Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2003, tijdvak 1

In figuur 1 staat de kringloop van het water schematisch afgebeeld. Bij twee verschillende delen in de kringloop staan letters. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van bovenstaande figuur. 1 Bij de letter A in de figuur vindt vooral de condensatie van waterdamp plaats. 2 Bij de letter B in de figuur vindt afvoer van water plaats. → Neem de cijfers 1 en 2 over op je antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

De hoofdstad van Paraguay is Asunción. Bijna de gehele elektriciteitsvoorziening van Asunción is afhankelijk van de Itaipu- stuwdam. Bij Asunción komen twee rivieren bij elkaar (zie kaart 1). Dat zijn de Pilcomayo en de Paraguay. Dit gebied is niet geschikt voor de aanleg van een stuwdam. → Geef met behulp van bovenstaande kaart daarvan de oorzaak.

Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van kaart 1 en foto 1. 1 Bij deze waterkrachtcentrale wordt gebruik gemaakt van grote hoogteverschillen in het gebied. 2 De elektriciteit, die daar wordt opgewekt, is een vorm van hydro-elektriciteit. → Neem de cijfers 1 en 2 over op je antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

kaart 2 Land van Maas en Waal Legenda: zwakke delen van de Waaldijk tekst 1 Wateroverlast in het stroomgebied van de grote rivieren (1995) Terwijl in Limburg het Maaswater centimeter voor centimeter steeg, werden de inwoners van het Land van Maas en Waal banger en banger. Tv-beelden lieten Limburgers zien die drijvend meubilair uit hun ondergelopen keukens probeerden te redden. In het rivierengebied, tussen Maas en Waal, was te zien hoe hele bankstellen op auto’s werden geladen en hoe inwoners massaal vertrokken naar andere gebieden. Er was echter nog geen straat of huis ondergelopen. Desondanks zat de schrik er goed in. Zeker bij de bewoners van het gebied tussen Druten en Dreumel.

Op kaart 3 is te zien dat het Aralmeer tussen 1973 en 1993 kleiner is geworden door de verdroging. Wat is de oorzaak van deze verdroging? A De jaarlijkse hoeveelheid neerslag in dit gebied is sterk gestegen. B Er was extra grond nodig voor de landbouw. C Er wordt veel rivierwater gebruikt voor irrigatie.

Het Santa Clara Canal (zie kaart 4) loopt vanaf de Morelos Dam in de VS tot aan het meer Santa Clara Slough in Mexico. Het water van dit kanaal wordt ook gebruikt voor irrigatie. In dit gebied heerst een woestijnklimaat. Hoe lang is dit kanaal? A ongeveer 50 km B ongeveer 90 km C ongeveer 150 km D ongeveer 220 km

→ Leg uit op welke manier. tabel 2 Gebruik van zoet water op wereldniveau, naar verbruikers X 70% Y 20% Z 10% (de percentages zijn afgerond op hele tientallen) tekst 2 Verdeling van zoet water In Europa werd in het jaar 2000 meer dan de helft van het beschikbare zoet water verbruikt in de industrie. Kijken we naar de wereld als gebied, dan ligt de verdeling van het gebruik van zoet water heel anders. In bovenstaande tabel is het soort gebruik op wereldniveau vervangen door de letters X, Y en Z. In willekeurige volgorde staan deze letters voor huishoudelijk gebruik, industrieel gebruik en agrarisch gebruik.

Kaart 5 geeft een overzicht van rivieren in Polen. Polen is op deze kaart in vier stukken verdeeld, aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4. In welk deel ligt de bovenloop van de Wisla? A 1 B 2 C 3 D 4 tekst 3 Wateroverlast in Polen Tijdens de regenrijke zomer van 2001 werd Polen in de maand juli getroffen door zware overstromingen. De rivier de Wisla zorgde in Polen voor grote problemen in zijn bovenloop. Grote stukken land kwamen gedurende enkele dagen onder water te staan. De economische schade was enorm. Opmerkelijk is wel dat de laatste jaren duizenden hectare bos zijn verdwenen.

tekst 4 Strijd tussen Poolse milieubeweging en Poolse waterbouwkundigen De kans op wateroverlast in de toekomst moet worden verkleind. De milieubeweging en de waterbouwkundigen in Polen staan lijnrecht tegenover elkaar. De milieubeweging wil meer gebieden aanwijzen die onder water mogen lopen. De waterbouwkundigen willen de bovenloop van de Wisla uitdiepen. Volgens de milieubeweging is dat behalve een dure oplossing ook slechts een tijdelijke oplossing voor wateroverlast. De regering heeft nog geen besluit genomen.

Er bestaan plannen om in een nieuwbouwwijk een dubbele watervoorziening aan te leggen (zie figuur 3). Naast het normale drinkwater wordt er ook 'grijs water' de huizen binnengebracht. Dit ‘grijze water’ is niet zuiver genoeg om als drinkwater gebruikt te kunnen worden. → Noem twee voorbeelden waarvoor dit ‘grijs water’ gebruikt kan worden.

De miljoenensteden Chennai, Manila en Jakarta (zie kaart 6) liggen alle drie aan zee. Voor hun drinkwater zijn alle drie de steden afhankelijk van de grondwatervoorraad. Het halen van drinkwater uit de grondwatervoorraad leidt bij deze drie steden tot toenemende verzilting van deze grondwatervoorraad. → Leg uit waardoor de verzilting van deze grondwatervoorraad in deze drie steden wordt veroorzaakt.

In zoetwaterfabrieken wordt van zout water (zeewater) zoet water gemaakt. Dit zou een oplossing kunnen zijn voor deze drie steden. Toch gebeurt dat niet. Wat is daarvoor de reden? A De bevolking heeft te weinig technische kennis voor zulke fabrieken. B De bouw van deze fabrieken kost te veel geld. C Het zeewater is te zout door de hoge temperatuur. D Voor deze fabrieken is heel veel ruimte nodig.

Heel modern, zo’n magneetzweeftrein. In Duitsland wordt er al een aantal jaren mee geëxperimenteerd. Ook in Nederland gaan er stemmen op voor de aanleg van zweeftreinbanen. Zo zou een nieuwe verbinding tussen West- en Noord-Nederland met deze nieuwe techniek tot stand gebracht kunnen worden. De bestuurders van de noordelijke provincies zijn er voorstander van. Ze verwachten voordelen van de aanleg van deze zweeftreinbaan voor de noordelijke provincies. In hoeveel tijd zou de zweeftrein de afstand Schiphol – Groningen kunnen afleggen volgens kaart 7? A in drie kwartier B in een uur C in een uur en een kwartier D in anderhalf uur

In het voorjaar van 2001 publiceerde het Ministerie van Verkeer en Waterstaat het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (NVVP). In dit plan staan allerlei maatregelen die genomen zouden moeten worden om de Nederlandse infrastructuur aan te passen tot 2020. Kaart 8 en kaart 9 komen uit dit plan. Beide kaarten hebben betrekking op de gemiddelde snelheden die gereden kunnen worden op het hoofdwegennet tijdens de spitsuren. Deze gemiddelde snelheden worden trajectsnelheden genoemd. Kaart 8 geeft de verwachte situatie in 2020 als er geen maatregelen getroffen worden. Kaart 9 geeft de verwachte situatie in 2020 als de maatregelen uit het plan toegepast worden. Vergelijk kaart 8 met kaart 9. In welk gebied zullen de maatregelen uit het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan het meeste effect hebben? A gebied P B gebied Q C gebied R D gebied S

Eén van de maatregelen die voorgesteld worden om de trajectsnelheden hoger te krijgen is de zogenaamde ‘Toe-rit-dosering’. Bij ‘Toe-rit-dosering’ wordt het verkeer op de oprit naar de snelweg auto voor auto toegelaten. ‘Toe-rit-dosering’ is maar één maatregel die in het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan genoemd wordt om de trajectsnelheden te verbeteren. → Noem twee andere maatregelen waarmee de trajectsnelheden verhoogd kunnen worden.

De minister van Verkeer en Waterstaat is van mening dat de kosten van deze maatregelen niet alleen door de overheid betaald zouden moeten worden. Ook het bedrijfsleven zou mee moeten betalen. Daardoor zullen de kosten voor de overheid beperkt worden. → Geef een ander argument van de minister van Verkeer en Waterstaat om het bedrijfsleven mee te laten betalen in de kosten.

In tabel 3 wordt de ontwikkeling van het goederenvervoer in Nederland weergegeven tussen 1985 en 2000. Drie vormen van goederenvervoer zijn met de letters X, Y en Z weergegeven. Dat zijn – in willekeurige volgorde – de binnenvaart, de spoorwegen en de pijpleiding. Welke letter X, Y of Z gaat over de binnenvaart? A X B Y C Z

Hieronder staan twee uitspraken over de grafieken 1 en 2. 1 Grafiek 1 heeft betrekking op personenauto's en grafiek 2 op vrachtauto's. 2 De drukte op de weg is alleen maar overdag toegenomen en niet 's nachts. → Neem de cijfers 1 en 2 over op je antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Kaart 10 laat ook de verhouding zien tussen de hoeveelheid stukgoed en massagoederen die in elk van de afgebeelde havens behandeld wordt. De kaart laat zien dat ruim 75% van de goederen die in Rotterdam geladen en gelost worden massagoederen zijn. → Noem twee redenen waarom de Rotterdamse haven zo geschikt is voor de aanvoer en afvoer van massagoederen.

Op kaart 2 komen nogal wat rode cirkeltjes voor. Deze zijn ook op foto 1 te zien, maar dan met een witte kleur (zie het bijlagenboekje). Wat is de functie van deze rode cirkeltjes? A Het zijn drinkwaterbekkens. B Het zijn opslagplaatsen van aardolie. C Het zijn opslagplaatsen van steenkool. D Het zijn waterzuiveringsinstallaties.

De ‘IJzeren Rijn’ is een spoorweg tussen Antwerpen en Duisburg (in het Duitse Ruhrgebied), die aangelegd is tussen 1869 en 1879. Hoewel het tracé voor een deel over Nederlands grondgebied loopt, heeft België (volgens een verdrag) de kosten van de aanleg volledig betaald. Aanvankelijk was er veel treinverkeer maar dit werd door de jaren heen steeds minder. Sinds 1991 rijden er zelfs helemaal geen treinen meer tussen Roermond en de Duitse grens. België heeft echter verzocht de ‘IJzeren Rijn’ opnieuw in gebruik te mogen nemen. Op kaart 11 staat ook de ‘Montzenroute’ aangegeven. Deze spoorwegverbinding gaat niet over Nederlands grondgebied. De Belgische regering is echter van mening dat deze ‘Montzenroute’ minder geschikt is. Zeker zware goederentreinen kunnen moeilijk van deze route gebruik maken. → Geef door vergelijking van kaart 11 met kaart 12 de reden waarom de ‘Montzenroute’ minder geschikt is voor zware goederentreinen.

Antwerpen kan door het opnieuw in gebruik nemen van de 'IJzeren Rijn' een grotere concurrent van Rotterdam worden. Bij welk soort goederenvervoer zou Antwerpen een grotere concurrent van Rotterdam kunnen worden? A aardgas B computers C containers D ertsen foto 4 foto 5 Woningen langs het spoor in het Roermond de Weerter- en Budelerbergen

Foto 4 en foto 5 zijn genomen op twee plaatsen waar de IJzeren Rijn door Nederland gaat. Stel dat jij in dit gebied woont en je stuurt een protestbrief naar de Belgische regering tegen het gebruik van de 'IJzeren Rijn'. → Noem in je brief twee argumenten. Je kunt bij je antwoord gebruik maken van beide foto's.

tabel 4 Top 10 Europese luchthavensteden in 2000 Vliegtuigbewegingen Passagiersbewegingen Vracht (x 1.000) (x 1.000) Londen* 858,7 (1) Parijs** 747,5 (2) Frankfurt 441,6 (3) Amsterdam 414,9 (4) Madrid 357,6 (5) Milaan 313,3 (6) Rome 306,8 (7) Brussel 304,9 (8) Kopenhagen 299,7 (9) Zürich 290,9 (10) * München Luxemburg Keulen Drie luchthavens (Heathrow, Gatwick, Stansted) 23.126 (8) ** Twee luchthavens (Charles de Gaulle, Orly)

Maroesja vindt dat de tabel geen eerlijke vergelijking maakt tussen de diverse vliegvelden. Zij zegt tegen Herman: “Als er een vergelijking gemaakt was tussen luchthavens in plaats van luchthavensteden zou Schiphol een hogere plaats innemen”. → Geef met behulp van tabel 4 een argument voor haar standpunt.