Eindexamen economie vmbo bb 2004, tijdvak 2

Waarom zal dit persbericht ook voor veel Duitse bedrijven slecht nieuws zijn? A Nederlandse bedrijven zullen dan meer naar Duitsland exporteren. B Nederlandse bedrijven zullen dan meer uit Duitsland exporteren. C Nederlandse bedrijven zullen dan minder naar Duitsland importeren. D Nederlandse bedrijven zullen dan minder uit Duitsland importeren.

→ Wat zal in het algemeen het gevolg zijn van de economische teruggang in Nederland voor de consumptie in ons land? Geef een verklaring. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Als Nederlanders minder te besteden hebben, gaan ze eerder in Nederland dan in het buitenland op vakantie. Dat is voor hen niet zo duur. Als het economisch goed gaat, gaan ze liever verder weg. Een grote favoriet was de V.S., maar veel Nederlanders kunnen dat nu niet meer betalen. Hieronder staan twee uitspraken. → Zet een kruisje in de goede kolom. Veel Nederlanders zien een vakantie naar de V.S. als een luxe goed. De inkomsten van de toeristenindustrie in Nederland zullen door de economische achteruitgang niet of minder in gevaar komen dan in een aantal andere sectoren.

Zal de vraag naar vliegreizen afnemen als de inwoners van Nederland hun vakantie dichter bij huis houden? → Omcirkel het juiste antwoord en leg uit. De vraag naar vliegreizen zal wel / niet afnemen, omdat .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Duitsland exporteert veel graan en auto’s naar Nederland. → Leg uit waarom de graanboeren in Duitsland minder last hebben van de lagere inkomens in Nederland dan de Duitse autofabrikanten. De graanboeren in Duitsland hebben minder last van de lagere inkomens in Nederland, omdat .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Nederlanders gaan ook veel in Duitsland op vakantie. Nederland en Duitsland hebben dezelfde munt: de euro. → Geef een voordeel van de euro voor Nederlanders die naar Duitsland op vakantie gaan. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Nederland is een belangrijk handelsland. Bekijk onderstaande tabel. De import van Nederland per sector in 2002 (x 1000 euro)   Import 2002 205.016.513 % 0 Voeding en levende dieren 17.981.226 8,8 1 Dranken en tabak 2.594.852 1,3 2 Grondstoffen e.d. 7.915.580 3,9 3 Minerale brandstoffen 20.352.469 9,9 4 Dierlijke/plantaardige oliën/vetten 1.464.914 0,7 5 Chemische producten 24.933.118 12,2 6 Fabrikaten 25.086.800 12,2 7 Machines en vervoermaterieel 77.014.660 37,6 8 Diverse gefabriceerde goederen 27.395.760 13,4 9 Niet afzonderlijk genoemde goederen 277.134 0,1       100,0 Ontleend aan: Centraal Bureau voor de Statistiek

Welke van de onderstaande sectoren in het buitenland zal het meest achteruit kunnen gaan als het slecht gaat met de Nederlandse economie? A fabrikaten B grondstoffen e.d. C machines en vervoermaterieel D minerale brandstoffen Bekijk onderstaande tabel. Totale export Nederland 2002 procenten Duitsland 24 België 12 Frankrijk 10 Groot-Brittannië 11 Rest Europa 27 Japan 1 Rest Azië 6 Noord-Amerika 5 Centraal/Zuid-Amerika 1 Afrika 2 Rest wereld 1 Totale export 100 Ontleend aan: Centraal Bureau voor de Statistiek

De totale export van Nederland in 2002 bedroeg 234,3 miljard euro. → Hoeveel miljard euro bedroeg in 2002 de export naar België? Rond je antwoord af op 1 decimaal. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

→ Geef een voorbeeld van zelfvoorziening. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Slovenië beschermt de eigen landbouw door belasting (invoerrechten) te heffen op buitenlandse landbouwproducten.

Wat is het gevolg voor de export uit Nederland naar Slovenië als Slovenië de belasting (invoerrechten) op landbouwproducten afschaft? A De export van Nederland naar Slovenië zal gelijk blijven. B De export van Nederland naar Slovenië zal groter worden. C De export van Nederland naar Slovenië zal kleiner worden. Bekijk onderstaande tabel. Slovenië ten opzichte van de 15 EU-landen in 2002   15 EU-landen Slovenië aantal inwoners 377 miljoen 2 miljoen totaal inkomen € 8.746 miljard € 32 miljard werkloosheid in procenten van de beroepsbevolking 7,4% 5,7%

Het gemiddeld inkomen in de Europese Unie is afgerond € 23.200 per inwoner. → Laat met een berekening zien dat het gemiddeld inkomen van de 15 EU-landen hoger is dan dat van Slovenië. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Het gaat economisch goed met Slovenië. Tegenstanders van de toetreding tot de Europese Unie zijn echter bang dat toetreding nadelige gevolgen zal hebben. Een Sloveense tegenstander van de toetreding zegt: “Vergeleken met de EU-landen hebben wij verouderde machines. Wij kunnen per uur minder producten maken. Als wij toetreden tot de Europese Unie dan kunnen wij onze eigen economie niet meer beschermen.”

Hieronder staan twee meningen van een Sloveense tegenstander van toetreding tot de Europese → Zet een Unie. kruisje in de goede kolom. Door de toetreding tot de Europese Unie neemt de concurrentie voor de Sloveense Door de toetreding bedrijven tot toe. de Europese Unie neemt de werkloosheid in Slovenië toe. Voorstanders van toetreding tot de Europese Unie verwachten dat de Sloveense consument van de toetreding tot de Europese Unie zal profiteren.

→ Noem een voordeel voor de Sloveense consument. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Voorstanders van toetreding verwachten juist meer werkgelegenheid in Slovenië. Als oorzaak noemen ze de lage loonkosten in Slovenië.

→ Leg uit waarom lage loonkosten kunnen leiden tot meer werkgelegenheid in Slovenië. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

→ Noem, naast de werkgelegenheid, nog een economisch voordeel voor het bedrijfsleven als Slovenië toetreedt tot de Europese Unie. .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

De Sloveense munteenheid is de tolar. → Maak onderstaande zin af. Als Slovenië toetreedt tot de Europese Unie verdwijnt de tolar niet, omdat .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Hoeveel kost het om met negen meisjes te gaan paardrijden en te gaan eten bij Stal De Roskam? A € 84,00 B € 92,00 C € 100,00 D € 110,00 De moeder van Brenda wil niet meer dan € 80 aan het verjaardagspartijtje van Brenda besteden. Zij zegt: “We kunnen toch ook naar het zwembad gaan?” “Nee”, vindt Brenda, “Al mijn vriendinnen gaan paardrijden op hun verjaardag en dat wil ik ook.”

→ Laat met een berekening zien of de moeder van Brenda gelijk heeft. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Brenda wil beslist niet naar Stal De Hoefslag. “Als je dan niets anders wilt, moet je maar een gedeelte zelf betalen. Ook kan je nog wel wat bezuinigen”, verzucht moeder.

→ Op welke manier kan bezuinigd worden? .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Brenda en haar moeder spreken af dat Brenda zelf € 30 moet bijdragen in de kosten. Van haar oma krijgt Brenda € 10. Voor het bedrag dat Brenda daarna nog nodig heeft, gaat ze auto’s wassen bij haar in de straat. Per auto krijgt Brenda € 3.

→ Zou jij gaan werken om je verjaardagspartijtje te betalen of zou jij ergens op bezuinigen? Leg je keuze uit. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

→ Wat zal er bij dalende koffieprijzen gebeuren met het inkomen van koffieproducerende landen? Ga er vanuit dat de gevraagde hoeveelheid koffie gelijk blijft. Leg je antwoord uit. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

Veel arme landen die koffie produceren, produceren verder weinig andere producten. Zo’n land heeft een monocultuur. → Noem een nadeel van een monocultuur. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Een aantal jaren geleden lag de koffieprijs een stuk hoger dan nu. Veel landen zijn toen meer koffie gaan verbouwen. → Leg uit waarom er door een hoge koffieprijs meer koffieproducenten komen. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Een van de oorzaken van de koffiecrisis is overproductie.

De gevraagde hoeveelheid koffie is niet alleen afhankelijk van de prijs van koffie. → Waarom kan de gevraagde hoeveelheid koffie dalen als de prijs van thee daalt? Leg je antwoord uit. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... Koffie wordt gemaakt van koffiebonen. De koffiebonen groeien in arme landen in Afrika en Zuid-Amerika. De koffie die je in de supermarkt kan kopen, wordt echter in de rijke landen verwerkt (branden en malen). De arme landen willen zelf ook koffiebranderijen beginnen. Dan kunnen ze meer geld verdienen.

→ Leg uit waarom de rijke westerse landen daar geen voorstander van zijn. .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................