bij dit examen
MeerkeuzevragenSchrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragenGeef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen
worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen
punten opleveren.
Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van
de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening
levert geen punten op.
Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1ENERGIE UIT WARME LUCHT
De plaat is gemaakt van glas en niet van gewoon dakmateriaal. → Waarom is dit van belang voor de goede werking van de centrale? De schoorsteen-centrale levert een gemiddeld elektrisch vermogen van 80 MW. Hij voorziet een groot aantal huishoudens van elektrische energie. Elk huishouden ontvangt gemiddeld 10 A bij een spanning van 230 V.
Marc en Edward discussiëren over de snelheid van de lucht onder de plaat. Welke uitspraak is juist? A De lucht bij de rand heeft een kleinere snelheid dan de lucht bij de schoorsteen. B De lucht bij de rand heeft een even grote snelheid als de lucht bij de schoorsteen. C De lucht bij de rand heeft een grotere snelheid dan de lucht bij de schoorsteen.
opgave 2WINDMOLENPARKEN
Er worden plannen gemaakt voor een
aantal windmolenparken in de kop van
Noord-Holland.
Bekijk de figuur hieronder.
81p
Waarom is de kop van Noord-Holland (1) een betere plaats voor een windmolenpark
dan Zuid-Limburg (2)?
91p
Bij een normale windsnelheid is de geluidssterkte van de draaiende rotorbladen aan de
voet van de windmolen iets lager dan 70 dB.
In welke zone valt het geluidsniveau van de draaiende rotorbladen?
A veilig geluid
B gevaarlijk geluid, kans op gehoorbeschadiging
C toenemende kans op gehoorbeschadigingen
Volgens de plannen gaat een windmolenpark 7,5 · 107 kWh elektrische energie leveren
per jaar (365 dagen). Dat is voldoende voor 25000 huishoudens.
103p
Bereken het gemiddeld vermogen dat een windmolenpark kan leveren.
112p
Bereken het gemiddelde elektrisch energieverbruik per jaar van een huishouden.
opgave 3TRILLENDE VEER
Als je een veer aan de bovenkant vastmaakt en aan de onderkant een blokje hangt, kun
je het geheel laten trillen.
Van de beweging zijn 13 foto’s gemaakt en naast elkaar gezet.
Zie de figuur hieronder.
De tijd tussen twee op elkaar volgende foto’s is steeds 0,05 s.
123p
Bepaal de frequentie van de trilling van de veer.
131p
In de tekening staan vijf pijlen.
Welke pijl geeft de amplitude van de trilling aan?
A pijl 1
B pijl 2
C pijl 3
D pijl 4
E pijl 5
143puitwerkbijlage
De veer hangt even later in rust. Zie de figuur hieronder.
De figuur staat ook op de uitwerkbijlage.
Er werken twee krachten op het blokje. De massa van het blokje is 200 g.
Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de twee krachten die op het blokje werken.
(1 cm
1 N)
opgave 4OCHTEND VAN JOS
Jos woont alleen in zijn huis. Hij staat ’s morgens om iets voor 6.30 uur op.
Hieronder zie je een diagram van het elektrisch vermogen dat op een ochtend wordt
opgenomen in zijn huis.
151p
Je kunt zien dat er iets na 6.15 uur een kleine piek in het opgenomen vermogen is.
Jos slaapt dan nog.
Waardoor zou deze piek in het opgenomen vermogen kunnen ontstaan?
163p
Wanneer Jos is opgestaan zet hij om 6.30 uur de elektrische vloerverwarming van de
badkamer aan. Hij gaat dan om 6.45 uur douchen.
Bereken met behulp van de gegevens uit de grafiek hoeveel elektrische energie er
wordt verbruikt in het huis van Jos tussen 6.30 uur en 6.45 uur.
171p
Jos gaat na het douchen naar beneden en maakt een kop thee met behulp van een
elektrische waterkoker. Deze zet hij om 7.00 uur aan. Het vermogen van de elektrische
waterkoker is niet 2400 W.
Hoe groot is het vermogen van de elektrische waterkoker wel?
181p
Jos verlaat het huis om 7.15 uur. Hij gaat dan op weg naar zijn werk. Je ziet dat er dan
nog een zeker vermogen wordt opgenomen. Ditzelfde vermogen wordt ook opgenomen
voordat Jos opstaat. Dit vermogen noemen we het basisvermogen.
Hoe groot is het basisvermogen ongeveer?
192p
Noem twee oorzaken waardoor dit basisvermogen kan ontstaan.
opgave 5KAREL BOUWT EEN SCHAKELING
201p
Karel bouwt de volgende schakeling.
In de schakeling zitten een spanningsbron, een schakelaar, een lampje en een
condensator.
Karel sluit de schakelaar enige tijd. Daarna zet hij de schakelaar weer open.
Wat gebeurt er als Karel de schakelaar weer open zet?
A Het lampje gaat onmiddellijk uit.
B Het lampje blijft gewoon branden.
C Het lampje gaat steeds zachter branden en gaat na enige tijd uit.
D De condensator gaat kapot.
opgave 6DOLFIJNEN
212p
Dolfijnen zenden geluidsgolven uit om hun prooien te zoeken en te vangen. Als deze
geluidsgolven een prooi raken, worden ze gedeeltelijk teruggekaatst en opgevangen door
de dolfijn. De frequentie van dit geluid is 200 kHz.
Leg uit of deze geluidsgolven hoorbaar zijn voor het menselijk oor.
221p
Hoe groot is de trillingstijd van dit geluid?
A 200 s
B 200 ms
C 0,5 s
D 0,005 s
E 0,005 ms
233p
Een prooi bevindt zich op een bepaalde afstand. De dolfijn zendt geluidsgolven uit.
Zie de figuur hieronder.
Na 0,014 seconde vangt hij de teruggekaatste geluidsgolven op.
Bereken hoe ver de prooi van de dolfijn is verwijderd.
opgave 7DE LANGSTE STAP TER WERELD
Hieronder staat een samenvatting van een artikel uit Trouw van 17 september 2002.
Parachutesprong
Het weer moet eindelijk meewerken en dan kan het vandaag alsnog
gebeuren: de Fransman Michel Fournier (58) die in Canada door een
ballon naar een hoogte wordt gebracht waar geen bemande ballon ooit
eerder kwam.
want op 40 kilometer hoogte is het uur. Op 300 meter boven het
maar een duizendste van die op de grond. automatisch open en zal Fournier
naar beneden vallen.
241p
In het diagram hieronder staat de temperatuur uitgezet tegen de hoogte boven het
aardoppervlak.
Wat is de temperatuur op de hoogte waar Fournier uit de gondel zal stappen?
A 20 °C
B 0 °C
C - 40 °C
D - 55 °C
251p
Hoe komt het dat de snelheid van Fournier afneemt van 1200 km/h tot 250 km/h?
A doordat Fournier dichter bij de aarde komt
B doordat de lucht dichter wordt
C door de lage temperatuur
263p
Bepaal met behulp van de gegevens uit het artikel de gemiddelde snelheid tijdens de
totale sprong.
opgave 8NOPPENFOLIE
opgave 9HALSKETTING
Marie heeft een halsketting. Ze wil weten of het materiaal van metaal is of van kunststof.
Daarvoor maakt ze een elektrische schakeling waarmee ze dat veilig kan onderzoeken.
In het schema van de schakeling tekent ze de ketting als weerstand.
283p
Teken de schakeling van Marie en vertel hoe ze kan weten of het materiaal een
metaal of een kunststof is.
opgave 10NEDERLANDSE ZUIDPOOLREIZIGERS VESTIGEN RECORD
Lees het krantenartikel hieronder.
Marc Cornelissen (links) en Wilco van Rooijen hebben zowel de Noord- als de Zuidpool bereikt Foto GPD Nederlandse Zuidpoolreizigers vestigen record UTRECHT Zuidpoolreiziger Wilco van Al hun benodigdheden trokken zij in hun slede Rooijen uit Utrecht heeft gisteren samen met van 150 kg achter zich aan. Ze stegen van een zijn expeditie-genoot Marc Cornelissen de hoogte van 1000 m naar een hoogte van 3000 m. geografische Zuidpool bereikt. Zij zijn De tocht ging vooral bergop, tegen de wind in hiermee de eerste Nederlanders die zowel de bij temperaturen schommelend tussen tien en Noordpool als de Zuidpool bereikt hebben. dertig graden onder nul. Op hun tocht naar de Zuidpool vestigden zij het Op de terugweg hopen ze gebruik te kunnen record van de langste Nederlandse poolexpeditie maken van hun vliegers, waardoor ze meer zonder bevoorrading van buitenaf. Om op de snelheid op hun ski’s kunnen maken. Als het Zuidpool te komen hebben de twee, goed is, staat de wind de komende weken in hun voornamelijk lopend op ski’s, 1150 km rug. Ze kunnen dan een gemiddelde snelheid afgelegd. van 40 km/h bereiken.
292p
Leg met behulp van het begrip druk uit waarom het nuttig is ski’s te gebruiken in de
sneeuw.
302p
Op de terugweg hopen de mannen gebruik te maken van vliegers.
Bereken hoe lang de mannen er dan over doen om terug te keren naar het beginpunt.
Houd hierbij geen rekening met eventuele rusttijden.
311p
Onderweg hadden ze te maken met temperaturen tussen - 10 °C en - 30 °C.
Hoe groot is het temperatuurverschil in Kelvin?
A 20 K
B 40 K
C 273 K
D 293 K
321p
Om de extreme kou te kunnen overleven, dragen de mannen goed isolerende kleding.
Hun jassen zijn aan de binnenkant voorzien van een laag dons.
Hoe komt het dat deze jassen goed isoleren?
A Dons bevat stilstaande lucht.
B Dons reflecteert de warmtestraling goed.
C Dons ventileert goed, waardoor je minder gaat zweten.
opgave 11SNELHEID METEN OP ZEE
De snelheid van een schip wordt aangegeven in ‘knopen’. In het onderstaande stukje uit een boek over oude zeilschepen staat beschreven hoe men aan die eenheid komt. In de begintijd van de zeilschepen werd de snelheid bepaald door middel van de loglijn. Dit was een lijn die op een rol gewonden zat met op regelmatige afstanden een knoop. Aan het einde van de lijn zat de log (een plankje). Op sein van de officier van de wacht liet men het plankje met de lijn overboord uitstromen gedurende een halve minuut. Die tijd werd bepaald door het leeglopen van een zandloper. Een matroos telde het aantal knopen in de afrollende loglijn. Als hij in die tijd 7 knopen telde, sprak men van een snelheid van 7 knopen. Loglijn met log Aan het begin van de loglijn zit de log. Daarna zit om de 15,43 m een knoop.
Zandlopers geven de tijd niet altijd nauwkeurig aan. Een onnauwkeurigheid van een seconde is bij een zandloper heel gewoon. Er worden zandlopers van een halve minuut gebruikt, maar ook zandlopers van 3 minuten. → Leg uit bij welke zandloper een fout van een seconde de onnauwkeurigste tijdmeting oplevert.
opgave 12KOOLMONOXIDEMELDER
Bekijk de advertentie.
361p
In welk geval gaat het alarm af?
A bij het vrijkomen van broeikasgas
B bij onvolledige verbranding van aardgas
C bij een lekkende gaskraan
D bij hoge temperaturen
opgave 13POPPENHUIS
Annette wil verlichting aanleggen in haar poppenhuis. Op de linkerfoto hieronder zie je het poppenhuis. Op de rechterfoto is de voorkant opengeklapt In het trappenhuis komen een schakelaar beneden, een schakelaar boven en de lamp L 1 . Annette wil graag met beide schakelaars de lamp L 1 aan en uit kunnen doen. De gebruikte schakelaars (zogenaamde wisselschakelaars) hebben 3 aansluitcontacten. Ze heeft 3 schakelingen getekend. Zie de figuur hieronder. Welke schakeling is de juiste? A schakeling A B schakeling B C schakeling C
In de slaapkamer wil Annette twee lampjes L 2 en L 3 . In de huiskamer wil ze twee lampjes L 4 en L 5 . De lampjes L 2 en L 3 moeten tegelijk aan en uit te schakelen zijn. De lampjes L 4 en L 5 moeten onafhankelijk van elkaar en van de andere lampen kunnen worden aan- en uitgeschakeld. De lampjes zijn gelijk en moeten allemaal even sterk branden. Annette heeft een begin van een ontwerp gemaakt. Zie de figuur hieronder. De figuur staat ook op de uitwerkbijlage. 6V L 2 L 3 L 4 → Maak op de uitwerkbijlage het ontwerp van Annette af.
Om de spanning van 6 V te krijgen gebruikt Annette 4 batterijen van 1,5 V. In welke schakeling zijn de batterijen juist aangesloten om een spanning van 6 V te krijgen? A in schakeling A B in schakeling B C in schakeling C D in schakeling D Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 14STEMVORK AANSLAAN
401p
Een stemvork wordt opgesteld op 20 cm afstand van een microfoon die is verbonden met
een oscilloscoop. De stemvork wordt zo hard mogelijk aangeslagen. Op het scherm van
de oscilloscoop verschijnt een beeld van de geluidstrilling. Daarna wordt de proef
herhaald, maar nu is de afstand van de stemvork tot de microfoon 40 cm.
Verandert de amplitude van het oscilloscoopbeeld als de afstand van de stemvork tot de
microfoon wordt vergroot?
A Ja, de amplitude wordt kleiner.
B Ja, de amplitude wordt groter.
C Nee, de amplitude verandert niet.
opgave 15GEHOOR
411p
In de figuur hieronder zie je een diagram waarin gegevens staan over het menselijk
gehoor.
Lees af vanaf welke geluidssterkte geluid pijn kan veroorzaken volgens het diagram.
A 0 dB
B 75 dB
C 103 dB
D 120 dB
422p
Leg uit of je een toon van 50 Hz met een geluidssterkte van 20 dB kunt horen.
