bronnen

Eindexamen economie vmbo kb 2003, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1DE WEGWERPCULTUUR REGEERT

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken van de
informatie 1 tot en met 3 in de bijlage.
Jaap is geslaagd voor het VMBO. Hij is nu aangenomen op het MBO sector techniek
en gaat op kamers wonen. Jaap wil een magnetron kopen, zodat hij het eten dat zijn
moeder voor hem maakt kan opwarmen. Hij leest het vergelijkend warenonderzoek uit
de Consumentengids. De eisen die hij stelt aan een magnetron zijn:
• opwarmen moet minstens ‘redelijk’ scoren;
• ontdooien moet minstens ‘redelijk’ scoren;
• hij moet een automatisch ontdooiprogramma hebben;
• hij moet een automatisch opwarmprogramma hebben;
• het totale testoordeel moet minstens ‘redelijk’ zijn.
Als meerdere magnetrons aan deze eisen voldoen, koopt hij de goedkoopste.
11p
Welke magnetron koopt Jaap?
A Délonghi
B Moulinex
C Samsung
D Sharp
21p
Als Jaap de Consumentengids leest, ziet hij dat de Consumentenbond ook onderzoek
heeft gedaan naar de mogelijkheden om magnetrons te repareren of te recyclen. De
Consumentenbond zegt in haar commentaar op dit onderzoek:
“Apparaten die gemakkelijk te repareren zijn gaan langer mee. Ze ontzien het milieu en
uw portemonnee.”
Welk risico met betrekking tot de garantie loopt Jaap als hij de magnetron zelf gaat
repareren?
32p
De fabrikanten kunnen maatregelen nemen waardoor klanten, na de garantieperiode,
makkelijker zelf reparaties kunnen uitvoeren.
Noem twee van zulke maatregelen.
41p
De Consumentenbond heeft ook gekeken naar de mogelijkheid tot recycling van
magnetrons. Eén van de problemen bij recycling is het gebruik van te veel verschillende
materiaalsoorten.
Leg uit waarom het gebruik van te veel verschillende materiaalsoorten een nadeel is
als je wilt recyclen.
52p
Petra, de vriendin van Jaap, bekijkt alle informatie van de Consumentenbond. Jaap vertelt
haar dat hij de mogelijkheid om een magnetron te repareren en te recyclen minstens zo
belangrijk vindt als de kwaliteit en de gebruiksmogelijkheden. Petra zegt: “Als ik kijk naar
de eisen die jij stelt aan een magnetron en ik bekijk het totaaloordeel over de mogelijkheid
tot repareren en over de mogelijkheid tot recyclen, dan had jij beter de magnetron van
Daewoo kunnen kopen.”
Heeft Petra gelijk? Verklaar je antwoord.
62p
Jaap maakt regelmatig gebruik van de magnetron die hij gekocht heeft. Of bepaalde
defecten of storingen gratis gerepareerd worden hangt af van wat daarover in de
garantiebepalingen staat.
1 Na 2 maanden stoot iemand per ongeluk tegen de deur zodat het glas van de deur
breekt.
2 De magnetron wordt ‘normaal’ gebruikt. Na 7 maanden gaat de magnetronbuis kapot.
Geef voor elk geval aan of de reparatie gratis is of niet. Licht het antwoord toe.

opgave 2KOPEN OF HUREN

Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 12 moet je soms gebruikmaken van
informatie 4 tot en met 6 in de bijlage. Voor de vragen 8 en 11 moet een uitwerkblad
ingevuld worden.
Het gezin Polder bestaat uit vader, moeder en drie kinderen.
Het gezin woont in een huurhuis, waarvoor per maand € 477 huur betaald wordt.
Het gezin Polder komt in aanmerking voor huursubsidie, waardoor de netto huur lager
is. De normhuur voor het gezin wordt vastgesteld op € 195.
71p
Waarom krijgt iemand met een inkomen boven de inkomensgrens géén huursubsidie?
82p
Hoe hoog is de huursubsidie per maand voor het gezin Polder?
Vul hiervoor het uitwerkblad bij deze vraag in.
91p
De verhuurder heeft de woning aan het gezin Polder te koop aangeboden voor een
koopprijs van € 99.000 (k.k.). Vader en moeder bespreken of ze gebruik maken van het
aanbod. Moeder wil de woning graag kopen. Vader is het er niet mee eens: “Een eigen
huis brengt veel extra kosten met zich mee. Je moet bijvoorbeeld de woning verzekeren
tegen brand- en stormschade.”
Welke verzekering moet het gezin Polder nemen, als ze hun woning willen verzekeren
tegen brand- en stormschade?
A aansprakelijkheidsverzekering
B inboedelverzekering
C opstalverzekering
101p
Moeder wil weten wat het kost om hun woning te verzekeren bij Fortuna als ze op het
aanbod van de verhuurder ingaan. De herbouwwaarde van deze woning is € 85.000.
Moeder kiest voor een extra glasdekking.
Hoeveel premie zal het gezin Polder betalen voor een woonhuisverzekering bij Fortuna?
A € 51,00
B € 63,75
C € 510,00
D € 637,50
113p
Vader Polder vraagt zich af of het gezin een eigen woning wel kan betalen. Gelukkig heeft
het gezin in de afgelopen jaren aardig gespaard. Op de spaarrekening staat intussen een
tegoed van € 15.840. Dat bedrag willen ze volledig gebruiken om een deel van de totale
kosten voor de koop van de huurwoning te betalen. Voor het overige deel moeten ze een
hypotheek afsluiten.
Moeder zegt: “Misschien kunnen we ook koopsubsidie krijgen.”
Bepaal of het gezin Polder in aanmerking komt voor koopsubsidie.
Vul hiervoor het uitwerkblad bij deze vraag in.
121p
Uiteindelijk heeft het gezin Polder alle gegevens verzameld om te vergelijken wat de netto
lasten zijn van een eigen woning ten opzichte van de huurwoning.
Vader zegt: “Zie je wel, ik had gelijk; kopen is duurder. Het gaat ons per maand
€ 200 meer kosten dan huren.”
Moeder zegt: “En toch doen we er verstandig aan deze woning van onze verhuurder te
kopen.”
Geef een argument voor het standpunt van moeder.

opgave 3MILIEUBEWUSTE ECONOMIELES

Bij de beantwoording van de vragen 13 tot en met 17 hoef je géén gebruik te maken van
informatie in de bijlage.
Mevrouw Van Gulden, lerares economie, zegt tegen haar 4 VMBO klas:
“Sinds de invoering van de energieheffing is het gemiddelde huishouden in Nederland
milieubewuster geworden bij aanschaf en gebruik van elektrische apparaten, maar
toch is het verbruik van elektriciteit per huishouden de afgelopen jaren fors gestegen!”
131p
Drie leerlingen reageren op deze stelling en bedenken een verklaring:
Danique: “Dat komt doordat er meer huishoudens van één persoon zijn gekomen:
jongeren die op zichzelf gaan wonen en veel gescheiden mensen.”
Leila: “Dat komt doordat er per huishouden steeds meer elektrische apparaten worden
gekocht en gebruikt.”
Rob: “Welnee, het is heel simpel: de bevolking in Nederland is toegenomen. Daarom
verbruiken we per huishouden meer elektriciteit.”
Wie geeft de juiste verklaring voor de stelling van de lerares?
A Danique
B Leila
C Rob
141p
Mevrouw Van Gulden: “Vanaf 1995 vindt
de consument in de winkel energielabels
op koelkasten, diepvriezers en
koel/vriescombinaties. Het label vertelt
de klant of het energieverbruik van het
apparaat hoog of laag is, in vergelijking
met soortgelijke apparaten van de
concurrent. De Europese Unie (EU) wil
met dit systeem bereiken dat we zuiniger
worden met het gebruiken van onze
natuurlijke hulpbronnen.”
Energie Logo Fabrikant A B C Model 1 2 3 Efficiënt A A B C D E F G Inefficiënt Energieverbruik kWh per jaar 300 Inhoud Koelruimte L 160 Inhoud Vriesruimte L 38 Geluidsniveau Een gegevensblad met meer gegevens over…

Energie Logo Fabrikant A B C Model 1 2 3 Efficiënt A A B C D E F G Inefficiënt Energieverbruik kWh per jaar 300 Inhoud Koelruimte L 160 Inhoud Vriesruimte L 38 Geluidsniveau Een gegevensblad met meer gegevens over het toestel vindt u in de brochures.

De lerares noemt daarna drie tussenstappen:
1 consumenten kopen apparaten die zuiniger zijn met energie
2 het energieverbruik gaat omlaag
3 de consument gaat inzien welke apparaten zuiniger zijn met energie
Zet deze tussenstappen in de juiste volgorde zodat ze de gedachtegang van de EU goed
weergeven.
A energielabels op elektrische apparaten → 1 → 2 → 3 → zuiniger met de natuur
B energielabels op elektrische apparaten → 1 → 3 → 2 → zuiniger met de natuur
C energielabels op elektrische apparaten → 2 → 1 → 3 → zuiniger met de natuur
D energielabels op elektrische apparaten → 2 → 3 → 1 → zuiniger met de natuur
E energielabels op elektrische apparaten → 3 → 1 → 2 → zuiniger met de natuur
F energielabels op elektrische apparaten → 3 → 2 → 1 → zuiniger met de natuur
151p
Mevrouw van Gulden heeft gelezen dat de koelkastfabrikanten voor het maken van
energiezuinige apparaten géén subsidie krijgen. Om dit nieuwe type koelkasten te maken
moeten de fabrikanten wel investeringen doen. Hierover ontstaat in de klas een discussie:
Rob zegt: “Die fabrikanten moeten toch die energiezuinige koelkasten maken, want ook al
zijn ze misschien wat duurder, de consument koopt ze toch wel.”
Leila zegt: “Als die fabrikanten geen subsidie krijgen, kunnen ze beter dat nieuwe type
koelkasten niet maken, want daar maken ze nooit winst op.”
Met wie ben jij het eens: met Rob of met Leila?
Geef een argument voor het standpunt dat je kiest.
161p
Als oefening geeft mevrouw Van Gulden de klas een zelf bedacht voorbeeld:
De moeder van Danique wil een koelkast kopen. Ze moet kiezen tussen Coolpower
of Coolfun:
  Coolpower Coolfun aanschafprijs € 369 € 549 energieklasse E A stroomverbruik in 10 jaar 5.000 kWh 3.000 kWh
Prijs stroom per kWh: € 0,12
Bij aanschaf van een koelkast met energieklasse A, de klasse met het laagste energieverbruik,
krijgt u een energiepremie van € 50 terug via het energiebedrijf.
Beide koelkasten hebben een levensduur van 10 jaar.
Danique maakt voor haar moeder een berekening met de aanschafprijs, een
eventuele energiepremie en de stroomkosten. Danique komt tot een totaalbedrag
voor de Coolpower in 10 jaar van € 969. Volgens haar is uiteindelijk de Coolfun
voordeliger.
Bereken hoeveel de Coolfun in tien jaar voordeliger is dan de Coolpower.
A € 60
B € 110
C € 384
D € 434
172p
Tot slot laat de lerares de klas een invuloefening maken.
Op de energierekening van alle huishoudens wordt ook...(1)... in rekening gebracht.
Hierdoor maakt de overheid de energie...(2)...
Wie energiezuinig koopt kan door...(3)... een deel van de energielasten via …(4)…
terugkrijgen.
Welke van de volgende zes begrippen moeten worden ingevuld bij (1), (2), (3) en (4)?
• energieheffing • duurder
• goedkoper
• de overheid • de energiepremie • het energiebedrijf
Doe het zo: (1) =.........; (2) = ……. enz.
WWW.NIBUD.NL
Bij de beantwoording van de vragen 18 tot en met 23 moet je soms gebruikmaken van
informatie 7 en 8 in de bijlage. Voor vraag 22 en vraag 23 moet een uitwerkblad ingevuld
worden.
Sam is 19 jaar en woont thuis bij zijn ouders. Hij heeft een scooter van bijna 3 jaar
oud.
Elke zaterdagavond gaat Sam uit en ook zijn mobieltje gebruikt hij zeer regelmatig.
Sam raakt in financiële problemen en daarom surft hij naar de internetsite van het
NIBUD.
181p
Wat zoekt Sam op de internetsite van het NIBUD?
Sam wil
A hulp bij het beheren van zijn geld.
B informatie over het verstrekken van leningen.
C voorlichting voor consumenten opvragen.
191p
Sam maakt een overzicht van zijn gemiddelde inkomsten.
Hoeveel bedragen de gemiddelde inkomsten voor Sam per maand?
A € 670
B € 675
C € 680
D € 685
202p
Sam maakt ook een overzicht van de gemiddelde uitgaven per maand.
Noem drie uitgaven waarop Sam direct kan bezuinigen.
Verklaar je antwoord.
211p
Hoeveel procent van zijn totale uitgaven gaat op aan de scooter? Laat de berekening
zien.
223p
Sam besluit zijn scooter te verkopen. Hij krijgt hiervoor € 900. Met dat geld lost hij de
lening van de scooter af. Een abonnement voor het openbaar vervoer betalen zijn ouders.
Ook stopt Sam met roken. Hij gaat een budgetplan opstellen.
Bepaal of Sam nu kan rondkomen.
Vul hiervoor het uitwerkblad bij deze vraag in.
232p
Sam gaat zelfstandig op kamers wonen. Hij maakt een overzicht van de veranderingen
die hij verwacht in zijn uitgaven.
Wat gebeurt er met de incidentele uitgaven en met de vaste lasten van Sam? Geef ook
een korte uitleg.
Vul hiervoor het resterende deel van dit overzicht in op het uitwerkblad bij deze vraag.

opgave 4DE PRAKTISCHE OPDRACHT VAN RAMON

Bij de beantwoording van de vragen 24 tot en met 28 moet je soms gebruikmaken van
informatie 9 en 10 in de bijlage.
Ramon zit in klas 4 VMBO-KB van het Floretcollege.
Voor het vak Economie moet hij een praktische opdracht maken gericht op
onderzoeksvaardigheden. Ramon mag een onderwerp kiezen dat aansluit bij één van
de volgende exameneenheden.
• Consumptie
• Arbeid en productie
• Overheid en bestuur
• Internationale ontwikkelingen
• Natuur en milieu
De onderzoeksopdracht moet bestaan uit drie delen.
• Het theoretische deel (maak gebruik van het vijfstappenplan)
• Het praktische deel (maak naar keuze een enquête/interview/knipselkrant)
• Een schriftelijk verslag
241p
In hoofdstuk 1 van zijn verslag geeft Ramon antwoord op de eerste deelvraag.
Als eerste antwoord geeft hij: de gemiddelde lonen zijn gestegen.
Noem nog een ander antwoord op deelvraag 1.
251p
In hoofdstuk 2 geeft Ramon antwoord op deelvraag 2.
Hoe wordt de groei van de productie genoemd?
A economische groei
B economische ontwikkeling
C nationaal product
D nationaal inkomen
261p
In hoofdstuk 3 behandelt Ramon de samenhang tussen de groei van de consumptie en de
groei van de productie. In dit hoofdstuk heeft Ramon het onderstaande schema getekend.
Groei leidt tot groei productie consumptie
Hieronder staan 3 voorbeelden:
1 Iedereen wil tegenwoordig een mobiele telefoon hebben en de fabrikanten spelen daar
handig op in.
2 McDonald’s introduceert een nieuwe hamburger die alle verkooprecords overtreft.
3 Door de warme zomer moeten werknemers in de ijsfabriek overuren maken.
Welk(e) voorbeeld(en) past/passen bij dit schema?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D alleen 1 en 2
E alleen 1 en 3
F alleen 2 en 3
In het laatste hoofdstuk geeft Ramon antwoord op deelvraag 4.
Als oplossing voor de nadelige gevolgen voor het milieu behandelt Ramon de invloed
die de consument heeft op de producent.
271p
Een stukje uit dit laatste hoofdstuk:
“Consumenten kunnen de producenten ’dwingen’ milieuvriendelijke producten te maken.
Dit wordt ook wel ‘consumerpower’ (consumentenkracht) genoemd.”
Leg uit hoe de consument met zijn koopgedrag de producent kan ‘dwingen’
milieuvriendelijke producten te produceren.
Ramon krijgt voor deze opdracht een 6,5 van zijn leraar. Dit cijfer telt met een
gewicht 3 mee in schoolexamen 4. Voor schoolexamen 4 staat al een
proefwerkcijfer, met een gewicht van 1.
282p
Ramon gaat nu zijn eindcijfer voor het schoolexamen (SE) Economie bepalen. Alle
schoolexamens tellen even zwaar mee in dit eindcijfer.
Bereken het eindcijfer voor het schoolexamen Economie voor Ramon, op 1 decimaal
nauwkeurig.

opgave 5EEN MEESTERKOOP?

Bij de beantwoording van de vragen 29 tot en met 33 moet je soms gebruikmaken van de
informatie 11 en 12 in de bijlage.
Jan de Lange (21) heeft een vijf jaar oude auto. De auto moet gerepareerd worden.
Bij de garage heeft men gezegd dat de reparatie ongeveer € 950 zal gaan kosten.
Jan weet niet wat hij moet doen. De auto laten repareren en gaan sparen om over een
aantal jaren een nieuwe auto te kopen of nu een nieuwe auto kopen met geleend geld.
291p
Noem een nadeel van het laten repareren van de oude auto ten opzichte van het
kopen van een nieuwe auto.
Jan informeert bij de Opel-dealer naar prijzen van nieuwe auto’s en bekijkt ook de folder
over het Opel Masterbuy-plan.
Er zijn nu drie mogelijkheden:
de oude auto laten repareren en vier jaar sparen voor een nieuwe auto;
een nieuwe auto kopen met een persoonlijke lening met een looptijd van vier jaar;
een nieuwe auto kopen met het Opel Masterbuy-plan.
301p
De nieuwe auto die Jan graag wil kopen kost nu € 12.470 en over vier jaar verwacht de
dealer dat diezelfde auto € 13.465 kost. Jan denkt dat hij over vier jaar nog € 1.350 voor
zijn oude auto krijgt.
Bereken het bedrag dat Jan per maand moet reserveren om over vier jaar de nieuwe auto
te kunnen kopen.
A € 231,67
B € 252,40
C € 259,79
D € 280,52
E € 287,92
F € 308,65
312p
Jan de Lange kan de auto ook meteen kopen als hij geld leent. Hij neemt dan bij de bank
een persoonlijke lening van € 10.000 en betaalt deze terug in vier jaar.
Bereken hoeveel Jan in deze vier jaar aan rente (kosten van het krediet) betaalt.
321p
Jan kiest uiteindelijk voor het Opel Masterbuy-plan. Dat betekent dat hij de Opel koopt op
huurkoopbasis.
Wanneer wordt iemand eigenaar van een product dat op huurkoopbasis is gekocht?
A als het product thuis wordt geleverd
B als hij alle termijnen heeft betaald
C als hij de koop afsluit
D nooit
331p
Volgens het Opel Masterbuy-plan heeft Jan aan het eind van de overeenkomst drie
keuzemogelijkheden. Jan heeft een voorkeur voor keuze 3.
Noem een nadeel voor Jan van keuze 3.

opgave 6JANNEKE IN HET BETALINGSVERKEER

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 38 moet je soms gebruikmaken van
informatie 13 in de bijlage.
Naar de betalingsgewoonten in Nederland is onderzoek gedaan. Op basis van dat
onderzoek is een schatting gemaakt van het gebruik van verschillende betaalvormen.
341p
Een consument doet 100 aankopen. Hoe vaak zal deze consument dan gemiddeld
gebruik maken van een creditcard?
A nul keer
B één keer
C twee keer
D drie keer
351p
Niet alle klanten van de banken zijn blij met moderne betaalvormen, zoals de pinpas, de
creditcard en de chipknip.
Noem een voorbeeld van klanten die niet blij zijn met deze moderne betaalvormen.
Verklaar het antwoord.
361p
Janneke heeft een betaalrekening bij een bank. Er staat een negatief saldo van € 56 op
deze rekening. Bij een geldautomaat pint ze een bedrag van € 50.
In de supermarkt betaalt ze met haar chipknip twee tijdschriften voor in totaal € 5.
Hoeveel bedraagt het nieuwe saldo op deze betaalrekening na de verwerking van de
bovenstaande transacties?
A € 111 negatief
B € 106 negatief
C € 1 positief
D € 6 positief
371p
Janneke behoort in 2001 tot een kleine groep klanten van de bank die gebruik maakt van
de chipknip. Haar vrienden en vriendinnen gebruiken de chipknip niet.
Geef een reden waarom de chipknip in de eerste jaren nog weinig gebruikt werd.
382p
In een discussie over de chipknip zegt één van Janneke’s vriendinnen:
1 “Een chipknip is een voorbeeld van een wettig betaalmiddel.”
2 “Voor het opladen van een chipknip heb je een pincode nodig.”
Zeg van elke uitspraak of deze juist of onjuist is.
ga naar de volgende pagina einde