Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2005, tijdvak 2 (maatschappijleer 2)

Het komt voor dat gemeenten het niet eens zijn met een wet die door het parlement is aangenomen. Welke uitspraak is juist? A De gemeenten moeten de aangenomen wet toch uitvoeren. B De gemeenten mogen een motie van wijziging indienen in de Tweede Kamer. C De vier grootste gemeenten mogen van de aangenomen wet afwijken. D Landelijk aangenomen wetten gelden niet in gemeenten.

tekst 2 SGP voor de rechter gedaagd Het Clara Wichmann Instituut heeft vandaag de SGP voor de rechtbank gedaagd wegens het discrimineren van vrouwen. Vrouwen kunnen bij de SGP geen volwaardig en stemgerechtigd lid worden en niet worden gekozen in gemeenteraad en Tweede Kamer. De partij baseert haar standpunt op de bijbel. bron: www.nieuws.nl van 13 november 2003

Bij welke politieke stroming hoort de SGP? A de christelijke stroming B de liberale stroming C de rechts-extremistische stroming D de sociaal-democratische stroming tekst 3 PvdA trekt steun aan VVD-plan in Aanpakken islamscholen van de baan DEN HAAG – Het plan van de VVD om islamitische scholen aan te pakken, kan niet meer rekenen op de steun van de meerderheid in de Tweede Kamer. De VVD heeft alleen de steun van de LPF en de SP. bron: de Volkskrant van 13 november 2003

In tekst 3 lees je dat de VVD steun krijgt voor haar plan van de LPF en de SP. De VVD en de SP zijn afkomstig uit verschillende politieke stromingen. Er zijn verschillende politieke stromingen, onder andere: 1 de liberale stroming 2 de rechts-extremistische stroming 3 de socialistische stroming → Vul de juiste nummers in: De VVD komt uit stroming …… en de SP is afkomstig uit stroming …...

→ Hoe heet een land dat door een persoon uit cartoon 1 wordt geregeerd? → Noem een kenmerk van een dergelijke staatsvorm. Doe het zo: Zo’n land heet een ………………………. en een kenmerk van een dergelijke staatsvorm is ..........................................................................................................................................

Hier zie je een grafiek die aangeeft hoe hoog het percentage kiezers was dat kwam stemmen. Welke conclusie is juist als je naar deze grafiek kijkt? Het hoogste percentage kiezers kwam A in 1936 en het laagste percentage in 1982. B in 1958 en het laagste percentage in 1998. C in 1972 en het laagste percentage in 1958. D in 1988 en het laagste percentage in 1972.

Deze cartoon van Oppenheimer beeldt minister-president Balkenende uit. Hij geeft leiding aan een coalitiekabinet van christen-democraten en liberalen. De tekenaar vindt dat deze regering heel veel heeft bezuinigd op uitkeringen, vooral voor bejaarden en mensen die veel ziek zijn. Welke partij zal het met de kritiek van de tekenaar van cartoon 2 eens zijn? A CDA B PvdA C VVD

Niet alleen politieke partijen hebben kritiek op het bezuinigingsbeleid van de regering Balkenende (zie cartoon 2), maar ook veel mensen in het land. Hoe heet een groepering van mensen die zich heeft verenigd om invloed te kunnen uitoefenen op de politiek? A een beleidsvereniging B een club C een pressiegroep D een vriendengroep

Je kunt op een aantal manieren duidelijk maken dat je het niet eens bent met het overheidsbeleid. Welke manier van beïnvloeding herken je in afbeelding 1? A een klacht indienen bij de Nationale Ombudsman B lobbyen C openlijke actie D overleg in een adviesorgaan tekst 4 Oudere kan zich moeilijk bijverzekeren DEN HAAG - Minister van Volksgezondheid Hoogervorst moet de Tweede Kamer uitleggen hoe het komt dat ouderen de dupe lijken te worden van de beperking van het ziekenfonds. De ouderenbond Unie KBO onderzocht de gevolgen van de kabinetsmaatregel en ontdekte dat veel ziektekostenverzekeraars een gezondheidsverklaring eisen van ouderen die zich willen bijverzekeren tegen zaken die uit het basispakket zijn gehaald. Enkele verzekeraars weigeren zelfs al een aanvullende verzekering te verstrekken aan mensen van 50 of 54 jaar, blijkt uit een steekproef van KBO. naar: de Amersfoortse Courant van 28 januari 2004

Wat zijn oppositiepartijen? A partijen die in de regering en het parlement zitten B partijen die in het gemeentebestuur zitten C partijen die niet deelnemen aan de regering D partijen die rechtse standpunten hebben tabel 1 partij zetels CDA 30 VVD 31 PvdA 48 peiling van 1 februari 2004 bron: de Volkskrant van 2 februari 2004

Rangschik naar aanleiding van de peiling uit tabel 1 de politieke stromingen van de kleinste naar de grootste. A de christen-democratische stroming; liberale stroming; sociaal-democratische stroming B de christen-democratische stroming; sociaal-democratische stroming; liberale stroming C de liberale stroming; christen-democratische stroming; sociaal-democratische stroming D de sociaal-democratische stroming; liberale stroming; christen-democratische stroming

De school in Amsterdam heeft er voor gekozen gezichtsbedekkende kleding te verbieden. → Zou jij de maatregel van de Amsterdamse school op elke school in Nederland willen invoeren? Geef een argument bij je antwoord. Doe het zo: Ja, want .......................................................................................................................................... of Nee, want ..........................................................................................................................................

tekst 7 Minister houdt vast aan medicijnknaak DEN HAAG - Het kabinet ziet niets in het CDA-plan om de verplichte eigen bijdrage van anderhalve euro per doktersrecept te schrappen. De manier waarop het CDA deze maatregel wil financieren is ondeugdelijk, zo liet vice-premier en minister van Financiën Zalm weten. bron: Provinciale Zeeuwse Courant van 19 september 2003

In Nederland is er voor verschillende politieke instellingen stemrecht. Zo zijn er Tweede Kamerverkiezingen. Welke vertegenwoordigers uit de bevolking kunnen niet rechtstreeks worden gekozen? A de leden van de Eerste Kamer B de leden van de gemeenteraad C de leden van de Provinciale Staten D de leden van het Europees Parlement

Twee vrouwen hebben minister Verdonk van Vreemdelingenzaken met ketchup besmeurd. De vrouwen werden direct opgepakt en meegenomen door de politie. Zij weigerden hun naam te zeggen, want zij beriepen zich op hun zwijgrecht. Na een aantal uren werden zij weer vrijgelaten. De politie had ze graag langer vastgehouden, maar gaf aan dat dit niet mogelijk was. De vrouwen werden vrijgelaten op grond van een bepaald kenmerk van de rechtsstaat. Welk kenmerk van de rechtsstaat is dat? A De overheid is aan de wet gebonden. B Het waren geen allochtonen, want die mag je wel langer vasthouden. C Vrouwen mag je korter vasthouden dan mannen.

Afbeelding 3 is een advertentie uit een huis-aan-huiskrant voor de kerstdagen. → Geef met één argument aan waarom deze advertentie een voorbeeld is van het overnemen van elkaars cultuur. .......................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................

tekst 8 Fadoua Bouali (van Marokkaanse afkomst) “...De ongetrouwde meisjes uit Marokko zelf zijn helemaal niet zo blij met de komst van de meisjes uit Europa, want ze zien daardoor hun eigen kansen in de zomermaanden enorm afnemen. Maar ze maken wel veel meer kans om met Marokkaanse jongens uit Europa te trouwen. Want die jongens vinden meisjes uit Marokko veel beter gemanierd. En ze gehoorzamen beter dan de meisjes die in Nederland wonen...” bron: Trouw van 11 juli 2003

Wat kun je zeggen van het gedrag van Marokkaanse jongens uit tekst 8 die een meisje uit Marokko willen trouwen? A Ze gaan uit van hun eigen cultuur. B Ze nemen elementen uit de Nederlandse (Europese) cultuur over. C Ze passen zich helemaal aan de Nederlandse cultuur aan. tekst 9 Uit de plannen van het nieuwe kabinet-Balkenende II in mei 2003: “Om gezinsvorming te combineren met goede integratie worden nieuwe eisen gesteld aan nieuwkomers in Nederland, zoals een leeftijdsgrens van 21 jaar en een inkomenseis van 120% van het minimumloon.” bron: Het Algemeen Dagblad van 16 mei 2003

tekst 10 Jongeren trekken een spoor van vernieling Na de demonstratie maakt een groepje Marokkaanse tieners zich los uit de menigte. Meloenen worden tegen auto’s tot moes gegooid. De eerste autoruiten sneuvelen. Een jongen tikt met een stok zo nu en dan een raam in. Bewoners die vanaf hun balkon commentaar leveren, worden voor racist uitgemaakt. Een plastic bouwvakkerstoilet wordt omgegooid; de urine loopt langzaam naar de overkant van de straat. Bij café De Ridderhoek gaat een grote tafel door de voorruit. Het glas vliegt meters ver de zaak in, tot achter het biljart. naar: Het Parool van 18 augustus 2003

De acties uit tekst 10 zorgden voor een groot aantal ingezonden brieven in Het Parool. In de brieven werd zeer negatief geschreven over Marokkaanse jongeren. Welke van de onderstaande gevolgen van de gebeurtenissen en de reacties is juist? A Het geeft de Marokkaanse jongeren meer kansen op de arbeidsmarkt. B Het vermindert gevoelens van racisme. C Het versterkt vooroordelen. tekst 11 Hulp Op een avond vorige week moest ik met mijn zuster een loodzware archiefkast over een smalle, steile trap naar beneden dragen. Een hele klus voor mijn zus en ik. De deur beneden stond al open en twee Marokkaanse jongens van rond de twintig kwamen in de deuropening vragen of ze ons konden helpen. Verbijsterd zagen mijn zus en ik de zware kast binnen 30 seconden op de stoep staan. Deze vriendelijkheid en hulpvaardigheid kom ik zelden tegen in de stad. Hulde aan mijn onbekende helpers! naar: Het Parool van 20 augustus 2003

Veel Nederlanders denken negatief over de Marokkaanse bevolkingsgroep en soms is er zelfs sprake van discriminatie van deze groep. Op welke wijze bestrijdt deze ingezonden brief (tekst 11) discriminatie? A Dit moet een voorbeeld zijn voor andere Marokkanen. B Er worden gevolgen van discriminatie genoemd. C Het gaat in tegen bestaande vooroordelen.

Drie uitspraken: Mohammed zegt: “Ik ben naar Nederland gekomen in 1970. In Marokko was geen toekomst meer voor mij. Gelukkig was er in Nederland werk voor mij op een fabriek.” Denzel zegt: “In 1980 veranderde de situatie in Suriname. Het leger kreeg veel meer macht dan daarvoor. Om mij heen werden mensen vermoord. Ik ben snel gevlucht.” Nuran zegt: “Het was liefde op het eerste gezicht, toen hij hier in Turkije met zijn familie op vakantie was. We zijn gaan schrijven en inmiddels zijn we getrouwd en wonen we in Culemborg.”

→ Wat is de reden voor de komst naar Nederland van Mohammed, Denzel en Nuran? Je kunt kiezen uit de volgende redenen: • economische redenen • persoonlijke redenen • politieke redenen Vul het schema in:   redenen Mohammed   Denzel   Nuran   tekst 12 Nieuw uitzetbeleid leidt tot illegaliteit DEN HAAG/UTRECHT - Een uitgeprocedeerde ………………………………………. verdwijnt na zijn afwijzing écht niet zomaar uit Nederland. De Utrechtse wethouder Spekman benadrukte het gisteren nog maar eens in Den Haag, waar hij Tweede-Kamerleden confronteerde met de dagelijkse praktijk. “Wie het niet gelooft, moet maar eens komen kijken”, zei Spekman. bron: Utrechts Nieuwsblad van 29 januari 2004

In artikel 1 van de Nederlandse Grondwet staat dat discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook niet is toegestaan. Dit lijkt duidelijk, maar is dat ook zo? → Geef steeds het juiste antwoord bij de volgende vier voorbeelden. Is er in de voorbeelden sprake van discriminatie? Marijke 1 wordt afgewezen als onderwijzeres, omdat ze te lang is. 2 wordt afgewezen als stewardess, omdat ze te lang is. 3 krijgt geen vrij om de zon te gaan aanbidden. 4 mag een café niet in omdat ze vrouw is.

Soms komt het voor dat een misdrijf wordt begaan uit ‘eerwraak’. Dit betekent dat een jongen of man wraak neemt op iemand, omdat de eer van de familie geschonden zou zijn. De Nederlandse samenleving heeft grote moeite met dit soort misdrijven. → Geef bij elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. 1 Eerwraak is in strijd met de Nederlandse waarden. 2 Eerwraak is in strijd met de Nederlandse geschreven regels.

tekst 13 Teveel van jouw soort niet goed voor de zaak DEN HAAG - Het nieuwe jaar begon niet zo goed voor Saleh Moukhal. Samen met een vriend wilde de 22-jarige Hagenaar van Marokkaanse origine 2004 spetterend inluiden in discotheek ‘The Challenge’ in Hoofddorp. De kaartjes voor dit speciale oud-en-nieuw feest kocht hij ruim van tevoren. Maar Saleh en zijn vriend hebben tijdens de jaarwisseling geen voet op de dansvloer gezet. Sterker nog, ze kwamen de discotheek niet eens binnen. Saleh vertelt: “We stonden keurig in de rij toen er plotseling wat onrust ontstond. Een portier liep langs en pikte er stelselmatig Arabisch uitziende jongeren uit. We kregen te horen dat we er niet in mochten. Dat we een toegangsbewijs op zak hadden, maakte niets uit. Andere allochtone jongeren mochten wel gewoon naar binnen. Surinamers, Antillianen en Cubanen, dat was allemaal geen probleem.” Toen Saleh om uitleg vroeg, antwoordde de portier volgens hem: “Het is niet goed voor de zaak als we er teveel van jouw soort binnenkrijgen.” bron: Haagsche Courant van januari 2004

tekst 14 Juf Karin vertelt Ooit, dertig jaar geleden was de Corantijnschool een volledig witte school. Juf Karin Terstall weet dat nog. “Ik kan me goed herinneren dat de eerste buitenlandse leerling binnenkwam. Geen woord Nederlands sprak hij. Het komt nu bijna niet meer voor dat kinderen geen woord Nederlands spreken als ze in groep 1 komen. De meeste van onze leerlingen worden vanaf dat ze tweeënhalf zijn voorbereid op de basisschool door ze te begeleiden in de voorschool.” naar: de Volkskrant Magazine van 16 augustus 2003

Voorschoolse opvang, zoals in tekst 14 omschreven, kan bijdragen aan de verbetering van de situatie van allochtonen in het Nederlandse onderwijs. Hierna volgen nog vier mogelijkheden om de situatie in het onderwijs voor allochtonen te verbeteren: 1 Het gebruiken van aangepaste lesboeken. 2 Het vergroten van klassen. 3 Het verhogen van de minimumleeftijd om naar school te gaan van vier naar vijf jaar. 4 Het hebben van goed contact tussen de school en de ouders. → Welke twee genoemde mogelijkheden verbeteren inderdaad de situatie van allochtonen in het onderwijs? Vul het juiste nummer in. Doe het zo: Mogelijkheid …… en ……

De ontwikkeling van de arbeidsmarkt verloopt niet altijd even gunstig voor verschillende groepen in de samenleving. Allochtonen in het bijzonder hebben last van het feit dat de economie niet groeit. Zij worden vaak als eerste de dupe. Er volgt nu een aantal feiten: 1 Er is steeds minder ongeschoolde arbeid nodig. 2 Hoger opgeleiden verdringen lager opgeleide werknemers, zij nemen hun plaats in. 3 Steeds meer allochtonen volgen een inburgeringscursus. 4 Men probeert allochtonen beter over Nederland te spreiden. → Welke twee van de bovenstaande feiten leiden tot een hogere werkloosheid bij allochtonen? Doe het zo: Feit …… en …… Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Culturen verschillen van elkaar. Dit geldt voor de allochtone en voor de Nederlandse cultuur. Er volgen vier kenmerken van een cultuur. 1 individuele prestaties 2 het vermijden van gezichtsverlies 3 de uitgebreide familie staat centraal 4 het maken van een afspraak bij familiebezoek → Welke kenmerken horen bij welke cultuur? Vul de juiste nummers in in de goede kolom. Nederlandse cultuur Allochtone cultuur

De positie van veel allochtonen in het onderwijs is zwak. Hier zijn verschillende redenen voor aan te wijzen. Er volgen vier redenen: 1 Allochtone meisjes moeten vaak veel huishoudelijk werk doen. 2 In het onderwijs wordt uitgegaan van een goede beheersing van de Nederlandse taal. 3 Ouders van allochtone leerlingen kunnen vaak niet helpen bij het huiswerk. 4 Er wordt via schotelantennes vaak naar programma’s in de eigen taal gekeken. Welke van de vier redenen komt duidelijk vanuit de samenleving? A reden 1 B reden 2 C reden 3 D reden 4