bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 1 vmbo bb 2016, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen − Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). − Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. A A • B • X B B • X B (1) (2) (3) C • C D D Open vragen − Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet…

Meerkeuzevragen − Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). − Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3. A A • B • X B B • X B (1) (2) (3) C • C D D Open vragen − Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. − Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. − Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt. − Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 1Ruitontdooier

Om in de winter bij -10 oC een
bevroren ruit schoon te krijgen, kun
je een spuitbus met ruitontdooier
gebruiken.
In de spuitbus zit vloeibare alcohol
onder druk.
figuur bij de opgave
11p
Op de zijkant van de bus met alcohol staat een veiligheidspictogram.
Welk pictogram hoort daar te staan?
A B C D
23p
De lege spuitbus heeft een massa van 85 g.
In de spuitbus zit 400 mL alcohol (1 mL = 1 cm3).
Voor het berekenen van de massa geldt de volgende woordformule:
massa = dichtheid x volume
Bereken de massa van de volle spuitbus. Gebruik de tabel ‘Gegevens
van enkele vloeistoffen’ in BINAS.
Berekening:...............................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
De massa van de volle spuitbus is …………….. g.
32p
Leg aan de hand van het smeltpunt van alcohol uit waarom deze vloeistof
geschikt is om in de winter te gebruiken.
smeltpunt: …………….. oC
uitleg:.........................................................................................................
..................................................................................................................

opgave 2Muziek luisteren

Nienke luistert vaak naar muziek op haar telefoon. Ze gebruikt daarbij oordopjes. Ze wil weten of ze kans heeft op gehoorbeschadiging. Met een dB-meter gaat ze dit na.
Je ziet de dB-meter die ze naast de oordopjes legt. Welk geluidsniveau geeft de meter aan? A 38 dB B 40 dB C 42 dB D 44 dB
Voor het geluidsniveau geldt de volgende regel: Bij verdubbeling van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB toe. Nienke gebruikt de dB-meter bij een andere meting. Je ziet de stand van de wijzer. • Teken op de schaalverdeling de stand van de wijzer als het geluid 2x zo hard klinkt.
opgave als beeld van het examen
Nienke houdt de dB-meter vlak voor een oordopje. Ze meet een geluid van 85 dB. Je ziet een diagram met de grafiek die aangeeft hoe lang je maximaal naar een bepaald geluid kan luisteren zonder kans op gehoorbeschadiging. Hoeveel uur kan Nienke maximaal naar dit geluid luisteren zonder kans op…

Nienke houdt de dB-meter vlak voor een oordopje. Ze meet een geluid van 85 dB. Je ziet een diagram met de grafiek die aangeeft hoe lang je maximaal naar een bepaald geluid kan luisteren zonder kans op gehoorbeschadiging. Hoeveel uur kan Nienke maximaal naar dit geluid luisteren zonder kans op gehoorbeschadiging? A 2 uur B 2,5 uur C 3,5 uur D 4 uur

Nienke zet het geluidsvolume van haar telefoon hoger. Over deze verandering staat een zin. • Omcirkel in deze zin de juiste mogelijkheden. Het geluidsniveau neemt af toe en de toonhoogte wordt lager . blijft gelijk

opgave 3Weerstandsmeting

Ayo en Loek bepalen de weerstand van verschillende metaaldraden. Ze bouwen een opstelling met een spanningsbron, een stroom- en spanningsmeter en aansluitsnoeren. Je ziet een afbeelding van hun opstelling.
Je ziet een deel van het schakelschema van de opstelling. • Maak dit schema compleet. + - metaaldraad
opgave als beeld van het examen
Ayo leest de spanningsmeter af. Je ziet een zin over deze spanningsmeter. • Omcirkel in deze zin de juiste mogelijkheid. Ayo leest een spanning af van 24
Bij een spanning van 18 V wordt een stroomsterkte van 0,3 A gemeten. • Bereken de weerstand van deze metaaldraad. ..................................................................................................................…

Bij een spanning van 18 V wordt een stroomsterkte van 0,3 A gemeten. • Bereken de weerstand van deze metaaldraad. .................................................................................................................. .................................................................................................................. .................................................................................................................. Ayo en Loek doen hun metingen bij dezelfde spanning. Ze hebben draden van hetzelfde materiaal.

Over de weerstand staan twee zinnen. • Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De weerstand van een kortere De weerstand van een dikkere dunnere draad is groter.
Over de stroomsterkte staan twee zinnen. • Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De stroomsterkte is groter bij een kortere langere draad. De stroomsterkte is groter bij een dikkere dunnere draad.

opgave 4Voetbalwedstrijd

Tijdens een voetbalwedstrijd ontstaat een ‘wave’. De ‘wave’ begint wanneer toeschouwers opstaan, de armen strekken en weer gaan zitten. De toeschouwers in het vak ernaast voeren hierna dezelfde beweging uit. In de binnenring start in vak A een ‘wave’ die even later wordt gevolgd door vak B en…

Tijdens een voetbalwedstrijd ontstaat een ‘wave’. De ‘wave’ begint wanneer toeschouwers opstaan, de armen strekken en weer gaan zitten. De toeschouwers in het vak ernaast voeren hierna dezelfde beweging uit. In de binnenring start in vak A een ‘wave’ die even later wordt gevolgd door vak B en verder. De wave heeft een snelheid van 12 m/s.

Na 40 seconden is de wave het stadion rond. • Bereken welke afstand de ‘wave’ dan heeft afgelegd. ..................................................................................................................…

Na 40 seconden is de wave het stadion rond. • Bereken welke afstand de ‘wave’ dan heeft afgelegd. .................................................................................................................. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

Noteer de snelheid van de wave in km/h. snelheid = …………. km/h
In de buitenring gaat de ‘wave’ in dezelfde tijd rond. Hierover staan twee zinnen. • Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De afstand die de wave in de buitenring aflegt, is gelijk aan groter dan kleiner dan die in de binnenring. De snelheid van de wave in de buitenring is gelijk aan groter…

In de buitenring gaat de ‘wave’ in dezelfde tijd rond. Hierover staan twee zinnen. • Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De afstand die de wave in de buitenring aflegt, is gelijk aan groter dan kleiner dan die in de binnenring. De snelheid van de wave in de buitenring is gelijk aan groter dan kleiner dan die in de binnenring.

Als er een doelpunt wordt gemaakt klinkt er gejuich. De gemeten geluidssterkte bedraagt 112 dB.
Waarmee is deze geluidssterkte te vergelijken? Gebruik de tabel ‘Gehoorgevoeligheid’ in BINAS. A boombox B rockconcert disco C luidste menselijke stem D roffel op grote trom
Voor hard geluid, zoals 112 dB, geldt een maximale blootstellingsduur. Je ziet vier tijdbalken met een grijs vlak. • In welke tijdbalk ligt de maximale blootstellingsduur aan 112 dB in het grijze vlak?

opgave 5Waterput

Om water uit een put te halen heb je een emmer aan een touw en een katrol nodig. Na het vullen wordt de emmer met water omhoog gehesen.
De emmer met water heeft een massa van 12,5 kg. • Teken in de afbeelding vanuit punt Z de zwaartekracht. Noteer de grootte onder de afbeelding. Gebruik als krachtenschaal 1 cm ≙ 25 N. F z = …………N
opgave als beeld van het examen
De emmer hijs je met de vaste katrol 3,0 m omhoog. Hoeveel meter touw moet je dan innemen? A 1,5 m B 3,0 m C 4,5 m D 6,0 m
De emmer wordt met constante snelheid omhoog gehesen. Van deze beweging zie je vier mogelijke grafieken. Langs de verticale as is nog geen grootheid ingevuld. Over deze grafieken staat een tabel. • Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom. 1 Het snelheid,tijd -diagram heeft de vorm van…

De emmer wordt met constante snelheid omhoog gehesen. Van deze beweging zie je vier mogelijke grafieken. Langs de verticale as is nog geen grootheid ingevuld. Over deze grafieken staat een tabel. • Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom. 1 Het snelheid,tijd -diagram heeft de vorm van grafiek Het afstand,tijd -diagram heeft de vorm van grafiek

Voor het ophijsen van de emmer met constante snelheid zie je drie mogelijkheden voor de nettokracht. Welke afbeelding is juist? F netto F netto = o F netto

opgave 6Milieuvriendelijk vliegen

Een sportvliegtuig heeft een elektromotor als aandrijving in plaats van een
verbrandingsmotor.
figuur bij de opgave
De elektromotor krijgt zijn energie uit accu’s.
221p
Bij het kiezen van een geschikte accu is een aantal gegevens belangrijk.
Welk gegeven van een accu bepaalt hoe lang een bepaalde stroom
geleverd kan worden?
A capaciteit
B rendement
C spanning
D vermogen
231p
De elektromotor werkt op een spanning van 96 V. Er zijn 8 accu’s (24 V)
gebruikt om deze spanning te leveren.
Je ziet vier manieren waarop de accu’s geschakeld kunnen worden.
Welke manier is juist?
C
B
D
243p
Als de elektromotor (96 V) op vol vermogen werkt, loopt er een stroom
van 164 A.
Bereken het vermogen van de elektromotor in kW.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
252p
Tijdens een vlucht is het gemiddeld geleverde vermogen 8,5 kW.
Over de betekenis van dit gegeven staat een zin.
Maak deze zin compleet.
Een vermogen van 8,5 kW betekent dat er in 1 ………..….. een energie
van 8,5 ………..….. wordt geleverd.
261p
Wat is tijdens het vliegen het belangrijkste milieuvoordeel van een
elektromotor?
A Er is minder brandstof nodig.
B Er ontstaan geen verbrandingsgassen.
C Het vermindert het broeikaseffect.
D Ee ozonlaag wordt niet aangetast.

opgave 7Scheepslift

Met een scheepslift zijn schepen langs een helling te verplaatsen. Met
een katrolsysteem en twee tegengewichten beweegt de bak omhoog of
omlaag.
figuur bij de opgave
271p
De bak legt de afstand langs de helling af met een gemiddelde snelheid
van 0,6 m/s.
Waarom staat er gemiddelde snelheid en niet ‘de’ snelheid van de
bak?
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
281p
De bak met water rust met veel wielen op rails. Twee boten varen de bak
in.
Vergelijk de kracht op de rails voor- en nadat de boten de bak in zijn
gevaren.
Wat is juist over die kracht na het invaren?
A Die is even groot.
B Die is groter.
C Dat kun je niet weten.
292p
Het totale contactoppervlak van de wielen met de rails is 40 cm2.
De kracht van de wielen op de rails is 9 200 000 N.
Bereken de druk onder de wielen in N/cm2.
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
301p
Is de druk onder één wiel gelijk aan de druk onder alle wielen?
A Nee, de druk onder één wiel is kleiner.
B Ja, de druk onder één wiel is gelijk.
C Nee, de druk onder één wiel is groter.
311p
Tussen de bewegende wielen en de rails is er sprake van een
tegenwerkende kracht.
Hoe heet deze kracht?
A luchtweerstand
B liftkracht
C rolwrijving
D zwaartekracht
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 8Spijkerbroek

Er zijn spijkerbroeken met
slijtplekken te koop.
figuur bij de opgave
Deze slijtplekken kunnen op meerdere manieren worden gemaakt.
Een van deze manieren is zandstralen.
321p
Bij zandstralen spuit men zandkorreltjes onder hoge druk op de
spijkerbroek.
Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
Voor een hoge druk heb je kracht nodig
op een groot klein oppervlak.
331p
Zandstralen kan ernstige longziekten veroorzaken.
Welke voorzorgsmaatregel moet genomen worden om dit te voorkomen?
A Een beschermende jas aandoen.
B Een mondkapje voordoen.
C Een veiligheidshelm dragen.
341p
Het gebruikte zand wordt gezuiverd en hergebruikt.
Geef een ander woord voor hergebruik.
..................................................................................................................