opgave 1Opgave 1 Drugsbeleid
Bij deze opgave hoort tekst 1.
12p
Wanneer noemen we een maatschappelijk probleem ook een politiek probleem?
Verwijs in je antwoord naar de gegevens uit tekst 1 die betrekking hebben op deze vraag.
Deelname aan een discussiemiddag met politici is één van de mogelijkheden waarover
burgers beschikken om deel te nemen aan de politieke besluitvorming.
21p
Van welke vorm van politieke participatie is hier sprake?
32p
Geef de twee andere vormen van politieke participatie waar burgers gebruik van kunnen
maken en geef van elk een voorbeeld.
Je kunt het politieke proces van de aanpak van de drugsproblematiek in de steden op
nationaal niveau beschrijven met behulp van het barrièremodel van de politieke
besluitvorming.
44p
Noem de verschillende barrières van dit model en geef per fase of barrière een voorbeeld
van een actor en de rol die deze in het politieke proces vervult.
Neem de klachten van de bewoners van wijken met drugsoverlast als uitgangspunt bij het
geven van voorbeelden van actoren.
opgave 2Opgave 2 Drugskoeriers
Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3.
Deze opgave behandelt het probleem van de toename van het aantal drugskoeriers, de
zogeheten bolletjesslikkers die met name vanuit de Nederlandse Antillen via Schiphol
cocaïne vervoerden naar Nederland. Tijdens de jaarwisseling 2001/2002 leidde deze
omvangrijke pendel tot de nodige opschudding in Nederland. Weliswaar werden de
verdachten wel aangehouden, maar vanwege gebrek aan celruimte werden ze meteen weer
heengezonden; met andere woorden: vrijgelaten.
Het tumult rondom de bolletjesslikkers was voor de toenmalige minister van Justitie
Korthals aanleiding om over te gaan tot noodwetgeving: de tijdelijke wet ‘Noodopvang
drugskoeriers’.
51p
Hoe noemen we het afzien door het Openbaar Ministerie (OM) van vervolging van strafbare
feiten?
62p
Leg uit waarom het heenzenden van de bolletjesslikkers door het OM gerechtvaardigd is op
grond van het opportuniteitsbeginsel.
Sommige drugskoeriers hadden de leeftijd van 18 jaar nog niet bereikt.
72p
Geef twee verschillen in de strafrechtelijke behandeling van volwassen verdachten en
minderjarige verdachten.
De overheid is op grond van het principe van de machtenscheiding (trias politica) op
verschillende manieren betrokken bij het bestrijden van criminaliteit.
81p
Noem de drie machten van de trias politica.
93p
Geef per macht van de trias politica aan op welke wijze de overheid in tekst 2 betrokken is
bij het bestrijden van het criminaliteitsprobleem.
In tekst 3 staat kritiek van de Raad van State op het wetsvoorstel ‘Noodopvang
drugskoeriers’.
104p
Met welk dilemma van de rechtsstaat wordt de minister geconfronteerd door de kritiek van
de Raad van State op het wetsvoorstel?
Licht het dilemma toe door te verwijzen naar gegevens uit de tekst.
Op Prinsjesdag van 17 september 2002 komt minister van Justitie Donner met het volgende
plan: “Mensen die een korte celstraf in het vooruitzicht hebben en drugskoeriers moeten het
in de toekomst doen met zeer eenvoudige cellen. Ook kunnen zij met meer gedetineerden in
één ruimte vastgezet worden.”
114p
Geef je mening over het plan van de minister om meer gedetineerden in één celruimte te
plaatsen.
Verwerk in je antwoord twee verschillende functies van straffen.
opgave 3Opgave 3 Media in ontwikkeling
Bij deze opgave hoort tekst 4.
”De ontwikkeling van nieuwe diensten door de publieke omroep is een belangrijk thema in
de mediabegroting van 2002” (regels 23-25 in tekst 4). Nieuwe vormen van dienstverlening
die in de tekst worden genoemd, zijn bijvoorbeeld themakanalen en elektronische
programmagids. Deze nieuwe vormen van dienstverlening zijn ontstaan als een gevolg van
technologische ontwikkelingen.
122p
Noem uit de tekst twee voorbeelden van technologische ontwikkelingen die hebben geleid
tot het aanbieden van de nieuwe diensten bij de publieke omroep.
Het mediabeleid van de overheid kent een drietal uitgangspunten: pluriformiteit, democratie
en uitingsvrijheid. Nieuwe diensten als themakanalen, continue nieuwszender en
multimediale nieuwsgaring passen in de drie uitgangspunten van het mediabeleid.
134p
Leg uit hoe deze nieuwe diensten van de publieke omroep passen in de uitgangspunten van
het mediabeleid van de overheid.
Ga in je antwoord uit van twee uitgangspunten van het mediabeleid en één nieuwe dienst
die past bij één uitgangspunt.
Volgens de toenmalige staatssecretaris Van der Ploeg is internet nu belangrijker voor de
publieke omroep dan themakanalen. Naast televisie en radio is internet een belangrijk
medium van de publieke omroepen. Alle drie zijn voorbeelden van massacommunicatie.
142p
Noem twee kenmerken van massacommunicatie die ook voor het internet gelden.
151p
Noem een kenmerk van internet waarin het verschilt van de traditionele media als televisie
en radio.
De toenmalige staatssecretaris Van der Ploeg is positief over de eerste resultaten van de
netprofilering van de publieke omroep. Netprofilering houdt in dat elke zender van de
publieke omroep – Nederland 1, 2 en 3 – met programma’s komt die zijn afgestemd op een
bepaalde doelgroep uit het publiek. Per net werken de verschillende omroeporganisaties
samen om de herkenbaarheid van elk net te vergroten.
162p
Leg uit waarom de publieke omroep is overgegaan tot deze zogeheten netprofilering. Betrek
in je antwoord het begrip duaal bestel.
172p
Op welke manier kan de publieke omroep nagaan of de netprofilering succesvol is
gebleken?
Licht deze manier toe.
De staatssecretaris maakt zich zorgen over het kijkgedrag van jongeren.
182p
Welke twee functies voor individuen vervult de televisie vooral voor een groot deel van de
groep jongeren van 13 tot 19 jaar?
Zie regels 53-58 in tekst 4.
Massamedia vervullen, naast functies voor individuen, ook maatschappelijke functies. De
staatssecretaris maakt zich zorgen over het bereik van de publieke omroep bij jongeren. Hij
spreekt over ‘de verloren generatie’. De zorg van de staatssecretaris heeft te maken met
functies die de publieke omroep ook heeft voor de samenleving.
194p
Welke twee maatschappelijke functies van de publieke omroepen staan onder druk als de
jongeren zich afwenden van de publieke omroep?
Leg uit waarom elke functie onder druk staat.
Om de maatschappelijke betekenis van de publieke omroep te analyseren, kun je
gebruikmaken van drie benaderingswijzen van het vak maatschappijleer. Deze drie zijn: de
politiek-juridische, de sociaal-culturele en de sociaal-economische benaderingswijze.
203p
Noem bij elke benaderingswijze een citaat uit tekst 4 dat daarbij past.
Leg ook uit waarom dit citaat past bij de betreffende benaderingswijze.
opgave 4Opgave 4 Massamedia: de Kijkwijzer en overheidssteun aan
kranten
Bij deze opgave hoort figuur 1 en tekst 5.
Op 2 maart 2001 is in Nederland de Kijkwijzer geïntroduceerd. Deze kijkwijzer vervangt de
bestaande Filmkeuring. De Kijkwijzer informeert ouders en opvoeders over de mogelijke
schadelijke invloed van films, video’s, dvd’s, tv-programma’s en computergames voor
kinderen en jongeren tot 16 jaar. Door middel van pictogrammen kan men in één oogopslag
zien of een televisieprogramma, bioscoopfilm, video of computerspel schadelijk kan zijn
voor kinderen. Zie figuur 1.
Er zijn verschillende theorieën over de invloed van de media op mensen.
213p
Wat zegt de selectieve-perceptietheorie over “de mogelijke
schadelijke invloed van films,
video’s...” op kinderen en jongeren?
Zie tekst 5.
221p
Op grond van welk argument kan de overheid (noodlijdende) dagbladen financieel steunen?
Het geven van steun aan dagbladen betekent niet dat de overheid zich mag bemoeien met
het financieel-economische beleid van krantenbedrijven en met het beleid van de redactie
van dagbladen.
231p
Geef een reden waarom de overheid zich
niet bemoeit met het financieel-economisch beleid
van krantenbedrijven.
241p
Geef een reden waarom de politiek zich
niet inlaat met het redactionele beleid van de
dagbladen.
opgave 5Opgave 5 De politieke besluitvorming over de euthanasiekwestie
Bij deze opgave horen de teksten 6 tot en met 11.
Zie tekst 7.
252p
Geef twee redenen waarom de NVVE (Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige
Euthanasie) meer te beschouwen is als een belangengroep dan als een actiegroep.
Geef per reden een citaat uit de tekst.
262p
Welke politieke stromingen zullen de doelstelling van de NVVE ondersteunen?
Noem er twee.
272p
Geef een verklaring voor je keuze.
”Meer dan 25 jaar heeft de NVVE gestreden voor een goede euthanasiewet.” (tekst 7)
283p
Van welke vormen van politieke beïnvloeding zal de NVVE gebruik hebben gemaakt?
Noem er drie.
Zie tekst 7.
292p
Welke machtsbronnen heeft de NVVE zelf tot haar beschikking?
Noem er twee.
Na 25 jaar strijd heeft de NVVE haar doelstelling bereikt: er is in 2002 een
euthanasiewetgeving gekomen. Naast het gebruik maken van machtsbronnen, zijn er
wellicht andere factoren geweest die het succes van de NVVE mogelijk hebben gemaakt.
302p
Noem twee voorbeelden van factoren uit de maatschappelijke én politieke omgeving van de
NVVE, die bijgedragen zullen hebben aan het bereiken van de doelstelling van deze
belangengroep.
Geef per voorbeeld een verwijzing naar één van de teksten.
312p
Van welke fase in de politieke besluitvorming volgens het systeemmodel is er in tekst 8
sprake?
Licht je antwoord toe aan de hand van de tekst.
Regering en parlement hebben hun eigen taken in het politieke besluitvormingsproces.
322p
A Welke hoofdtaak van de regering is te herkennen in de teksten over het
euthanasievraagstuk?
Licht je antwoord toe aan de hand van de teksten.
B Welke hoofdtaak van het parlement is te herkennen in de teksten over het
euthanasievraagstuk?
Licht je antwoord toe aan de hand van de teksten.
Zie tekst 8.
333p
Welke drie politieke partijen in het parlement zullen naar verwachting de standpunten over
euthanasie van de actiegroep Schreeuw om Leven onderschrijven?
342p
Geef een verklaring voor je keuze van die partijen.
Zie regels 17-30 in tekst 10.
352p
Wat is het belang van de Hoge Raad wanneer deze zich uitspreekt?
In de regels 48-50 van tekst 10 staat dat “het OM euthanasiegevallen toetst.”
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft verschillende taken.
362p
Welke taak van het OM is van toepassing bij deze zinsnede uit tekst 10?
Er is jarenlang een discussie geweest over de euthanasiewetgeving.
372p
Toon aan de hand van het euthanasievraagstuk aan dat de opvattingen van mensen over
strafwaardigheid van gedrag niet overeenkomen met de strafbaarheid van gedrag.
De media vervullen verschillende functies in het proces van politieke besluitvorming.
382p
Welke functies van massamedia zijn te herkennen in de teksten?
Geef voor twee functies telkens een tekst die zich hiertoe specifiek leent en licht je keuze
toe.
Zie tekst 11.
392p
A Welk stereotiep beeld over Nederland herken je in de tekst?
B Leg uit waarom dit een stereotiepe opvatting is.
403p
Noem uit tekst 11 drie elementen die de Amerikaans-Nederlandse auteur James Kennedy als
typerend voor de Nederlandse cultuur ziet.
