan bij de politiek-ruimtelijke organisatie van dat gebied?
Beargumenteer je keuze.
opgave 4Opgave 4 – Steenwijk
Gebruik bron 6 van het bronnenboekje.
Atlaskaart 57A (51e druk: 51A) geeft informatie over de rangorde van centrale
plaatsen en de verzorgingsgebieden in Nederland.
Deze kaart is gebaseerd op gegevens van ruim 30 jaar geleden. Sinds die tijd is
er wel wat veranderd.
121p
Welke informatie geeft de kaart over de plaats Steenwijk?
132p
Maak met behulp van de atlas duidelijk dat de grens van het verzorgingsgebied
van de plaats Steenwijk niet samenvalt met de bestuurlijke grens van Steenwijk.
142p
Leg uit waarom beide soorten grenzen niet samenvallen. Vergelijk daarvoor de
bestuurlijke grenzen met de grenzen van het verzorgingsgebied.
Bij een besluit tot samenvoeging van gemeenten zijn verschillende
bestuurslagen betrokken. De nationale overheid zal vrijwel altijd vóór zo’n
besluit zijn.
151p
Leg uit waarom de nationale overheid vrijwel altijd vóór samenvoeging van
gemeenten zal zijn.
opgave 5Opgave 5 – Handel tussen Mexico en de Europese Unie
Gebruik de bronnen 7 tot en met 10 van het bronnenboekje.
In de bronnen 8 en 9 wordt de buitenlandse handel van Mexico weergegeven in
twee verschillende jaren.
162p
Welke twee belangrijke verschillen in de handel tussen Mexico en de Europese
Unie tussen 1992 en 1997 kun je aflezen uit de bronnen 8 en 9?
172p
Geef de verklaring voor deze twee verschillen.
In bron 10 worden verschillende termijnen van tariefafbouw voor de diverse
cacaoproducten genoemd.
183p
Beredeneer waarom voor sommige cacaoproducten de tarieven sneller worden
afgebouwd dan voor andere.
opgave 6Opgave 6 − De Ebrodelta
Natuur en milieu
Opgave 6 − De Ebrodelta
Gebruik de bronnen 11 tot en met 14 van het bronnenboekje.
Na de Spaanse verkiezingen in juni 2004 werd bekend dat de nieuwe Spaanse
regering heeft besloten om de Ebrotransfer niet uit te voeren. Als alternatief voor
de Ebrotransfer worden er nu vijftien ontziltingsinstallaties langs de zuidoostkust
gebouwd.
In het stroomgebied van de Ebro is volop water aanwezig, aldus de toenmalige
premier Aznar in bron 11. Een deel van dit water zou in het droge zuiden goed
gebruikt kunnen worden.
191p
Hoeveel neerslag valt er volgens atlaskaart 109B (51e druk: 99B) per jaar in de
droogste delen van Zuidoost-Spanje?
201p
Waarom komen er op kaart 109B (51e druk: 99B): de neerslagkaart van Spanje
minder neerslagklassen voor dan op kaart 181 C (51e druk: 161C): de
wereldkaart jaarlijkse neerslag?
De kans was zeer groot dat de Ebrodelta na het tot stand komen van de
Ebrotransfer, in de toekomst niet verder zou aangroeien.
212p
Geef daarvoor de verklaring.
Het Spaans Nationaal Hydrologisch Plan is via politieke besluitvorming tot stand
gekomen. Je mag ervan uitgaan dat daarbij onder meer aspecten uit de
economische en de natuurdimensie afgewogen zijn.
Zonder twijfel zou de uitvoering van het Nationaal Hydrologisch Plan voor
Zuidoost-Spanje economische voordelen kunnen opleveren, onder andere voor
de landbouw.
222p
Leg uit dat de groei van de landbouwactiviteiten door de uitvoering van het
Nationaal Hydrologisch Plan ook op nationale schaal economisch voordeel zou
kunnen opleveren.
231p
Welke andere voor Zuidoost-Spanje belangrijke economische activiteit zou
waarschijnlijk profiteren van de uitvoering van het Nationaal Hydrologisch Plan?
opgave 7Opgave 7 − Het zeekleilandschap in Noord-Nederland
Gebruik de bronnen 15 en 16 van het bronnenboekje.
In bron 15 is een gedeelte van het zeekleigebied in Noord-Nederland zichtbaar.
Bij de letters A, B en C staan verschillende hoogtecijfers. De cijfers laten zien
dat er een verband is tussen de hoogteligging en de afstand tot de kust.
241p
Welk verband wordt hier bedoeld?
252p
Geef een verklaring voor het verloop van de hoogtecijfers van punt A naar
punt C.
262p
Leg uit waarom de Noordpolder een strokenverkaveling heeft.
In maart 2004 bleek een meerderheid van de Tweede Kamer geen bezwaren
meer te hebben tegen het exploiteren van nieuwe aardgasvelden in de
Waddenzee. De winning van aardgas moet gebeuren vanaf de vaste wal, zodat
de natuur geen schade ondervindt (zie bron 16).
Volgens organisaties als Greenpeace, de Waddenvereniging en
Vogelbescherming zijn er wel degelijk grote risico’s voor de natuur. De kwelders
aangegeven met de letter D in bron 15, zullen groot gevaar lopen geheel of
gedeeltelijk te verdwijnen.
272p
Welke argumentatie kunnen genoemde organisaties aanvoeren voor het
mogelijk geheel of gedeeltelijk verdwijnen van deze kwelders?
Het in bron 16 afgebeelde gebied is ook erg geschikt voor het gebruik van een
energiebron met een stroomkarakter.
283p
Geef de bedoelde energiebron en leg uit waarom juist dit gebied daarvoor erg
geschikt is.
opgave 8Opgave 8 − Waterbalans en waterkwaliteit in Nederland
De waterbalans op kaart 43M (51e druk: 39L) laat zien in welke periode van het
jaar De Bilt een neerslagtekort heeft en in welke periode er sprake is van een
neerslagoverschot.
291p
In welke maanden is er volgens de atlas een neerslagtekort in De Bilt?
Behalve over neerslag, kan Nederland ook over rivierwater beschikken. Al is dat
van een mindere kwaliteit, we maken er toch gebruik van.
Om dit water goed te kunnen gebruiken zijn er onder andere
drinkwaterspaarbekkens in de Biesbos aangelegd, zoals op atlaskaart 47E
(51e druk: 43E) te zien is.
Of het bij dit water gaat om een natuurlijke hulpbron met een voorraadkarakter
of om een natuurlijke hulpbron met een stroomkarakter, voor beide is iets te
zeggen.
301p
Geef een argument voor de opvatting dat het water in de spaarbekkens een
natuurlijke hulpbron is met een stroomkarakter.
311p
Geef een argument voor de opvatting dat het water in de spaarbekkens een
natuurlijke hulpbron is met een voorraadkarakter.
Stelling:
De kwaliteit van het beschikbare water voor de spaarbekkens in de Biesbos is in
de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw verbeterd.
322p
Noteer twee gegevens uit de atlas waarop deze stelling is gebaseerd.
De aanleg van nieuwe spaarbekkens voor drinkwater in Nederland, waaronder
de Zuiderklip, lijkt gewenst. Zie atlaskaart 47E (51e druk: 43E).
331p
Geef hiervoor een reden, ontleend aan de kaartbladen 46-47 (51e druk: 42-43).
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
22p
31p
41p
51p
61p
72p
82p
92p
101p
113p
121p
132p
142p
151p
162p
172p
183p
191p
201p
212p
222p
231p
241p
252p
262p
272p
283p
291p
301p
311p
322p
331p
