bronnen

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2011, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Inflatie uit de krant

Bij de beantwoording van de vragen 1 en 2 moet je soms gebruikmaken van de
informatiebronnen 1 en 2 in de bijlage.
Mark en Neville hebben van hun leraar economie de opdracht gekregen een stukje te schrijven voor de schoolkrant. Het moet gaan over inflatie. Neville vindt het maar flauwekul: “Wie leest er nu een stuk over inflatie?…

Mark en Neville hebben van hun leraar economie de opdracht gekregen een stukje te schrijven voor de schoolkrant. Het moet gaan over inflatie. Neville vindt het maar flauwekul: “Wie leest er nu een stuk over inflatie? Vet saai. Bovendien: ik weet niks van inflatie. Weet je wat”, zegt hij tegen Mark, “ik schrijf de tekst wel, dan moet jij de open plekken maar invullen.” Mark zegt: “Ha fijn, maar hoe moet ik nu weten wat daar dan ingevuld moet worden?”

Gebruik informatiebron 1 en 2.
14p
Jullie gaan Mark helpen.
Doe dat als volgt:
Neem de cijfers uit het artikel over op je antwoordblad en schrijf het juiste woord
erachter. Kies één van de mogelijkheden tussen haakjes. Als er niets tussen
haakjes staat gegeven moet je zelf een woord verzinnen.
Uit de schoolkrant van 26-09-2008
Inflatie
Hallo. Wij zijn Neville en Mark. Wij moeten van onze leraar een stukje in deze
krant schrijven over inflatie.
De term inflatie heeft vaak een negatieve klank. Inflatie zou schadelijk zijn voor
de economie. Maar is dat wel zo? En wat houdt inflatie precies in?
Inflatie houdt niets anders in dan dat het geld minder waard wordt. Je ziet dat
door de inflatie de prijzen stijgen.
Het …(1)… (CBS; CPB; UWV/WERKBEDRIJF; NIBUD) berekent iedere maand
het inflatiecijfer. Het gebruikt hiervoor het CPI (consumenten prijsindexcijfer).
Dit cijfer wordt berekend door de prijzen van deze maand met de prijzen van
dezelfde maand een jaar eerder te vergelijken. In informatiebron 1 kun je zien uit
welke onderdelen het CPI wordt samengesteld. Je ziet dat de prijsstijging van
huisvesting, water en energie …(2)… (zwaarder; net zo zwaar; minder zwaar)
weegt dan/als de prijsstijging van kleding en schoeisel.
Inflatie kan een aantal oorzaken hebben: zo kunnen bedrijven hun gestegen
…(3)… (afzet; kosten; omzet; opbrengsten) doorberekenen in de winkelprijs.
Consumenten kunnen ook zoveel besteden dat bedrijven niet genoeg kunnen
produceren. Als van producten in een land …(4)… groter is dan …(5)… zullen
de prijzen gaan stijgen.
Wat ook de oorzaak is, een inflatie van 1 à 2% is zo gek nog niet.
Als consumenten weten dat over een tijdje de prijzen hoger zijn, zullen ze nu
meer …(6)… (besteden, sparen) en minder …(7)… (besteden, sparen).
Dat is meestal goed voor de werkgelegenheid.
Inflatie heeft ook gevolgen voor werknemers. Kijk maar eens naar het grafiekje
in informatiebron 2. Daar blijkt uit dat de reële lonen gaan …(8)… (stijgen;
dalen) met ongeveer …(9)…(0,5%; 5,5%).
Het tegenovergestelde van inflatie kan natuurlijk ook. Dit heet deflatie. Dat is
meestal erger voor de economie van een land dan inflatie. Maar we snappen
niet zo goed waarom. Nou, meer weten we niet te vertellen over inflatie.
Hartelijke groeten,
Mark en Neville
21p
In hun artikel zeggen Mark en Neville dat deflatie meestal erger is dan inflatie.
Maar ze snappen niet goed waarom.
Waarom is deflatie meestal erger dan inflatie?
A Consumenten zullen sneller geld besteden, want ze verwachten dat de
prijzen hoger worden.
B Consumenten zullen sneller geld besteden, want ze verwachten dat de
prijzen lager worden.
C Consumenten zullen wachten met geld besteden, want ze verwachten dat de
prijzen hoger worden.
D Consumenten zullen wachten met geld besteden, want ze verwachten dat de
prijzen lager worden.

opgave 2De wereld is een dorp!

Bij de beantwoording van de vragen 3 tot en met 9 moet je soms gebruikmaken
van de informatiebronnen 3, 4 en 5 in de bijlage.
De bewoners van de aarde raken steeds meer verbonden met elkaar. Dit proces wordt globalisering genoemd. Steeds meer landen worden zo betrokken bij de internationale handel. Landen gaan ook steeds meer slechts een…

De bewoners van de aarde raken steeds meer verbonden met elkaar. Dit proces wordt globalisering genoemd. Steeds meer landen worden zo betrokken bij de internationale handel. Landen gaan ook steeds meer slechts een déél van de productie zelf doen. Ze verplaatsen hun overige productie naar lagelonenlanden. Een voorbeeld is een Nederlandse bank die zijn ICT-afdeling naar India verplaatst.

Gebruik informatiebron 3.
31p
De wereldhandel is spectaculair gestegen.
Met hoeveel procent is de wereldhandel begin 2007 gestegen ten opzichte
van begin 2002? Schrijf je berekening op.
42p
Landen handelen met elkaar om er beter van te worden. Nederland kan wel
bananen in kassen gaan telen, maar elders groeien ze bijna voor niets aan de
boom. Maar geldt dat altijd en overal? Misschien kan een land zelfs wel alle
goederen goedkoper produceren. Hieronder staat een voorbeeld dat een
verklaring geeft voor het ontstaan van internationale handel.
Land A kan zowel de fiets als de I-pod goedkoper produceren dan land B.
De kosten zijn in dit voorbeeld uitgedrukt in de benodigde hoeveelheid uren.
aantal uren nodig voor het maken van één fiets één I-pod totaal benodigde uren bij zelf produceren land A 8 9 17 land B 12 10 22
Land A gaat zich specialiseren in het maken van fietsen en land B in het maken
van I-pods. Stel dat ieder land 2 producten gaat maken. Daarna ruilen ze 1 fiets
tegen 1 I-pod en houden ze zelf ook 1 fiets en 1 I-pod over.
  totaal aantal uren nodig voor het maken van 2 fietsen of 2 I-pods na specialisatie totaal benodigde uren bij zelf produceren winst of verlies in uren land A A 17 C land B B 22 D
Neem de letters A en B en C en D over op je antwoordblad.
Vul de juiste getallen achter de letters in. Geef bij C en D aan of er sprake is
van winst of verlies in uren. Schijf je berekening op.
51p
Het voorbeeld van de gegeven kostenverschillen tussen de landen uit de vorige
vraag is natuurlijk niet zo realistisch. Zo wordt er blijkbaar vanuit gegaan dat de
hoogte van de uurlonen in beide landen er niet toe doet.
Noem nog een voorbeeld van kosten waar geen rekening mee wordt
gehouden.
Gebruik informatiebron 4.
61p
De voorzitter van de SER zei op een bijeenkomst over globalisering: “De
‘uitvinder’ van de zeecontainer heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de
globalisering.”
Geef een verklaring voor deze uitspraak.
Gebruik informatiebron 5.
71p
Tegenstanders van globalisering menen dat internationale concurrentie ten
koste gaat van de ontwikkelingslanden. Zij leggen dan een verband met
gegevens over de armoede in de wereld.
Voor welk deel van de wereld geldt dat sinds 1981 de armoede in verhouding
het meest is gedaald?
A Afrika
B Latijns-Amerika
C Oost-Azië
D Zuid-Azië
81p
Globalisering heeft voor werknemers in een bepaald land gevolgen. Door
globalisering zullen sommige soorten banen verdwijnen en andere soorten
banen ontstaan.
Een gevolg hiervan is dat werknemers soms een sterke daling van hun inkomen
kunnen verwachten.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 Werknemers moeten een ander soort baan zoeken.
2 Werknemers zijn onervaren in het beroep.
3 Oude banen verdwijnen.
In welke regel staan de verschijnselen zo dat een logische gedachtegang
ontstaat?
A globalisering → 1 → 2 → 3 → daling van het inkomen
B globalisering → 1 → 3 → 2 → daling van het inkomen
C globalisering → 2 → 1 → 3 → daling van het inkomen
D globalisering → 2 → 3 → 1 → daling van het inkomen
E globalisering → 3 → 1 → 2 → daling van het inkomen
F globalisering → 3 → 2 → 1 → daling van het inkomen
91p
De werknemers van de toekomst krijgen te maken met de gevolgen van
globalisering. Oude banen zullen verdwijnen en nieuwe banen zullen ontstaan.
Noem een manier waarmee jij in je keuze voor je beroep of opleiding je beter
kunt voorbereiden op de globalisering. Verklaar je antwoord.

opgave 3Kees begint voor zichzelf (of niet)!

Bij de beantwoording van de vragen 10 tot en met 14 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 6 in de bijlage.
Kees Baving is ontslagen. Hij werkte bij een juwelier. Hij denkt erover voor zichzelf te beginnen.
101p
Hij vraagt vrienden en bekenden om raad. “Als je een eigen bedrijf begint,
gelden niet automatisch alle sociale verzekeringen meer voor jou. Dat is een
nadeel”, zegt één van zijn adviseurs.
Welke sociale verzekering geldt niet automatisch voor de eigenaar van een
eigen bedrijf?
A ANW
B AOW
C AWBZ
D WW
Gebruik informatiebron 6.
112p
Kees overweegt een winkel te beginnen, waar hij sieraden van goud en zilver uit
het duurdere segment gaat verkopen. Die sieraden koopt hij in het buitenland.
Hij heeft een ondernemingsplan gemaakt met daarin een aantal gegevens.
Hoe hoog is de totale nettowinst van Kees als hij inderdaad zoveel artikelen
verkoopt als hij verwacht? Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 6.
121p
Het eerste jaar verwacht Kees 1.750 artikelen te kunnen verkopen.
Hoe hoog is de omzet van Kees in het eerste jaar als zijn verwachting
uitkomt? Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 6.
132p
De verwachte resultaten vallen Kees tegen. Als hij al een winkel begint, wil hij
meer nettowinst behalen.
Noem op grond van de gegevens uit de informatiebron twee mogelijkheden
voor Kees om zijn nettowinst te verhogen zonder de verkoopprijs te
verhogen.
Gebruik informatiebron 6.
141p
Alles overdenkende begint Kees te twijfelen. Doet hij er wel goed aan een winkel
te beginnen? Hij moet ook nog met de bank overleggen over de financiering van
zijn plan. De vriendin van Kees, Samira, zegt: “Ga eerst maar eens met je bank
praten. Die beoordeelt je ondernemingsplan. Misschien is de bank helemaal niet
bereid om geld aan jou uit te lenen voor je onderneming.”
Geef, op basis van het ondernemingsplan, een argument waarom de bank
niet bereid zal zijn de onderneming van Kees te financieren.

opgave 4Btw betalen we (bijna) allemaal

Bij de beantwoording van de vragen 15 tot en met 20 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Kees de Vries stond laatst bij de kassa van de supermarkt. Een meneer vroeg aan de caissière een bonnetje met btw. Kees vroeg daarom ook maar om een bonnetje met btw. Samen met zijn moeder bekeek hij het bonnetje.…

Kees de Vries stond laatst bij de kassa van de supermarkt. Een meneer vroeg aan de caissière een bonnetje met btw. Kees vroeg daarom ook maar om een bonnetje met btw. Samen met zijn moeder bekeek hij het bonnetje. “Waarom zou die meneer daarom gevraagd hebben?”, vroeg Kees. “Die meneer is waarschijnlijk een ondernemer”, zei zijn moeder.

151p
Ondernemers willen van hun aankopen meestal bonnen en rekeningen waarop
de btw apart vermeld wordt.
Waarom willen ondernemers van hun inkopen meestal een bon of rekening
waarop de btw apart vermeld wordt?
161p
Wie betaalt uiteindelijk de btw?
A de banken
B de consument
C de overheid
D de producent
171p
In een krant zag Kees onderstaande advertentie.
Vaste klanten actie wegens 10-jarig bestaan!
BTW-VRIJ KOPEN!!
DUS 19% KORTING!!!!
Op de gehele nieuwe wintercollectie
schoenen en kleding
“Mama, je hoeft niet altijd btw te betalen”, was Kees z’n conclusie. Moeder
antwoordde: “Nou, meestal wel hoor. Deze advertentie klopt niet. Ook als er
korting gegeven wordt, moet er btw betaald worden. Als de verkoopprijs van een
paar schoenen zonder 19% btw € 50 bedraagt, dan is de verkoopprijs inclusief
btw € 59,50. Als een ondernemer ze verkoopt voor € 50 dan geeft hij maar 16%
korting.”
Laat met een berekening zien dat de korting (afgerond) 16% bedraagt.
182p
Bij de opstelling van de rijksbegroting werd er gediscussieerd over het algemene
btw-tarief. De minister van Financiën wilde het tarief verhogen van 19% naar
20%. “Dan krijgen we meer inkomsten”, was zijn redenering. “Dat hoeft helemaal
niet”, antwoordde de minister van Economische Zaken. “Volgens mij kan een
hoger btw-tarief leiden tot lagere belastingopbrengsten.”
Geef een verklaring voor de opvatting van de minister van Economische
Zaken.
191p
Bij de besprekingen over de nieuwe rijksbegroting stelt de minister van
Financiën vervolgens voor het lage btw-tarief (6%) flink te verhogen. Zijn collega
van Sociale Zaken stelt dat het niet erg sociaal is het lage btw-tarief te
verhogen. “Verhoging van het lage btw-tarief werkt denivellerend”, zegt hij.
De minister van Sociale Zaken heeft gelijk.
Leg uit waarom de verhoging van het lage btw-tarief denivellerend werkt.
201p
De minister van Financiën zegt: “Oké, maar we moeten toch echt meer
belastinggeld binnen zien te krijgen.” De minister van Sociale Zaken zegt: “Laten
we dan het percentage van de vierde schijf van de inkomstenbelasting
verhogen. Dat werkt tenminste nivellerend.”
Leg uit dat een verhoging van het percentage van de vierde schijf van de
inkomstenbelasting nivellerend werkt.

opgave 5Erfenis of ergernis?

Bij de beantwoording van de vragen 21 tot en met 25 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
Claudine was net 21 geworden toen zij een mooi bedrag van haar oudtante erfde. Na betaling van de belastingen bleef er voor haar nog € 95.000 over.
211p
De ouders van Claudine vinden dat ze het geld direct op een spaarrekening
moet zetten. Claudine weet nog niet wat ze wil.
In welk van de onderstaande gevallen gebruikt Claudine geld als spaarmiddel?
1 Ze geeft geld aan een goed doel.
2 Ze koopt een nieuw bankstel.
3 Ze vergelijkt de prijzen van twee verschillende auto’s met elkaar.
4 Ze leent haar geld uit aan een vriendin tegen een bepaald rentepercentage.
A in alle gevallen
B in geen enkel geval
C in geval 1
D in geval 2
E in geval 3
F in geval 4
222p
Claudines moeder vindt het geen goed idee dat ze haar geld aan een vriendin
uitleent. Ze vindt dat ze het op een spaarrekening moet zetten.
Claudine vindt het wél een goed idee: “Ik denk dat het zowel voor mij als voor
mijn vriendin voordelig kan zijn om het geld tegen een bepaald rentepercentage
rechtstreeks aan haar uit te lenen.”
Geef voor beiden aan wat het voordeel kan zijn om het geld rechtstreeks
aan de vriendin uit te lenen in plaats van te gaan sparen bij een bank.
Doe het zo:
− Voordeel Claudine:
− Voordeel vriendin:
Gebruik informatiebron 7.
231p
Claudine gaat kijken wanneer de reële rente het hoogst was.
Ze bekijkt de tabel in de informatiebron.
Op welk moment was de reële rente het hoogst?
A eind 2003
B eind 2004
C eind 2005
D eind 2006
E eind 2007
F eind 2008
241p
Claudine vraagt zich af waar al dat sparen goed voor is. Ze leest in de krant dat
volgens cijfers van het CBS er steeds minder wordt gespaard. Eén van de
belangrijkste taken van een bank is het aantrekken en uitlenen van spaargeld
tegen een bepaalde rente. “Als mensen minder gaan sparen kan dat leiden tot
een stijging van de rente”, aldus een medewerker van het CBS.
Leg uit dat als mensen minder gaan sparen de rente kan stijgen.
251p
Claudine vraagt zich af of sparen voor de economie van een land wel zo goed
is.
Waarom kan sparen goed zijn voor de economie van een land? Gebruik in je
antwoord het begrip aanbod van geld.

opgave 6A-merken in de lift

Bij de beantwoording van de vragen 26 tot en met 31 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Michelle en Anouk, twee leerlingen uit 4-vmbo, lezen het volgende in de krant. In 2004 en 2005 hadden de A-merken veel marktaandeel verloren aan de B- merken. De omzet van A-merken is sinds 2006 echter weer aan het…

Michelle en Anouk, twee leerlingen uit 4-vmbo, lezen het volgende in de krant. In 2004 en 2005 hadden de A-merken veel marktaandeel verloren aan de B- merken. De omzet van A-merken is sinds 2006 echter weer aan het stijgen. Eén van de grootste stijgers is huidverzorger Dove uit Amerika. De omzet steeg van 20,1 miljoen dollar (2005) naar 24 miljoen dollar (2006). Economen geven aan dat de twee belangrijkste oorzaken hiervan zijn: de toegenomen economische groei en de lagere werkloosheid.

261p
De gemiddelde prijs van de producten van Dove steeg in 2006 met 3% ten
opzichte van 2005.
Hoeveel procent is de afzet van Dove in 2006 gestegen ten opzichte van 2005?
A ± 0%
B ± 3%
C ± 16%
D ± 103%
271p
Volgens het stukje uit de krant hebben de A-merken marktaandeel
teruggewonnen van de B-merken.
Wat is de juiste omschrijving van marktaandeel?
A de afzet van een product van een bedrijf als percentage van de totale afzet
van dat product van alle bedrijven
B de groei van een bedrijf als percentage van de totale groei van alle bedrijven
C de kosten van een bedrijf als percentage van de totale kosten van alle
bedrijven
D het aantal werknemers van een bedrijf als percentage van het totale aantal
werknemers
281p
Michelle en Anouk praten over de oorzaken van de omzetstijging van de
A-merken. Michelle is het met de economen eens en denkt dat de lagere
werkloosheid in 2006 een oorzaak van de omzetstijging is.
Verklaar waarom een lagere werkloosheid kan leiden tot een grotere
omzetstijging bij A-merken dan bij B-merken.
291p
Michelle leest in de krant dat de firma Duif BV uit Friesland in 2007
marktaandeel verloor aan Dove. Duif BV is een fabriek die, net als Dove,
doucheproducten produceert. De producten van Duif BV worden door
supermarkten onder de naam van de supermarkt (als huismerk) verkocht.
Duif BV is bang dat de stijging van het marktaandeel van Dove zal leiden tot
inkrimping van de productie en daarmee tot ontslagen.
Noem een maatregel die Duif BV zou kunnen nemen om deze ontwikkeling
tegen te gaan.
301p
Volgens Anouk is het verstandig om A-merken een betere plaats in de schappen
van een winkel te geven dan de zogenaamde huismerken. Volgens Michelle is
dat juist andersom. Zij zegt: “Volgens mij is de brutowinstmarge op huismerken
groter dan die op A-merken.”
Leg uit wat bedoeld wordt met de brutowinstmarge.
311p
Duif BV heeft inderdaad medewerkers moeten ontslaan, maar gelukkig niet veel.
Anouk en Michelle bespreken of de werkloosheid van deze ex-werknemers van
Duif BV lang zal duren. “Gelukkig is het werk in een zeepfabriek niet
gespecialiseerd, de ontslagen werknemers zullen dus wel snel ander werk
vinden”, zegt Anouk.
Michelle is het niet met haar eens. “Juist als je gespecialiseerd werk hebt
gedaan, vind je makkelijk een nieuwe baan.”
Ben jij het eens met Anouk of met Michelle? Geef een argument voor je
keuze.

opgave 7Sterke euro, zwakke dollar?

Bij de beantwoording van de vragen 32 tot en met 37 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 8 in de bijlage.
Uit de krant: Sinds de invoering van de euro in 2002 is deze, na een zwak eerste jaar, tot 2009 vrijwel voortdurend in waarde gestegen ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Analisten geven daarvoor twee oorzaken.…

Uit de krant: Sinds de invoering van de euro in 2002 is deze, na een zwak eerste jaar, tot 2009 vrijwel voortdurend in waarde gestegen ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Analisten geven daarvoor twee oorzaken. Ten eerste: de waarde van de Amerikaanse invoer is veel groter dan de waarde van de Amerikaanse uitvoer. Ten tweede: het tekort op de Amerikaanse rijksbegroting.

Gebruik informatiebron 8.
321p
De grafiek laat zien dat begin 2003 de euro de grens van $ 1,05 voorbij gaat.
Op 1 januari 2005 staat de euro erg sterk.
Een andere manier om koersstijgingen te laten zien is door middel van
indexcijfers.
Bereken het indexcijfer van de koers van de euro op 1 januari 2005 met
1 januari 2003 als basis. Schrijf je berekening op.
331p
De waarde van de Amerikaanse import uit Europa is hoger dan de waarde van
de Amerikaanse export naar Europa. Dit levert de Amerikanen een tekort op in
het betalingsverkeer met Europa. Het tekort veroorzaakt een zwakkere dollar en
dus een sterkere euro.
Hoe kan dit tekort leiden tot een zwakkere dollar ten opzichte van de euro?
A Het aanbod van dollars daalt, zodat de koers van de dollar daalt.
B Het aanbod van dollars daalt, zodat de koers van de dollar stijgt.
C Het aanbod van dollars stijgt, zodat de koers van de dollar daalt.
D Het aanbod van dollars stijgt, zodat de koers van de dollar stijgt.
341p
Een sterke euro heeft één prettig gevolg voor de eurolanden: een lage inflatie.
Verklaar waarom een sterke euro tot een lage inflatie kan leiden.
351p
Toch hebben Europese bedrijven in de eurolanden die veel exporteren naar
Amerika een nadeel van de sterkere euro.
Waarom hebben Europese exportbedrijven nadeel van een sterkere euro?
361p
De euro wordt onder verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank
(ECB) uitgegeven. De ECB kan ook invloed uitoefenen op de hoogte van de
rente. Stel dat de ECB de rente laat dalen. Dan zal de werkgelegenheid in de
eurozone verbeteren.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 Er wordt minder belegd in euro’s door Amerikaanse beleggers.
2 De koers van de euro daalt.
3 De concurrentiepositie van de eurozone verbetert.
In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen zo dat een
logische gedachtegang ontstaat?
A lagere rente → 1→ 2 → 3 → meer werkgelegenheid in de eurozone
B lagere rente → 1→ 3 → 2 → meer werkgelegenheid in de eurozone
C lagere rente → 2→ 1 → 3 → meer werkgelegenheid in de eurozone
D lagere rente → 2→ 3 → 1 → meer werkgelegenheid in de eurozone
E lagere rente → 3→ 1 → 2 → meer werkgelegenheid in de eurozone
F lagere rente → 3→ 2 → 1 → meer werkgelegenheid in de eurozone
371p
De belangrijkste taak van de ECB is echter niet het zorgen voor meer
werkgelegenheid, maar het zorgen voor een stabiele euro. In 2010 werd de euro
ineens veel minder waard ten opzichte van de dollar. Om die reden werd door
de ECB overwogen om de rente te verhogen. Hier waren vooral de
werkgeversorganisaties tegen. “Dat gaat ten koste van onze winst”, werd door
hen gezegd.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 De bestedingen nemen af.
2 Lenen wordt duurder.
3 Bedrijven hebben minder afzet.
In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen zo dat een
logische gedachtegang ontstaat?
A hogere rente → 1→ 2 → 3 → minder winst
B hogere rente → 1→ 3 → 2 → minder winst
C hogere rente → 2→ 1 → 3 → minder winst
D hogere rente → 2→ 3 → 1 → minder winst
E hogere rente → 3→ 1 → 2 → minder winst
F hogere rente → 3→ 2 → 1 → minder winst

opgave 8De arbeidsmarkt

Bij de beantwoording van de vragen 38 tot en met 44 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 9 en 10 in de bijlage.
In klas 4 wordt gesproken over de situatie op de arbeidsmarkt. De leraar heeft daarom een krantenartikel meegebracht. Een deel daarvan staat hieronder afgedrukt. Werkloosheid gedaald In de periode juni-augustus 2007…

In klas 4 wordt gesproken over de situatie op de arbeidsmarkt. De leraar heeft daarom een krantenartikel meegebracht. Een deel daarvan staat hieronder afgedrukt. Werkloosheid gedaald In de periode juni-augustus 2007 waren gemiddeld 342.000 personen werkloos. Een jaar eerder waren nog gemiddeld 412.000 personen werkloos. Dit blijkt uit de nieuwste cijfers van het CBS. De vraag is of alle groepen van de bevolking profiteren van de daling van de werkloosheid.

382p
Bij de omschrijving van de werkloosheid is er sprake van twee definities:
− de geregistreerde werklozen (definitie UWV/WERKbedrijf)
− de werkloze beroepsbevolking (definitie CBS).
Om tot de geregistreerde werklozen te behoren moet je ingeschreven staan bij
het UWV/WERKbedrijf.
Noem twee andere eisen waaraan moet zijn voldaan om door het
UWV/WERKbedrijf tot de geregistreerde werklozen te worden gerekend.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik informatiebron 9.
391p
In 2005 was het aandeel van de 15-24 jarigen in het totaal van de werkloze
beroepsbevolking 20,7%.
Hoe groot is het aandeel van de 15-24 jarigen in procenten van de werkloze
beroepsbevolking in 2006? Schrijf je berekening op.
401p
De leraar van klas 4 legt uit dat als er meer mensen aan een baan geholpen
worden de werkloosheid nog verder zal kunnen dalen.
Hieronder staan drie tussenstappen:
1 besteedbaar inkomen stijgt
2 meer vraag naar producten
3 WW-premies kunnen dalen
In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen zo dat een
logische gedachtegang ontstaat?
A meer werkenden → 1 → 2 → 3 → minder werkloosheid
B meer werkenden → 1 → 3 → 2 → minder werkloosheid
C meer werkenden → 2 → 1 → 3 → minder werkloosheid
D meer werkenden → 2 → 3 → 1 → minder werkloosheid
E meer werkenden → 3 → 1 → 2 → minder werkloosheid
F meer werkenden → 3 → 2 → 1 → minder werkloosheid
411p
In klas 4 wordt het onderwerp jeugdwerkloosheid besproken. Volgens de leraar
is de oorzaak van de werkloosheid onder jongeren dat ze geen diploma hebben.
Is er dan sprake van structurele werkloosheid of conjuncturele
werkloosheid? Verklaar je antwoord.
421p
De regering heeft twee besluiten genomen. Ten eerste zal ze jongeren onder de
27 jaar geen bijstandsuitkering meer geven als ze zonder werk zitten. Ten
tweede heeft ze de leerplichtwet aangepast.
Verklaar waarom het niet betalen van een bijstandsuitkering aan jongeren
kan helpen de jeugdwerkloosheid te verminderen.
Gebruik informatiebron 10.
431p
Jacoba uit klas 4 leest de aanpassing in de leerplichtwet. Ze vindt de
aanpassing van de leerplicht maar onzin. Ze zegt: “Door deze maatregel gaat
volgens mij de werkloosheid echt niet dalen.”
Geef een argument voor de mening van Jacoba.
441p
De regeringsbesluiten (zie vraag 42) bevatten vooral negatieve prikkels
(straffen) om het langer op school blijven te bevorderen.
Op welke manier kan de overheid met behulp van een positieve prikkel
(belonen) er voor zorgen dat jongeren langer op school blijven?
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.