Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2009, tijdvak 1

Emel en Antal zitten vlak voor hun eindexamen. Nog even en dan gaan ze op vakantie. Maar waarheen? In de krant zien ze de tekst van bron 1 staan over de acht mooiste reizen. Ze willen het liefst naar een gebied waar ze een grote kans hebben op hoge temperaturen en veel zon. Welke van de bovenstaande reizen zouden ze dan moeten kiezen? A de reis nummers 1, 2 en 5 B de reis nummers 1, 4 en 7 C de reis nummers 2, 4 en 6 D de reis nummers 3, 5 en 7 E de reis nummers 3, 6 en 8 F de reis nummers 4, 6 en 8

Na het lezen van de tekst van bron 1 doen Annouk, Littal en Maud de volgende uitspraken. Annouk zegt: “Deze reizen horen tot de verre bestemmingen.” Littal zegt: “Deze reizen zijn voorbeelden van grootschalig toerisme.” Maud zegt: “Bij deze reizen zal er tijdens het verblijf in dat land meestal ook sprake zijn van ecotoerisme.” → Schrijf de namen Annouk, Littal en Maud op het antwoordblad en schrijf achter elke naam of deze uitspraken juist zijn of onjuist.

Hieronder staat een aantal begrippen die betrekking hebben op verschillende vormen van toerisme en vakantie: massatoerisme, actieve vakantie, passieve vakantie, natuurvakantie en cultuurvakantie. Welke van deze begrippen zijn van toepassing op de reizen in bron 1? A actieve vakantie en natuurvakantie B massatoerisme en actieve vakantie C massatoerisme en cultuurvakantie D passieve vakantie en cultuurvakantie E passieve vakantie en natuurvakantie

Bij het kiezen van een vakantiebestemming, speelt het imago van het gebied een grote rol. Veel Nederlanders kiezen ervoor om hun vakantie in Zuid-Limburg door te brengen, omdat ze een positief beeld van dat gebied hebben. → Geef met behulp van de foto’s (zie bron 3, 4 en 5) twee kenmerken die mede zorgen voor dit positieve beeld.

In het hoogseizoen zijn in Zuid-Limburg veel hotels en campings overvol. Buiten het hoogseizoen zijn er echter nog genoeg groeikansen als de juiste doelgroepen maar bereikt worden. Mogelijke doelgroepen zijn: P Jonge stellen van 18 - 25 jaar die houden van gezelligheid. Q Vakantiegangers met schoolgaande kinderen die houden van het bezoeken van pretparken. R Oudere vakantiegangers die houden van cultuur, lekker eten, wandelen en fietsen. Op welke doelgroep zouden de VVV’s in Zuid-Limburg zich moeten richten als ze buiten het hoogseizoen meer vakantiegangers willen trekken? A P B Q C R

Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat Zuid-Limburg ook in de top tien van favoriete binnenlandse vakantiebestemmingen staat. Welke binnenlandse vakantiebestemming staat al jaren nummer één in deze top tien? A de Noordzeebadplaatsen B de Veluwe en Veluwerand C de Waddeneilanden D het merengebied van Friesland, Groningen en Noord-West-Overijssel

bron 7 Vakanties van de Nederlanders per periode en naar bestemming, 2005 - 2006 Okt. Nov. Dec. Jan. Febr. Maart April Mei Juni Juli Aug. Sept. Legenda: A B bron 8 Vakanties van de Nederlanders per periode en naar bestemming, 2005 - 2006 Okt. Nov. Dec. Jan. Febr. Maart April Mei Juni Juli Aug. Sept. Legenda: A B

Meneer Wevers bespreekt in de klas de bronnen 7 en 8 waarin lange en korte vakanties per periode en naar bestemming met elkaar vergeleken worden. Hij zegt: “Als je de beide bronnen met elkaar vergelijkt, dan blijken er grote verschillen te bestaan”. Aan de leerlingen stelt hij de volgende vraag: “Welke bron gaat over de korte vakanties?” Arzu zegt: “Bron 8.” Meneer Wevers zegt: “Dat is het goede antwoord.” → Geef met behulp van de bronnen een argument dat Arzu gebruikt kan hebben bij de beantwoording van de vraag.

Chantal en Manon zijn bezig met het voorbereiden van hun vakantie. Ze willen graag naar een eiland of eilandengroep op vakantie. Bij het reisbureau hebben ze reisgidsen opgehaald van Isla Margarita, Indonesië en de Canarische Eilanden. Op bron 9 zijn deze eilanden of eilandengroepen met cijfers aangegeven. Met welke van deze cijfers worden deze eilanden weergegeven?   Canarische Eilanden Indonesië Isla Margarita A 1 2 3 B 1 3 2 C 2 1 3 D 2 3 1 E 3 1 2 F 3 2 1

bron 10 Verslag van Hans Avontuur over Gran Canaria Verslaggever Hans Avontuur heeft een aantal plaatsen bezocht op Gran Canaria. Hij deed zich voor als een agent van de Betonpolitie. Hij keek waar je als toerist wel of niet op vakantie zou moeten gaan. Hij deed er onderzoek op vier verschillende dagen op meerdere plaatsen. Hieronder staan het door hem gemaakte kaartje en zijn verslag. Gran Canaria

bron 11 Verslag van Hans Avontuur Dag 1 Playa del Inglés : de ooit moderne en vooruitstrevende hotels en shoppingcentra zijn nu het domein van bitterballen, ‘Bratwurst’ en goedkoop vermaak. Platgooien en opnieuw opbouwen! San Augustin : vergane glorie. Kan met de sloop meegenomen worden. Dag 2 Fataga: uitstekend alternatief voor een strandvakantie. Oase van rust in het bergachtige binnenland. Puerto Rico, Patalavaca, Arguineguín, Taurito: om verdrietig van te worden. De lelijkheid is overal aan de kust te zien. En toen de stranden op waren, zijn er gewoon nieuwe gemaakt met zand uit Cuba en de Bahama’s. Dag 3 Agaete: onbetwiste favoriet, wat een heerlijk dorp. Puerto de las Nièves: rustige, authentieke vissersplaats met twee kiezelstranden en uitstekende restaurants. Toeristen komen er vrijwel niet. Canari ё rs komen er vis eten en een wandeling maken, niet meer en niet minder. Dag 4 Las Palmas de Gran Canaria: verrassende en mooie grote stad. Door de overwegend noordenwind in combinatie met een andere belangrijke, natuurlijke factor op Gran Canaria is het hier wel vaak slechter weer dan in het zuiden van het eiland.

Niet elke plaats op Gran Canaria verkeert blijkbaar in dezelfde ontwikkelingsfase van toeristische ontwikkeling. Zo is er bijvoorbeeld een duidelijk verschil tussen Puerto de las Nièves en Playa del Inglés. Welke ontwikkelingsfasen horen bij deze twee plaatsen?   Puerto de las Nièves Playa del Inglés A toerisme in opkomst toerisme in herstel B toerisme in opkomst toerisme in verval C toerisme in opkomst toerisme in volle bloei D nauwelijks toerisme toerisme in herstel E nauwelijks toerisme toerisme in verval F nauwelijks toerisme toerisme in volle bloei bron 12

Nicole heeft een discussie met haar vriendin Shania over het begrip duurzaamheid. Zij komen samen tot een lijst van toeristische activiteiten die volgens hen de duurzaamheid ten goede komen: 1 Zet de airco uit als je de hotelkamer verlaat. 2 Bezoek ook eens een lokale activiteit, zoals volksdansen. 3 Koop vooral regionale producten als je op vakantie bent. 4 Koop in plaats van goedkope massaproducten ook eens duurdere souvenirs van ivoor of koraal. Eén van deze activiteiten komt de duurzaamheid echter niet ten goede. Welke activiteit is dat? A activiteit 1 B activiteit 2 C activiteit 3 D activiteit 4

In de klas bespreekt meneer Meekel bovenstaand krantenartikel (zie bron 17). René en Karin, twee leerlingen uit zijn klas, verschillen van mening over het voornemen van president Correa om geen nieuwe vergunningen voor de toeristensector meer uit te geven. René vindt het een prima idee van de President. Karin is het juist helemaal niet eens met het voornemen van de President. → Geef eerst een argument waarom René het een prima idee vindt om geen nieuwe vergunningen voor de toeristensector meer uit te geven en geef vervolgens een argument waarom Karin juist tegen het voornemen van de President is.

Tussen 1986 en 1990 behoorden Afrika en Azië tot de sterkste groeiers in de toeristensector. Mogelijke redenen waarom deze werelddelen zo aantrekkelijk waren voor toeristen, zijn: 1 Het verblijf is er goedkoop. 2 Het is er altijd mooi weer. 3 Er zijn nog ongerepte natuurgebieden. 4 De bevolking leeft voor het grootste deel in krottenwijken. Welke twee redenen zijn juist? A 1 en 2 B 1 en 3 C 1 en 4 D 2 en 3 E 2 en 4 F 3 en 4

Mensen uit rijke landen, zoals Nederland, maken reizen naar arme landen zoals Tanzania of Kenia. Toch blijken de inkomsten uit het toerisme voor de lokale bewoners in die arme landen zelf niet zo groot te zijn. → Geef een verklaring waarom de lokale bewoners van die arme landen zo weinig inkomsten uit het toerisme krijgen.

In bron 19 is de … P … kringloop van het water afgebeeld. Bij het cijfer 1 is sprake van … Q … en bij het cijfer 2 is sprake van … R … De stuwdam in het midden van de figuur zorgt voor een … S … in de kringloop. Wat moet er ingevuld worden bij de letters P, Q, R en S?   P Q R S A korte verdamping infiltratie versnelling B lange condensatie infiltratie vertraging C korte condensatie drainage versnelling D lange verdamping drainage vertraging bron 20 Verdeling van zoetwater op aarde, in procenten

In bron 20 is de verdeling van zoetwater op aarde in procenten weergegeven. Dat wil zeggen: zoetwater zoals dat in vaste en vloeibare vorm op aarde voorkomt. Welk zoetwater wordt aangegeven met de letter A in het diagram? A het grondwater B het oppervlaktewater C het water als permanente sneeuw en als ijslagen D het water in de dampkring en de atmosfeer

De pijlen in bron 21 geven de aanvoer, het verbruik en de afvoer van zoetwater aan in Nederland. De hoeveelheden, in miljard m 3 , zijn weggelaten. De totale jaarlijkse aanvoer van zoetwater naar Nederland bedraagt 113 miljard m 3 , waarvan de rivieren in totaal 81 miljard m 3 voor hun rekening nemen en de neerslag 32 miljard m 3 . Hoe is deze totale aanvoer over de verschillende rivieren verdeeld?   Rijn Maas Overige rivieren totaal A 70 mld m 3 3 mld m 3 8 mld m 3 81 mld m 3 B 70 mld m 3 8 mld m 3 3 mld m 3 81 mld m 3 C 8 mld m 3 3 mld m 3 70 mld m 3 81 mld m 3 D 8 mld m 3 70 mld m 3 3 mld m 3 81 mld m 3 E 3 mld m 3 8 mld m 3 70 mld m 3 81 mld m 3 F 3 mld m 3 70 mld m 3 8 mld m 3 81 mld m 3

In bron 22 is het drinkwaterverbruik in Nederland af te lezen. Hieronder staan vier mogelijke redenen die de stijging van het totale drinkwaterverbruik verklaren in de periode 1960 - 1990. 1 Het aantal inwoners in Nederland is sterk gestegen. 2 Het aantal woningen aangesloten op het waterleidingnet, is gestegen. 3 Drinkwater werd na 1960 aanzienlijk goedkoper. 4 Door verbeterde technieken kan men water dieper uit de grond oppompen. Welke twee redenen zijn juist? A 1 en 2 B 1 en 3 C 2 en 3 D 2 en 4

In Midden-Brabant, ingeklemd tussen Bergsche Maas en Oude Maasje, ligt de Overdiepse Polder (zie bron 23). De bovenstaande dwarsdoorsneden geven een beeld van de plannen voor waterbeheer in dit gebied. → Hoe wordt de in bron 24 afgebeelde maatregel in de Overdiepse Polder genoemd en wat is het doel van deze maatregel?

Elektriciteitscentrales gebruiken veel water. Het water dat de elektriciteitscentrales gebruiken bij het produceren van elektriciteit noemen we … 1 … Dit water wordt in de rivier geloosd en veroorzaakt … 2 … Wat moet er op de plaatsen 1 en 2 ingevuld worden?   1 2 A koelwater chemische vervuiling B koelwater thermische vervuiling C proceswater chemische vervuiling D proceswater thermische vervuiling

Zoetwater heeft verschillende toepassingen. Het wordt gebruikt in: − huishoudens − industrie − landbouw → Vul de volgende drie zinnen met deze begrippen aan. Schrijf de cijfers 1, 2 en 3 op het antwoordblad en zet er het juiste begrip achter. Op wereldniveau wordt het meeste zoetwater gebruikt voor …1… bron 27 Het drinkwatergebruik per persoon in Nederland   2001 2004 liter per inwoner per dag 132 124

Nederlanders gebruikten in 2004 minder drinkwater dan in 2001 (zie bron 27). Met name technische aanpassingen en gedragsverandering dragen bij aan de waterbesparing. Welk voorbeeld van een technische aanpassing en een gedragsverandering is juist?   technische aanpassing gedragsverandering A kraan dicht bij het tandenpoetsen spoelonderbreker op toiletten B waterbesparende douchekop kraan dicht bij tandenpoetsen C minder vaak een bad nemen waterbesparende wasmachines D spoelonderbreker op toiletten waterbesparende douchekop

In bron 28 is in de rivier de Jenisej bij de plaats Krasnojarsk een stuwdam gebouwd. Hierdoor is er stroomopwaarts een stuwmeer ontstaan. Dit stuwmeer heeft gevolgen. Hieronder staan vier mogelijke gevolgen. Welk gevolg is juist? A Bij de stad Jenisejsk is door onregelmatige watertoevoer veel wateroverlast ontstaan. B De waterscheiding van de rivier is nu veel noordelijker komen te liggen. C In het stuwmeer verzamelt zich het sediment uit de bovenloop van de rivier. D Stroomafwaarts is de stroomsnelheid van de rivier toegenomen.

Een ander project is het irrigeren met afvalwater zoals hierboven toegepast in Vietnam (zie bron 34). Deze methode kan duurzaam genoemd worden. Hieronder staan drie zinnen uit de tekst “Irrigeren met afvalwater”. 1 Bij de waterzuivering komt biogas vrij, dat als brandstof ingezet kan worden in het zuiveringsbedrijf. 2 In Vietnam komt bij de bewerking van cassavewortels tot tapioca een massa vervuild afvalwater vrij. 3 Ten slotte kan het gezuiverde water worden gebruikt voor irrigatie of viskweek. Welke zin wijst of welke zinnen wijzen op duurzaamheid bij dit Vietnamese project? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D 1 en 2 E 1 en 3 F 2 en 3

De verdeling van het beschikbare water in Zuid-Azië is ongelijk. Er zijn natte, maar ook droge gebieden. Daardoor ontstaan er - in bijvoorbeeld India - in bepaalde gebieden toch watertekorten. En de behoefte aan zoetwater neemt in India sterk toe. → Geef een reden waarom de behoefte aan zoetwater in India sterk toeneemt.

De belangrijkste waterleveranciers in dit gebied zijn de rivieren Ganges en Brahmaputra. India zegt recht te hebben op het gebruik van een groot deel van het water dat deze rivieren leveren. → Geef eerst met behulp van de kaart van bron 35 een reden waarom India zegt recht te hebben op een groot deel van het water van deze rivieren en geef daarna een reden voor dat recht met behulp van bron 36.

Bron 37 laat zien hoe de uitstoot van CO 2 in deze eeuw teruggebracht kan worden tot een niveau dat zelfs onder dat van de jaren tachtig van de vorige eeuw ligt. Wat zijn volgens bron 37 de twee belangrijkste maatregelen met het grootste effect die in het jaar 2100 genomen moeten zijn? A CO 2 -opslag en gebruik biomassa B energiebesparing en CO 2 -opslag C energiebesparing en zon, wind, kernenergie D gebruik biomassa en aanplanten van bossen Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.