opgave 1Weer en klimaat
Gemiddeld aantal uren zon in juli,
bron 3
Tekst met keuzemogelijkheden
11pBekijk bron 1 en bron 2 en lees bron 3.
In bron 3 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 4
Temperatuur in graden Celsius op zondag 8 april 2018
21pBekijk bron 4.
Beargumenteer of Nederland op 8 april 2018 een aanlandige of een
aflandige wind had.
Doe het zo:
Kies eerst aanlandige wind of aflandige wind.
Geef daarna een argument voor je keuze met behulp van bron 4.
bron 5
Gemiddelde jaartemperatuur in Europa
31pBekijk bron 5.
Geef met behulp van de zoninvalshoek aan waardoor het in Spanje
gemiddeld warmer is dan in Nederland.
41pSpanje heeft steeds vaker te maken met langdurige droogte en daardoor
kan de opbrengst van de landbouw afnemen. Om de gewassen op de
akkers niet te laten verdrogen passen de boeren irrigatie toe.
Beargumenteer welke manier van irrigeren het meest geschikt is voor
akkerbouw en tuinbouw in droge gebieden in Spanje.
Doe het zo:
Kies eerst druppelirrigatie of oppervlakte-irrigatie.
Geef daarna een argument voor je keuze.
bron 6
Landschappen in Spanje
foto 3
bron 7
Spanje
52pBekijk bron 6 en bron 7.
Elke foto uit bron 6 hoort bij een plaats in bron 7.
Neem de letters P, Q en R uit bron 7 over op het antwoordblad en zet
de juiste cijfers van de foto’s uit bron 6 erachter.
bron 8
Spanje
bron 9
Klimaatgrafiek Vigo
bron 10
Tekst met keuzemogelijkheden
In Vigo valt veel meer neerslag dan in plaatsen op dezelfde breedte die meer landinwaarts liggen. Uit de kaart is af te leiden dat in Vigo, naast frontale regen, ook … 1 … (stuwingsregen / stijgingsregen) valt. De vochtige wind in Vigo komt van … 2 … (land / zee).
61pBekijk bron 8 en bron 9 en lees bron 10.
In bron 10 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
71pOver neerslag in Spanje worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: een hoge neerslagintensiteit zorgt voor minder afstroming in
Spanje.
Uitspraak 2: gemiddeld is de nuttige neerslag in Spanje in de winter hoger
dan in de zomer.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 11
Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
Great Plains
foto 3
Appalachen
81pBekijk de drie foto’s in bron 11.
Zet de cijfers van de foto’s uit bron 11 in de juiste volgorde op het
antwoordblad, van westkust naar oostkust.
bron 12
De berg Marys Peak in het Kustgebergte
91pBekijk bron 12.
Je gaat een bergwandeling maken in het Kustgebergte van de
Verenigde Staten. Je begint op 250 meter boven zeeniveau, waar het
5 °C is. Je wandelt naar de top van de berg Marys Peak, die op
1250 meter hoogte ligt.
Als de temperatuur op 250 meter boven zeeniveau 5 °C is, wat is dan de
temperatuur op de top van de berg Marys Peak?
-5 °C
-1 °C
+11 °C
+15 °C
bron 13
Twee klimaatgrafieken in de Verenigde Staten
bron 14
Verenigde Staten
102pBekijk bron 13 en bron 14.
Het temperatuurverschil tussen winter en zomer is in Chicago groter dan
in Houston. Voor dat temperatuurverschil tussen winter en zomer tussen
beide plaatsen zijn twee verklaringen te geven, elk vanuit een andere
klimaatfactor.
Geef een verklaring met behulp van de klimaatfactor breedteligging.
Geef een verklaring met behulp van de klimaatfactor afstand tot zee.
bron 15
Veeteelt in de Verenigde Staten
111pBekijk bron 15.
Er is een samenhang tussen klimaatzone enerzijds en vegetatiezone en
agrarisch bodemgebruik anderzijds.
Welke vorm van veehouderij en welk landschap zijn te zien op de foto in
bron 15?
extensieve veeteelt op de savanne
extensieve veeteelt op de steppe
intensieve veeteelt op de savanne
intensieve veeteelt op de steppe
bron 16
De staten Florida en Kentucky in het zuidoosten van de Verenigde Staten
122pBekijk bron 16.
Noem de twee gevolgen van klimaatverandering die voor de inwoners
van Florida meer gevaar opleveren dan voor de inwoners van
Kentucky.
bron 17
Mogelijke opbrengst van zonne-energie in de Verenigde Staten
131pBekijk bron 17.
In het zuidwesten van de Verenigde Staten is de mogelijke opbrengst van
zonnepanelen het hoogst.
Geef een klimatologische oorzaak waardoor de mogelijke opbrengst
per vierkante kilometer in Nevada hoger is dan in Florida.
141pMeestal neemt de windsnelheid boven land af, omdat obstakels de wind
afremmen.
Bij orkanen is er nog een oorzaak waardoor de windsnelheid afneemt
boven land.
Geef deze oorzaak.
bron 18
Tropische storm Nate, oktober 2017
bron 19
Stroomgebied Mississippi
151pLees bron 18 en bekijk bron 19.
De rivier de Mississippi heeft een groot stroomgebied en de rivier mondt
uiteindelijk uit in de rivierdelta aan de Golf van Mexico. Tijdens een
tropische storm vanuit de Golf van Mexico is de monding van de
Mississippi extra kwetsbaar voor overstromingen. Door de lage ligging
kan de delta gemakkelijk overstromen.
Geef nog een natuurlijke oorzaak waardoor het deltagebied extra
kwetsbaar is voor overstromingen tijdens een tropische storm.
161pBekijk bron 19.
De stad New Orleans heeft meer dan 380.000 inwoners. Bij een orkaan
wordt vaak een evacuatie-advies gegeven.
Noem een reden waarom mensen een evacuatie-advies niet opvolgen.
opgave 2Water
bron 20
Rivierkleilandschap
171pBekijk bron 20.
In bron 20 zijn de cijfers 1, 2 en 3 in het rivierengebied aangegeven.
Over bron 20 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: cijfer 2 en cijfer 3 staan in de uiterwaarden en cijfer 1 niet.
Uitspraak 2: door erosie komen de uiterwaarden in Midden-Nederland
steeds lager te liggen.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
181pIn de droge zomer van 2018 stelden veel waterschappen een
beregeningsverbod in voor het gebruik van oppervlaktewater overdag.
Binnen het Waterschap Friesland (Wetterskip Fryslân) bijvoorbeeld
mochten boeren enkele weken lang alleen beregenen tussen 22.00 uur en
06.00 uur.
Noem het voordeel van ’s nachts beregenen ten opzichte van overdag
beregenen.
bron 21
Krantenartikel, 14 augustus 2018
Friese boeren mogen weer beregenen Het waterschap in Friesland heeft per direct het beregeningsverbod opgeheven. De afgelopen dagen is er behoorlijk wat neerslag gevallen, maar hevige buien bleven uit. In de afgelopen paar dagen viel gemiddeld zo’n 45 millimeter neerslag in dit waterschap. De tekorten zijn daarmee voorlopig verleden tijd.
191pLees bron 21.
In bron 21 staat dat de neerslag, na een lange droge periode, geleidelijk
is gevallen. Dat de neerslagintensiteit niet zo hoog was, wordt gunstig
genoemd.
Waarom is dat gunstig?
omdat de nuttige neerslag dan kleiner is
omdat er meer water afstroomt
omdat er meer water in de bodem infiltreert
bron 22
Verdamping, afstroming en infiltratie in landelijk en in stedelijk gebied
201pBekijk bron 22.
Geef de oorzaak waardoor de kans op verdroging in stedelijke
gebieden groter is dan in landelijke gebieden.
bron 23
Het regiem van de Rijn op drie plaatsen
bron 24
Stroomgebied van vier rivieren
211pBekijk bron 23 en bron 24.
In bron 23 staat het regiem van de Rijn bij Koblenz, Lobith en Mannheim.
De namen van deze plaatsen zijn in deze bron vervangen door de cijfers
1, 2 en 3.
Waar staan de cijfers juist bij alle drie de plaatsen?
bron 25
Ruimte voor de Rivier bij Varik en Heesselt
221pBekijk bron 25.
Bij Varik was er een plan om een nevengeul aan te leggen langs de Waal.
Een van de redenen om hier maatregelen te nemen is dat de scherpe
bocht in de rivier zorgt voor een slechte doorstroming van het water.
Geef met behulp van bron 25 nog een reden waarom de nevengeul
aan de noordzijde van de Waal was gepland.
232pBekijk bron 25.
Na felle protesten van de bewoners van Varik en Heesselt is in juli 2018
besloten om de nevengeul niet aan te leggen.
Geef met behulp van bron 25 twee argumenten die de bewoners tegen
het plan van de nevengeul gegeven zouden kunnen hebben.
bron 26
Rivier mondt uit in zee
bron 27
China
241pBekijk bron 26 en bron 27.
De foto in bron 26 is genomen op de plek waar een rivier uitmondt in de
oceaan.
Beredeneer of de foto genomen is in de monding van de Huang He of
de Chang Jiang.
Doe het zo:
Kies eerst Huang He of Chang Jiang.
Geef daarna een onderbouwing van je keuze met een aanwijzing uit
bron 27.
bron 28
Beschikbaarheid van zoet water in China
252pBekijk bron 28.
Geef eerst een natuurlijke omstandigheid waardoor je in de provincie
Xinjiang een watertekort zou verwachten.
Geef vervolgens de verklaring waarom er toch
geen watertekort in
deze provincie is.
262pBekijk bron 28.
In het zuidoosten van China is minder waterschaarste dan het
noordoosten van China.
Noem twee natuurlijke oorzaken die dit verschil verklaren.
bron 29
Nuttige neerslag in een aantal steden in het Midden-Oosten
271pBekijk bron 29.
In welke stad is de nuttige neerslag het laagst?
in Istanbul
in Beirut
in Teheran
in Cairo
bron 30
Deel van het Midden-Oosten
bron 31
Tekst met keuzemogelijkheden
In de bovenloop van de Eufraat ligt … 1 … (Irak / Syrië / Turkije). In de bovenloop van een rivier is de stroomsnelheid … 2 … (laag / hoog). Door de aanleg van stuwdammen neemt de hoeveelheid sediment die afgezet wordt in de benedenloop … 3 … (af / toe).
282pBekijk bron 30 en lees bron 31.
In bron 31 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 32
Afrika, neerslag
292pBekijk bron 32.
De landen in het stroomgebied van de Nijl discussiëren al jarenlang over
een eerlijke waterverdeling van het Nijlwater, maar ze komen er niet uit.
Geef eerst met behulp van bron 32 de natuurlijke omstandigheid
waardoor Egypte een grotere aanspraak op het Nijlwater maakt dan
de andere landen in het stroomgebied van de Nijl.
Geef daarna een demografisch argument waardoor het ene land in het
stroomgebied van de Nijl een grotere aanspraak op het Nijlwater kan
maken dan het andere land in het stroomgebied van de Nijl.
bron 33
Nijldebiet in Aswan
301pBekijk bron 33.
In Sudan komt een aantal rivieren samen die daarna als de Nijl verder
stromen naar de Middellandse Zee.
Welke rivier uit bron 33 is een wadi?
de Atbara
de Blauwe Nijl
de Nijl
de Witte Nijl
opgave 3Bevolking en ruimte
bron 34
Levensverwachting van Nederlandse vrouwen en Nederlandse mannen,
1950
2014
311pBekijk bron 34.
De levensverwachting van Nederlandse mannen en Nederlandse vrouwen
is sterk gestegen tussen 1950 en 2014.
Geef hiervan een oorzaak.
bron 35
Tekst met keuzemogelijkheden
Bevolkingsontwikkeling van de stad Utrecht, 2016 In 2016 werden in Utrecht 4.914 kinderen geboren en er overleden 1.882 inwoners. 28.557 mensen verhuisden naar Utrecht en 27.247 mensen verlieten Utrecht. In 2016 was de natuurlijke bevolkingsgroei in Utrecht … 1 … (groter / kleiner) dan de sociale bevolkingsgroei. Het inwoneraantal van Utrecht nam in 2016 … 2 … (af / toe).
321pLees bron 35.
In bron 35 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 36
De provincie Utrecht
bron 37
Bevolkingsdiagrammen van drie gemeenten in de provincie Utrecht, 2008
332pBekijk bron 36 en bron 37.
In bron 37 staan de bevolkingsdiagrammen van drie gemeenten in de
provincie Utrecht. Ze zijn
in alfabetische volgorde
van de gemeenten
Houten, Utrecht en Vianen.
Beredeneer welk bevolkingsdiagram van de gemeente Utrecht is.
Doe het zo:
Neem eerst het cijfer van het bevolkingsdiagram van de gemeente
Utrecht over op het antwoordblad.
Geef vervolgens een argument voor je keuze.
bron 38
Nederlanders met een migratie-achtergrond, Nederland 2015
bron 39
Niet-Nederlanders, Nederland 2015
341pBekijk bron 38 en bron 39.
Over bron 38 en bron 39 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in 2015 woonden meer niet-Nederlanders dan Nederlanders
met een migratie-achtergrond in Nederland.
Uitspraak 2: in 2015 waren de Europeanen de grootste groep binnen de
niet-Nederlanders in Nederland.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 40
Bevolkingsontwikkeling Duitsland, 1991
2013
351pBekijk bron 40.
In de grafiek zijn de begrippen natuurlijke bevolkingsgroei,
sociale bevolkingsgroei en totale bevolkingsgroei vervangen door de
cijfers 1, 2 en 3.
Waar staan de begrippen juist bij de cijfers 1, 2 en 3?
1 2 3 A natuurlijke bevolkingsgroei sociale bevolkingsgroei totale bevolkingsgroei B natuurlijke bevolkingsgroei totale bevolkingsgroei sociale bevolkingsgroei C sociale bevolkingsgroei natuurlijke bevolkingsgroei totale bevolkingsgroei D sociale bevolkingsgroei totale bevolkingsgroei natuurlijke bevolkingsgroei E totale bevolkingsgroei natuurlijke bevolkingsgroei sociale bevolkingsgroei F totale bevolkingsgroei sociale bevolkingsgroei natuurlijke bevolkingsgroei
bron 41
Krantenartikel, 27 augustus 2017
Merkel staat vierkant achter ‘Wir schaffen das’ Ondanks de vele protesten heeft Angela Merkel, de Duitse bondskanselier, geen spijt van haar beslissing om in 2015 honderdduizenden vluchtelingen toe te laten tot Duitsland. Ze deed in 2015 de beroemde uitspraak ‘Wir schaffen das’, waarmee ze aangaf dat Duitsland deze hoeveelheid vluchtelingen aankon.
362pLees bron 41.
De komst van honderdduizenden vluchtelingen heeft voor Duitsland
positieve gevolgen en negatieve gevolgen.
Geef eerst een
positief demografisch gevolg van de komst van
honderdduizenden vluchtelingen.
Geef vervolgens een
negatief economisch gevolg van de komst van
de honderdduizenden vluchtelingen.
bron 42
Dortmunder U
De Dortmunder U is een beeldbepalend gebouw voor de skyline van Dortmund. Het imposante gebouw werd gebouwd in 1927 en diende als bierbrouwerij. Nadat de brouwerij wegging, stond het gebouw veertien jaar leeg. In 2008 werd besloten het gebouw een nieuwe functie te geven, omdat het Ruhrgebied in 2010 culturele hoofdstad van Europa zou worden. In het cultuurcentrum vinden veel vernieuwende activiteiten op het gebied van kunst, creativiteit, cultuur, educatie en technologie plaats. Er is een museum, een bioscoop en diverse horecagelegenheden. Er wordt kunst gemaakt en er zijn concerten.
bron 43
Stadsplattegrond Dortmund
371pLees bron 42 en bekijk bron 43.
Toen de Dortmunder U (nummer 1 op de kaart) nog een grote
bierbrouwerij was, lag dit gebouw op een gunstige locatie. Na de
functieverandering blijkt de locatie ook gunstig voor zijn nieuwe
bestemming.
Geef vanuit bron 43 aan waarom de ligging gunstig is voor zo’n groot
cultuurcentrum.
bron 44
Routebeschrijving op de Nederlandstalige site van de Dortmunder U
381pBekijk bron 44.
Over bron 44 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: bron 44 laat zien dat het verzorgingsgebied van de
Dortmunder U groter is dan alleen de stad Dortmund.
Uitspraak 2: bij een optreden van een internationaal bekende rapper in de
Dortmunder U is de gemiddelde reikwijdte van de bezoekers
groter dan bij een Disneyfilm in hetzelfde gebouw.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 45
Twee bevolkingsdiagrammen van China
391pBekijk bron 45.
In bron 45 staat het bevolkingsdiagram van China uit 2000 en de
verwachting voor 2040. Hieruit valt af te lezen dat China steeds meer
vergrijst.
Geef een economisch nadeel van deze vergrijzing voor China.
401pNoem de politieke maatregel die heeft geleid tot een versnelde
ontgroening in China.
411pWelk huishouden zal gemiddeld het hoogste inkomen hebben in China?
een huishouden met plattelandshukou, wonend in de stad
een huishouden met plattelandshukou, wonend op het platteland
een huishouden met stadshukou, wonend in de stad
bron 46
Tekst met keuzemogelijkheden
De meeste buitenlandse bedrijven zijn in het … 1 … (oosten / westen) van China gevestigd. De eerste buitenlandse bedrijven waren voornamelijk op de … 2 … (maakindustrie / diensten) gericht. De explosieve groei van steden leidde tot ingrijpen van de Chinese overheid. Deze wilde de groei van de megasteden stoppen. De groei van steden is nu gericht op steden in … 3 … (Midden-China / West-China).
422pLees bron 46.
In bron 46 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter.
bron 47
Krantenartikel, 11 juni 2014
Crematie verplicht De autoriteiten in de snelgroeiende stad Anqing in het oosten van China hebben eind maart een nieuwe wet afgekondigd: de doden mogen er niet meer worden begraven, maar moeten worden gecremeerd. Weigeraars kunnen rekenen op zware straffen en ook de productie en verkoop van grafkisten zal worden beboet.
431pLees bron 47.
In de Chinese stad Anqing mogen overledenen niet meer begraven
worden.
Geef de reden dat deze maatregel past in het ruimtelijk beleid van een
snelgroeiende stad als Anqing.
bron 48
Sloop van de wijk Chengzhongcun in Guangzhou
442pBekijk bron 48.
Midden in de megastad Guangzhou ligt de oude wijk Chengzhongcun.
Deze wijk wordt gesloopt om plaats te maken voor hoogbouwflats.
Geef, naast de extra woonruimte die het oplevert, nog twee redenen
waarom deze wijk wordt gesloopt.
De blikvanger van Guangzhou is de Canton Tower. Met een hoogte van
ruim 600 meter is het een van de hoogste gebouwen ter wereld. Vanuit de
gehele stad kun je de toren bewonderen. Plan een bezoek wel in op een
dag dat er geen smog (= door rook en uitlaatgassen vervuilde mist) is.
Anders zie je niet zo veel.
bron 50
Weersverwachting Guangzhou voor 30 oktober 2018
Het blijft vandaag zonnig en droog in Guangzhou. De temperatuur loopt
op tot ongeveer 22 °C. De wind is matig, windkracht 3 tot 4.
451pLees bron 49 en bron 50.
Beargumenteer met behulp van bron 50 of er op 30 oktober 2018 rond
de Canton Tower smog was.
Doe het zo:
Kies eerst wel smog of geen smog.
Geef daarna met behulp van bron 50 een argument voor je keuze.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
