bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2016, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

Gebruik bron 1.
11p
Op de munt ontbreekt een deel van de naam van een koning.
Welke naam hoort op deze munt te staan?
A Willem I, Koning der Nederlanden
B Willem II, Koning der Nederlanden
C Willem III, Koning der Nederlanden
22p
Een invulopdracht over de politieke verhouding tussen de koning en de
ministers:
De regering bestaat uit de koning en de ministers. In de nieuwe Grondwet
van 1848 staat dat de koning …(1)… is en dat de ministers …(2)… zijn.
Een wetsvoorstel dat door de Staten-Generaal is aangenomen, wordt
eerst door de koning en daarna door een …(3)… ondertekend.
Vul de ontbrekende woorden in.
Doe het zo:
1 = … (vul woord in)
(enzovoort tot en met nummer 3)
Gebruik bron 2.
31p
De bron gaat over een belangrijk politicus.
Noem de naam van deze politicus.
Gebruik bron 3.
42p
Iemand beweert dat deze bron bruikbaar is om de opkomst van het
feminisme te beschrijven, maar niet bruikbaar is om te weten hoe
vrouwen in die tijd over feminisme dachten.
Geef een reden waarom de bron bruikbaar is om de opkomst van het
feminisme te beschrijven.
Geef ook een reden waarom de bron niet bruikbaar is om te weten hoe
vrouwen in die tijd over het feminisme dachten.
Doe het zo:
De bron is bruikbaar, omdat … (geef reden).
De bron is niet bruikbaar, omdat … (geef reden).
Gebruik bron 4.
51p
In de bron wordt kritiek gegeven op het beleid van de politicus Kuyper.
Welke kritiek is in de bron te zien? En bij welke groepering past deze
kritiek?
A Kuyper zorgde ervoor dat een belangrijk recht werd verboden. Daar
waren de protestanten het niet mee eens.
B Kuyper zorgde ervoor dat een belangrijk recht werd verboden. Daar
waren de socialisten het niet mee eens.
C Kuyper zorgde ervoor dat vakbonden werden verboden. Daar waren
de protestanten het niet mee eens.
D Kuyper zorgde ervoor dat vakbonden werden verboden. Daar waren
de socialisten het niet mee eens.
Gebruik bron 5.
61p
De bron laat drie vaandels zien uit de periode 1900-1930.
Welk maatschappelijk verschijnsel past bij de bron?
Gebruik bron 6.
Het parlement heeft verschillende rechten.
71p
Van welk recht heeft de Tweede Kamer gebruikgemaakt?
Gebruik bron 7.
82p
Hieronder staan vijf grondrechten:
a recht op betoging
b recht op huisvesting
c recht van petitie
d vrijheid van godsdienst
e vrijheid van onderwijs
Geef per afbeelding aan welk grondrecht daarbij hoort. Let op! Elk
grondrecht mag maar één keer worden gebruikt. Er blijft één
grondrecht over.
Doe het zo:
Bij afbeelding 1 hoort grondrecht … (vul letter in).
(enzovoort tot en met afbeelding 4)
91p
Waaruit blijkt dat Nederland een rechtsstaat is?
A De rechten van de burgers worden bepaald door het staatshoofd.
B De rechten van de burgers zijn vastgelegd in wetten.
C De regering heeft geen invloed op de wetgevende macht.
D De regering heeft invloed op uitspraken van de rechters.
102p
Een invulopdracht over het ontstaan van een nieuwe regering in
Nederland:
Na de verkiezingen moet er een nieuwe regering komen. De periode van
onderhandelingen tussen de verschillende politieke partijen wordt …(1)…
genoemd. Na veel overleg wordt er afgesproken om met twee of meer
politieke partijen een …(2)... te vormen. Over de inhoud van het nieuwe
beleid worden afspraken gemaakt in een …(3)…. Ten slotte worden de
ministers benoemd door het staatshoofd.
Vier begrippen:
a coalitie
b formatie
c interpellatie
d regeerakkoord
In de tekst ontbreken drie begrippen.
Geef per nummer aan welk begrip daarbij hoort. Let op! Er blijft één
begrip over.
Doe het zo:
Bij 1 hoort begrip … (vul letter in).
(enzovoort tot en met 3)
111p
Nederland is een rechtsstaat en daarom zijn rechtszaken in principe
openbaar. Iedereen van zestien jaar of ouder mag in Nederland een
rechtszaak bijwonen.
Geef een reden waarom rechtszaken in een rechtsstaat openbaar zijn.
123p
Hieronder staan zeven gebeurtenissen uit de geschiedenis en
staatsinrichting van Nederland:
1 De Provinciale Staten kiezen voortaan de leden van de Eerste Kamer.
2 De rechtsstaat is buiten werking gesteld.
3 Het districtenstelsel wordt vervangen door het stelsel van evenredige
vertegenwoordiging.
4 Sociale grondrechten worden vastgelegd in de grondwet.
5 Vrijheid van godsdienst wordt ingevoerd.
6 Vrouwen krijgen passief kiesrecht.
7 Willem II heeft politieke onschendbaarheid gekregen.
Hieronder staan vier jaartallen:
a 1848
b 1917
c 1941
d 1983
Geef per gebeurtenis aan welk jaar daarbij hoort. Let op! Een jaartal
mag meer dan één keer worden gebruikt.
Doe het zo:
Bij gebeurtenis 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met gebeurtenis 7)

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

131p
Rond 1900 werd Alfred Dreyfus, een Franse militair van Joodse afkomst,
ten onrechte beschuldigd van landverraad. Veel Fransen geloofden dat hij
schuldig was. Enkele jaren na zijn veroordeling werd hij alsnog
vrijgesproken. Hij bleek toch onschuldig te zijn. Mede door dit soort
gebeurtenissen werd onder Joden het streven naar een eigen staat
versterkt.
Welke begrippen passen bij deze beschrijving?
A antisemitisme en militarisme
B antisemitisme en zionisme
C rassenwetten en militarisme
D rassenwetten en zionisme
Gebruik bron 8.
141p
In de spotprent is een van de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog te
herkennen.
Welke oorzaak wordt bedoeld?
A bondgenootschappen
B herbewapening
C imperialisme
D wapenwedloop
Gebruik bron 9.
151p
Deze spotprent mocht tijdens de Eerste Wereldoorlog niet gepubliceerd
worden van de Nederlandse regering.
Geef een politiek argument voor de Nederlandse regering om deze
spotprent te verbieden.
162p
In 1915, tijdens de Eerste Wereldoorlog, begonnen de Duitsers met de
aanleg van een 180 kilometer lang hek langs de Belgisch-Nederlandse
grens. Dit hek stond onder een dodelijke elektrische spanning van 2000
Volt of meer. Daarmee wilden de Duitsers het onmogelijk maken voor
bepaalde groepen om de grens te passeren. Het ging hierbij niet om het
tegenhouden van Belgische vluchtelingen.
Noem een andere groep mensen die van de Duitsers de grens niet
mocht passeren. Geef ook een reden waarom ze de grens niet
mochten passeren.
Doe het zo:
Groep mensen: …
Reden waarom ze de grens niet mochten passeren: …
172p
Lenin woonde tot 1917 als vluchteling in Zwitserland. De Duitse regering
heeft hem in 1917 geholpen om terug te keren naar Rusland. Zowel Lenin
als de Duitse regering hadden tijdens de Eerste Wereldoorlog belang bij
een wapenstilstand.
Welk belang had de Duitse regering bij een wapenstilstand met
Rusland in 1917?
Welk belang had Lenin bij een wapenstilstand in 1917?
Doe het zo:
Het belang van de Duitse regering bij een wapenstilstand was … (noem
belang).
Het belang van Lenin bij een wapenstilstand was … (noem belang).
Gebruik bron 10.
182p
Leg uit, met behulp van een onderdeel van de bron, welke
propagandaboodschap de Amerikaanse regering wilde overbrengen.
Doe het zo:
De propagandaboodschap is... (noem de propagandaboodschap).
Dat is te herkennen aan... (noem een onderdeel van de bron).
191p
In de jaren na de Eerste Wereldoorlog kwam de filmindustrie tot
ontwikkeling. Opvallend daarbij is dat er in Duitsland tot halverwege de
jaren twintig bijna geen speelfilms over de Eerste Wereldoorlog werden
gemaakt.
Geef een historische verklaring waarom er toen bijna geen Duitse
speelfilms over de Eerste Wereldoorlog werden gemaakt.
202p
Hieronder staan vijf omschrijvingen die te maken hebben met de Duitse
geschiedenis:
1 Bij verkiezingen voor de Rijksdag (= het Duitse parlement) haalt de
NSDAP 6 procent van de stemmen.
2 De Duitse regering zegt het Verdrag van Versailles op.
3 De ‘Wet ter bescherming van Duits bloed en Duitse eer’ wordt
ingevoerd.
4 Het economisch herstel is vooral te danken aan de herbewapening.
5 Nationaal-socialistische knokploegen verstoren regelmatig politieke
bijeenkomsten van de communisten.
Geef per omschrijving aan of deze hoort bij de Republiek van
Weimar of bij nazi-Duitsland.
Doe het zo:
Omschrijving 1 hoort bij (kies uit: de Republiek van Weimar / nazi-
Duitsland).
(enzovoort tot en met omschrijving 5)
212p
In de periode 1929-1933 was er sprake van politieke chaos in Duitsland.
De bevolking moest in deze periode vier keer naar de stembus om een
nieuw parlement te kiezen. Volgens Hitler waren er voor die politieke
chaos verschillende oorzaken, zoals bijvoorbeeld de wereldwijde
economische crisis.
Noem twee andere oorzaken die volgens Hitler toen gezorgd hebben
voor politieke chaos in Duitsland.
221p
Na de machtsovername door de NSDAP in Duitsland werden er in
opdracht van de nazi-regering enkele films over de Eerste Wereldoorlog
gemaakt. In deze propagandafilms werd de nadruk gelegd op de volgende
eigenschappen van soldaten: kameraadschap, heldenmoed en de
bereidheid om te sterven voor Duitsland.
Geef een historische reden waarom juist deze eigenschappen door
de regering werden benadrukt.
Gebruik bron 11.
231p
Bij welke kenmerken van het nationaal-socialisme past de opgave?
A censuur en indoctrinatie
B indoctrinatie en militarisme
C militarisme en terreur
D terreur en censuur
242p
In 1936 werd onder leiding van Stalin in de Sovjet-Unie een grondwet
ingevoerd. In theorie stonden er, net als in de Nederlandse grondwet,
democratische grondrechten in deze grondwet. Maar in de praktijk
werden deze grondrechten niet toegepast.
Geef twee voorbeelden van democratische grondrechten die in de
praktijk niet toegepast werden.
Gebruik bron 12.
251p
In de bron ontbreekt de naam van het land dat volgens de nazi’s was
verslagen.
Welk land moet worden ingevuld?
A de Verenigde Staten
B Frankrijk
C Groot-Brittannië
D Polen
Gebruik bron 13.
261p
Welke afbeeldingen passen bij collaboratie?
A afbeelding 1 en 2
B afbeelding 1 en 5
C afbeelding 2 en 3
D afbeelding 2 en 4
E afbeelding 3 en 4
F afbeelding 4 en 5
271p
In Indonesië waren soldaten in de periode 1942-1945 krijgsgevangen
gemaakt en opgesloten in kampen. Deze krijgsgevangenen hadden
gevochten voor een bondgenootschap.
Noem de naam van het bondgenootschap waarvoor de
krijgsgevangenen hadden gevochten.
Noem ook de naam van het bondgenootschap waartegen ze hadden
gevochten.
Doe het zo:
De krijgsgevangenen hadden gevochten vóór … (noem
bondgenootschap) en tegen … (noem ander bondgenootschap).
Gebruik bron 14.
282p
Deze oma was tijdens de Tweede Wereldoorlog volgens veel
Nederlanders zowel goed als fout.
Geef voor beide standpunten een argument.
Doe het zo:
De oma was ‘goed’, want … (geef argument).
De oma was ‘fout’, want … (geef argument).
292p
Bij de Jodenvervolging in Nederland speelden de volgende drie begrippen
een grote rol: Westerbork, razzia’s en vernietigingskampen.
Beschrijf de Jodenvervolging in Nederland. Gebruik de drie begrippen
in een juiste historische samenhang en betekenis.
Doe het zo:
De systematische Jodenvervolging in Nederland begon met … (maak de
beschrijving af met behulp van de drie genoemde begrippen).
Gebruik bron 15.
301p
Zet de vier berichten uit de bron in de juiste volgorde, van vroeger naar
later.
Doe het zo:
Eerst bericht …, dan..., vervolgens … en ten slotte … (vul alleen
nummers in).
312p
Tussen 1946 en 1949 stuurde de Nederlandse regering bijna 100.000
dienstplichtige militairen naar Indonesië. Als een dienstplichtige weigerde,
werd hij berecht en volgde er een strenge straf. In die tijd vonden
sommige mensen dienstweigeren goed, andere mensen vonden
dienstweigeren juist verkeerd.
Geef voor beide meningen een politiek of historisch argument.
Doe het zo:
In die tijd vonden sommige mensen dienstweigeren goed, omdat … (geef
een politiek of historisch argument).
In die tijd vonden andere mensen dienstweigeren verkeerd, omdat …
(geef een politiek of historisch argument).
321p
In december 1948 gaf de Nederlandse regering opdracht voor de Tweede
Politionele Actie. Het tijdstip voor deze opdracht was zorgvuldig gekozen.
Tijdens de kerstdagen vergadert de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties niet. De Nederlandse regering wilde niet dat er vergaderd werd
over de Politionele Actie.
Noem een politieke reden waarom de Nederlandse regering niet wilde
dat de Veiligheidsraad over de Politionele Actie vergaderde.
331p
In 1951 werd de EGKS opgericht. Het economisch doel van deze
oprichting was de productie van kolen en staal. Er was ook een politiek
doel.
Welk politiek doel had de oprichting van de EGKS?
Gebruik bron 16.
341p
In 1948 werd er door Joden feest gevierd.
Naar aanleiding van welke gebeurtenis vierden zij feest?
Gebruik nogmaals bron 16.
351p
Geef een historische verklaring voor de uitspraak ‘blijdschap ontstaan uit
nood en leed’.
Gebruik bron 17.
362p
Hieronder staan de namen van vijf personen:
a Arafat
b Begin
c Ben Goerion
d Carter
e Sadat
Geef per uitspraak aan welke persoon daarbij hoort. Let op! Er blijft
één persoon over.
Doe het zo:
Bij uitspraak 1 hoort persoon … (vul letter in).
(enzovoort tot en met uitspraak 4)
Gebruik bron 18.
372p
Na de Tweede Wereldoorlog werd een aantal Europese landen door het
Westen gezien als satellietstaten van de Sovjet-Unie.
Welke vier landen op de kaart werden gezien als satellietstaten?
Schrijf alleen de nummers op.
381p
Hieronder staan twee gebeurtenissen:
1 De Sovjet-Unie brengt in 1957 als eerste land ter wereld een raket in
een baan om de aarde.
2 De Sovjet-Unie bouwt in 1962 raketinstallaties op Cuba.
Welke overeenkomst is er tussen beide gebeurtenissen?
A In beide gevallen controleert de Sovjet-Unie het hele luchtruim boven
de Verenigde Staten.
B In beide gevallen raken de Verenigde Staten een deel van hun
grondgebied kwijt.
C In beide gevallen valt de Sovjet-Unie de Verenigde Staten aan.
D In beide gevallen voelen de Verenigde Staten zich bedreigd.
391p
Nederland werd na de Tweede Wereldoorlog een ontzuilde samenleving.
Daarbij speelden de volgende drie ontwikkelingen een rol:
1 invoering van het Marshallplan
2 ontstaan van een jongerencultuur
3 welvaartsstijging en economische groei
Wat is de juiste tijdsvolgorde van deze ontwikkelingen?
A Tweede Wereldoorlog → 1 → 2 → 3 → ontzuilde maatschappij
B Tweede Wereldoorlog → 1 → 3 → 2 → ontzuilde maatschappij
C Tweede Wereldoorlog → 2 → 1 → 3 → ontzuilde maatschappij
D Tweede Wereldoorlog → 2 → 3 → 1 → ontzuilde maatschappij
Gebruik bron 19.
401p
In de bron vragen Oost-Duitse jongeren om perestrojka. Gorbatsjov noemt
dat opvallend.
Geef een reden waarom het opvallend was dat juist deze jongeren
daarom vroegen.
412p
In 1990 viel de Sovjet-Unie uit elkaar. Dit had grote gevolgen voor veel
landen in Oost-Europa.
Noem twee verschillende gevolgen voor deze Oost-Europese landen.
Gebruik bron 20.
422p
Vier instellingen in de Europese Unie:
a de Europese Commissie
b de Raad van Ministers
c het Europees Parlement
d het Europese Hof van Justitie
In het schema moet achter de nummers 1, 2 en 3 een Europese instelling
ingevuld worden.
Noem per nummer de instelling die daarbij hoort. Let op! Er blijft één
instelling over.
Doe het zo:
Bij 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met 3)
431p
De laatste jaren maken steeds meer mensen in Nederland zich zorgen
over de Nederlandse identiteit.
Waardoor wordt de toenemende bezorgdheid over de Nederlandse
identiteit veroorzaakt?
A door de discussie over de verzorgingsstaat en door de
gelijkschakeling
B door de gelijkschakeling en door de multiculturele samenleving
C door de multiculturele samenleving en door de uitbreiding van de
macht van de Europese Unie
D door de uitbreiding van de macht van de Europese Unie en door de
discussie over de verzorgingsstaat
Gebruik bron 21.
442p
Hieronder staan vier gebeurtenissen:
a de moord op kroonprins Frans Ferdinand
b de stichting van de Joodse staat
c het afwerpen van de eerste atoombom
d het uitbreken van de beurskrach
Waar hebben deze gebeurtenissen plaatsgevonden? Schrijf per
gebeurtenis een nummer op. Let op! Er blijft één nummer over.
Doe het zo:
Gebeurtenis a vond plaats in … (schrijf nummer op).
(enzovoort tot en met gebeurtenis d)
451p
Hieronder staan nog een keer dezelfde vier gebeurtenissen:
a de moord op kroonprins Frans Ferdinand
b de stichting van de Joodse staat
c het afwerpen van de eerste atoombom
d het uitbreken van de beurskrach
Wat is de juiste volgorde, van vroeger naar later?
A a - c - d - b
B a - d - c - b
C d - a - b - c
D d - b - a - c
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.