opgave 1Opgave 1 Proefprojecten over straffen
Bij deze opgave horen de teksten 1, 2 en 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Deze opgave gaat over twee proefprojecten over een andere manier van
straffen. Het eerste project gaat over flexibele detentie (tekst 1). Het
tweede project gaat over een wijkrechtbank (tekst 2 en tekst 3).
Gebruik tekst 1.
De bindingstheorie is een theorie om crimineel gedrag te verklaren. Er zijn
verschillende typen bindingen, waaronder affectieve bindingen.
14pBeredeneer met de bindingstheorie welk doel van straffen het project in
Middelburg kan hebben. Gebruik in je redenering:
− een omschrijving van de bindingstheorie;
− twee andere typen bindingen (dan affectieve) die te herkennen zijn in
tekst 1;
− bij elk type bindingen een voorbeeld uit tekst 1;
− een doel van straffen en een omschrijving daarvan.
Gebruik tekst 2.
24pa Leg uit dat het project van de wijkrechtbank een voorbeeld is van
integraal veiligheidsbeleid. Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip integraal veiligheidsbeleid;
− informatie uit tekst 2 waaruit integraal veiligheidsbeleid blijkt.
b Leg uit dat er binnen dit integraal veiligheidsbeleid sprake is van
samenwerking. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept samenwerking;
− informatie uit tekst 2 waaruit samenwerking blijkt.
Gebruik tekst 3.
Het project van de wijkrechtbank past bij verschillende opvattingen van
politieke ideologieën over criminaliteit.
33pBeredeneer dat het project van de wijkrechtbank past bij zowel de
confessionele als de liberale als de socialistische/sociaaldemocratische
ideologie. Gebruik in je redenering:
− een confessionele opvatting over de bestrijding van criminaliteit;
− een liberale opvatting over de bestrijding van criminaliteit;
− een socialistische/sociaaldemocratische opvatting over de bestrijding
van criminaliteit;
− bij elke opvatting informatie uit tekst 3.
Gebruik tekst 3.
In het strafrecht zijn twee scholen te onderscheiden: de klassieke school
en de moderne school.
42pLeg uit bij welke school de wijkrechtbank het best past: bij de klassieke
school of de moderne school. Gebruik in je uitleg:
− een uitgangspunt van de klassieke of de moderne school;
− informatie uit tekst 3 waaruit dit uitgangspunt blijkt.
Gebruik tekst 3.
52pBeredeneer dat als een wijk een wijkrechtbank heeft, dit de sociale
cohesie in die wijk kan vergroten. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept sociale cohesie;
− informatie uit tekst 3.
Stel dat je wilt onderzoeken in hoeverre de wijkrechtbank effectief is. Je
onderzoekt dit door te kijken naar de recidive: herhaling van strafbaar
gedrag.
62pLeg uit dat het onderzoeken van recidive onder veroordeelden door de
wijkrechtbank niet voldoende is om te bepalen in hoeverre de
wijkrechtbank effectief is. Geef in je uitleg aan, welke informatie nog meer
nodig is om de effectiviteit van de wijkrechtbank te bepalen.
opgave 2Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bij deze opgave horen de teksten 4 en 5 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Deze opgave gaat over de Dovencultuur (tekst 4) en de erkenning van de
Nederlandse Gebarentaal (NGT) als officiële taal (tekst 5). De NGT is een
taal met een eigen grammatica en woordenschat.
Gebruik regel 1 tot en met 30 van tekst 4.
72pLeg uit met gebruik van twee socialisatoren dat socialisatie van invloed is
op het referentiekader van de jongen Bob in tekst 4. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept socialisatie;
− twee socialisatoren uit tekst 4;
− een omschrijving van het begrip referentiekader;
− informatie uit regel 1 tot en met 30 van tekst 4 waaruit blijkt dat
socialisatie van invloed is op het referentiekader van Bob.
Gebruik tekst 4.
82pBeredeneer dat er volgens de auteur van tekst 4 een spanning bestaat
tussen de externe collectieve identiteit en de sociale identiteit van doven.
Gebruik in je redenering:
− een omschrijving van het begrip externe collectieve identiteit;
− een voorbeeld van het begrip externe collectieve identiteit uit tekst 4;
− een omschrijving van het begrip sociale identiteit;
− een voorbeeld van het begrip sociale identiteit uit tekst 4.
Gebruik tekst 5.
92pLeg uit dat in de officiële erkenning van de Nederlandse Gebarentaal
(NGT) een kenmerk van democratisering te herkennen is. Gebruik in je
uitleg:
− een kenmerk van democratisering;
− een voorbeeld van dit kenmerk uit tekst 5.
Gebruik tekst 5.
102pBeredeneer dat officiële erkenning van de Nederlandse Gebarentaal
(NGT) kan bijdragen aan de institutionalisering van die taal in de
Nederlandse samenleving. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept institutionalisering;
− informatie uit tekst 5 die je redenering ondersteunt.
Gebruik tekst 4 en tekst 5.
112pLeg uit dat uit de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) blijkt
dat culturen dynamisch van karakter zijn. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept cultuur;
− informatie uit tekst 4 en uit tekst 5 waaruit dit blijkt.
Gebruik tekst 4 en tekst 5.
122pLeg uit dat er bij het leren van gebarentaal sprake kan zijn van
enculturatie en van acculturatie. Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip enculturatie;
− informatie uit tekst 4 of tekst 5 waaruit enculturatie blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept acculturatie;
− informatie uit tekst 4 of tekst 5 waaruit acculturatie blijkt.
Gebruik tekst 5.
Het proces van politieke besluitvorming over de erkenning van de
Nederlandse Gebarentaal (NGT) zoals in tekst 5 naar voren komt, kan
geanalyseerd worden met het systeemmodel en met het barrièremodel.
Elk model legt nadruk op andere aspecten van besluitvorming. Het
systeemmodel legt bijvoorbeeld nadruk op eisen en steun, kansen en
bedreigingen uit de omgeving van het politieke systeem.
132pLeg uit welk aspect van de politieke besluitvorming over de NGT het
barrièremodel zou benadrukken. Gebruik in je uitleg:
− een aspect van besluitvorming waarop het barrièremodel de nadruk
legt;
− informatie uit tekst 5 waaruit dit aspect blijkt.
Gebruik onderstaande inleiding van de vraag.
De wettelijke erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) is het
resultaat van een jarenlange strijd voor deze erkenning. In 2016 is door
de PvdA en de ChristenUnie een wetsvoorstel ingediend dat zich richtte
op de wettelijke erkenning van de NGT. Na de verkiezingen in 2017 kwam
het proces echter stil te liggen. De belangengroep Dovenschap nam
contact op met de ChristenUnie om hen te vragen het proces rond de
erkenning van de NGT nieuw leven in te blazen. Dovenschap startte ook
een petitie waarin werd opgeroepen om zo spoedig mogelijk over te gaan
tot de erkenning van de NGT. Dovenschap beriep zich daarbij op het
Europees Handvest voor Regionale Talen en Talen van Minderheden.
Dovenschap wil dat de Nederlandse overheid ook de NGT erkent als
minderheidstaal, net zoals het Fries onder dit Handvest erkend is als
officiële taal. De petitie is begin 2018 aangeboden aan de Tweede Kamer.
In 2020 stemde zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer in met het
wetsvoorstel voor erkenning van de NGT.
143pBeredeneer met gebruik van een soort machtsbron dat Dovenschap
macht heeft uitgeoefend. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept macht;
− de naam en een omschrijving van een soort machtsbron;
− een voorbeeld uit de inleiding van deze vraag van deze soort
machtsbron.
Gebruik onderstaande inleiding van de vraag.
In het studiejaar 2020-2021 hebben zich zo’n 42% meer studenten
aangemeld voor de opleiding tot gebarentolk aan de Hogeschool Utrecht
dan het jaar daarvoor. Volgens de Hogeschool is deze toename mede te
danken aan de populariteit en zichtbaarheid van Irma Sluis, die bij de
corona-persconferenties als gebarentolk optrad. De Hogeschool spreekt
van een ‘Irma-effect’. Gebarentolk Irma Sluis werd onder andere beroemd
met haar gebaar voor ‘hamsteren’. In mei 2020 bracht de Drentse band
Mooi Wark een ode aan haar uit met het lied ‘Oh Irma’.
Er zijn verschillende hypothesen over de mate waarin massamedia
invloed hebben op mensen.
152pLeg uit welke mediahypothese te herkennen is in de verklaring van de
Hogeschool Utrecht voor de toename van het aantal studenten voor de
opleiding tot gebarentolk. Gebruik in je uitleg de naam en een
omschrijving van de gekozen mediahypothese.
opgave 3Opgave 3 Laaggeletterdheid
Bij deze opgave horen figuur 1 en de teksten 6 en 7 uit het
bronnenboekje.
Inleiding
Deze opgave gaat over het vraagstuk van laaggeletterdheid.
Laaggeletterden zijn mensen die moeite hebben met lezen, schrijven
en/of rekenen. Vaak hebben zij ook moeite met digitale vaardigheden,
zoals het gebruik van DigiD of het maken van een cv. Deze
basisvaardigheden beheersen zij niet op het minimale niveau om
volwaardig in de Nederlandse maatschappij mee te kunnen doen. (bron:
Stichting Lezen & Schrijven)
Gebruik de inleiding van deze opgave.
162pBeredeneer dat digitalisering als veranderingsproces invloed kan hebben
op het vraagstuk van laaggeletterdheid. Gebruik in je redenering:
− een omschrijving van het begrip digitalisering;
− de omschrijving van het hoofdconcept verandering;
− informatie uit de inleiding van deze opgave om je redenering te
ondersteunen.
Gebruik figuur 1.
172pLeg uit dat er bij het vraagstuk van laaggeletterdheid sprake is van sociale
ongelijkheid. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid;
− informatie uit figuur 1 waaruit sociale ongelijkheid blijkt.
Gebruik figuur 1.
Stel dat je onderzoek doet naar laaggeletterdheid. Aan het begin van het
onderzoek formuleer je een hypothese.
182p− Formuleer een hypothese over laaggeletterdheid die op grond van
figuur 1 bevestigd moet worden.
− Benoem de afhankelijke en de onafhankelijke variabele in deze
hypothese.
Gebruik tekst 6.
192pLeg uit of het verkrijgen van de nieuwe functie van de hovenier een
voorbeeld is van positietoewijzing of van positieverwerving. Gebruik in je
uitleg:
− een omschrijving van het begrip positietoewijzing of positieverwerving;
− informatie uit tekst 6 waaruit het begrip positietoewijzing of
positieverwerving blijkt.
Gebruik tekst 6.
204pa Leg uit dat er bij de hovenier uit tekst 6 sprake is van sociale
mobiliteit. Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip sociale mobiliteit;
− informatie uit tekst 6 waaruit het begrip sociale mobiliteit blijkt.
b Leg uit met welk soort kapitaal de sociale mobiliteit van de hovenier in
tekst 6 te verklaren is. Gebruik in je uitleg:
− de naam en een omschrijving van het begrip cultureel kapitaal,
sociaal kapitaal of economisch kapitaal;
− een voorbeeld van het gekozen kapitaal uit tekst 6.
Gebruik tekst 7.
Het proces van politieke besluitvorming kan beschreven worden vanuit het
systeemmodel. In het systeemmodel worden verschillende fasen
onderscheiden. De fase van omzetting/conversie kent drie sub-fasen.
212pLeg uit in welke sub-fase van omzetting/conversie de politieke
besluitvorming over de aanpak van laaggeletterdheid in tekst 7 zich
bevindt. Gebruik in je uitleg:
− de naam van de sub-fase van het systeemmodel;
− informatie uit tekst 7 waaruit deze sub-fase blijkt.
Gebruik tekst 7.
223pBeredeneer dat de opvattingen van het kabinet over de aanpak van
laaggeletterdheid ideologisch zijn. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept ideologie;
− informatie uit tekst 7 om je redenering te ondersteunen.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Gebruik tekst 7.
De overheid beschikt over verschillende instrumenten om de sociale
ongelijkheid te beïnvloeden, zoals mensen verzekeren tegen
inkomensverlies.
232pLeg uit welke twee andere instrumenten om de sociale ongelijkheid te
beïnvloeden, te herkennen zijn in de aanpak van laaggeletterdheid in
tekst 7. Gebruik in je uitleg bij elk instrument een voorbeeld uit tekst 7.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
