opgave 1Opgave 1 – Arbeidsmigratie in India en Nepal
Wereld
Opgave 1 – Arbeidsmigratie in India en Nepal
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.
Gebruik bron 1.
In India en Nepal heeft de binnenlandse arbeidsmigratie effect op de
bevolkingsspreiding in beide landen.
11pGeef aan welk effect de binnenlandse arbeidsmigratie heeft op de
bevolkingsspreiding in India en Nepal.
Gebruik bron 1 en het kaartenkatern.
Het aandeel internationale geldzendingen in het bnp van Nepal is groter
dan dat van India.
22pGeef hiervan twee oorzaken.
Veel vertrekgebieden in India en Nepal bevinden zich in het demografisch
transitiemodel in de transitiefase tussen hoge geboorte- en sterftecijfers
en lage geboorte- en sterftecijfers.
32pBeredeneer waarom deze demografische situatie bijdraagt aan een
toename van de arbeidsmigratie.
Gebruik bron 2.
Zuid-Zuidmigratie ontstaat door economische groei in zowel de
vestigingsgebieden als in de vertrekgebieden.
42pGeef aan waarom economische groei
− in vestigingsgebieden leidt tot een toename van de Zuid-Zuidmigratie;
− in vertrekgebieden leidt tot een toename van de Zuid-Zuidmigratie.
Gebruik bron 2.
Tijdens de coronapandemie in 2020 en 2021 kwamen veel lokale
economieën in India in economische problemen.
52pBeredeneer waarom tijdens de coronapandemie juist die lokale
economieën in economische problemen kwamen.
opgave 2Opgave 2 – Investeringen in het Keniaanse spoor
Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
De door de Britten aangelegde infrastructuur in Kenia heeft een
kenmerkend koloniaal patroon. De laatste jaren investeert China in de
infrastructuur van Kenia.
61pGeef aan wat voor type kolonie Kenia was.
72pBeredeneer waarom de door de Chinezen aangelegde infrastructuur ook
een koloniaal patroon heeft.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
China is tegenwoordig niet alleen in Kenia, maar ook in veel andere
landen in het oosten van Afrika de grootste investeerder.
83pGeef
− twee redenen vanuit de economische dimensie waarom China veel
geld investeert in landen in het oosten van Afrika;
− vanuit een andere dimensie een reden waarom China veel geld
investeert in landen in het oosten van Afrika.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Stelling: door de aanleg van de door China gefinancierde spoorlijnen zal
Kenia in de toekomst een centrumpositie in Afrika kunnen innemen.
92pGeef
− een argument voor de stelling;
− een argument tegen de stelling.
opgave 3Opgave 3 – Vikingen op IJsland
Aarde
Opgave 3 – Vikingen op IJsland
Bij deze opgave horen de bronnen 5 tot en met 7.
Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
De Vikingen trokken vanuit Noorwegen naar IJsland, omdat het in
Noorwegen lastig werd om nog geschikte landbouwgrond te maken.
102pGeef twee fysisch geografische oorzaken waardoor het in Noorwegen
lastig is om geschikte landbouwgrond te maken.
Gebruik het kaartenkatern.
Nergens op de Midden-Atlantische rug produceren vulkanen zoveel dunne
en vloeibare lava als op IJsland.
113pGeef
− het begrip waarmee de plaatbeweging in IJsland wordt aangeduid;
− de naam van het gesteente waaruit IJsland vooral bestaat;
− met een aanwijzing uit het kaartenkatern de oorzaak waardoor op
IJsland zo veel dunne en vloeibare lava wordt geproduceerd.
Gebruik de bronnen 5 en 6.
In het jaar 1104 maakten de Vikingboeren een grote uitbarsting van de
vulkaan Hekla mee.
122pGeef de oorzaak waardoor de Vikingboeren in het noorden van IJsland
van deze vulkaanuitbarsting
− op korte termijn hinder ondervonden;
− op lange termijn profiteerden.
Gebruik de bronnen 5 en 7.
Aan het einde van de middeleeuwen namen de opbrengsten uit de
landbouw door overbeweiding en overbegrazing af. Deze overbeweiding
en overbegrazing waren een gevolg van een combinatie van een
natuurlijke en een menselijke oorzaak.
132pWelke twee oorzaken zijn dit?
opgave 4Opgave 4 − Klimaten op de Kreeftskeerkring
Bij deze opgave horen de bronnen 8 en 9.
Gebruik bron 8 en het kaartenkatern.
Rond de Kreeftskeerkring valt in de periode december − februari in het
algemeen weinig neerslag.
142pLeg met de overheersende luchtdrukverdeling uit dat rond de
Kreeftskeerkring in de periode december − februari in het algemeen
weinig neerslag valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
Hieronder staan drie gegevens over het klimaat van de in bron 8 en 9
genoemde plaatsen.
Gegeven 1: in Al Hamra is het verschil tussen de gemiddelde
temperatuur in de winter en de zomer kleiner dan in Yabrin.
Gegeven 2: in Bhopal neemt de gemiddelde maandtemperatuur in de
periode mei − augustus af.
Gegeven 3: in Bhopal en Dhaka valt in de periode juli − september een
grote hoeveelheid neerslag.
153pGeef voor elk gegeven aan waardoor dit wordt veroorzaakt.
Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
In India en Bangladesh duurt het regenseizoen van juni tot en met
september. In Bhopal (India) valt in het regenseizoen minder neerslag dan
in Dhaka (Bangladesh).
162pLeg uit dat in Bhopal in het regenseizoen minder neerslag valt dan in
Dhaka.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
Drie van de vier genoemde plaatsen in de bronnen 8 en 9 hebben voor
een groot deel van het jaar een tekort aan zoet water. Eén plaats heeft in
de droge tijd wel voldoende zoet water beschikbaar.
172pGeef aan
− welke plaats dit is;
− waardoor in deze plaats in de droge tijd wel voldoende zoet water
beschikbaar is.
opgave 5Opgave 5 – De ‘boog van ontbossing’ in Brazilië
Opgave 5 – De ‘boog van ontbossing’ in Brazilië
Bij deze opgave hoort bron 10.
Gebruik bron 10.
De meeste ontbossing vindt plaats aan de randen van het
Amazonegebied. Ook dieper in het tropisch regenwoud wordt het
Amazonegebied toegankelijker gemaakt.
182pBeredeneer dat het toegankelijk maken van het Amazonegebied bijdraagt
aan ontbossing.
Gebruik bron 10.
De boog van ontbossing schuift steeds verder het Amazonegebied in.
In dit gebied vindt landroof (landgrabbing) door grootschalige
commerciële landbouwbedrijven ten koste van kleine boeren plaats.
192pBeredeneer waarom deze vorm van landroof bijdraagt aan het opschuiven
van de boog van ontbossing.
Gebruik bron 10 en de kaartbladen Brazilië en Amazonië Ontbossing in
het kaartenkatern.
Hieronder staan twee toekomstscenario’s voor de deelstaat Pará in het
noorden van Brazilië.
Toekomstscenario a: in dit gebied zal het bos met rust worden gelaten.
Toekomstscenario b: dit gebied zal worden ontbost.
204pNoteer ‘toekomstscenario a’ en ‘toekomstscenario b’ onder elkaar op je
antwoordblad.
Geef voor elk toekomstscenario twee aanwijzingen uit de kaarten waaruit
blijkt dat dit toekomstscenario mogelijk is.
opgave 6Opgave 6 − Paraisópolis, een favela in São Paulo
Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.
Gebruik bron 11.
De foto in bron 11 bevestigt het beeld dat veel Europeanen hebben van
Brazilië als land met een grote sociaaleconomische en ruimtelijke
ongelijkheid.
213pGeef
− het begrip waarmee zo'n dergelijk beeld wordt aangeduid;
− het schaalniveau waarop bron 11 ruimtelijke ongelijkheid laat zien;
− een voorbeeld in Brazilië van sociaaleconomische en ruimtelijke
ongelijkheid op een hoger schaalniveau.
Gebruik bron 11.
De Braziliaanse term favela wordt in het Nederlands vaak vertaald met de
term sloppenwijk.
221pGeef met bron 11 aan dat de Nederlandse vertaling sloppenwijk niet van
toepassing is op Paraisópolis.
Gebruik de bronnen 11 tot en met 13.
Hieronder staan drie uitspraken over de bronnen 11 tot en met 13.
Uitspraak 1: de foto in bron 11 laat de grootst mogelijke ruimtelijke en
sociale verschillen in Brazilië zien.
Uitspraak 2: de sociale kwetsbaarheid is in favela’s in São Paulo hoog tot
zeer hoog.
Uitspraak 3: de grootste favela’s liggen aan de randen van de gemeente.
232pGeef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik de bronnen 12 en 13.
Paraisópolis heeft een gunstige ligging om tot economische groei te
komen.
242pBeredeneer waarom juist de ligging van Paraisópolis gunstig is voor
economische groei in de wijk.
opgave 7Opgave 7 − Sargassum-zeewier
Caribisch gebied
Opgave 7 − Sargassum-zeewier
Bij deze opgave hoort bron 14.
Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
De laatste jaren komt steeds meer sargassum-zeewier terecht op de
stranden van de Benedenwindse eilanden.
252pGeef aan
− welke zeestroom het sargassum-zeewier van de noordoostkust van
Brazilië naar het Caribisch gebied transporteert;
− waardoor het sargassum-zeewier uiteindelijk op de stranden van de
Benedenwindse eilanden terecht komt.
Gebruik bron 14.
Wetenschappers onderzoeken waardoor de hoeveelheid sargassum-
zeewier voor de noordoostkust van Brazilië de laatste jaren gegroeid is.
Intensivering van de landbouw in het Amazonegebied zou een oorzaak
kunnen zijn.
262pLeg uit dat intensivering van de landbouw in het Amazonegebied kan
leiden tot een groeiende hoeveelheid sargassum-zeewier in de oceaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 14.
Grote hoeveelheden sargassum-zeewier kunnen op de Benedenwindse
eilanden voor economische problemen zorgen.
273pBeschrijf in drie stappen dat grote hoeveelheden sargassum-zeewier op
de Benedenwindse eilanden voor economische problemen kunnen
zorgen.
Betrek in je beschrijving de eenzijdigheid van de economie op de
Benedenwindse eilanden.
opgave 8Opgave 8 − Toerisme op Bonaire
Bij deze opgave hoort bron 15.
Bonaire is politiek gezien als Caribisch openbaar lichaam een bijzondere
gemeente van Nederland (zie bron 15). Tussen Bonaire en andere
Nederlandse gemeenten zijn veel verschillen. Bij aardrijkskunde worden
verschillen tussen gebieden vaak bekeken vanuit vijf verschillende
dimensies.
283pGeef zes verschillen tussen de gemeente Bonaire en de gemeenten in
Nederland
− twee verschillen vanuit de dimensie natuur;
− twee verschillen vanuit de sociaal-culturele dimensie;
− twee verschillen vanuit de economische dimensie.
Gebruik bron 15.
Koraalriffen zijn geliefde plekken voor duikers. De mooiste duikplekken
liggen dan ook ten westen van Bonaire, doordat ten noorden en ten
oosten van Bonaire nauwelijks koraalriffen ontstaan zijn.
292pLeg met de atmosferische situatie uit dat ten noorden en ten oosten van
Bonaire nauwelijks koraalriffen ontstaan zijn.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Het aantal cruisetoeristen is sterk gestegen ten opzichte van het aantal
vliegtoeristen. Toch levert het cruisetoerisme minder geld op dan het
vliegtoerisme.
302pGeef hiervoor twee redenen.
De laatste tien jaar vestigen zich steeds meer Nederlanders op Bonaire.
312pGeef twee negatieve gevolgen van deze toename, elk vanuit een andere
dimensie.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
