bronnen

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2021, tijdvak 3

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Aart Beij

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
De vraag naar gezonde en
diervriendelijke producten groeit al
jaren. Steeds meer consumenten
kiezen daarom voor biologisch. Aart
Beij is al drie jaar eigenaar van een
biologische supermarkt.
Aart zegt: “In 2015 is, vergeleken met
2014, het aandeel van AGF in de totale
figuur bij de opgave
omzet gestegen met maar liefst 4%.”
Gebruik informatiebron 1.
12p
Toon met een berekening aan, dat de uitspraak van Aart juist is. Schrijf je
berekening op.
Tip: Bereken eerst de aandelen AGF en vervolgens de procentuele
toename.
Aart specialiseert zich in biologische streekproducten en doet zelf de
inkoop bij de boeren. De concurrentie tussen de biologische winkels is
sterk toegenomen. Aart ziet de toekomst van zijn bedrijf echter met
vertrouwen tegemoet.
Gebruik informatiebron 2.
21p
Geef een verklaring voor de optimistische kijk van Aart voor zijn bedrijf.
Aart heeft nu gemiddeld per maand 3.950 klanten en volgens onderzoek
zijn deze klanten bereid om meer te betalen voor biologische producten.
32p
Aart is tevreden over zijn bedrijf. In 2015 bedroeg zijn brutowinst
€ 150.000. De inkoopwaarde was € 96.000 en de totale bedrijfskosten
waren € 59.500.
Bereken in één decimaal voor Aarts bedrijf het nettowinstpercentage
van de omzet in 2015. Schrijf je berekening op.
41p
Aarts bedrijf is gestart als een eenmanszaak. Aart vraagt Kyona om in te
stappen als partner van Aart in een besloten vennootschap (bv). Ze
bespreken de voors en tegens van deze rechtsvorm.
Noem een argument, anders dan een belastingvoordeel, om te kiezen
voor de rechtsvorm bv, in plaats van een eenmanszaak.
51p
De vennootschapsbelasting bedraagt 20% bij een jaarlijkse winst tot
€ 200.000. De bv moet tevens omzetbelasting afdragen.
Welke belasting wordt over welke winst geheven?
A Over de brutowinst wordt omzetbelasting geheven.
B Over de brutowinst wordt vennootschapsbelasting geheven.
C Over de nettowinst wordt omzetbelasting geheven.
D Over de nettowinst wordt vennootschapsbelasting geheven.

opgave 2Handelsland.nl

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Nederland is een handelsland. De import en export vormen een zeer groot
deel van ons nationale inkomen.
61p
Hoe noemen we de economie van een land dat relatief veel importeert en
exporteert?
A een afhankelijke economie
B een gesloten economie
C een onafhankelijke economie
D een open economie
72p
Export is belangrijk voor Nederlandse bedrijven. Ook bedrijven die niet
exporteren, kunnen voordelen hebben van export door andere bedrijven.
Leg in twee stappen uit dat een niet-exporterend bedrijf voordelen kan
hebben van export door andere bedrijven.
Hoe hoger de waarde van de export, des te meer Nederland verdient aan
de handel met andere landen.
nationaal inkomen, exportwaarde en exportquote Nederland in 2014
nationaal inkomen in miljarden euro’s exportwaarde in miljarden euro’s exportquote 660 … 70%
81p
Bereken de waarde van de export van Nederland in 2014. Schrijf je
berekening op.
91p
Exporterende bedrijven beweren het volgende: “Een groot deel van wat
we samen in Nederland verdienen, verdienen we door de export. Door de
lonen te verlagen gaat Nederland meer verdienen aan de export.”
Hieronder staat een aantal verschijnselen:
1 Lonen worden verlaagd.
2 Bedrijfskosten dalen.
3 Export neemt toe.
4 Nederlandse concurrentiepositie verbetert.
5 Nederland verdient meer aan de export.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat ze de gedachtegang van
deze exporteurs juist weergeven?
A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
F 1 → 4 → 3 → 2 → 5
102p
Daarentegen vinden bedrijven die voor de binnenlandse markt werken,
dat verlaging van de lonen schadelijk kan zijn voor de werkgelegenheid in
Nederland.
Verklaar in twee stappen dat verlaging van de lonen schadelijk kan
zijn voor de werkgelegenheid in Nederland.

opgave 3Thijs gaat voor het goede doel

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Thijs is 17 jaar en zit in 4 vmbo. Als bijbaantje maakt hij een website voor Harold. Daarmee verdient Thijs € 8 netto per uur. De kinderbijslag wordt door zijn ouders elke maand op zijn bankrekening overgemaakt.
111p
Welk soort inkomen is de kinderbijslag?
A inkomen uit arbeid
B inkomen uit bezit
C inkomen uit overdrachten
122p
Thijs werkt twintig uur per maand voor Harold. De kinderbijslag bedraagt
€ 273 per kwartaal. Die gebruikt hij om kleding te kopen. Verder krijgt hij
€ 15 zakgeld per week.
Bereken de gemiddelde maandelijkse inkomsten van Thijs. Schrijf je
berekening op.
Thijs wil in de drie vakantiemaanden voor Harold gaan werken. Als een
jongere te veel verdient, stopt de kinderbijslag. Het maximumbedrag dat
mag worden bijverdiend is € 1.266 netto per kwartaal.
Thijs is benieuwd hoeveel uren hij dan maximaal per maand kan werken
en toch zijn volledige kinderbijslag kan behouden.
132p
Bereken in twee decimalen hoeveel uren Thijs maximaal gemiddeld per
maand voor Harold mag werken in deze drie vakantiemaanden en toch
zijn volledige kinderbijslag kan behouden. Schrijf je berekening op.
141p
Thijs vindt dat hij voldoende geld heeft om af en toe een bedrag over te
maken naar een goed doel, zoals Serious Request. Verder wil hij graag
met zijn vrienden uitgaan, computerspelletjes spelen, sporten en gitaar
spelen, maar daar komt hij vaak niet aan toe.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Thijs heeft een tekort aan …(1)… (geld / tijd). Hij zal voortdurend keuzes
moeten maken over wat hij wil gaan doen. Dat noem je in de economie
…(2)… (koopkracht / prioriteiten stellen).

opgave 4Pindapasta als hulp

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Het kan de redding zijn voor ondervoede kinderen: Plumpy’Nut, een pasta
van pinda’s, verrijkt met vitaminen en mineralen.
UNICEF, de kinderhulporganisatie van de
Verenigde Naties (VN) verspreidt
Plumpy’Nut wereldwijd onder ondervoede
kinderen.
Ondervoeding bij de bevolking is een
kenmerk van ontwikkelingslanden.
figuur bij de opgave
151p
Noem nog twee kenmerken van ontwikkelingslanden.
161p
Plumpy’Nut wordt gebruikt sinds 1998. Daarvoor verspreidden
hulporganisaties melkpoeder dat in het ontwikkelingsland in water
opgelost moest worden.
Noem een nadeel van het gebruik van melkpoeder in
ontwikkelingslanden.
Volgens UNICEF zijn wereldwijd 161 miljoen kinderen ondervoed, van wie 17 miljoen ernstig. Een ernstig ondervoed kind heeft drie zakjes pindapasta per dag nodig. “Na gemiddeld twee maanden is een kind voldoende…

Volgens UNICEF zijn wereldwijd 161 miljoen kinderen ondervoed, van wie 17 miljoen ernstig. Een ernstig ondervoed kind heeft drie zakjes pindapasta per dag nodig. “Na gemiddeld twee maanden is een kind voldoende aangesterkt om over te schakelen op normaal voedsel”, zegt een woordvoerder van UNICEF. UNICEF verspreidde in 2014 ongeveer 300 miljoen zakjes Plumpy’Nut. Het kost slechts € 0,30 om één zakje pindapasta te produceren.

Gebruik de informatie hierboven.
172p
Bereken de gemiddelde productiekosten om alle ernstig ondervoede
kinderen in de wereld voldoende aan te sterken met Plumpy’Nut. Schrijf je
berekening op.
De grootste Plumpy’Nut-fabriek staat momenteel in Frankrijk. UNICEF is van plan meerdere fabrieken op te zetten in ontwikkelingslanden met een grote vraag naar de pindapasta, zoals in het Afrikaanse land Malawi. Dit…

De grootste Plumpy’Nut-fabriek staat momenteel in Frankrijk. UNICEF is van plan meerdere fabrieken op te zetten in ontwikkelingslanden met een grote vraag naar de pindapasta, zoals in het Afrikaanse land Malawi. Dit heeft meerdere voordelen, zowel voor UNICEF als ook voor Malawi.

181p
Noem een voordeel voor UNICEF van productie van de pindapasta in
Malawi.
191p
Noem een economisch voordeel voor Malawi van productie van de
pindapasta in Malawi zelf.
201p
UNICEF is een zogenaamde NGO, een non-gouvernementele organisatie.
Het is vaak beter om ontwikkelingshulp te verstrekken via een NGO dan
hulp te geven via de regering van Malawi.
Noem een argument waarom het vaak beter is om hulp te verlenen via
een NGO in plaats van hulpverlening via de regering van Malawi.

opgave 5Koopkracht?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
De ouders van Tim en Tom hebben in 2009 een woning gekocht met een
hypothecaire geldlening. Ze wonen er met veel plezier en willen er
minstens 15 jaar blijven wonen. Moeder is docent in het mbo en vader
zorgt voor het huishouden.
Door de economische crisis vanaf 2008 zijn de huizenprijzen gedaald.
Echter sinds 2013 zijn de huizenprijzen weer aan het stijgen.
211p
In 2014 is de waarde van hun woning gestegen met 2,3%. De waarde van
de woning werd op 31 december 2014 geschat op € 325.000.
Bereken in twee decimalen de geschatte waarde van hun woning op
1 januari 2014. Schrijf je berekening op.
221p
Tim en Tom horen hun ouders praten over de waardestijging van de
woning. Zij denken dat hun ouders daar blij mee zijn, maar vader merkt
op: “Aan die gestegen waarde hebben we nu niets.”
Leg de opmerking van vader uit.
Gebruik informatiebron 3.
231p
Tegelijkertijd maakt vader zich zorgen over de koopkracht van hun
gezinsinkomen. In 2014 steeg het gezinsinkomen met 1,3%. In de krant
staat een grafiek over de ontwikkeling van de inflatie. Vader doet drie
uitspraken over deze grafiek.
Welke uitspraak is juist?
A In het jaar 2014 daalde de koopkracht van het gezinsinkomen.
B In het jaar 2014 steeg de koopkracht van het gezinsinkomen.
C In het jaar 2014 was er sprake van prijsdaling.
242p
Tim en Tom zijn benieuwd hoe inflatie kan ontstaan. Zij vragen het aan
hun vader. Hij legt uit dat inflatie verschillende oorzaken kan hebben.
Noem twee oorzaken van het ontstaan van inflatie.
Gebruik informatiebron 3.
252p
Aan het eind van het gesprek beweert moeder dat zij zich geen zorgen
maakt. Haar reële inkomen is in de periode 2012 tot en met 2014
gestegen, omdat haar salaris sinds 1 januari 2012 is gestegen met 5,3%.
Heeft moeder gelijk als zij beweert dat haar reële inkomen in de
periode 2012 tot en met 2014 is gestegen? Licht je antwoord toe met
een berekening.

opgave 6Zeg het met bloemen!

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
De lagere economische groei in Europa leidt tot minder groei van de
totale bloemenmarkt. Roos Blom, dochter van rozenkwekers in het
Westland, heeft wel vertrouwen in de toekomst van de bloemenwinkels.
261p
Tot welke sector behoren bloemenwinkels?
A tot de primaire sector
B tot de secundaire sector
C tot de tertiaire sector
D tot de quartaire sector
271p
Roos is van plan om een eigen bloemenwinkel te beginnen, maar dan wel
op een andere manier dan de meeste andere bloemenwinkels.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Volgens Roos maken bloemenwinkels nu te weinig winst met alleen het
inkopen en verkopen van bloemen. Roos wil de …(1)… (inkoopwaarde /
toegevoegde waarde) vergroten. Deze waarde is te vergroten door
…(2)… (betere dienstverlening / de verkoopprijzen te verlagen).
Met moeder Marjolein bespreekt Roos de kansen van een eigen
bloemenwinkel. Marjolein: “Je moet de markt goed kennen en weten wat
je concurrentie doet. En let op: het marktaandeel snijbloemen van de
supermarkten neemt toe.”
Gebruik informatiebron 4.
281p
Bereken voor supermarkten de omzet van snijbloemen in 2016. Schrijf je
berekening op.
291p
Marjolein: “Ons rozenkweekbedrijf maakt winst. Dat komt voornamelijk
doordat we de productie voor een groot deel verplaatst hebben naar
Kenia in Afrika. De kostprijs is daardoor laag.”
Noem een reden voor de lage kostprijs van de rozenproductie in
Kenia.
De kwekerij van Roos’ ouders heeft een nieuw product ontwikkeld: de
regenboogroos. De productiekosten zijn nu nog hoog, maar de rozen
verkopen goed.
Roos wil deze nieuwe rozen gaan gebruiken in boeketten. Ze vraagt zich
af of de winstmarge hoog genoeg is.
302p
De consumentenprijs van een boeket met tien regenboogrozen bedraagt
€ 36,30. De inkoopprijs per roos is € 1,50 exclusief 21% btw.
Bereken de brutowinstmarge in procenten van de verkoopprijs voor
het regenboogboeket. Schrijf je berekening op.

opgave 7Dalende melkprijzen

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave hoef je geen gebruik
te maken van een informatiebron in de bijlage.
Het landbouwbeleid is een
belangrijk onderdeel van beleid
van de Europese Unie (EU).
Twee belangrijke doelstellingen
van dit landbouwbeleid zijn:
− Boeren moeten een redelijk
inkomen kunnen verdienen.
− De EU wil dat er op een
verantwoorde manier voedsel
figuur bij de opgave
geproduceerd wordt, rekening
houdend met dierenwelzijn,
gezondheid en milieu.
312p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De EU stimuleert dat er voldoende voedsel wordt geproduceerd in de EU
…(1)… (afhankelijk / onafhankelijk) van landen buiten de EU. De EU
stimuleert boeren om op een verantwoorde manier voedsel te produceren,
daardoor stijgt de …(2)… (kwaliteit / kwantiteit) van de voedselproductie
en …(3)… (verbetert / verslechtert) de gezondheid van inwoners van de
EU.
321p
Jaarlijks wordt er in het Europees Landbouwgarantiefonds € 312,7 miljard
begroot. De Nederlandse boeren ontvangen daarvan € 5,4 miljard.
Bereken in één decimaal hoeveel procent van het
Landbouwgarantiefonds jaarlijks naar de Nederlandse boeren gaat.
Schrijf je berekening op.
Tot 1 april 2015 was er een melkquotum in de EU. Dat wil zeggen dat
Europese melkveehouders een maximale hoeveelheid melk mochten
produceren. Vanwege de gestegen vraag uit landen als China en Brazilië
waren de melkveehouders voorstander van afschaffing van het
melkquotum. Het melkquotum werd op 1 april 2015 losgelaten en ook de
garantiemelkprijs.
331p
Noem een reden waarom de Europese melkveehouders voorstander
waren van de afschaffing van het melkquotum.
341p
Sommige boeren vreesden dat de melkprijzen zouden dalen.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 Het melkquotum wordt afgeschaft.
2 Melkveehouders investeren in hun bedrijf.
3 Het aanbod van melk is hoger dan de vraag naar melk.
4 De productie van melkveehouders neemt toe.
5 De melkprijs daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat ze de gedachtegang van
de melkveehouders juist weergeven?
A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
F 1 → 4 → 3 → 2 → 5
Door de dalende melkprijzen kwamen de Europese melkveehouders in
financiële problemen.
352p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Een oorzaak van de dalende melkprijs voor Nederlandse melkveehouders
was dat het aanbod van melk sterk was …(1)… (afgenomen /
toegenomen). Na afschaffing van het melkquotum mochten de
melkveehouders zoveel melk produceren als zij wilden. De
gegarandeerde minimumprijs tot 1 april 2015 was 39,75 cent per liter. Dat
was …(2)… (hoger dan / lager dan) de kostprijs om de boeren een redelijk
inkomen te verschaffen.
361p
Noem een reden waarom de Nederlandse melkveehouders de melk na
1 april 2015 toch onder de kostprijs verkopen.

opgave 8Wat te doen (met veel geld)?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Pol Meis heeft met zijn lot € 200.000 gewonnen in de Stratenloterij.
371p
Welke vorm van inkomen noemen we een prijs in deze loterij?
A inkomensoverdracht
B loon in natura
C sociale uitkering
D subsidie
381p
De Stratenloterij betaalt 29% kansspelbelasting over de uitgekeerde
prijzen. Pol ontvangt dan € 200.000 op zijn bankrekening.
Bereken in twee decimalen het bedrag dat de Stratenloterij heeft
betaald aan kansspelbelasting vanwege de uitgekeerde prijs aan Pol.
Schrijf je berekening op.
Pol heeft geen idee wat hij met dat geld moet doen. Gewoon sparen bij
een bank levert niet meer dan 0,35% rente per jaar op.
Het rentepercentage verschilt echter bij verschillende spaarvormen. Zo is
het rentepercentage bij deposito sparen hoger dan bij sparen zonder
voorwaarden.
391p
Noem een reden waarom banken een hoger rentepercentage rekenen bij
deposito sparen in vergelijking met sparen zonder voorwaarden.
Gebruik informatiebron 5.
401p
Pol wil het eindbedrag berekenen als hij zijn € 200.000 zou storten op een
rekening bij de Arcentumbank.
Bereken in twee decimalen het eindbedrag na drie jaren vast op een
spaarrekening bij de Arcentumbank. Hij stort in deze jaren geen extra
geld op de rekening en neemt er ook niets van af. Schrijf je
berekening op.
412p
Hij kan zijn loterijprijs ook gebruiken om te beleggen in aandelen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Winst is een beloning voor de productiefactor...(1)... (arbeid / kapitaal /
natuur / ondernemerschap). Het deel van de winst dat uitgekeerd wordt
aan de aandeelhouders heet...(2)... (dividend / pacht / rente).
Een aandeel is een...(3)... (eigendomsbewijs / lening / schuldbekentenis).
421p
Het beleggen in aandelen kan meer rendement opleveren, maar er zijn
grotere risico’s aan verbonden dan aan sparen.
Noem een risico dat verbonden is aan het beleggen in aandelen.