bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2012, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

Gebruik bron 1.
11p
Over welke tijd gaat deze afbeelding? En waardoor komt in de afgebeelde
situatie verandering?
A Over de tijd vóór 1848. In de afgebeelde situatie komt verandering door de
invoering van klassieke grondrechten.
B Over de tijd vóór 1848. In de afgebeelde situatie komt verandering door de
invoering van ministeriële verantwoordelijkheid.
C Over de tijd na 1848. In de afgebeelde situatie komt verandering door de
invoering van klassieke grondrechten.
D Over de tijd na 1848. In de afgebeelde situatie komt verandering door de
invoering van ministeriële verantwoordelijkheid.
Gebruik bron 2.
21p
Werden deze Tweede Kamerverkiezingen gehouden volgens het systeem van
het districtenstelsel of volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging?
Verklaar je keuze met behulp van de bron.
Gebruik nogmaals bron 2.
31p
In 1856 was het algemeen kiesrecht nog niet ingevoerd. Slechts een klein aantal
mensen mocht toen hun stem uitbrengen.
Geef een verklaring waarom dit kleine aantal mensen wél het recht had hun
stem uit te brengen.
Gebruik bron 3.
42p
Stel, je doet onderzoek naar de emancipatie van de protestanten rond 1900 in
Nederland. De bron over Kuyper is niet helemaal betrouwbaar, maar wel
bruikbaar voor je onderzoek.
Noem één reden waarom de bron niet helemaal betrouwbaar is voor dit
onderzoek.
Noem ook één reden waarom de bron wel bruikbaar is voor dit onderzoek.
Doe het zo:
De bron is niet helemaal betrouwbaar voor dit onderzoek, omdat … (noem een
reden).
De bron is wel bruikbaar voor dit onderzoek, omdat … (noem een reden).
Gebruik bron 4.
51p
De personen in de bron zijn tegen algemeen kiesrecht.
Noem een reden waarom deze personen absoluut niet in verband gebracht
willen worden met mensen die voor algemeen kiesrecht demonstreren.
Gebruik bron 5.
62p
In de bron wordt de spot gedreven met de partijleider van de SDAP. Hieronder
staan vier mogelijke manieren om hem te bespotten:
1 Hij komt op voor de arbeiders, maar heeft alleen burgers als aanhangers.
2 Hij noemt het algemeen kiesrecht een oplossing voor alle problemen.
3 Hij staat als deftig heer verheven boven zijn socialistische aanhangers.
4 Hij wordt massaal uitgelachen door zijn aanhangers.
Welke twee manieren om de partijleider te bespotten zijn te herkennen in de
bron? Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 6.
71p
In welk jaar werd dit wetsvoorstel ingediend?
A 1848
B 1883
C 1919
D 1954
Gebruik nogmaals bron 6.
81p
Van welk recht van de Tweede Kamer maakte het Kamerlid Marchant gebruik?
Gebruik bron 7.
92p
Hieronder staan vier uitspraken over artikel 23 van de grondwet:
1 In dit artikel staat een klassiek grondrecht, omdat dit grondrecht bepaalt dat
de overheid voor voldoende goed onderwijs moet zorgen.
2 In dit artikel staat een klassiek grondrecht, omdat dit grondrecht bepaalt dat
het een wettelijk recht is om scholen op te richten.
3 In dit artikel staat een sociaal grondrecht, omdat dit grondrecht bepaalt dat
alle leerlingen verplicht naar school moeten.
4 In dit artikel staat een sociaal grondrecht, omdat dit grondrecht bepaalt dat
de overheid voor voldoende goed onderwijs moet zorgen.
Welke twee uitspraken over artikel 23 zijn juist? Schrijf alleen de nummers
op.
Gebruik bron 8.
101p
Op welk grondrecht doen de gevangenen een beroep? En is dat grondrecht een
klassiek of een sociaal grondrecht?
De gevangenen doen een beroep op
A het recht op rechtsbijstand en dat is een klassiek grondrecht.
B het recht op rechtsbijstand en dat is een sociaal grondrecht.
C het recht op vrijheid van vereniging en dat is een klassiek grondrecht.
D het recht op vrijheid van vereniging en dat is een sociaal grondrecht.
112p
Hieronder staan vijf uitspraken die gedaan zijn tijdens een rechtszaak:
1 ''Graag wil ik pleiten voor een lagere straf voor mijn cliënt.''
2 ''Het is niet gegaan zoals nu wordt gezegd, het was niet mijn bedoeling. Ik
heb er spijt van.''
3 ''Ik veroordeel u hierbij tot een werkstraf van 180 uur en een maand
voorwaardelijke gevangenisstraf.''
4 ''Ik vond het een rare situatie en ben toen gaan kijken. Daar zag ik
gebeuren, waar ik zojuist over vertelde.''
5 ''Omdat dit niet de eerste keer is, eis ik een gevangenisstraf van twee
maanden en een werkstraf van 300 uur.''
Vijf personen die een rol spelen bij een rechtszaak:
a advocaat
b getuige
c officier van justitie
d rechter
e verdachte
Geef per uitspraak aan welke persoon daarbij hoort.
Doe het zo:
Bij uitspraak 1 hoort persoon … (vul een letter in).
(enz. tot en met uitspraak 5)
121p
Een minister heeft een wetgevende én een uitvoerende taak. De Tweede Kamer
heeft een wetgevende taak en nog een andere taak.
Welke andere taak van de Tweede Kamer wordt bedoeld?
Gebruik bron 9.
131p
Welk kenmerk van de Nederlandse rechtsstaat is op de bron van toepassing?
A de gebondenheid van rechters aan de wet
B de onafhankelijkheid van de rechtspraak
C het recht hebben op een advocaat
D het recht hebben op hoger beroep
141p
Hieronder staan vier veranderingen in de Nederlandse staatsinrichting:
1 invoering van actief vrouwenkiesrecht
2 invoering van algemeen mannenkiesrecht
3 invoering van de ministeriële verantwoordelijkheid
4 invoering van sociale grondrechten in de grondwet
Zet de veranderingen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul alleen nummers in).
151p
Welke bewering over de macht van de koning(in) is juist?
A Deze macht is beperkt door de grondwet.
B Deze macht is beperkt door het ontbreken van een parlement.
C Deze macht is groot door de ministeriële verantwoordelijkheid.
D Deze macht is groot door de onschendbaarheid als staatshoofd.

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

Gebruik bron 10.
161p
In de bron wordt gesproken over een 'probleem'.
Welk probleem wilde de Nederlandse regering in die tijd oplossen?
A de neutraliteit
B de schoolstrijd
C de verzuiling
D het militarisme
171p
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er zowel bij de Geallieerden als bij de
Centralen censuur toegepast op de berichtgeving over de oorlog. De
legerleiding controleerde alle brieven die soldaten naar huis stuurden.
Geef een reden waarom censuur werd toegepast.
Gebruik bron 11.
181p
De poster werd gemaakt in opdracht van de Britse regering tijdens de Eerste
Wereldoorlog.
Wat is de propagandaboodschap van deze poster?
Gebruik bron 12.
192p
De tekenaar gebruikt symbolen om duidelijk te maken dat de communisten
bepaalde groepen uit de oude maatschappij hebben uitgeschakeld.
Noem één groep die volgens de tekenaar door de communisten werd
uitgeschakeld.
Noem daarna één symbool waarmee deze groep wordt afgebeeld.
Doe het zo:
Groep die door de communisten werd uitgeschakeld: … (noem een groep).
Deze groep wordt afgebeeld met … (noem een symbool).
Gebruik nogmaals bron 12.
202p
De tekenaar is optimistisch over de toekomst. Dat laat hij onder andere zien
door de vastberaden blik van de boer en het uitschakelen van tegenstanders.
Leg met behulp van een ander onderdeel van de bron uit dat de tekenaar
optimistisch is over de toekomst van de Sovjet-Unie.
Doe het zo:
Het optimisme blijkt ook uit... (noem onderdeel bron), want … (geef uitleg).
Gebruik bron 13.
212p
Hieronder staan vier kenmerken van het stalinisme:
a censuur
b persoonsverheerlijking
c propaganda
d showprocessen
Geef per tekst aan welk kenmerk daarbij hoort. Let op! Er blijft één kenmerk
over.
Doe het zo:
Bij tekst 1 hoort kenmerk … (vul letter in).
(enz. tot en met tekst 3).
222p
In 1932 werd in Nederland door de overheid een stempelkaart ingevoerd.
Werklozen moesten deze kaart elke dag één- of tweemaal laten afstempelen.
Met welk doel heeft de overheid deze stempelkaart ingevoerd?
Noem ook een reden waaruit blijkt dat het voor werklozen in hun eigen
belang was om te stempelen.
Doe het zo:
invoering door de overheid: … (noem doel)
eigenbelang van werklozen om te stempelen: … (noem reden)
Gebruik bron 14.
232p
Iemand beweert dat Hitler op basis van de verkiezingsuitslag van 5 maart 1933
een sterke politieke positie heeft gekregen, maar niet alle macht heeft.
Leg met behulp van de bron uit dat deze bewering juist is.
Doe het zo:
sterke politieke positie van Hitler, want …;
maar Hitler heeft niet alle macht, want ….
Gebruik bron 15.
241p
Geef met een onderdeel van het schilderij aan, dat het schilderij bedoeld is als
propaganda voor Hitler.
251p
Kort na de Duitse inval in Polen in 1939 werd het oostelijke deel van Polen
bezet door troepen van de Sovjet-Unie. Dit was een gevolg van een onderlinge
afspraak tussen Duitsland en de Sovjet-Unie. Veel mensen waren toen zeer
verbaasd dat juist deze twee landen met elkaar samenwerkten.
Geef een verklaring voor deze verbazing.
Gebruik bron 16.
262p
Hieronder staan vier beweringen:
1 De Duitse aanval op Nederland was een onderdeel van een grotere aanval.
2 Duitse parachutisten bezetten Den Haag en arresteerden de leden van het
Koninklijk Huis.
3 Duitse troepen vielen op verschillende plaatsen Nederland binnen.
4 Het noorden van Nederland werd met succes verdedigd tegen de Duitse
troepen.
Welke twee beweringen over de aanval van Duitse troepen op Nederland
zijn én juist én op de kaart te herkennen? Schrijf alleen de nummers op.
271p
Hieronder staan vier beweringen over de Jodenvervolging in Nederland tijdens
de Tweede Wereldoorlog.
Welke bewering is juist?
A Alleen Joden waren verplicht altijd een persoonsbewijs bij zich te hebben.
B Het grootste deel van de Joden kon de oorlog overleven dankzij de
mogelijkheid om onder te duiken.
C Joden werden vervolgd omdat ze tegen de nazi's waren en niet op de
NSDAP stemden.
D Na een razzia werden Joden afgevoerd naar doorgangskamp Westerbork.
Gebruik bron 17.
282p
Aan wie of wat wordt de 'rekening' gepresenteerd? Noem ook twee
verschillende zaken of gebeurtenissen die op deze 'rekening' zouden kunnen
staan.
Doe het zo:
De 'rekening' wordt gepresenteerd aan ….
Op de rekening zouden kunnen staan … en … (noem twee zaken of
gebeurtenissen).
Gebruik bron 18.
291p
De nazi's hadden er belang bij dat alle gegevens over het concentratiekamp
werden vernietigd.
Geef aan welk belang de nazi's hadden om alle gegevens te vernietigen.
Gebruik bron 19.
302p
Stel dat Amerikaanse militairen dit bord toen tegenkwamen. Zij kunnen
zowel met begrip als met boosheid reageren op de tekst.
Geef een reden voor het begrip van de Amerikaanse soldaten.
Geef ook een reden voor hun boosheid.
Doe het zo:
begrip, omdat … (geef een reden)
boosheid, omdat … (geef een reden)
311p
Na de Tweede Wereldoorlog werden veel Duitse oorlogsmisdadigers voor het
gerecht gebracht. Zij verdedigden zich dikwijls met de uitspraak: 'Befehl ist
Befehl' (= bevel is bevel). Deze verdediging past bij een kenmerk van het
nationaal-socialisme.
Bij welk kenmerk van het nationaal-socialisme past deze uitspraak?
Gebruik bron 20.
322p
Op 7 december 1944 belooft de Japanse premier dat Indonesië op korte termijn
onafhankelijk zal worden. Ook geeft hij toestemming om de Indonesische vlag te
gebruiken, op voorwaarde dat deze vlag samen met de Japanse vlag getoond
wordt. Op de foto staat Soekarno met beide vlaggen.
Geef eerst een verklaring waarom de Japanse premier de eis stelt dat de
Indonesische vlag alleen getoond mag worden in combinatie met de
Japanse vlag.
Geef daarna een reden waarom Soekarno aan deze eis voldoet.
Doe het zo:
Japan stelt deze eis van de twee vlaggen, want … (geef verklaring).
Soekarno voldoet aan deze eis, want … (geef reden).
332p
Tijdens onderhandelingen over de onafhankelijkheid van Indonesië werd er
onder andere gesproken over de kosten die Nederland gemaakt had bij het
uitvoeren van politionele acties. Nederland eiste dat Indonesië deze kosten zou
vergoeden. Indonesië weigerde dat.
Bij de onderhandelingen over de kosten gebruikten Nederland en Indonesië
enkele van de onderstaande argumenten:
1 Nederland had in 1945 van de Verenigde Naties het verzoek gekregen
soldaten naar Indonesië te sturen.
2 Nederland had in de periode 1945-1949 niets meer te zoeken in Indonesië,
want het land was al onafhankelijk.
3 Nederland had in de periode 1947-1949 soldaten naar Indonesië gestuurd
om daar voor orde en rust te zorgen.
4 Nederland had recht op schadevergoeding omdat Nederland in 1945 na de
Tweede Wereldoorlog weer opgebouwd moest worden.
Welk argument gebruikte Nederland bij de onderhandelingen?
Welk argument gebruikte Indonesië?
Doe het zo:
Nederland gebruikte argument … (vul nummer in).
Indonesië gebruikte argument … (vul nummer in).
341p
Hieronder staan vier beweringen over enkele West-Europese landen na de
Tweede Wereldoorlog:
1 Ze gingen samenwerken in de Europese (Economische) Gemeenschap.
2 Ze kwamen opnieuw met elkaar in een gewapend conflict.
3 Ze sloten een militair bondgenootschap met de Sovjet-Unie.
4 Ze verloren de macht over koloniën in Azië en Afrika.
In welk antwoord staan twee juiste beweringen?
A bewering 1 en 2
B bewering 1 en 3
C bewering 1 en 4
D bewering 2 en 3
E bewering 2 en 4
F bewering 3 en 4
Gebruik bron 21.
351p
In de jaren vijftig van de vorige eeuw ging de helft van alle meisjes naar een
huishoudschool. In de jaren zeventig keurden feministen deze vorm van
onderwijs af.
Geef met behulp van de bron een reden voor de afkeuring van deze vorm
van onderwijs door feministen in de jaren zeventig.
361p
Op 22 oktober 1962 deelde president Kennedy van de Verenigde Staten mee
dat de Sovjet-Unie bezig was raketbases te bouwen op Cuba. Hij eiste dat deze
raketinstallaties afgebroken werden.
Geef een reden waarom president Kennedy de bouw van deze
raketinstallaties onaanvaardbaar vond.
Gebruik bron 22.
372p
Volgens de tekenaar is in 1967 de mening van de wereld over het optreden van
Israël veranderd. De mening bij het uitroepen van de staat Israël was in 1948
vooral positief, terwijl de mening in 1967 kritisch werd.
Geef een verklaring waarom in 1948 de mening positief was en in 1967
kritisch werd.
Doe het zo:
In 1948 was de wereldopinie vooral positief over Israël, omdat … (geef
verklaring).
In 1967 werd de wereldopinie volgens de tekenaar kritisch, omdat … (geef
verklaring).
Gebruik bron 23.
381p
De vier teksten gaan over gebeurtenissen uit de geschiedenis van het
Midden-Oosten.
Zet de gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst..., dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul alleen de nummers van de
teksten in).
391p
Welke bewering over de politiek van Gorbatsjov is juist?
Gorbatsjov wilde
A afschaffing van het communisme.
B hervorming van het communisme.
C uitbreiding van de macht van de Sovjet-Unie.
D versterking van de staatsbedrijven.
401p
Eind 1989 waren veel inwoners van Berlijn blij dat de Muur in hun stad werd
afgebroken. Enkele jaren later werd er juist geprotesteerd tegen het afbreken
van de laatste stukken van de Muur. Dat protest had te maken met de
geschiedenis van Berlijn.
Noem een reden waarom deze mensen het belangrijk vonden om de laatste
stukken van de Muur te behouden.
411p
Welke staten zijn na het einde van de Koude Oorlog uiteengevallen?
A de Sovjet-Unie en Duitsland
B Duitsland en Frankrijk
C Frankrijk en Hongarije
D Hongarije en Italië
E Italië en Joegoslavië
F Joegoslavië en de Sovjet-Unie
421p
Hieronder staan vier gebeurtenissen die te maken hebben met de Europese
eenwording:
1 De euro vervangt de nationale munteenheid in twaalf landen.
2 De nieuwe naam 'Europese Unie' komt officieel in de plaats van de naam
'Europese Gemeenschap'.
3 Kiezers in Frankrijk en Nederland wijzen in een referendum de Europese
grondwet af.
4 Zes landen richten de EGKS op.
Zet deze gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul alleen nummers in).
431p
Welke bewering over het Europees Parlement is juist?
Het Europees Parlement
A bestaat uit ministers van alle EU-lidstaten.
B is het dagelijks bestuur van de Europese Unie.
C keurt voorstellen van de Europese Commissie goed of af.
D zorgt ervoor dat Europese regels worden uitgevoerd.
Gebruik bron 24.
442p
De zes afbeeldingen laten belangrijke gebeurtenissen zien uit de twintigste
eeuw. Ze staan in willekeurige volgorde.
Zet de afbeeldingen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, dan …, dan … vervolgens … en ten slotte … (vul alleen
nummers in).
451p
Hieronder staan enkele personen die in het 'Historisch Overzicht vanaf 1900'
voorkomen:
− Aletta Jacobs
− Anne Frank
− Jozef Stalin
− Ronald Reagan
Deze personen zijn van grote betekenis geweest in de geschiedenis vanaf
1900.
Kies één van deze personen en geef een historisch argument waarom het
terecht is dat deze persoon in het Historisch Overzicht staat.
Doe het zo:
persoon: … (noem persoon);
Het is terecht dat deze persoon in het Historisch Overzicht staat, omdat... (geef
een historisch argument).
Gebruik bron 25.
461p
Welk jaartal hoort bij deze kaart?
A 1910
B 1940
C 1970
D 2000
Gebruik bron 26.
471p
Dit beeld herinnert aan de Februaristaking van 1941. Het beeld wordt
tegenwoordig gebruikt als startpunt voor demonstraties door mensen die zich
verbonden voelen met dit symbool.
Waar zijn de demonstraties die bij dit monument worden gehouden vaak tegen
gericht?
A tegen de komst van buitenlanders
B tegen racisme en discriminatie
C tegen slechte huisvesting van veel arbeiders
D tegen toenemende onveiligheid in arbeiderswijken
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.