opgave 3Opgave 3
Met een fiets verdien je iets
Automobiliteit wordt een steeds groter probleem in Nederland. De files worden
langer en veroorzaken extra kosten. Dit treft ook het Universitair Medisch
Centrum (UMC) en haar werknemers. Het UMC stimuleert al jaren het
fietsgebruik onder haar werknemers met verschillende maatregelen: bron 4.
Het UMC presenteert een nieuw plan om dit fietsgebruik nog verder te
bevorderen: bron 5. De ondernemingsraad van het UMC is enthousiast over het
plan, maar waarschuwt wel: “Wij denken dat het UMC in haar plan onvoldoende
rekening houdt met het risico op moreel wangedrag.”
Gebruik bron 4 bij de vragen 12 en 13.
122pLeg uit dat er bij de investeringen die door het UMC zijn gedaan voor
fietsvoorzieningen sprake kan zijn van verzonken kosten.
132pBereken de verwachte besparing op jaarbasis die het UMC met de genoemde
maatregelen kan realiseren in 2010, vergeleken met de situatie vóór 2005.
Gebruik bron 5.
142pLeg uit hoe er een risico op moreel wangedrag (moral hazard) van werknemers
kan ontstaan bij uitvoering van het UMC-fietsplan.
Uit onderzoek blijkt dat een werknemer in 2011 aan reiskostenvergoeding per
dag minimaal € 5 voordeel wil hebben om de auto te laten staan en de fiets te
nemen voor het woon-werkverkeer.
Gebruik bron 6 en bovenstaande zin.
152pToon met een berekening aan dat de fietsvergoeding door het UMC tenminste
45,71 (afgerond) cent per kilometer moet bedragen, om te zorgen dat een
werknemer in 2011 voor het woon-werkverkeer overstapt van de auto naar de
fiets.
Een vervoerseconoom is het niet eens met een onderdeel van de prognose in
bron 6: “Ik denk dat bij de groep werknemers die binnen tien kilometer van het
werk wonen het gemiddelde aantal fietskilometers zal toenemen na invoering
van het UMC-fietsplan.”
Gebruik bron 5 en bron 6.
162pBeschrijf de afweging van werknemers van het UMC die kan leiden tot een
toename van dit gemiddelde aantal fietskilometers bij deze groep werknemers.
bron 4 fietsen met beleid: steeds meer UMC-ers op de fiets
uit een krant:
“Vanaf 2005 bevordert het UMC het gebruik van de fiets door haar werknemers. Het
aantal werknemers dat voorheen de auto gebruikte en nu op de fiets naar het werk
komt, is vanaf 2005 tot en met 2010 met 450 personen toegenomen. Er zijn extra
voorzieningen getroffen voor betere fietsbereikbaarheid en fietsenreparatie, ten
bedrage van € 65.000 per jaar. Het UMC ziet deze investering als één van de
besparingen: jaarlijks kosten autoparkeerplaatsen € 1.500 per werknemer, voor
fietsparkeerplaatsen is dat slechts € 120 per werknemer. Het UMC heeft berekend
dat de dagelijkse files rondom de stad jaarlijks leiden tot inkomstenverlies voor het
UMC van € 1 miljoen. Het gaat dan bijvoorbeeld om niet nagekomen afspraken in de
polikliniek door te laat gekomen personeel. Door vermindering van de files hoopt het
UMC dit inkomstenverlies te halveren, hetgeen ook gezien wordt als een besparing.”
bron 5 UMC-fietsplan: fiets van de werkgever met GPS
vervolg uit de krant:
“Maar het UMC gaat verder: vanaf 2011 gaat het UMC alle fietsende werknemers
een hogere prijs per kilometer vergoeden dan werknemers die toch de voorkeur
geven aan de auto om op hun werk te komen. Daarnaast stelt het UMC aan
werknemers gratis een fiets in bruikleen ter beschikking. Deze fiets is uitgerust met
het Global Positioning System (GPS), waardoor het aantal fietskilometers berekend
kan worden. Vanwege de privacy mogen de locaties, tijden en data niet per
werknemer op naam geregistreerd worden. Er vindt wel registratie plaats van het
aantal reisdagen per werknemer. De fiets mag alleen voor woon-werkverkeer
gebruikt worden.
Uit eigen onderzoek van het UMC is gebleken dat gewoontegedrag de belangrijkste
reden is om de auto te gebruiken voor woon-werkverkeer, ook bij afstanden korter
dan 10 kilometer.”
bron 6 gegevens van de groep UMC-werknemers met een enkele
reisafstand korter dan 10 kilometer
situatie 2010 vóór invoering plan prognose UMC: situatie 2011 na invoering plan aantal autogebruikers* ) 20% 8% gemiddeld aantal autokilometers (enkele reis) 7 7 autovergoeding per kilometer 19 cent 10 cent aantal fietsgebruikers* ) 37% 49% gemiddeld aantal fietskilometers (enkele reis) 7 7 fietsvergoeding per kilometer 0 cent … (vraag 15) * ) als percentage van het totaal aantal werknemers met 10 kilometer; het resterende deel maakt gebruik van een enkele reisafstand korter het openbaar vervoer of komt dan te voet
opgave 4Opgave 4
China versus de VS
De economische politiek van China is onder andere gebaseerd op lage
arbeidskosten, modernisering van de infrastructuur en een lage wisselkoers van
de eigen munt (yuan) ten opzichte van de Amerikaanse dollar. De waarde van
de yuan is gekoppeld aan de waarde van de dollar. Het grote handelsoverschot
van China met de Verenigde Staten van Amerika (VS) zorgt voor een opwaartse
druk op deze wisselkoers. De aankoop door de Chinese monetaire autoriteiten
van veel waardepapieren in dollars, met name Amerikaanse staatsobligaties,
zorgt juist voor een neerwaartse druk. Deze aankoop is weer belangrijk voor de
VS, want op die manier financiert de Amerikaanse overheid een deel van haar
enorme begrotingstekort.
Toch heeft de regering van de VS veel kritiek op de kunstmatig laag gehouden
koers van de yuan: dit biedt Chinese exporteurs een concurrentievoordeel. De
regering van de VS overweegt daarom invoerheffingen op Chinese producten en
andere invoerbeperkingen af te dwingen bij de Wereldhandelsorganisatie WTO.
171pNoem nog een andere invoerbeperkende maatregel dan invoerheffingen, die de
VS kan gebruiken tegen China.
184pBeschrijf twee nadelen die invoerbeperkingen door de VS tegen China kunnen
hebben voor de economie van de VS.
Met betrekking tot de wisselkoers van de yuan in dollars is het volgende bekend:
192pBereken, in twee decimalen nauwkeurig, de koers van de yuan in dollars die
volgens deze econoom de juiste waarde zou weergeven in maart 2010.
Een woordvoerder van de Chinese regering zegt:
“Een heel geleidelijke koersstijging van onze munt is voor ons geen probleem,
maar wat de regering van de VS van ons land eist, tientallen procenten
koersstijging binnen een jaar, zou zeer schadelijk zijn voor de Chinese
economie. Ik beweer dat onze binnenlandse economie nog niet sterk genoeg is
om het te verwachten verlies aan exportopbrengsten op te vangen.”
Gebruik bron 7 en bron 8.
204pBeschrijf twee argumenten die de bewering van de woordvoerder kunnen
ondersteunen: één argument op basis van bron 7 en één argument op basis van
bron 8.
Gebruik bron 8, onderdeel B.
212pBeschrijf, met gebruik van gegevens uit dit deel van bron 8, één argument dat
de bewering van de woordvoerder kan tegenspreken.
bron 7 particuliere consumptie in procenten van het bruto binnenlands
bron 8 economische kerngegevens China
2000-2005 2006 2007 2008 2009 2010 A: waarde, in % van het nominaal bbp investeringen bedrijven en overheid 37,7 40,7 40 41,1 45 n.b. export 25,7 35 35,4 32,7 24,5 n.b. saldo lopende rekening 3,1 9,1 10,7 9,6 6,2 n.b. nationale besparingen 42,6 51,7 53 53,2 53,1 n.b. B: volume, % mutatie t.o.v. vorig jaar particuliere consumptie 8 11,3 11 9,4 8 n.b. investeringen bedrijven en overheid 14,7 22,1 20,2 15,2 36,6 n.b. export 25,3 23,7 20 7,3 − 23,1 n.b. bbp 9,4 11,6 13 9 7,7 n.b. C: % mutatie t.o.v. vorig jaar prijspeil particuliere consumptie + 1,2 + 1,5 + 4,8 + 5,9 − 1,1 + 5,2% kolom 2000-2005: gemiddelde over zes kolom 2010: n.b. = niet bekend jaren
