Eindexamen nederlands havo 2013, tijdvak 1

Stoppen met vlees eten als protest tegen dierenleed is dom. Het gaat er namelijk niet om of het dier voor je wordt gedood, maar hoe het heeft geleefd. Dat betoogt Jenna Woginrich, voormalig vegetariër en nu een biologische boer, vandaag in The Guardian. Haar theorie: vegetariërs zijn geen klanten van veehouders en daarom zullen veehouders niet naar hen luisteren. Maar als je bereid bent meer te betalen voor een biefstukje afkomstig van een koe die goed behandeld is, dan zal de vleesindustrie diervriendelijker worden. Woginrich ziet de vork dus als stempotlood. Je bepaalt zelf in welk stukje vlees je je vork plant. Vegetariërs, daarentegen, zijn ‘niet-stemmers’. Pacifisten die het strijdtoneel verlaten hebben. Ondertussen gaat de industrie gewoon verder met het mishandelen van beesten, want vleeseters zullen er altijd zijn. Daarom doen vegetariërs er beter aan hun principes te vertalen naar economische wetmatigheden. “Als wreedheid slecht voor de handel is, dan zal de handel simpelweg veranderen”, aldus Woginrich. Als consumenten een hogere kwaliteit van leven eisen, dan zullen dieronvriendelijke meststallen een zwarte bladzijde worden in ons agrarische verleden. “Het is tijd om wee

Lieve mensen, ik heb een mededeling van huishoudelijke aard. Dat klinkt als een onbenullig bijzaakje, maar dat is het niet. Het is een beslissing voor mijn leven en daar hebben ook mijn vrienden en familie mee van doen. Ik las namelijk Dieren eten van Jonathan Safran Foer. En als klap op de vuurpijl het essay ’t Is rot, maar vlees is zo lekker, afgelopen zaterdag in de Volkskrant. (…) Ik at al weinig vlees en als ik vlees at, dan bij voorkeur biologisch. Maar heel streng in de leer was ik niet. Als vrienden iets lekkers hadden gekookt met vlees, vroeg ik niet of het biologisch was. Dat zal ik vanaf nu wel doen. Als het dan van een dier is dat een afgrijselijk leven heeft gehad en een gruwelijke dood, dan eet ik het helaas niet op. Ik wil en kan mijn ogen niet meer gesloten houden voor de verschrik- kingen in de vleesindustrie. Verschrikkingen die ik allang ken – net zoals ieder van mijn familie en vrienden die allang kent. Hoe kan ik zonder mezelf barbaars te noemen een dier eten in de wetenschap dat het zoveel geleden heeft? Leed door toedoen van een industrie die wereldwijd nog zoveel meer leed berokkent. En schade aan het milieu, want de vlees- industrie is veel schadelijker voo

Samen met andere hoogleraren had ik een pleidooi voor een duurzamere veeteelt ondertekend, een initiatief van Roos Vonk. In een e-mailwisseling hadden Roos en ik elkaar besnuffeld, want ik sta nou niet bepaald als veganist bekend, maar gelukkig waren Roos en ik het er al snel over eens dat een verantwoord stukje vlees af en toe best mag. Van die nuance was echter niets meer over in het essay dat Roos op 28 augustus in de Volkskrant publiceerde. Volgens Roos zijn vleeseters “asociale lomperiken” die zich dom houden voor de ongemakkelijke waarheid. Laagopgeleide stumpers kunnen het ook niet helpen (…), maar universitaire vleeseters zouden zich kapot moeten schamen. Tja, dan ben je niet meer voor duurzame veeteelt, maar tegen veeteelt, als je het mij vraagt.