opgave 1Opgave 1 Vechtafspraken
Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Criminologen hebben in 2017 onderzoek gedaan naar vechtafspraken,
bijvoorbeeld van voetbalsupporters. Socioloog Wolsink en criminoloog
Ferwerda hebben in 2021 een vervolgonderzoek gedaan naar dit
verschijnsel.
Gebruik regel 1 tot en met 21 van tekst 1.
11pLeg uit dat uit het onderzoek uit 2017 blijkt dat in het verschijnsel
vechtafspraken samenwerking te herkennen is.
Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept samenwerking;
− informatie uit regel 1 tot en met 21 van tekst 1 waaruit samenwerking
blijkt.
Gebruik tekst 1.
In tekst 1 staat dat vechtgroepen door hun veranderde gedrag na 2017
uitgroeien tot een bedreiging van de openbare veiligheid.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen subjectieve en objectieve
onveiligheid.
22pBeredeneer dat zowel de subjectieve als de objectieve onveiligheid
toeneemt door het veranderde gedrag bij vechtafspraken na 2017.
Gebruik in je redenering:
− een omschrijving van subjectieve onveiligheid;
− een omschrijving van objectieve onveiligheid;
− per vorm van onveiligheid informatie uit tekst 1.
Gebruik tekst 1.
32pLeg uit dat de politie de macht heeft om in te grijpen bij vechtafspraken.
Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept macht;
− informatie uit tekst 1 om macht te illustreren.
In 2022 werden naar aanleiding van het vervolgonderzoek naar
vechtafspraken in de Tweede Kamer vragen gesteld aan de minister van
Justitie en Veiligheid. Een Kamerlid vroeg of de uitrusting van agenten
nog wel voldoende toereikend is tegen dit soort professioneel geweld. De
minister antwoordde: “Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de vraag
of de ME voldoende middelen beschikbaar heeft. Recente grootschalige
rellen en geweld tegen politie is hiervoor de aanleiding. Op basis van de
uitkomsten van dat onderzoek wordt bekeken of andere uitrusting nodig
is.”
In het systeemmodel bestaat de fase omzetting uit drie subfasen.
Twee van deze subfasen zijn te herkennen in het antwoord van de
minister tijdens het besluitvormingsproces over de uitrusting van een
politie-eenheid, namelijk de ME.
42pGeef een van deze subfasen aan die te herkennen is in het antwoord van
de minister.
Gebruik in je antwoord:
− een subfase van de fase omzetting;
− informatie uit de inleiding op de vraag waaruit de gekozen subfase
blijkt.
Gebruik tekst 2.
De overheid combineert preventief en repressief beleid bij de
criminaliteitsbestrijding. Deze beide vormen van beleid zijn herkenbaar in
de strategieën die de politie hanteert om de vechtafspraken te bestrijden.
52pLeg uit dat in de strategieën van de politie om de vechtafspraken te
bestrijden preventief beleid en repressief beleid te herkennen zijn.
Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van preventief beleid;
− een omschrijving van repressief beleid;
− per soort beleid informatie uit tekst 2.
opgave 2Opgave 2 Hippies en hun pensioen
Bij deze opgave horen tekst 3 en figuur 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Babyboomers zijn geboren in het decennium na de Tweede Wereldoorlog.
De babyboomers waren jong in de jaren zestig en zeventig van de vorige
eeuw. Een deel van de babyboomers behoorde in hun jeugd tot de
hippies. De hippies vormden een opvallende jongerencultuur, ook wel
flowerpower genoemd. Inmiddels gaan de babyboomers met pensioen.
Volgens onderzoekers Tunney en Van Solinge van het Nederlands
Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) is er meer aandacht voor
het idee dat de socialisatie tijdens de jeugd doorwerkt in het latere leven.
Tunney en Van Solinge hebben onderzoek gedaan naar de invloed van de
cultuur van de hippies in hun jeugd op de manier waarop babyboomers
tegen hun pensioenperiode aankijken.
Gebruik tekst 3.
In tekst 3 beschrijft muzikant Ernst Jansz van de voormalige Nederlandse
band Doe Maar zijn herinneringen aan zijn jaren als jongvolwassene in
het dorp Neerkant in het natuurgebied de Peel.
62pLeg uit dat ‘hippies’ te herkennen is als een collectieve identiteit in de
beschrijving van hippies door Jansz.
Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip collectieve identiteit;
− informatie uit tekst 3 waaruit collectieve identiteit blijkt.
Gebruik tekst 3.
Na de Tweede Wereldoorlog ontstonden jongerenculturen.
73pBeredeneer dat in de cultuur van de hippies volgens Jansz een
jongerencultuur uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw te
herkennen is.
Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept cultuur;
− informatie uit tekst 3 waaruit cultuur blijkt;
− een kenmerk van jongerenculturen;
− informatie uit tekst 3 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Gebruik figuur 1.
Figuur 1 gaat over de kijk van oudere werknemers op hun pensioen,
gerangschikt naar de mate van identificatie met de ‘tegencultuur’ uit hun
jeugd. De hippiecultuur was zo’n tegencultuur. Daarvoor is de
respondenten gevraagd in hoeverre zij zich identificeren met kenmerken
uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, zoals de hippiecultuur.
83p− Formuleer een hypothese die met figuur 1 bevestigd kan worden.
− Leg uit dat je hypothese bevestigd wordt met de gegevens in figuur 1.
− Leg uit wat de onafhankelijke variabele in je hypothese is. Gebruik in
je uitleg een omschrijving van het begrip onafhankelijke variabele.
Gebruik figuur 1.
Er zijn verschillende functies van socialisatie te onderscheiden. Een
daarvan is de identificatie van het individu. De identificatie van een
individu vormt de identiteit van dat individu.
Bij figuur 1 hoort een toelichting.
94pBeredeneer aan de hand van figuur 1 dat de identiteit van oudere
werknemers gevormd zal zijn door socialisatie in hun jeugd.
Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept socialisatie;
− informatie uit figuur 1 om socialisatie te illustreren;
− de omschrijving van het kernconcept identiteit;
− informatie uit figuur 1 om identiteit te illustreren.
opgave 3Opgave 3 Jongerenpartij
Bij deze opgave hoort tekst 4 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Daniël van Duijn van de Jongeren Partij (DJP) wilde als lijsttrekker
meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021.
Gebruik regel 1 tot en met 33 van tekst 4.
De jongerenpartij van Van Duijn kan gezien worden als een
single-issue-partij. Single-issue-partijen hebben kenmerken van een
pressiegroep en van een politieke partij. Pressiegroepen en politieke
partijen hebben allebei als kenmerk dat ze proberen om invloed uit te
oefenen op politieke besluitvorming.
102p− Geef aan welk ander kenmerk van een pressiegroep te herkennen is
in de jongerenpartij. Gebruik in je antwoord informatie uit regel 1 tot en
met 33 van tekst 4.
− Geef aan welk ander kenmerk van een politieke partij te herkennen is
in de jongerenpartij. Gebruik in je antwoord informatie uit regel 1 tot en
met 33 van tekst 4.
Gebruik regel 1 tot en met 33 van tekst 4.
112pBeredeneer dat Van Duijn wil deelnemen aan de Tweede
Kamerverkiezingen om de representativiteit van jongeren in de Tweede
Kamer te verbeteren.
Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept representativiteit;
− informatie uit regel 1 tot en met 33 van tekst 4 waaruit
representativiteit blijkt.
Gebruik tekst 4.
In tekst 4 staat dat Van Duijn op zijn fiets het land in trekt om jonge
kiezers te ontmoeten.
123pLeg uit dat Van Duijn kan bijdragen aan de politieke socialisatie van
jongeren.
Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept politieke socialisatie;
− informatie uit tekst 4 om politieke socialisatie te illustreren.
Tekst 4 is een artikel van RTL Nieuws waarvoor Van Duijn zich heeft laten
interviewen.
Er zijn verschillende hypotheses over de invloed van de media op
mensen. Een van deze hypotheses is de selectiviteitshypothese.
131pBeredeneer vanuit de selectiviteitshypothese wanneer het interview voor
RTL Nieuws een effectieve manier van Van Duijn is om jonge kiezers te
werven. Gebruik in je redenering een omschrijving van de
selectiviteitshypothese.
Gebruik regel 34 tot en met 71 van tekst 4.
Politieke partijen vervullen verschillende functies. Een daarvan is de
aggregatiefunctie.
142pLeg uit dat de jongerenpartij van Van Duijn de aggregatiefunctie vervult.
Gebruik in je uitleg informatie uit regel 34 tot en met 71 van tekst 4
waaruit de aggregatiefunctie blijkt.
Gebruik regel 34 tot en met 71 van tekst 4.
152pBeredeneer of de oprichting van de jongerenpartij van Van Duijn bij
democratisering past.
Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept democratisering;
− informatie uit regel 34 tot en met 71 van tekst 4 om democratisering te
illustreren.
Gebruik de inleiding van de vraag.
De Kiesraad is verantwoordelijk voor de verkiezingen in Nederland, zoals
de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. In de aanloop naar deze
verkiezingen constateerde de Kiesraad dat een aantal partijen
‘verzuimen’, waaronder de jongerenpartij van Van Duijn. Bij ‘verzuimen’
ontbreekt bijvoorbeeld een bepaald aantal ondersteuningsverklaringen.
Een ondersteuningsverklaring is een schriftelijke verklaring van een
kiesgerechtigde dat deze de deelname van de politieke partij aan de
verkiezingen steunt. Deze ondersteuningsverklaringen zijn nodig wanneer
de partij voor het eerst deelneemt aan de verkiezingen. Omdat niet alle
‘verzuimen’ zijn hersteld, mocht de jongerenpartij van Van Duijn niet
deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2021.
162pLeg uit dat de Kiesraad de jongerenpartij van Van Duijn heeft uitgesloten
van de Tweede Kamerverkiezingen van 2021, omdat deelname aan de
verkiezingen geïnstitutionaliseerd is.
Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept institutionalisering;
− informatie uit de inleiding van de vraag.
opgave 4Opgave 4 Schoolbussen in Toulouse
Bij deze opgave hoort tekst 5 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Deze opgave gaat over een schoolbusproject van de Franse stad
Toulouse. De jongeren uit de armste buitenwijken van Toulouse worden
elke dag met de schoolbus naar scholen in de meer welvarende wijken
van de stad gebracht.
Gebruik tekst 5.
Er zijn verschillende soorten sociale ongelijkheid. Een daarvan is
ongelijke verdeling van symbolische hulpbronnen.
173pa Geef aan welk ander soort sociale ongelijkheid te herkennen is tussen
leerlingen uit verschillende wijken in Toulouse, volgens tekst 5.
Gebruik in je antwoord informatie uit tekst 5 waaruit het gekozen soort
sociale ongelijkheid blijkt.
b Beredeneer dat de sociale ongelijkheid tussen leerlingen uit
verschillende wijken in Toulouse is afgenomen door
het schoolbusproject.
Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid;
− informatie uit tekst 5 waaruit een afname van sociale ongelijkheid
blijkt.
Gebruik regel 1 tot en met 25 van tekst 5.
In tekst 5 legt politicus Georges Méric uit dat hij met het schoolbusproject
de sociale uitsluiting van de leerlingen uit de buitenwijken van Toulouse
wil tegengaan.
In de situatie voordat het schoolbusproject van start ging, kan sociale
uitsluiting van de leerlingen uit de buitenwijken van Toulouse herkend
worden.
De mate van sociale uitsluiting kan worden vastgesteld aan de hand van
vier componenten. Een van deze componenten is de mate van normatieve
integratie van de groep.
182pGeef aan in welk ander component de sociale uitsluiting van deze
leerlingen te herkennen is. Gebruik in je antwoord informatie uit regel 1 tot
en met 25 van tekst 5.
Gebruik regel 1 tot en met 25 van tekst 5.
In bijvoorbeeld Nederland en Frankrijk hebben overheden een aantal
instrumenten om sociale ongelijkheid te beïnvloeden. Een van die
instrumenten is onderwijsbeleid.
191pGeef aan welk ander overheidsinstrument te herkennen is in het
schoolbusproject. Gebruik in je antwoord informatie uit regel 1 tot en
met 25 van tekst 5.
Gebruik regel 1 tot en met 25 van tekst 5.
Net als in Nederland zijn in Frankrijk de politieke hoofdstromingen te
herkennen in de politiek.
202pGeef aan bij welke twee uitgangspunten van de sociaaldemocratische
stroming het schoolbusproject in Toulouse aansluit. Gebruik in je
antwoord per uitgangspunt informatie uit regel 1 tot en met 25 van tekst 5.
Gebruik regel 26 tot en met 48 van tekst 5.
213pa Leg uit dat er sociale controle is in de schoolbus.
Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip sociale controle;
− informatie uit regel 26 tot en met 48 van tekst 5 waaruit sociale
controle blijkt.
b Geef vervolgens aan of deze sociale controle formeel of informeel is.
Gebruik in je antwoord informatie uit regel 26 tot en met 48 van tekst 5
waaruit het gekozen type sociale controle blijkt.
Gebruik tekst 5.
221pWelke uitspraak is het meest van toepassing op het schoolbusproject
volgens tekst 5?
Het schoolbusproject probeert voor de leerlingen uit de buitenwijken van
Toulouse
de effecten van positietoewijzing te verkleinen, en hun sociale
mobiliteit te vergroten.
de effecten van positietoewijzing te verkleinen, en hun sociale
mobiliteit te verkleinen.
de effecten van positieverwerving te verkleinen, en hun sociale
mobiliteit te vergroten.
de effecten van positieverwerving te verkleinen, en hun sociale
mobiliteit te verkleinen.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Gebruik tekst 5.
In tekst 5 wordt onderscheid gemaakt tussen de groep leerlingen uit de
buitenwijken van Toulouse en de groep leerlingen uit de andere wijken
van Toulouse.
Er zijn factoren die sociale cohesie kunnen vergroten. Een daarvan is het
versterken van de wederzijdse afhankelijkheid.
233pBeredeneer met een andere factor dat de sociale cohesie tussen beide
groepen leerlingen in Toulouse zal toenemen door het schoolbusproject.
Gebruik in je redenering:
− een factor die sociale cohesie vergroot;
− informatie uit tekst 5 waaruit de gekozen factor blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept sociale cohesie.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
