bronnen

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2023, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Het Nibud scholierenonderzoek

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.
Economiedocent Wobbe bespreekt in zijn 4TL-klas het recente Nibud
scholierenonderzoek naar inkomsten en uitgaven door jongeren.
Gebruik informatiebron 1.
11p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Uit het Nibud scholierenonderzoek blijkt dat jongens procentueel …(1)…
(evenveel / meer / minder) eigen geld aan kleding uitgeven dan meisjes.
Uit het onderzoek blijkt verder dat meisjes gemiddeld per jaar …(2)…
(evenveel / meer / minder) uitgeven aan uitgaan dan jongens.
De leerlingen in de klas hebben verschillende vormen van inkomen.
Zo krijgt Imami kleedgeld van haar ouders, waarmee ze dan zelf de
uitgaven doet.
Gebruik informatiebron 1.
21p
De uitgaven van Imami aan kleding zijn 35% lager dan het gemiddelde
bedrag dat meisjes uitgeven aan kleding.
Bereken het jaarbedrag dat Imami aan kleding uitgeeft. Schrijf je
berekening op.
In het Nibud scholierenonderzoek is ook het spaargedrag van jongeren
onderzocht. In de klas blijkt Hassane de grootste spaarder, hij spaart voor
een wereldreis na zijn mbo-opleiding.
31p
Jongeren sparen al jaren 20% van hun inkomen, ondanks de lage
spaarrente. In de laatste jaren is het gemiddelde totale spaarbedrag van
jongeren per jaar gestegen van € 1.400 naar € 1.640.
Geef een reden voor de stijging van het totale spaarbedrag per jaar.
De wereldreis kost Hassane
€ 5.000. Zijn ouders stimuleren
hem ervoor te sparen, ondanks de
lage spaarrente.
figuur bij de opgave
42p
Hassane wil in twee jaar over € 5.000 beschikken. Hassane heeft in het
begin van het eerste jaar al een bedrag van € 3.750 gespaard. Zijn ouders
geven hem 6% rente per jaar om het sparen te stimuleren. Na een jaar
werken stort hij in het begin van het tweede jaar € 750 op de
spaarrekening.
Heeft Hassane na twee jaar voldoende gespaard om de wereldreis te
kunnen betalen? Ga uit van samengestelde rente. Schrijf je
berekening op.
52p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Hassane had ook de keuze kunnen maken om te gaan beleggen in
aandelen. Het Nibud raadt het beleggen voor jongeren af: Beleggen
brengt …(1)… (evenveel / meer / minder) risico met zich mee dan een
gewone spaarrekening. Bij beleggen kan het totale bedrag groeien door
…(2)… (dividend / koerswinst / zowel dividend als koerswinst).

opgave 2Weinig poen voor katoen

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 en 3 in de bijlage.
Bijna iedereen heeft wel een
kledingstuk van spijkerstof in huis.
Spijkerstof wordt gemaakt van
katoen. De katoenplant wordt in
verschillende landen verbouwd.
In ontwikkelde landen zoals de
Verenigde Staten (VS), maar ook in
ontwikkelingslanden, zoals
Burkina Faso in Afrika.
figuur bij de opgave
62p
De export van Burkina Faso bestaat voor 80% uit katoen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als de export van Burkina Faso afhankelijk is van een of enkele
producten, noemen we dit een …(1)… (contingent / monocultuur).
Als de wereldmarktprijs van katoen enorm daalt en de importprijzen gelijk
blijven, zal de ruilvoet van Burkina Faso …(2)… (verbeteren /
verslechteren). Het tekort op de betalingsbalans kan daardoor …(3)…
(groter / kleiner) worden.
Gebruik informatiebron 2.
71p
De katoenboeren in de VS ontvingen overheidssubsidie. De katoenboeren
uit Burkina Faso, die geen overheidssubsidie ontvingen, konden daardoor
slecht concurreren met de katoenboeren uit de VS op de wereldmarkt.
Welke grafiek geeft het gevolg van deze overheidssubsidie in de VS op de
wereldmarktprijs juist weer?
A grafiek a
B grafiek b
C grafiek c
D grafiek d
82p
De WTO (Wereld Handels Organisatie) verbood dit jaar de subsidies aan
de katoenboeren in de VS. Als reactie gebruikte de VS een andere
protectiemaatregel om de eigen katoenboeren te beschermen.
Geef een voorbeeld van een andere protectiemaatregel die de
overheid van de VS kan nemen om de eigen katoenboeren te
beschermen. Leg uit op welke manier deze maatregel de
katoenboeren uit de VS beschermt.
91p
Katoenboeren in Burkina Faso verdienen te weinig om te kunnen
investeren in technische hulpmiddelen. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel
in Burkina Faso en kunnen de katoenboeren niet concurreren op de
wereldmarkt.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 gebrek aan technische hulpmiddelen
2 weinig winst voor katoenboeren
3 hoge loonkosten per kilogram katoen
4 lage arbeidsproductiviteit
5 weinig investeringen in technische hulpmiddelen
Welke van onderstaande vicieuze cirkels laat de gevolgen zien van het
gebrek aan technische hulpmiddelen in de landbouw?
figuur bij de opgave
A cirkel I
B cirkel II
C cirkel III
D cirkel IV
Katoenplanten hebben erg veel water nodig en er wordt veel gebruik
gemaakt van bestrijdingsmiddelen. De Verenigde Naties (VN) stimuleren
katoenboeren om duurzaam te gaan verbouwen. Duurzame verbouw kost
veel minder water. Tegelijkertijd is er meer water beschikbaar voor de
inwoners van Burkina Faso.
Gebruik informatiebron 3.
101p
Bereken hoeveel liter water er extra per jaar per inwoner beschikbaar
komt als alle katoenboeren in Burkina Faso duurzaam gaan verbouwen.
Schrijf je berekening op.
111p
De boeren in Burkina Faso exporteren nu vooral ruwe, onbewerkte
katoen. Als de boeren de katoen eerst zouden bewerken tot een
kant-en-klaar eindproduct is de opbrengst veel hoger.
Verklaar dat kant-en-klare katoen meer oplevert dan ruwe, onbewerkte
katoen. Gebruik het begrip toegevoegde waarde.

opgave 3Onroerende zaak

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 en 5 in de bijlage.
Gemeenten heffen sinds 1970 de onroerende
zaakbelasting (OZB). De opbrengst van de
heffing wordt gebruikt om een deel van de
taken en voorzieningen van de gemeente te
betalen. De OZB is een percentage van de
WOZ-waarde (waarde van onroerende
zaken) van de woning. De hoogte van de
figuur bij de opgave
OZB verschilt sterk per gemeente.
121p
De OZB is een belangrijke inkomstenbron van een gemeente.
Welke inkomstenbron heeft een gemeente nog meer?
A afvalstoffenheffing
B belasting toegevoegde waarde (btw)
C loonheffing
D vennootschapsbelasting
De WOZ-waarde van alle 7,5 miljoen woningen in Nederland wordt elk
jaar door onafhankelijke woningtaxateurs voor de gemeente getaxeerd.
132p
De OZB bedraagt gemiddeld 8% van de totale gemeentelijke inkomsten.
De OZB brengt in Nederland jaarlijks € 3 miljard op.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden of getallen in. Kies uit de woorden of
getallen die tussen haakjes staan.
Als in een gemeente de verwachte inkomsten lager zijn dan de verwachte
uitgaven is er sprake van een …(1)… (begrotingstekort / tekort op de
betalingsbalans).
Om de financiële situatie van de gemeente te verbeteren, kan de
gemeente besluiten om voor alle huiseigenaren …(2)… (de WOZ-waarde
van de woningen / het OZB-percentage) te verhogen.
De gemiddelde OZB-opbrengst per woning in Nederland bedraagt …(3)…
(€ 240 / € 400 / € 420).
Adriaan is eigenaar van een woning in Sittard en betaalt OZB aan de
gemeente.
141p
Adriaan moet de WOZ-waarde ook invullen in de aangifte
inkomstenbelasting.
Waarvoor wordt de WOZ-waarde gebruikt bij de aangifte
inkomstenbelasting?
A om de hoogte van de aftrekposten te bepalen
B om de hoogte van de heffingskortingen te bepalen
C om de hypotheekrenteaftrek te bepalen
D om het eigenwoningforfait te bepalen
Adriaan rekent uit wat hij moet betalen aan OZB. Zijn Poolse vriendin
Alicja woont in Breda en betaalt € 305,87 OZB voor een woning met
dezelfde WOZ-waarde.
Gebruik informatiebron 4 en 5.
152p
Bereken hoeveel procent Adriaan meer aan OZB betaalt dan Alicja. Schrijf
je berekening op.
161p
Adriaan begrijpt het niet helemaal. Op de site ozbvergelijker.nl vergelijkt
hij de OZB-tarieven van verschillende steden: het tarief in de gemeente
Amsterdam (0,03789%) is veel lager dan het tarief in zijn gemeente
Sittard-Geleen (0,2102%).
Leg uit dat het lagere OZB-tarief in Amsterdam niet betekent dat
huiseigenaren in Amsterdam minder OZB betalen.

opgave 4Waarde van je opleiding

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 6 en 7 in de bijlage.
Welke vervolgopleiding je kiest na je middelbare school is afhankelijk van
veel factoren. Twee belangrijke factoren:
1 Kies een opleiding die bij je past.
2 Kijk of er later kans is op betaald werk.
Het is verstandig om rekening te houden met de behoefte van werkgevers
aan geschoolde werknemers op een bepaald vakgebied.
172p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De behoefte van werkgevers aan werknemers gaat over de …(1)…
(aanbodkant / vraagkant) van de arbeidsmarkt. Als afgestudeerden geen
werk kunnen vinden, omdat hun opleiding niet aansluit op de behoefte van
de werkgevers, is er sprake van …(2)… (conjuncturele / structurele)
werkloosheid.
Baankansen en salarissen verschillen na een gevolgde opleiding. De ene
opleiding geeft meer kans op een baan en een hoger salaris dan een
andere opleiding.
Gebruik informatiebron 6.
181p
De mbo-opleidingen met de hoogste baanzekerheid en het hoogste bruto-
maandinkomen zijn:
A mode/kleding en groothandel/distributie
B operationele techniek en machinebouw
C procestechniek en scheepvaart
D toerisme en bedrijfsadministratie
Laila zit in het laatste jaar van het mbo en twijfelt tussen werken in de
gezondheidszorg of doorstuderen op het hbo. Ze bekijkt de tabel met de
top vijf van de hbo-opleidingen met het hoogste startsalaris. Haar eerste
keus is verloskunde.
Gebruik informatiebron 7.
191p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Het startsalaris van de opleiding verloskunde was hoog, maar na tien jaar
komt deze opleiding niet meer voor in de top vijf van de meest
verdienende functies. Reden: in 2012 was er een …(1)… (overschot /
tekort) aan verloskundigen, maar in 2022 niet meer. In 2022 verdient de
…(2)… (bestuurskundige / maritiem officier) het meest.
tabel indexcijfers startsalaris   gemiddelde medische opleidingen 100 podotherapie 95 mondhygiëne 120 verloskunde 166
201p
Aan de hand van deze tabel met indexcijfers berekent Laila het
startsalaris van een verloskundige.
Het gemiddelde startsalaris voor afgestudeerden met een medische
hbo-opleiding bedraagt € 2.100.
Bereken het startsalaris van een verloskundige. Schrijf je berekening
op.
212p
Hbo-ers verloskunde hadden tien jaar geleden een grote kans op een
vaste baan. Tegenwoordig is dit niet meer zo. Een van de oorzaken is het
toegenomen aantal afgestudeerde studenten verloskunde.
Leg in twee stappen uit waarom werkgevers minder bereid zijn om een
vaste baan aan te bieden als er meer afgestudeerde verloskundigen
zijn.

opgave 5Zorgen om inflatie

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 8 in de bijlage.
De inflatie in Nederland is in november 2021 gestegen naar 5,6%. Dat is
het hoogste niveau in 40 jaar. Economen maken zich daarover zorgen.
221p
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Inflatie wordt ook omschreven als de algemene...(1)… (prijsdaling /
prijsstijging) van goederen en diensten in een land. Gevolg daarvan is dat
de waarde van het geld …(2)… (daalt / stijgt).
De Europese Centrale Bank (ECB) kan proberen met behulp van
rentebeleid de consumptie en de investeringen te laten stijgen of dalen.
Daardoor stijgt of daalt de inflatie.
De Europese Centrale bank (ECB) streeft naar een beperkte inflatie van
2%.
231p
Het inflatiecijfer van november 2021 beschouwt de ECB als tijdelijk.
Om die reden wil de ECB de rente niet veranderen. Een aantal economen
vindt dat de ECB de rente moet verhogen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Consumenten zullen door een hogere rente …(1)… (meer / minder) geld
sparen en …(2)… (meer / minder) geld lenen. Hierdoor zal de vraag naar
goederen en diensten …(3)… (afnemen / toenemen).
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) berekent het
consumentenprijsindexcijfer (CPI), dat als inflatiecijfer wordt gebruikt.
Het gezin Sitalsing maakt zich zorgen om de inflatie, omdat hun uitgaven
heel anders zijn dan bij een gemiddeld gezin.
Gebruik informatiebron 8.
242p
Een gemiddeld gezin had in november 2021 een CPI van 105,22.
Bereken het gewogen prijsindexcijfer van de familie Sitalsing. Schrijf je
berekening op.
251p
De familie Sitalsing heeft behoorlijk wat spaargeld. Inflatie is ongunstig
voor spaarders.
Leg uit dat inflatie ongunstig is voor spaarders.
261p
Inflatie kan ook gevolgen hebben voor de koopkracht van de familie
Sitalsing.
In welke situatie zal de koopkracht van de familie Sitalsing stijgen ten
opzichte van het vorige jaar?
A als de nominale loondaling in procenten hoger is dan de inflatie
B als de nominale loonstijging in procenten hoger is dan de inflatie
C als de nominale loonstijging in procenten lager is dan de inflatie
271p
De ECB is niet van plan om het rentebeleid aan te passen. Er zijn echter
nog andere maatregelen om de koopkracht van burgers op peil te houden.
Met welk van onderstaande maatregelen kan de koopkracht op peil
gehouden worden?
A vergroting van de winstmarges door bedrijven
B verhoging van de btw
C verlaging van de heffingskortingen
D volledige prijscompensatie in de lonen

opgave 6Handelsoorlog

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 9 in de bijlage.
In de Verenigde Staten (VS)
worden veel Chinese
grondstoffen en halffabricaten,
zoals aluminium en staal,
gebruikt bij de productie van
goederen.
De president van de VS is in
2017 gestart met het heffen van
figuur bij de opgave
invoerrechten op Chinees staal
en aluminium.
281p
Wat is een gevolg voor bedrijven in de VS als er invoerrechten geheven
worden op Chinees staal?
A Bedrijven in de VS kopen meer staal uit eigen land, omdat de
importprijzen van Chinees staal dalen.
B Bedrijven in de VS kopen meer staal uit eigen land, omdat de
importprijzen van Chinees staal stijgen.
C Bedrijven in de VS kopen minder staal uit eigen land, omdat de
importprijzen van Chinees staal dalen.
D Bedrijven in de VS kopen minder staal uit eigen land, omdat de
importprijzen van Chinees staal stijgen.
291p
De invoerrechten op Chinees staal hebben invloed op de
werkgelegenheid en consumentenprijzen in de VS.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de invoerrechten op staal uit China …(1)… (daalt / stijgt) de
werkgelegenheid in de staalindustrie van de VS.
Door de invoerrechten op staal uit China …(2)… (dalen / stijgen) de
consumentenprijzen van goederen waarin staal is verwerkt.
De VS wil ook op andere Chinese producten de invoerrechten verhogen.
China onderneemt tegenacties en zo ontstaat een handelsoorlog tussen
de VS en China. Als tegenactie koopt China in grote hoeveelheden
Amerikaanse dollars (USD) op met hun eigen munt, de yuan. Deze
Chinese opkoop van dollars heeft gevolgen voor de koers van de dollar.
301p
Wat gebeurt er met de koers van de dollar als China in grote
hoeveelheden dollars opkoopt?
A Door de grote Chinese vraag naar dollars daalt de koers van de dollar.
B Door de grote Chinese vraag naar dollars stijgt de koers van de dollar.
C Door het grote Chinese aanbod van dollars daalt de koers van de
dollar.
D Door het grote Chinese aanbod van dollars stijgt de koers van de
dollar.
311p
Door de grote opkoop van dollars daalt de koers van de Chinese yuan ten
opzichte van de dollar. Bedrijven uit de VS importeren goederen uit China,
waardoor consumenten in de VS ook een voordeel hebben als ze deze
Chinese goederen kopen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de koersdaling van de yuan …(1)… (daalt / stijgt) de verkoopprijs
van Chinese goederen in de VS. Hierdoor worden er …(2)… (meer /
minder) Chinese goederen geïmporteerd door de VS.
321p
De handelsoorlog tussen de VS en China heeft nadelige gevolgen voor
Chinezen die op vakantie willen naar de VS.
Leg uit dat Chinezen die naar de VS op vakantie willen, nadeel
ondervinden van de lage koers van de yuan.
Er zijn andere landen in de wereld die juist van deze handelsoorlog
profiteren.
De VS en China importeerden in de afgelopen jaren steeds meer
producten uit andere landen, zoals Vietnam. In Vietnam is door deze extra
import het nationaal inkomen gegroeid naar in totaal $ 240 miljard.
Gebruik informatiebron 9.
331p
Bereken met hoeveel miljard dollar het nationaal inkomen van Vietnam is
gestegen door de extra import door de VS en China.

opgave 7Geld verdienen met spaargeld

Betalen met pinpas, internetbankieren, contant betalen, geld overmaken
naar een spaarrekening: elke dag betalen wij geld aan elkaar.
In Nederland zijn er verschillende geldstromen, tussen huishoudens,
producenten, banken en overheid, die weergegeven kunnen worden in
een schema.
figuur bij de opgave
341p
In welke regel staan de juiste benamingen van de geldstromen (1), (2) en
(3) in het schema?
A (1) belastingen (2) consumptieve bestedingen (3) rente
B (1) belastingen (2) investeringen (3) rente
C (1) uitkeringen (2) consumptieve bestedingen (3) rente
D (1) uitkeringen (2) investeringen (3) rente
352p
Een van de geldstromen uit het schema is spaargeld. Twintig jaar geleden
leverde spaargeld 3,5% rente op, tegenwoordig krijg je nog maar 0,1%
rente. Een huishouden heeft (toen en nu) gemiddeld € 40.000 spaargeld.
Bij de rente van 0,1% zou dat in twee jaar € 80,04 opleveren op basis van
samengestelde rente.
Bereken hoeveel rente in euro’s een huishouden met € 40.000
spaargeld nu minder ontvangt dan twintig jaar geleden. Ga uit van
samengestelde rente. Schrijf je berekening op.
361p
Spaargeld levert nauwelijks rente op. Tegelijkertijd moeten huishoudens
met veel spaargeld belasting betalen over dit spaargeld.
Hoe noemen we deze belasting?
A belasting toegevoegde waarde
B loonheffing
C onroerendezaakbelasting
D vermogensrendementsheffing
371p
De laatste jaren gaan steeds meer huishoudens hun spaargeld beleggen
in aandelen. Meestal beleggen huishoudens niet al hun spaargeld in
aandelen. Een deel daarvan houden ze op een spaarrekening.
Noem een reden waarom huishoudens niet al het spaargeld gebruiken
om te beleggen in aandelen.
381p
Veel huishoudens hebben behalve spaargeld ook schulden, omdat zij voor
hun koophuis geld hebben geleend. Met spaargeld kunnen ze deze lening
voor een deel aflossen.
Leg uit dat huishoudens financieel voordeel kunnen behalen door de
hypothecaire lening (voor een deel) af te lossen met spaargeld.
Gebruik in je antwoord de begrippen: te ontvangen rentepercentage
en te betalen rentepercentage.

opgave 8Nederland werkt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 10 in de bijlage.
“In Nederland werkt bijna iedereen”, is een conclusie uit een Europees
onderzoek naar de arbeidsmarkt. Het is goed voor de economie van een
land als er een hoge arbeidsparticipatie is: veel mensen hebben dan
betaald werk.
391p
Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 Meer mensen hebben betaald werk.
2 De bestedingen van consumenten nemen toe.
3 De investering van ondernemingen nemen toe.
4 De inkomsten bij ondernemingen nemen toe.
5 Het nationaal inkomen van het land groeit.
figuur bij de opgave
In welke cirkel staan deze verschijnselen zo dat het positieve effect van
een hoge arbeidsparticipatie juist wordt weergegeven?
A cirkel I
B cirkel II
C cirkel III
D cirkel IV
In het Europees onderzoek naar de arbeidsmarkt staat dat 63% van de
Nederlandse vrouwen werkt.
401p
Dit cijfer (63%) uit het Europese onderzoek geeft een onvolledig beeld
van de arbeidsmarkt, omdat het geen rekening houdt met arbeidsjaren.
Leg uit waarom het cijfer (63%) onvolledig is, omdat het geen rekening
houdt met arbeidsjaren.
412p
Nederland staat in Europa op de derde plek wat betreft het aantal
vrouwen met betaald werk.
Verklaar hoe een grote deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt
kan leiden tot een verhoging van zowel de vraag als het aanbod van
arbeid in de kinderopvang.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Schrijf
achter de nummers een zin op waarin een juiste economische verklaring
gegeven wordt.
Een grote deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt, met als gevolg
een toename van de kinderopvang, kan leiden tot een toename van
de vraag naar arbeid, omdat …(1)….
Toename van de kinderopvang kan leiden tot een toename van
het aanbod van arbeid, omdat …(2)….
Veel jongeren werken, zo heeft de helft van alle Nederlandse scholieren
in het voortgezet onderwijs betaald werk.
Gebruik informatiebron 10.
421p
Welke conclusie is juist?
A De gemiddelde vmbo-er is ouder dan de gemiddelde havo- of vwo-
leerling.
B Havo-scholieren hebben relatief vaker een bijbaan dan vwo-ers en
vmbo-ers.
C In 2018 is de arbeidsparticipatie van scholieren toegenomen ten
opzichte van voorgaande jaren.
D Jongens hebben vaker betaald werk dan meisjes.
431p
Van de Nederlanders tussen de 60 en 65 jaar werkt nu 65%. Twintig jaar
geleden was dit nog 20%.
Bereken de procentuele toename van de arbeidsparticipatie van
Nederlanders tussen de 60 en 65 jaar in deze twintig jaar. Schrijf je
berekening op.
442p
De AOW-leeftijd is door de regering in de laatste jaren verhoogd naar
67 jaar. Werkgevers zijn tevreden over oudere werknemers en veel
ouderen werken langer door dan in eerdere jaren.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als gevolg van bezuinigingen door de regering is de mogelijkheid om
vervroegd te stoppen met werken …(1)… (afgenomen / toegenomen).
Ouderen vinden gemakkelijker betaald werk bij een …(2)… (krappe /
ruime) arbeidsmarkt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.