Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo bb 2015, tijdvak 1

Een kaart van Europa in 1848: Berlijn P a r ij s R o m e Legenda: steden waar een revolutie of opstand uitbrak Bij veel Europese landen staan bolletjes op de kaart. Bij Nederland staat geen bolletje. Waarom staat er in de kaart bij Nederland geen bolletje? Er staat bij Nederland geen bolletje, omdat A koning Willem II alle liberale leiders gevangen zette. B koning Willem II alle liberale ministers ontsloeg. C koning Willem II een nieuwe grondwet liet schrijven. D koning Willem II het algemeen kiesrecht instelde.

In 1874 werd de Kinderwet van het Kamerlid Van Houten aangenomen waarbij kinderarbeid werd verboden. Hieronder staan vier stappen over de totstandkoming van deze wet: 1 De Eerste Kamer keurde het wetsvoorstel goed. 2 Het wetsvoorstel werd besproken in de Tweede Kamer. 3 Koning Willem III ondertekende het wetsvoorstel. 4 Van Houten maakte het wetsvoorstel tegen kinderarbeid. • Zet de vier stappen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.

Hieronder en op de volgende pagina staan drie politieke leiders, drie standpunten en drie afbeeldingen uit de periode 1900-1950: Drie belangrijke politieke leiders: − Abraham Kuyper − Herman Schaepman − Pieter Jelles Troelstra Drie standpunten: a De arbeidsomstandigheden moeten verbeterd worden door middel van de achturige werkdag. b Katholieke scholen moeten betaald worden door de overheid. c Protestantse standpunten moeten in wetten te herkennen zijn. Toelichting Op de vlag staat: 'R.K. Staatspartij'.

Hieronder staan drie gebeurtenissen: 1 In 1927 startte de Rooms Katholieke Handelshogeschool een opleiding voor 28 economiestudenten. 2 Op 29 oktober 1983 was in Den Haag de grootste demonstratie uit de Nederlandse geschiedenis. Aan de demonstratie deden ongeveer 550.000 mensen mee. De mensen protesteerden tegen het plaatsen van kruisraketten in Nederland. 3 Op de Kop van Zuid in Rotterdam is in oktober 2003 met de bouw gestart van de Essalam Moskee. Het was toen de grootste moskee van Nederland en van Europa. De gebeurtenissen hebben te maken met verschillende klassieke grondrechten in Nederland. • Geef per gebeurtenis aan over welk klassiek grondrecht het gaat.

Vier krantenkoppen: 1 De Tweede Kamer bespreekt de begroting voor het volgend jaar. 2 Een Tweede Kamerlid komt met een nieuw wetsvoorstel om cameratoezicht uit te breiden. 3 Een Tweede Kamerlid van de PvdA stelt Kamervragen over de aanschaf van een nieuw gevechtsvliegtuig. 4 Een Tweede Kamerlid van het CDA gaat een onderzoek leiden in het parlement naar de mislukte hogesnelheidslijn. Vijf rechten: a het recht van amendement b het recht van budget c het recht van enquête d het recht van initiatief e het recht van interpellatie • Geef per krantenkop aan welk recht erbij hoort. Let op! Er blijft één recht over.

Vier uitspraken over de rechtsstaat: 1 Burgers worden beschermd tegen de overheid als de overheid zich niet aan de wet houdt. 2 De minister van Justitie benoemt nieuwe rechters. 3 De Tweede Kamerleden mogen zich niet bemoeien met uitspraken van rechters. 4 Rechters en leden van de regering hoeven zich niet aan de wet te houden. • Welke twee uitspraken zijn juist?

Op 28 oktober 1908 stond er in een Britse krant een interview met de Duitse keizer Wilhelm II. Hieronder staat een fragment uit dat interview: Hieronder staan twee oorzaken van de Eerste Wereldoorlog. − industrialisatie − militarisme Beide oorzaken passen bij de bron. • Kies eerst één van deze twee oorzaken. Geef daarna aan waarom de gekozen oorzaak bij deze bron past.

Hieronder staan zes begrippen: 1 censuur 2 democratie 3 dictatuur 4 persvrijheid 5 rechtsstaat 6 totalitair • Welke drie begrippen horen bij de 'Republiek van Weimar' ? • En welke drie begrippen horen bij 'nazi-Duitsland' ? Zet de nummers van de begrippen óf bij 'Republiek van Weimar óf bij 'nazi-Duitsland'. Let op! Elk nummer mag maar één keer gebruikt worden.

Een schoolplaat over Amsterdam: Toelichting Links op het raam hangt een poster met de tekst 'stem NSB'. Rechts hangt een bord tegen de muur met de tekst 'bureau voor maatschappelijke steun'. Aan de rechterkant staat een man op straat die een bord omhoog houdt met de tekst 'wie helpt mij aan werk'. De schoolplaat laat een straatbeeld zien in een bepaalde periode. Over welke periode gaat de schoolplaat? A de jaren '20 B de jaren '30 C de jaren '40 D de jaren '50

In welke uitspraak staat een oorzaak van de Tweede Wereldoorlog? A Duitsland weigerde herstelbetalingen te betalen aan de Verenigde Staten. B Duitsland werd aangevallen door Frankrijk en Groot-Brittannië. C Veel Duitsers waren het niet eens met de bezetting van heel Duitsland door de geallieerden. D Veel Duitsers waren het niet eens met wat er in de Vrede van Versailles was afgesproken.

Een omschrijving van een historisch begrip: De Polen hadden zich voorbereid op een strijd met kanonnen, ruiters en infanterie. De Duitsers kwamen echter met tanks, pantserwagens, vliegtuigen en parachutisten. Verrassing en snelheid vormden de belangrijkste onderdelen van hun aanvalsplan. Dat was nieuw. • Wat is de naam van deze nieuwe manier van oorlogvoeren van het Duitse leger?

Een foto van een politicus: Van deze persoon is het volgende bekend: − Hij was de leider van één van de geallieerde landen tijdens de Tweede Wereldoorlog. − Met zijn toespraken gaf hij mensen moed om door te vechten. − Onder zijn leiding hield het land stand tegen een serie Duitse luchtaanvallen. Wat is de naam van deze persoon? A Churchill B Kennedy C Roosevelt D Stalin

Kernwapenproductie van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in de periode 1961-1970: 2500 2000 1500 1000 500 0 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969 1970 Legenda: Verenigde Staten Sovjet-Unie Welke conclusie naar aanleiding van de bron is juist? A De Sovjet-Unie had in 1970 meer kernwapens dan de Verenigde Staten. B De Sovjet-Unie heeft de Koude Oorlog gewonnen van de Verenigde Staten. C Er was sprake van een wapenwedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.

Drie gebeurtenissen uit de Koude Oorlog: − Blokkade van Berlijn − Bouw van de Berlijnse Muur − Cubacrisis Drie omschrijvingen uit de Koude Oorlog: a Alle toegangswegen naar de stad werden in de periode 1948-1949 afgesloten, zodat er al snel een voedseltekort ontstond. b In de nacht van 12 op 13 augustus 1961 gaf de Sovjetleider toestemming tot de bouw van deze betonnen grens. c In oktober 1962 gaf de president opdracht tot een zeeblokkade om alle Russische schepen op kernwapens te onderzoeken. Drie leiders uit de tijd van de Koude Oorlog: 1 Chroesjtsjov • Geef per gebeurtenis aan welke omschrijving daarbij hoort en welke leider daarbij hoort.

In de periode 1990-2000 was er in de politiek veel discussie over de verzorgingsstaat. Welke uitspraak past bij deze discussie? A De kosten werden te hoog en de regering wilde bezuinigen op de verzorgingsstaat. B De regering wilde dat meer mensen gebruik gingen maken van de verzorgingsstaat. C Door de invoering van de euro werd het veel te duur voor de regering om iedereen te verzorgen. D Volgens de regels van de EU gaf de Nederlandse regering te weinig geld uit aan de verzorgingsstaat. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Van een internetsite (2013): In welke uitspraak staat een gevolg van deze aanslagen? A De Verenigde Staten begonnen een oorlog tegen het terrorisme. B De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie beëindigden de Koude Oorlog. C De Verenigde Staten werden een totalitaire staat. D Een aantal landen uit Oost-Europa werd lid van de NAVO.

Een tijdbalk van 1900-2000: 1900 1940 Hieronder staan vier gebeurtenissen: 1 De landen van de EEG gaan verder werken in een nieuwe organisatie, de EU. 2 De regering Colijn begint met de bezuinigingspolitiek en werkverschaffingsprojecten. 3 De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie gaan samenwerken tegen nazi-Duitsland. 4 Oost- en West-Duitsland vormen samen weer één land. • Welke gebeurtenis vond plaats in periode a?