bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1Handel met Canada
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Canada en de Europese Unie (EU) hebben een
handelsverdrag (CETA) gesloten om de onderlinge
handel gemakkelijker en goedkoper te maken. In het
CETA-verdrag staan onder meer afspraken over de
handel in goederen en diensten. Nederland is lid van de
EU en Nederlandse bedrijven moeten zich dus houden
aan de afspraken in het CETA-verdrag.
11p
Welk gevolg heeft het wegnemen van handelsbelemmeringen voor de
Het CETA-verdrag heeft gevolgen voor de export, maar ook voor de
import.
Welk gevolg heeft het wegnemen van handelsbelemmeringen voor dehandel tussen Nederland en Canada? Gebruik in je antwoord het
begrip afzetmarkt.
22p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
De handel tussen Canada en de EU is ook sterk afhankelijk van de koers
van de Canadese dollar ten opzichte van de euro.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door dejuiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Schrijf
achter de nummers de juiste woorden op. Kies uit de woorden die tussen
haakjes staan.
Voor Europese importeurs van Canadese producten is een …(1)…
(hoge / lage) koers van de Canadese dollar gunstig, omdat de Canadese
producten dan relatief …(2)… (duur / goedkoop) zijn. Voor Europese
exporteurs is een …(3)… (hoge / lage) koers van de euro gunstig, omdat
dan de vraag naar Europese producten vanuit Canada kan toenemen.
31p
Hoe wordt deze vorm van handel voor Nederland genoemd?
Een groot deel van het transport van de Canadese goederen naar andere
EU-landen zal verlopen via de Rotterdamse havens.
Hoe wordt deze vorm van handel voor Nederland genoemd?41p
Bereken de verwachte maximale omvang van de Nederlandse export
Nederland mocht voordat het CETA-verdrag werd gesloten maximaal
12 miljoen kilo kaas per jaar exporteren naar Canada. Deze hoeveelheid
kan door het CETA-verdrag geleidelijk stijgen met 150%.
Bereken de verwachte maximale omvang van de Nederlandse exportvan kaas naar Canada. Schrijf je berekening op.
51p
van een contingent
van een ingestelde ruilvoet
van een uitvoerverbod
van vrijhandel
Het handelsverdrag is goed nieuws voor Europese kaasproducenten en
exporteurs van kaas. Zij verwachten nu veel meer kaas aan Canada te
kunnen verkopen. Toch is er nog sprake van protectionisme.
Van welke protectionistische maatregel door Canada is sprake?
van een contingent van een ingestelde ruilvoet van een uitvoerverbod van vrijhandel61p
Noem een mogelijk nadelig gevolg van het CETA-verdrag voor de EU-
Het CETA-verdrag leidt tot meer concurrentie voor de EU. Er kunnen
Canadese producten op de Europese markt komen die van betere
kwaliteit of goedkoper zijn dan die uit de EU-landen.
Noem een mogelijk nadelig gevolg van het CETA-verdrag voor de EU-landen.
opgave 2Looneisen
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.
Ali heeft samen met zijn vader een bouwbedrijf: Ali & Co.
Ze doen verbouwingen aan bestaande woningen en bedrijfspanden.
Nadat Ali zijn opleiding had afgerond, kwam hij bij zijn vader in de zaak
als mede-eigenaar.
71p
besloten vennootschap (bv)
naamloze vennootschap (nv)
stichting
vennootschap onder firma (vof)
Ali en zijn vader zijn beiden eigenaar van het bedrijf. Aan het eind van het
jaar verdelen ze de winst. Over deze winst betalen ze beiden
inkomstenbelasting in box 1.
Welke ondernemingsvorm heeft Ali & Co?
besloten vennootschap (bv) naamloze vennootschap (nv) stichting vennootschap onder firma (vof)Gebruik informatiebron 1.
81p
Bereken de verwachte bedrijfskosten van Ali & Co voor 2018. Schrijf je
Ali heeft de verwachtingen voor 2018 op papier gezet.
Bereken de verwachte bedrijfskosten van Ali & Co voor 2018. Schrijf jeberekening op.
Op nu.nl komt Ali dit krantenartikel tegen:
Vakbonden stellen forse looneisen De tijd dat werknemers bescheiden looneisen bij de cao- onderhandelingen stellen, is voorbij volgens voorzitter Piet Fortuin van vakbond CNV. Fortuin: “In 2018 zullen we loonsverhogingen eisen van minstens 4 procent per jaar, vooral in de sectoren waar het goed gaat, zoals in de bouwsector.”
“Het is leuk dat het goed gaat in mijn sector, maar dit gaat ons flink geld
kosten”, zegt Ali. Als de loonkosten in 2018 bij Ali & Co stijgen, zal ook de
nettowinst veranderen.
Gebruik informatiebron 1.
92p
Bereken de verwachte nettowinst van Ali & Co in 2018 na de
Ali rekent op een stijging van de loonkosten met 4%.
Bereken de verwachte nettowinst van Ali & Co in 2018 na deverhoging van de loonkosten met 4%. Schrijf je berekening op.
101p
Welke keuze kunnen consumenten maken waardoor de afzet van alle
Ali: “In de bouwsector zullen de loonstijgingen er toe leiden dat alle
bouwbedrijven de prijzen van verbouwingen moeten verhogen. Met als
gevolg dat de afzet bij alle bouwbedrijven kan dalen.”
Welke keuze kunnen consumenten maken waardoor de afzet van allebouwbedrijven kan gaan dalen?
112p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
Ali & Co concurreert flink met bouwbedrijven uit de omgeving. Om die
reden wil Ali proberen om zijn prijzen weinig te laten stijgen, ondanks die
verwachte loonstijging.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door dejuiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De prijs van een verbouwing kan, ondanks een stijging van de loonkosten,
gelijk blijven als de arbeidsproductiviteit gaat …(1)… (dalen / stijgen). Ali
wil dit bereiken door …(2)… (meer / minder) kapitaalintensief te gaan
produceren. Daardoor hoeven de …(3)… (afschrijvingen op machines /
investeringen in kapitaal / loonkosten per eenheid product) niet te stijgen.
opgave 3S.O.S. Woonlasten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 en 3 in de bijlage.
Meike (26) en Job (30) komen met hun geld niet uit. Ze hebben via een
tv-programma financiële coach Munir gevraagd om hen te helpen. Voordat
Munir komt, moeten Meike en Job eerst hun financiële gegevens ordenen.
122p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
Om een financieel overzicht te krijgen gaan Meike en Job met hun
bankrekeningen na waar zij hun inkomen aan uitgeven.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door dejuiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Een tekort op een bankrekening noemen we een...(1)… (creditsaldo /
debetsaldo). Vooral...(2)… (huishoudelijke uitgaven / vaste lasten)
worden automatisch van de bankrekening afgeschreven. Op een
bankrekeningoverzicht kunnen ze volgen waaraan zij...(3)… (chartale /
girale) betalingen hebben gedaan.
Na enkele uren is het financiële overzicht bijna compleet.
Gebruik informatiebron 2.
132p
Bereken het gemiddelde tekort per maand. Schrijf je berekening op.
Meike en Job hebben duidelijk een geldtekort. Volgens Munir besteden ze
te veel aan de huur van hun woning. Munir: “Een verantwoorde huurquote
ligt onder de 30%. De huurquote is het percentage van het gezamenlijk
inkomen dat jullie aan huur besteden.”
Gebruik informatiebron 2.
141p
Bereken in een decimaal de huurquote voor Meike en Job. Schrijf je
berekening op.
Meike is nu benieuwd of ze in aanmerking komen voor huurtoeslag. Er
staat € 1.000 op hun gezamenlijke spaarrekening.
Gebruik informatiebron 3.
151p
Komen Meike en Job in aanmerking voor huurtoeslag? Geef twee
verklaringen bij je antwoord.
162p
Leg uit dat het aantal dure scheefhuurders, zoals Meike en Job, kan
Munir: “Er zijn twee groepen scheefhuurders. Dure scheefhuurders zijn
mensen die een te hoge huur hebben in verhouding tot hun inkomen. En
goedkope scheefhuurders zijn mensen met een te lage huur in verhouding
tot hun inkomen. Jullie zijn dure scheefhuurders geworden, als gevolg van
de grote groep goedkope scheefhuurders.”
Leg uit dat het aantal dure scheefhuurders, zoals Meike en Job, kantoenemen als het aantal goedkope scheefhuurders toeneemt.
171p
Lenen wordt gemakkelijker. → 1 → 2 → 3 → De woonlasten stijgen.
Lenen wordt gemakkelijker. → 2 → 1 → 3 → De woonlasten stijgen.
Lenen wordt gemakkelijker. → 3 → 2 → 1 → De woonlasten stijgen.
Job: “Een huis kopen is goedkoper dan huren. Lenen voor een huis zou
daarom gemakkelijker moeten zijn.” Munir is het niet met hem eens: “Als
meer mensen gemakkelijker geld kunnen lenen voor de aankoop van een
huis, leidt dat tot hogere woonlasten.”
Hieronder staan drie economische verschijnselen.
1 De hoogte van het hypotheekbedrag stijgt.
2 De prijzen van koophuizen stijgen.
3 De vraag naar koophuizen stijgt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische
gedachtegang ontstaat?
Lenen wordt gemakkelijker. → 1 → 2 → 3 → De woonlasten stijgen. Lenen wordt gemakkelijker. → 2 → 1 → 3 → De woonlasten stijgen. Lenen wordt gemakkelijker. → 3 → 2 → 1 → De woonlasten stijgen.opgave 4Dirk en Albert
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Dirk werkt sinds kort als managementassistent bij een gewone
supermarkt. Zijn oom Albert is enig eigenaar van een kleine biologische
supermarkt. Ze hebben een gesprek over hun inkomens.
181p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Het inkomen dat de eigenaar van een eenmanszaak ontvangt, noemen we
...(1)... (rente / vermogen / winst). Het totaal van alle beloningen in een
land is gelijk aan...(2)... (de nationale betalingsbalans / het nationaal
inkomen / het nationaal overdrachtsinkomen).
Dirk heeft behalve loon ook wat rente ontvangen op zijn spaargeld.
Drie jaar geleden stond er € 370 op zijn spaarrekening. De laatste drie
jaren ontvangt hij daarop 0,7% rente per jaar. Hij neemt drie jaar niets op
en voegt niets toe aan zijn spaarrekening.
191p
Bereken in twee decimalen de rente die Dirk nu na drie jaar heeft
opgebouwd op zijn spaarrekening. Ga uit van samengestelde interest.
Schrijf je berekening op.
Dirk: “Ik werk 48 weken per jaar, 32 uur per week voor € 7,50 per uur.”
Albert: “Dat is niet veel, Dirk. Mijn inkomen was het afgelopen jaar
€ 69.120.”
201p
Bereken hoeveel jaar Dirk moet werken om evenveel te verdienen als
Albert in een jaar. Schrijf je berekening op.
211p
Leg uit dat ondernemers een negatief inkomen kunnen hebben.
Dirk: “Afgelopen jaar had je dan wel een hoog inkomen, maar misschien
heb je als ondernemer volgend jaar wel een negatief inkomen.”
Leg uit dat ondernemers een negatief inkomen kunnen hebben.221p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
Volgens Albert zijn de inkomensverschillen in Nederland niet zo groot. Dat
komt onder andere door de progressieve inkomstenbelasting.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door dejuiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de progressieve inkomstenbelasting worden de verschillen tussen
de besteedbare inkomens …(1)… (groter / kleiner). Dit noemen we
...(2)... (denivellering / nivellering) van inkomens.
opgave 5Zelfstandig knippen
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik te maken van een informatiebron in de bijlage. Maryam heeft net haar kappersdiploma gehaald. Ze staat voor een keuze: werken bij kappersketen GirlPower of een eigen kapsalon beginnen. WAT VERDIENT EEN KAPPER IN LOONDIENST BIJ GIRLPOWER? 1 startsalaris zonder ervaring: € 1.200 bruto per
Als zelfstandig werkend kapper heb je geen werktijden volgens een cao, maar deel je je eigen tijd in. Alle gewerkte tijd zou eigenlijk berekend moeten worden in het kniptarief, maar in de meeste kleine kappersbedrijven gebeurt dat niet. • Welk risico loopt een zelfstandig werkende kapper als alle gewerkte uren doorberekend worden in het kniptarief?
In de kapperswereld bestaat een hevige prijsconcurrentie op het kapperstarief. Bovendien zijn de kosten van een eigen bedrijf hoog. Zelfstandigen sluiten om die reden vaak geen dure sociale verzekering af. Gelukkig bestaat er voor hen, zoals voor alle inwoners van Nederland, wel een sociaal vangnet. • Van welke sociale voorziening kunnen ondernemers gebruikmaken als zij hun bron van inkomsten verliezen, terwijl ze daar niet tegen verzekerd zijn?
naslagOndernemen in de klas
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Docente economie Albas introduceert
in klas 4TL een landelijke wedstrijd.
Leerlingen schrijven in groepjes een
ondernemingsplan.
opgave 7Het beste ondernemingsplan met de Ondernemingsplan
hoogste winst maakt kans op de
hoofdprijs: een weekend New York.
282p
Geef van onderstaande kosten aan of het vaste of variabele kosten
Bij de productie van goederen en diensten heb je vaste en variabele
kosten, legt de docente uit.
Geef van onderstaande kosten aan of het vaste of variabele kostenzijn.
Doe het zo: Neem de letters over op je antwoordblad en schrijf daarachter
‘vast’ of ‘variabel’.
a maandelijkse huur van een bedrijfspand
b maandelijkse rekening van de glazenwasser
c kosten van het overwerk van het personeel
d kosten van verpakkingsmateriaal
291p
Welke twee gegevens zijn noodzakelijk om de kostprijs per eenheid
In elk ondernemingsplan is het bepalen van de kostprijs per eenheid
product belangrijk, zegt Albas.
Welke twee gegevens zijn noodzakelijk om de kostprijs per eenheidproduct te bepalen?
Albas tekent op het digibord vraag- en aanbodlijnen. Ze laat zien dat de
omzet verandert als de vraag toeneemt.
de vraag- en aanbodlijn
Gebruik bovenstaande grafiek.
302p
Bereken de verandering van de omzet na de stijging van de vraag. Schrijf
je berekening op.
Esmée maakt deel uit van een groepje leerlingen die gepimpte
telefoonhoesjes gaat verkopen aan de plaatselijke telefoonwinkel.
De vaste kosten van de reclamecampagne bedragen € 126.
312p
Bereken het minimale aantal hoesjes dat dit groepje moet verkopen om
winst te maken. Schrijf je berekening op.
De verkoop van de hoesjes verloopt goed. Binnen een week zijn er al 150
verkocht. Esmée redeneert: “Als we de verkoopprijs verhogen naar € 10
stijgt onze omzet en stijgt de brutowinst.”
321p
als de afzet in verhouding meer daalt dan de verkoopprijs in
als de verkoopprijs in verhouding meer stijgt dan de afzet in
als de verkoopprijs meer stijgt dan de afzet daalt
Onder welke voorwaarde stijgt de brutowinst?
als de afzet in verhouding meer daalt dan de verkoopprijs inverhouding stijgt
als de verkoopprijs in verhouding meer stijgt dan de afzet inverhouding daalt
als de verkoopprijs meer stijgt dan de afzet daaltopgave 8Huizenprijzen in de lift
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Koopwoningen worden op de koopwoningmarkt verkocht. Er zijn veel
vragers en veel aanbieders op de koopwoningmarkt.
331p
monopolistische concurrentie, want er is sprake van een heterogeen
monopolistische concurrentie, want er is sprake van een homogeen
volkomen concurrentie, want er is sprake van een heterogeen goed
volkomen concurrentie, want er is sprake van een homogeen goed
In welke regel staat de juiste benaming met een juiste toelichting van de
marktvorm die hoort bij de koopwoningmarkt?
monopolistische concurrentie, want er is sprake van een heterogeengoed
monopolistische concurrentie, want er is sprake van een homogeengoed
volkomen concurrentie, want er is sprake van een heterogeen goed volkomen concurrentie, want er is sprake van een homogeen goed342p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
De prijzen van koopwoningen worden door verschillende factoren
bepaald. Een van deze factoren is de afzetsnelheid van een woning:
het aantal dagen dat een woning te koop staat. Als het kort duurt voordat
een huis verkocht wordt, is de afzetsnelheid laag.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door dejuiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als de vraag naar koopwoningen...(1)… (groter / kleiner) is dan het
aanbod, stijgt de prijs. Als de afzetsnelheid van koopwoningen toeneemt,
is dat …(2)…(gunstig / ongunstig) voor de verkoper van de koopwoning.
De afzetsnelheid van koopwoningen is …(3)… (niet / wel) afhankelijk van
de hoogte van de hypotheekrente.
351p
lage hypotheekrente → 1 → 2 → 3 → stijging huizenprijzen
lage hypotheekrente → 1 → 3 → 2 → stijging huizenprijzen
lage hypotheekrente → 2 → 1 → 3 → stijging huizenprijzen
lage hypotheekrente → 2 → 3 → 1 → stijging huizenprijzen
lage hypotheekrente → 3 → 1 → 2 → stijging huizenprijzen
lage hypotheekrente → 3 → 2 → 1 → stijging huizenprijzen
Door de recessie van 2008 waren de huizenprijzen van koopwoningen in
Nederland fors gedaald. De laatste jaren stijgen de huizenprijzen weer.
Een van de oorzaken van de stijging is de zeer lage hypotheekrente.
Hieronder staan drie economische verschijnselen:
1 De maandlast van een koopwoning wordt lager.
2 Er ontstaat meer vraag naar koopwoningen.
3 Een huis kopen wordt aantrekkelijker dan een huis huren.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische
gedachtegang ontstaat?
lage hypotheekrente → 1 → 2 → 3 → stijging huizenprijzen lage hypotheekrente → 1 → 3 → 2 → stijging huizenprijzen lage hypotheekrente → 2 → 1 → 3 → stijging huizenprijzen lage hypotheekrente → 2 → 3 → 1 → stijging huizenprijzen lage hypotheekrente → 3 → 1 → 2 → stijging huizenprijzen lage hypotheekrente → 3 → 2 → 1 → stijging huizenprijzenMerel Domus vergelijkt de gestegen huizenprijzen in Amsterdam en de
rest van Nederland. Zij twijfelt of ze een huis in Amsterdam wil gaan
kopen of een gelijkwaardig huis in de rest van Nederland.
Gebruik informatiebron 4.
361p
Bereken in een decimaal hoeveel procent de prijzen van koopwoningen in
Amsterdam in 2016 ten opzichte van 2015 meer zijn gestegen dan de
prijzen in de rest van Nederland. Schrijf je berekening op.
Merel gaat naar de bank voor een hypotheekadvies. De bank vertelt haar
dat de overheid de laatste jaren veel maatregelen heeft genomen om te
voorkomen dat huiseigenaren te veel lenen. Aan het eind van de looptijd
kunnen sommige huiseigenaren de hypotheek niet terugbetalen aan de
bank en blijven ze met een hoge restschuld zitten.
371p
Ze moeten de lening verplicht jaarlijks deels aflossen.
Ze moeten een minimale rentevaste periode van 10 jaar kiezen.
Ze mogen gedurende de looptijd extra geld lenen.
Ze mogen meer lenen dan de getaxeerde waarde van het huis.
Welke maatregel kan ervoor zorgen dat huiseigenaren geen restschuld
hebben?
Ze moeten de lening verplicht jaarlijks deels aflossen. Ze moeten een minimale rentevaste periode van 10 jaar kiezen. Ze mogen gedurende de looptijd extra geld lenen. Ze mogen meer lenen dan de getaxeerde waarde van het huis.382p
Leg in twee stappen uit waarom de onzekerheid bij huizenkopers kan
De Nederlandse overheid wijzigt regelmatig de regels over hypotheken,
waardoor huizenkopers onzeker worden. Deze onzekerheid kan leiden tot
een lagere economische groei.
Leg in twee stappen uit waarom de onzekerheid bij huizenkopers kanleiden tot een lagere economische groei in Nederland.
opgave 9Make in India
Sommige Nederlandse bedrijven hebben hun productie naar India verplaatst. De lagere loonkosten in India kunnen leiden tot een stijging van de afzet van deze Nederlandse bedrijven. Hieronder staan drie economische verschijnselen: 1 De bedrijfskosten van deze Nederlandse bedrijven dalen. 2 De concurrentiepositie van deze Nederlandse bedrijven verbetert. 3 De verkoopprijs van de producten van deze Nederlandse bedrijven daalt. In welke regel staan de verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat? A lagere loonkosten → 1 → 2 → 3 → stijging van de afzet B lagere loonkosten → 1 → 3 → 2 → stijging van de afzet C lagere loonkosten → 2 → 1 → 3 → stijging van de afzet D lagere loonkosten → 2 → 3 → 1 → stijging van de afzet E lagere loonkosten → 3 → 1 → 2 → stijging van de afzet F lagere loonkosten → 3 → 2 → 1 → stijging van de afzet
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
22p
31p
41p
51p
A
61p
71p
D
81p
92p
101p
112p
122p
132p
141p
151p
162p
171p
C
181p
191p
201p
211p
221p
231p
C
241p
251p
261p
271p
282p
291p
302p
312p
321p
B
331p
A
342p
351p
B
361p
371p
A
382p
391p
401p
412p
421p
B
431p
