bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1De goedkoopste auto van Nederland
Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 5 moet je soms gebruikmaken
van informatiebron 1 in de bijlage.
Dick Visser en Edward Porskamp zitten op het ROC in Utrecht. Ze hebben net beiden hun rijbewijs gehaald. Dick stelt Edward voor samen een auto te kopen, zodat ze de kosten kunnen delen. Dick en Edward hebben samen € 8.000 te besteden voor de auto.
11p
Waaronder valt de aanschaf van een auto?
A de dagelijkse uitgaven
B de incidentele uitgaven
C de vaste lasten
Gebruik informatiebron 1.
21p
Wat is volgens de advertentie de restwaarde (inruilwaarde) van deze auto na
Dick ziet in de krant de advertentie voor de Daihatsu Cuore.
Volgens de advertentie heeft deze auto een hoge restwaarde.
Wat is volgens de advertentie de restwaarde (inruilwaarde) van deze auto natwee jaar? Geef de berekening.
Gebruik informatiebron 1.
32p
Vergelijk de kosten van het treinkaartje met de benzinekosten van de auto.
Dick rekent met behulp van bovenstaande gegevens uit wat een ritje heen en
terug met de auto naar zijn stagebedrijf hem aan benzine kost.
Vergelijk de kosten van het treinkaartje met de benzinekosten van de auto.Wat is het goedkoopste? Geef de berekening.
41p
Geef een voorbeeld van dergelijke kosten.
Edward vindt dat Dick bepaalde zaken over het hoofd ziet. “De auto kost ook
geld als we er niet in rijden.”
Geef een voorbeeld van dergelijke kosten.51p
Leg uit dat een keuze voor de trein minder maatschappelijke kosten tot
De stagebegeleider hoort van de nieuwe auto. Hij had liever gezien dat Edward
en Dick voor de trein hadden gekozen. “Aan die keuze had de maatschappij iets
gehad, want dan worden de maatschappelijke kosten minder.”
Leg uit dat een keuze voor de trein minder maatschappelijke kosten totgevolg heeft.
opgave 2Hoe gaan we sparen?
Bij de beantwoording van de vragen 6 tot en met 10 moet je soms gebruikmaken
van informatiebron 2 in de bijlage.
Ties en Saskia van Waveren uit Leeuwarden werken allebei. Elke maand houden ze behoorlijk wat over op hun betaalrekening. Daarom hebben ze in oktober 2005 een spaarrekening geopend. Ties en Saskia hadden € 4.000 op hun betaalrekening staan, waarvan ze € 3.000 op de nieuw geopende spaarrekening wilden storten.
61p
Geef een reden waarom de bank bij internetsparen een hoger
Ties en Saskia vergelijken verschillende spaarrekeningen. Het valt hen op dat
de rente bij internetsparen veel hoger is dan bij de andere spaarvormen.
Geef een reden waarom de bank bij internetsparen een hogerrentepercentage kan bieden.
Gebruik informatiebron 2.
71p
Geef daarvan de oorzaak.
Saskia vertrouwt het internet niet zo en daarom wil ze geen
internetspaarrekening. Ze wil liever een spaardeposito.
Een spaardeposito is voor Ties en Saskia niet mogelijk.
Geef daarvan de oorzaak.Gebruik informatiebron 2.
82p
Welk bedrag aan rente ontvangen Ties en Saskia dan na één jaar? Geef de
Ties en Saskia willen weten wat het hen oplevert als ze hun € 3.000 één jaar op
de kapitaalrekening laten staan.
Welk bedrag aan rente ontvangen Ties en Saskia dan na één jaar? Geef deberekening.
91p
Eén van de zaken waar rekening mee gehouden moet worden als je gaat sparen
is de inflatie. In 2006 bedraagt de inflatie 1,5%. Op een internetspaarrekening
wordt in hetzelfde jaar gemiddeld 2,5% rente vergoed.
Hoeveel bedraagt de reële rente?
A 1,0%
B 1,5%
C 2,5%
D 4,0%
Gebruik informatiebron 2.
101p
Geef hiervoor een argument.
Ties en Saskia hebben geluk. In de Oudejaarsloterij van 2006 winnen ze
€ 25.000 belastingvrij. Ties besluit het hele bedrag te gaan beleggen in
aandelen. Saskia is niet blij dat Ties gaat beleggen in aandelen. Zij blijft liever
sparen.
Geef hiervoor een argument.opgave 3Begrotingsdiscipline
Bij de beantwoording van de vragen 11 tot en met 16 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
Begrotingsdiscipline blijft noodzakelijk “Het tekort op de Rijksbegroting van 2006 is nog steeds te groot. De staatsschuld moet juist nu dalen. Er komen in de toekomst steeds meer oudere mensen in dit land. Deze vergrijzing kost veel geld. Begrotingsdiscipline blijft dus noodzakelijk.” Dit zei Gerrit Zalm, de Minister van Financiën, in een interview na de presentatie van de Rijksbegroting 2006.
Gebruik informatiebron 3.
111p
Welke post van de rijksuitgaven zal gaan stijgen door de toenemende
Door de toenemende vergrijzing nemen de uitgaven voor bijvoorbeeld de AOW
toe.
Welke post van de rijksuitgaven zal gaan stijgen door de toenemendevergrijzing? Verklaar je keuze.
Gebruik informatiebron 3.
122p
Hoeveel bedroeg het tekort op de Rijksbegroting 2006 in procenten van het
Volgens de begroting zou er in 2006 een tekort zijn. Vaak wordt dit tekort
uitgedrukt in procenten van het nationaal inkomen. In 2006 bedroeg het
nationaal inkomen € 570 miljard.
Hoeveel bedroeg het tekort op de Rijksbegroting 2006 in procenten van hetnationaal inkomen in 2006? Geef de berekening. Rond je antwoord af op
één decimaal.
Minister Zalm heeft een norm bedacht voor de staatsschuld. Gezien de economische ontwikkeling wil hij voor 2007 de norm op 51% handhaven. Dat wil zeggen dat de staatsschuld niet meer bedraagt dan 51% van het nationaal inkomen. “Deze norm moeten we handhaven, desnoods met bezuinigingen”, waarschuwt de minister. Het Centraal Planbureau verwacht voor 2007 dat het nationaal inkomen zal stijgen met 3% ten opzichte van 2006.
132p
Bereken hoe groot volgens bovenstaande norm de staatsschuld in 2007
Het nationaal inkomen in 2006 bedroeg € 570 miljard.
Bereken hoe groot volgens bovenstaande norm de staatsschuld in 2007maximaal mag zijn.
Gebruik informatiebron 3.
141p
Noem één inkomstenbron van de overheid die zal gaan dalen als de
Enkele Tweede Kamerleden zijn niet gelukkig met de dreigende taal van de
minister. “De minister geeft geen optimistisch beeld voor de toekomst. Hierdoor
zal het consumentenvertrouwen dalen. Dit heeft een negatieve invloed op de
inkomsten van het Rijk.”
Noem één inkomstenbron van de overheid die zal gaan dalen als deconsumenten minder vertrouwen in de toekomst hebben. Geef een
verklaring waarom deze inkomstenbron zal gaan dalen.
151p
Minister Zalm wil in geen geval de belastingen verhogen om het begrotingstekort
terug te dringen. “Door hogere belastingen kan de overheid op korte termijn
zelfs lagere inkomsten krijgen,” zegt hij.
Hieronder staan enkele economische verschijnselen.
1 lagere bestedingen
2 koopkrachtverlaging voor consumenten
3 minder omzet bedrijven
In welk antwoord staan de stappen in een zodanige volgorde dat de
gedachtegang van de minister logisch wordt weergegeven?
A hogere belastingen 
1 
2 
3 
lagere inkomsten overheid
1 2 3 lagere inkomsten overheidB hogere belastingen 
1 
3 
2 
lagere inkomsten overheid
1 3 2 lagere inkomsten overheidC hogere belastingen 
2 
1 
3 
lagere inkomsten overheid
2 1 3 lagere inkomsten overheidD hogere belastingen 
2 
3 
1 
lagere inkomsten overheid
2 3 1 lagere inkomsten overheidE hogere belastingen 
3 
1 
2 
lagere inkomsten overheid
3 1 2 lagere inkomsten overheidF hogere belastingen 
3 
2 
1 
lagere inkomsten overheid
3 2 1 lagere inkomsten overheid161p
Geef een verklaring waarom deze bezuiniging op onderwijs op den duur ten
Minister Zalm heeft een bezuinigingsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd.
Hij stelt voor te bezuinigingen op onderwijs. Enkele kamerleden vinden dit geen
goed voorstel. Ze denken dat dit ten koste kan gaan van de kwaliteit van de
productiefactor arbeid.
Geef een verklaring waarom deze bezuiniging op onderwijs op den duur tenkoste kan gaan van de kwaliteit van de productiefactor arbeid?
opgave 4Drie Dolle Dwaze Dagen
Bij de beantwoording van de vragen 17 tot en met 21 hoef je geen gebruik te
maken van de informatiebronnen in de bijlage.
Kees staat met zijn vader in de file, op weg naar Utrecht. Samen met andere weggebruikers zijn ze op weg naar de Drie Dolle Dwaze Dagen van de Bijenkorf. Eigenlijk zou Kees wel alleen willen gaan, maar hij is 17 jaar. Hij mag dus nog niet zelf autorijden.
171p
Advertenties in de kranten hebben Kees en zijn vader naar Utrecht gelokt. Van
wat voor soort beleid zijn deze advertenties een voorbeeld?
A plaatsbeleid
B productbeleid
C promotiebeleid
D prijsbeleid
181p
Kees maakt de verkoper duidelijk welke computer hij wil hebben. Die computer
kost nu € 485. Kees heeft een tekort op zijn bankrekening van € 10.
Hoe groot moet de kredietlimiet van Kees minstens zijn om deze computer per
bank te kunnen kopen?
A € 470
B € 480
C € 490
D € 500
191p
De verkoper stelt de koopovereenkomst op.
Is in deze situatie een schriftelijke koopovereenkomst verplicht?
A Ja, want dan weet je precies wat er is afgesproken.
B Ja, want Kees is minderjarig.
C Nee, ook een mondelinge koopovereenkomst is rechtsgeldig.
D Nee, want zijn vader is erbij.
201p
Kees geeft de Bijenkorf toestemming de koopsom van zijn bankrekening af te
laten schrijven. Met de koopovereenkomst lopen Kees en zijn vader naar het
centrale magazijn om de computer af te halen.
Wanneer is de koop van de computer gesloten?
A Toen de computer werd opgehaald.
B Toen de koopovereenkomst werd getekend.
C Toen de koopsom van zijn rekening werd afgeschreven.
D Toen de verkoper en Kees het eens werden over de koop.
212p
Had Kees de computer voordeliger in Amerika kunnen kopen? Geef de
Thuis installeert Kees meteen de computer en is er niet meer vandaan te
krijgen. Drie dagen later ziet hij op internet dezelfde computer voor $ 430 plus
$ 30 verzendkosten. En zo eindigden de Drie, Dolle, Dwaze Dagen.
Kees heeft € 485 betaald voor de computer. Volgens de koerslijst van de bank
noteert de Amerikaanse dollar € 0,96 - € 0,98 en bedraagt de provisie € 2,00
per transactie.
Had Kees de computer voordeliger in Amerika kunnen kopen? Geef deberekening.
opgave 5Eigen haard
Bij de beantwoording van de vragen 22 tot en met 27 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Gebruik informatiebron 4.
221p
Hoeveel huur betalen zij in 2007 per maand? Geef de berekening.
De huur van de familie Bosman volgt het indexcijfer van de huurprijzen.
In 2002 betaalden ze € 380 per maand aan huur.
Hoeveel huur betalen zij in 2007 per maand? Geef de berekening.231p
Het huis ziet er niet meer zo fraai uit. Het moet aan de buitenkant geschilderd
worden.
Wie moet het buitenschilderwerk betalen?
A de huurder
B de verhuurder
C de verhuurder en de huurder ieder voor de helft
241p
Geef een reden voor het kopen van een huis.
De situatie van Anneke en Djurre is veranderd. Ze hebben beiden vast werk.
Daarom denken zij erover een huis te kopen.
Geef een reden voor het kopen van een huis.251p
Welk bedrag moet de familie Bosman lenen? Geef de berekening.
Bij een makelaar zien zij hun droomhuis staan voor € 220.000 k.k.
De totale aankoopkosten bedragen 12,5% van de koopprijs. De verhuis- en
inrichtingskosten schatten ze op € 20.000. Zelf hebben ze € 50.000 gespaard.
De rest moeten ze lenen.
Welk bedrag moet de familie Bosman lenen? Geef de berekening.262p
Hoeveel bedragen de netto rentelasten van deze lening voor de familie
Ze kunnen geld lenen tegen een rentepercentage van 3,6%. Door de renteaftrek
hebben ze een belastingvoordeel van 30%.
Hoeveel bedragen de netto rentelasten van deze lening voor de familieBosman per maand? Geef de berekening.
271p
Wie heeft gelijk? Verklaar je antwoord.
Voor de transport- en hypotheekakte gaan ze naar de notaris. Djurre vindt dit
niet nodig, maar Anneke zegt dat het niet anders kan.
Wie heeft gelijk? Verklaar je antwoord.opgave 6Consumptie, productie en milieu
Bij de beantwoording van de vragen 28 tot en met 32 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 5 en 6 in de bijlage.
281p
Thomas is het daar wel mee eens, maar hij denkt dat meer productie ook kan
leiden tot meer consumptie.
Hieronder staan enkele stappen.
1 minder aanbod van producten
2 meer aanbod van producten
3 lagere prijzen
4 hogere prijzen
In welk antwoord staan de stappen in een zodanige volgorde, dat een logische
gedachtegang ontstaat?
A meer productie 
1 
3 
consumptie
1 3 consumptieB meer productie 
2 
3 
consumptie
2 3 consumptieC meer productie 
1 
4 
consumptie
1 4 consumptieD meer productie 
2 
4 
consumptie
2 4 consumptie291p
Dilek vindt het prettig als je alles kunt kopen wat je maar wilt. Volgens Thomas
krijg je dan wel een afvalprobleem. Fabrikanten willen zich volgens hem niet
bezig houden met het afvalprobleem, want dat gaat ten koste van de winst.
De winst gaat dalen als de fabrikanten het afval gaan verwerken.
Hieronder staan enkele stappen.
1 de consument kiest voor een ander product
2 meer kosten voor fabrikanten
3 prijsstijging van het betreffende product
Op welke regel staan de stappen in een zodanige volgorde, dat de mening van
Thomas logisch wordt weergegeven?
A fabrikanten verwerken het afval 
1 
2 
3 
de winst gaat dalen
1 2 3 de winst gaat dalenB fabrikanten verwerken het afval 
1 
3 
2 
de winst gaat dalen
1 3 2 de winst gaat dalenC fabrikanten verwerken het afval 
2 
1 
3 
de winst gaat dalen
2 1 3 de winst gaat dalenD fabrikanten verwerken het afval 
2 
3 
1 
de winst gaat dalen
2 3 1 de winst gaat dalenE fabrikanten verwerken het afval 
3 
1 
2 
de winst gaat dalen
3 1 2 de winst gaat dalenF fabrikanten verwerken het afval 
3 
2 
1 
de winst gaat dalen
3 2 1 de winst gaat dalenHet is heel moeilijk maatregelen te nemen voor zaken waarvan de gevolgen pas over tientallen jaren duidelijk worden. Voor 1980 heerste nog niet het idee dat asbest heel erg schadelijk was voor de gezondheid. Een fabrikant in Goor gaf het asbest dat overbleef bij de productie aan omwonenden. Hiermee konden zij hun paden verharden. Pas later bleek asbest schadelijk voor de gezondheid. Staatssecretaris Van Geel van Milieu wil het probleem nú aanpakken voor er nog meer mensen ziek worden.
302p
Geef van bovenstaande argumenten aan wie ze kan gebruiken voor zijn/hun
Staatssecretaris Van Geel wil dat de fabriek het opruimen van het schadelijke
asbest betaalt. De directie wil de kosten van het opruimen niet betalen.
De volgende argumenten worden gebruikt:
A “We moeten hier het principe hanteren: de vervuiler betaalt.”
B “De belastingbetaler mag hier niet voor opdraaien.”
Geef van bovenstaande argumenten aan wie ze kan gebruiken voor zijn/hunmening. Gebruik hiervoor per argument een van de volgende nummers:
1 Van Geel
2 de directie
3 beiden
Neem onderstaande zinnen over en vul per zin een van de nummers in.
Argument A kan gebruikt worden door ……. (1, 2 of 3)
Argument B kan gebruikt worden door ……. (1, 2 of 3)
Gebruik informatiebron 5.
312p
Wat is in verband met de roetuitstoot voor 2008 de meest effectieve
Naarmate dieselauto’s ouder zijn, stoten ze meer roet uit per kilometer.
Het kan in verband met de roetuitstoot aantrekkelijk zijn op oudere auto’s een
roetfilter te plaatsen. Een roetfilter beperkt de roetuitstoot met 95%.
Wat is in verband met de roetuitstoot voor 2008 de meest effectievemaatregel:
• plaatsing van roetfilters op alle auto’s van 0 - 2 jaar of
• plaatsing van roetfilters op alle auto’s van 6 jaar en ouder?
Maak je keuze door middel van een berekening van de roetuitstoot voor beide
categorieën dieselauto’s.
Gebruik informatiebron 6.
322p
Zal een subsidie van 80% van de inbouwkosten genoeg zijn om de
De overheid heeft een onderzoek laten verrichten. Aan dieselrijders werd
gevraagd: “Welk bedrag bent u bereid te betalen om een roetfilter te laten
inbouwen?”
De resultaten staan hieronder.
Zonder subsidie zou de inbouw van een roetfilter € 1.250 kosten.
De overheid wil dat minstens 3 van de 4 dieselrijders een roetfilter laten
inbouwen.
Zal een subsidie van 80% van de inbouwkosten genoeg zijn om dedoelstelling van de overheid te halen? Verklaar je antwoord.
opgave 7Vlaktaks
Jacob heeft zijn aanslag inkomstenbelasting ontvangen. Hij vult het aanslagbiljet direct in. Jacob had een belastbaar inkomen van € 20.000. → Bereken het bedrag aan belasting dat Jacob verschuldigd is. Je hoeft geen rekening te houden met de heffingskortingen. Geef de berekening. Je mag hiervoor onderstaand schema gebruiken of je eigen berekening maken. belastbaar inkomen heffing heffing schijf schijf ½ verschuldigde belasting vóór aftrek heffingskortingen
Stel dat de vlaktaks volgend jaar wordt ingevoerd. Jacob en Douwe rekenen uit dat volgend jaar hun belastbare inkomens samen € 120.000 bedragen. Samen zouden ze in het huidige systeem dan € 50.344 voor aftrek van heffings- kortingen aan inkomstenbelasting hebben betaald. Ze gaan er van uit dat ze bij de vlaktaks samen óók dit bedrag betalen. → Wat zou het percentage inkomstenbelasting dan moeten zijn bij de vlaktaks? Geef de berekening op 1 decimaal nauwkeurig.
“Bovendien”, zegt Douwe, “is ook de vlaktaks een progressief belastingstelsel.” Heeft Douwe gelijk? A Ja, bij de vlaktaks betalen mensen met een hoog inkomen in verhouding meer belasting dan mensen met een laag inkomen. B Ja, bij de vlaktaks betalen mensen met een hoog inkomen meer belasting dan mensen met een laag inkomen. C Nee, bij de vlaktaks betalen mensen met een hoog inkomen evenveel belasting als mensen met een laag inkomen. D Nee, bij de vlaktaks betalen mensen met een hoog inkomen in verhouding evenveel belasting als mensen met een laag inkomen.
In de bron staat een grafiek over het verband tussen de te betalen belasting en het belastbaar inkomen. Je ziet dat in het huidige stelsel de lijn niet vanaf punt 0 omhoog loopt. Hoe komt dat? Dat komt door A de heffingskortingen B de hypotheekrenteaftrek C het eigenwoningforfait D het schijventarief Gebruik informatiebron 8.
opgave 8Mag het een beetje minder?
Bij de beantwoording van de vragen 39 tot en met 43 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 9 en 10 in de bijlage.
391p
Geef een voorbeeld van maatschappelijke kosten die toenemen voor
Door de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel de komende jaren.
Hierdoor zullen in Nederland de maatschappelijke kosten toenemen.
Geef een voorbeeld van maatschappelijke kosten die toenemen voorNederland als gevolg van de stijging van de zeespiegel.
Gebruik informatiebron 9.
401p
Als oplossing voor de vermindering van de CO2-uitstoot door het wegverkeer
wordt het gebruik van biodiesel genoemd.
Daarom zal een aantal Nederlandse boeren koolzaad gaan verbouwen in plaats
van andere landbouwproducten. Men verwacht voor het koolzaad een hoge
opbrengst. Volgens deskundigen is dat goed voor het milieu en ook voor boeren
die niet overstappen op het verbouwen van koolzaad. Alle boeren zullen in deze
gedachtegang dus meer opbrengsten krijgen.
Hieronder staan enkele stappen.
1 lagere productie van andere landbouwproducten
2 minder aanbod van andere landbouwproducten
3 prijsstijging van andere landbouwproducten
In welk antwoord staan de stappen in een zodanige volgorde dat, als de afzet
niet verandert, een logische gedachtegang ontstaat?
A koolzaad verbouwen 
1 
2 
3 
meer inkomen voor boeren
1 2 3 meer inkomen voor boerenB koolzaad verbouwen 
1 
3 
2 
meer inkomen voor boeren
1 3 2 meer inkomen voor boerenC koolzaad verbouwen 
2 
1 
3 
meer inkomen voor boeren
2 1 3 meer inkomen voor boerenD koolzaad verbouwen 
2 
3 
1 
meer inkomen voor boeren
2 3 1 meer inkomen voor boerenE koolzaad verbouwen 
3 
1 
2 
meer inkomen voor boeren
3 1 2 meer inkomen voor boerenF koolzaad verbouwen 
3 
2 
1 
meer inkomen voor boeren
3 2 1 meer inkomen voor boeren411p
Onze overheid kan het gebruik van biodiesel stimuleren.
Wat is een voorbeeld van een overheidsmaatregel om het gebruik van biodiesel
te stimuleren?
A de accijns op benzine verlagen
B de accijns op biodiesel verlagen
C de accijns op gewone diesel verlagen
D de subsidie op biodiesel verlagen
In de klas van meneer Sanders wordt ook geprobeerd oplossingen te verzinnen om de CO -uitstoot door het autoverkeer te verminderen. Daarom heeft meneer 2 Sanders een overzicht gemaakt van de uitstoot op verschillende wegen per gereden kilometer. Je ziet het in informatiebron 10.
Gebruik informatiebron 10.
421p
Toon met behulp van informatiebron 10 aan dat deze maatregel echt effect
Meneer Sanders denkt dat het een goed idee is de maximumsnelheid op
snelwegen te verlagen van 120 km/u tot 80 km/u.
Toon met behulp van informatiebron 10 aan dat deze maatregel echt effectheeft.
431p
Bedenk zelf een andere oplossing om te zorgen voor minder CO2-uitstoot
Meneer Sanders besluit de les: “We hebben de volgende oplossingen gezien:
1 biodiesel stimuleren
2 minder hard rijden
Bedenk zelf een andere oplossing om te zorgen voor minder CO2-uitstootdoor het wegverkeer. Je mag de informatiebronnen gebruiken, maar ook zelf
iets bedenken. Geef een verklaring bij je oplossing.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
B
21p
32p
41p
51p
61p
71p
82p
91p
A
101p
111p
122p
132p
141p
151p
C
161p
171p
C
181p
D
191p
C
201p
D
212p
221p
231p
B
241p
251p
262p
271p
281p
B
291p
D
302p
312p
322p
332p
341p
351p
D
361p
371p
A
381p
391p
401p
A
411p
B
421p
431p
