bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2013, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Politiek en beleid

tekst 1 naar: www.at5.nl van 16 september 2011
Wie of wat moet op de puntjes in tekst 1 worden ingevuld? A burgemeester B commissaris van de Koningin C gemeenteraad D politie tekst 2 naar: de website van een instantie
Welke instantie moet (tweemaal) op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld? A de Hoge Raad B de Nationale Ombudsman C het gerechtshof D het parlement
tekst 3 naar: www.d66.nl van 6 december 2011
In tekst 3 staat dat op alle niveaus een referendum ingevoerd moet worden. Met niveaus worden politieke bestuurslagen bedoeld. Eén van deze bestuurslagen is op Europees niveau: het bestuur van de Europese Unie. • Welke drie bestuurslagen worden in tekst 3 nog meer bedoeld?
Er zijn verschillende knelpunten in het functioneren van de politieke besluitvorming. Welk knelpunt wordt met de voorstellen in tekst 3 aangepakt? A Burgers begrijpen de politiek niet goed. B Burgers hebben weinig directe invloed op de politieke besluitvorming. C De besluitvorming verloopt traag…

Er zijn verschillende knelpunten in het functioneren van de politieke besluitvorming. Welk knelpunt wordt met de voorstellen in tekst 3 aangepakt? A Burgers begrijpen de politiek niet goed. B Burgers hebben weinig directe invloed op de politieke besluitvorming. C De besluitvorming verloopt traag door de hoeveelheid politieke partijen. tekst 4 naar: Trouw van 9 september 2011

Welke twee uitgangspunten moeten op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld? A (1) gespreide verantwoordelijkheid en (2) particulier initiatief B (1) gespreide verantwoordelijkheid en (2) rentmeesterschap C (1) individuele vrijheid en (2) particulier initiatief D (1) individuele vrijheid en (2)…

Welke twee uitgangspunten moeten op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld? A (1) gespreide verantwoordelijkheid en (2) particulier initiatief B (1) gespreide verantwoordelijkheid en (2) rentmeesterschap C (1) individuele vrijheid en (2) particulier initiatief D (1) individuele vrijheid en (2) rentmeesterschap

afbeelding 1 Onderaan de afbeelding staat: Geachte Kamerleden, dieren horen in de wei! Vandaag besluit u over de toekomst van megastallen in Nederland. De afgelopen maand tekenden ruim 10.000 Nederlanders, waaronder verschillende bekende Nederlanders, vol overtuiging tegen megastallen. Het…

afbeelding 1 Onderaan de afbeelding staat: Geachte Kamerleden, dieren horen in de wei! Vandaag besluit u over de toekomst van megastallen in Nederland. De afgelopen maand tekenden ruim 10.000 Nederlanders, waaronder verschillende bekende Nederlanders, vol overtuiging tegen megastallen. Het resultaat ziet u hier. Tweede Kamer, neem een wijs besluit: kies niet voor megastallen, maar voor een duurzame veehouderij die goed is voor mens, dier en milieu. Kijk voor de tekeningen mét de motivaties van de tekenaars op www.dierenindewei.nl. naar: de Volkskrant van 1 december 2011

Maatschappelijke organisaties kunnen diverse machtsmiddelen tot hun beschikking hebben om de politieke besluitvorming te beïnvloeden. Uit afbeelding 1 blijkt dat Milieudefensie over meerdere machtsmiddelen beschikt. • Noem twee verschillende machtsmiddelen waarover Milieudefensie beschikt en…

Maatschappelijke organisaties kunnen diverse machtsmiddelen tot hun beschikking hebben om de politieke besluitvorming te beïnvloeden. Uit afbeelding 1 blijkt dat Milieudefensie over meerdere machtsmiddelen beschikt. • Noem twee verschillende machtsmiddelen waarover Milieudefensie beschikt en verklaar je antwoord met behulp van afbeelding 1. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Machtsmiddel 1 is …, want … Machtsmiddel 2 is …, want …

Zie afbeelding 1.
Milieudefensie is een pressiegroep. Een kenmerk van pressiegroepen is dat ze proberen druk uit te oefenen op de politieke besluitvorming. • Noem een ander kenmerk van pressiegroepen en geef een verklaring waarom Milieudefensie daaraan voldoet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het…

Milieudefensie is een pressiegroep. Een kenmerk van pressiegroepen is dat ze proberen druk uit te oefenen op de politieke besluitvorming. • Noem een ander kenmerk van pressiegroepen en geef een verklaring waarom Milieudefensie daaraan voldoet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk: … Milieudefensie voldoet daaraan, omdat … tekst 5 naar: www.fnvbouw.nl van 4 juli 2011 Lees tekst 5.

Hieronder staan enkele uitgangspunten van verschillende politieke stromingen: 1 economische vrijheid 2 gelijke kansen 3 gespreide verantwoordelijkheid 4 grote rol van de overheid 5 internationale solidariteit 6 rentmeesterschap Vaak hebben belangenorganisaties, zoals de FNV, en politieke partijen…

Hieronder staan enkele uitgangspunten van verschillende politieke stromingen: 1 economische vrijheid 2 gelijke kansen 3 gespreide verantwoordelijkheid 4 grote rol van de overheid 5 internationale solidariteit 6 rentmeesterschap Vaak hebben belangenorganisaties, zoals de FNV, en politieke partijen standpunten of ideeën die overeenkomen. • Welk uitgangspunt van de PvdA past bij de eerste zin van tekst 5? Kies een nummer uit bovenstaand rijtje. • Welk uitgangspunt van de PvdA sluit aan bij het doel van de FNV om de positie van vrouwen te versterken? Kies een nummer uit bovenstaand rijtje. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met het juiste nummer. Bij de eerste zin van tekst 5: … Bij het versterken van de positie van vrouwen: …

opgave als beeld van het examen
Het parlement heeft een aantal rechten waarmee zij de wetgevende taak en de controlerende taak kan uitvoeren. Hieronder staan zes rechten van het parlement. • Welke twee rechten vallen onder de wetgevende taak? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 recht om een motie in te dienen 2 recht om…

Het parlement heeft een aantal rechten waarmee zij de wetgevende taak en de controlerende taak kan uitvoeren. Hieronder staan zes rechten van het parlement. • Welke twee rechten vallen onder de wetgevende taak? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 recht om een motie in te dienen 2 recht om vragen te stellen 3 recht van amendement 4 recht van enquête 5 recht van initiatief 6 recht van interpellatie tekst 6 naar: www.telegraaf.nl van 4 januari 2012

Wat moet er op de puntjes in tekst 6 worden ingevuld? A de Europese Commissie B de Raad van de Europese Unie C het Europees Parlement Zie tekst 6.
Welk Europees orgaan steunt de voorstellen van het dagelijks bestuur van de EU om Hongarije strenger aan te pakken? A de Europese Commissie B de Europese Raad C de Raad van de Europese Unie D het Europees Parlement tekst 7 naar: www.parool.nl van 3 februari 2012
Lees tekst 7.
De ontregeling van het treinverkeer door het winterweer is een politiek probleem. Waarom is er sprake van een politiek probleem? A omdat de media er aandacht aan besteden B omdat een belangenorganisatie zich ermee bemoeit C omdat veel andere landen geen problemen hebben D omdat veel mensen een…

De ontregeling van het treinverkeer door het winterweer is een politiek probleem. Waarom is er sprake van een politiek probleem? A omdat de media er aandacht aan besteden B omdat een belangenorganisatie zich ermee bemoeit C omdat veel andere landen geen problemen hebben D omdat veel mensen een oplossing wensen van de overheid

Tussen het idee voor een nieuwe wet en het in werking treden van een wet zit een aantal stappen. Hieronder volgt een aantal van deze stappen: 1 De Eerste Kamer behandelt het wetsvoorstel. 2 De koningin en verantwoordelijke ministers ondertekenen de wet. 3 De minister geeft ambtenaren opdracht om…

Tussen het idee voor een nieuwe wet en het in werking treden van een wet zit een aantal stappen. Hieronder volgt een aantal van deze stappen: 1 De Eerste Kamer behandelt het wetsvoorstel. 2 De koningin en verantwoordelijke ministers ondertekenen de wet. 3 De minister geeft ambtenaren opdracht om een wetsvoorstel te maken. 4 De minister houdt een debat met de Tweede Kamer. 5 De publicatie van de wet in het Staatsblad. 6 De Tweede Kamer stemt voor het wetsvoorstel. Wat is een juiste volgorde bij het tot stand komen van een wet? A 3-1-4-6-5-2 B 3-4-6-1-2-5 C 4-1-3-6-5-2 D 4-3-1-6-2-5

Er zijn vele monarchieën in de wereld. Niet elke monarchie is een constitutionele monarchie, zoals Nederland. Wat houdt een constitutionele monarchie in? A De koning(in) heeft uiteindelijk de absolute macht. B De koning(in) staat boven de grondwet. C De macht van de koning(in) is beperkt door de…

Er zijn vele monarchieën in de wereld. Niet elke monarchie is een constitutionele monarchie, zoals Nederland. Wat houdt een constitutionele monarchie in? A De koning(in) heeft uiteindelijk de absolute macht. B De koning(in) staat boven de grondwet. C De macht van de koning(in) is beperkt door de grondwet. D Het koningshuis is gebaseerd op erfopvolging.

tabel 1 Uitslag verkiezingen Provinciale Staten 2011 Drenthe partij zetels 2007 zetels 2011 verschil VVD 8 9 1 PvdA 13 12 -1 PVV 0 4 4 CDA 10 6 -4 SP 5 4 -1 D66 0 2 2 GroenLinks 2 2 0 ChristenUnie 3 2 -1 SGP 0 0 0 PvdD 0 0 0 50Plus 0 0 0 overigen 0 0 0 bron: www.sargasso.nl van 3 maart 2011 Bekijk…

tabel 1 Uitslag verkiezingen Provinciale Staten 2011 Drenthe partij zetels 2007 zetels 2011 verschil VVD 8 9 1 PvdA 13 12 -1 PVV 0 4 4 CDA 10 6 -4 SP 5 4 -1 D66 0 2 2 GroenLinks 2 2 0 ChristenUnie 3 2 -1 SGP 0 0 0 PvdD 0 0 0 50Plus 0 0 0 overigen 0 0 0 bron: www.sargasso.nl van 3 maart 2011 Bekijk tabel 1.

Welke politieke stroming heeft de meeste zetels gewonnen en welke politieke stroming heeft de meeste zetels verloren? meeste gewonnen A christendemocratische stroming liberale stroming B christendemocratische stroming sociaaldemocratische stroming C liberale stroming D liberale stroming E…

Welke politieke stroming heeft de meeste zetels gewonnen en welke politieke stroming heeft de meeste zetels verloren? meeste gewonnen A christendemocratische stroming liberale stroming B christendemocratische stroming sociaaldemocratische stroming C liberale stroming D liberale stroming E sociaaldemocratische stroming christendemocratische stroming F sociaaldemocratische stroming liberale stroming

tekst 8 naar: ec.europa.eu/nederland van 6 januari 2011 Lees tekst 8.
De EU heeft invloed op verschillende terreinen. Het Europees keurmerk voor alle bioproducten is een voorbeeld van invloed op een van deze terreinen. Op welk terrein heeft het Europees keurmerk invloed? A op het terrein van Europees burgerschap B op het terrein van het bevorderen van internationale…

De EU heeft invloed op verschillende terreinen. Het Europees keurmerk voor alle bioproducten is een voorbeeld van invloed op een van deze terreinen. Op welk terrein heeft het Europees keurmerk invloed? A op het terrein van Europees burgerschap B op het terrein van het bevorderen van internationale stabiliteit C op sociaalcultureel terrein D op sociaaleconomisch terrein

opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 9
Geen boete voor orthodox1)-joodse man zonder ID-kaart Een orthodox-joodse man die vorig jaar in Rijswijk een boete kreeg voor het niet bij zich dragen van identiteitspapieren, hoeft de boete niet te betalen. Dat…

Geen boete voor orthodox1)-joodse man zonder ID-kaart Een orthodox-joodse man die vorig jaar in Rijswijk een boete kreeg voor het niet bij zich dragen van identiteitspapieren, hoeft de boete niet te betalen. Dat heeft … besloten, meldt een woordvoerder zaterdag. De man mag van zijn geloof op sabbat (de rustdag in het jodendom) buiten de deur niets bij zich dragen. … vindt dat de religieuze plicht zwaarder weegt dan de plicht om te voldoen aan de wettelijke voorschriften in Nederland. De man had voor het niet bij zich hebben van een identiteitsbewijs een boete van 150 euro gekregen.

naar: www.depers.nl van 18 februari 2012
noot 1 iemand die orthodox is, is heel streng in zijn geloof
171p
De in tekst 9 beschreven zaak kwam voor de eerste keer voor de rechter.
Wat moet er (tweemaal) op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?
A de Hoge Raad
B de kantonrechter
C de strafrechter
D het gerechtshof
Zie tekst 9.
182p
Het OM is in beroep gegaan tegen de uitspraak. In deze rechtszaak
botsen twee grondrechten met elkaar.
De meningen over deze zaak verschillen.
Vind jij dat de man de boete wel moet betalen, of vind jij dat hij de
boete niet hoeft te betalen?
Geef een argument voor je keuze. Je moet uitgaan van een
grondrecht in de grondwet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Boete … (kies uit: wel/niet) betalen,
want in de grondwet staat …
en daarom …
tekst 10
Terrorisme-deskundige: Nederland betaalt te veel voor veiligheid De prijs die we in Nederland sinds de aanslagen van 11 september 2001 betalen voor veiligheid is te hoog. Dat vindt terrorisme-deskundige Beatrice de…

Terrorisme-deskundige: Nederland betaalt te veel voor veiligheid De prijs die we in Nederland sinds de aanslagen van 11 september 2001 betalen voor veiligheid is te hoog. Dat vindt terrorisme-deskundige Beatrice de Graaf. Niet alleen in geld: de maatregelen gaan ook ten koste van onze vrijheden. De overheid plaatste veiligheid na 11 september 2001 bovenaan de politieke agenda. Dit ‘risicodenken’ zorgde voor de aanleg van preventieve kaartenbakken van verdachte bevolkingsgroepen en nieuwe wetten voor handhaving van de openbare orde.

naar: www.trouw.nl van 3 september 2011
191p
Twee hoofdtaken die de overheid in de rechtsstaat heeft, kunnen met
elkaar botsen.
Uit tekst 10 kun je opmaken dat de terrorisme-deskundige vindt dat de
veiligheidsmaatregelen een nadelige uitwerking hebben op één van deze
taken.
Over welke taak van de overheid gaat het in dit geval?
tekst 11
Belg moet voor straf het boek ‘Tonio’ lezen Een 30-jarige automobilist moet van een Belgische rechter het boek ‘Tonio’ van de Nederlandse schrijver A.F.Th. van der Heijden lezen. Het boek gaat over het verlies van…

Belg moet voor straf het boek ‘Tonio’ lezen Een 30-jarige automobilist moet van een Belgische rechter het boek ‘Tonio’ van de Nederlandse schrijver A.F.Th. van der Heijden lezen. Het boek gaat over het verlies van zijn zoon door een verkeersongeluk. De Belg werd in juli door de politie betrapt toen hij onophoudelijk met zijn auto aan het slippen was op een rotonde. Een commissie zal controleren of hij het boek heeft gelezen.

naar: www.refdag.nl van 30 januari 2012
Lees tekst 11.
201p
Welk doel van straffen wil de Belgische rechter bereiken met het opleggen
van deze straf?
A afschrikking
B genoegdoening aan het slachtoffer
C heropvoeding
D voorkomen van eigenrichting
tekst 12
Twee Kamerleden over de vraag: Straffen we wel hard (genoeg)? In de politiek in Den Haag klinkt de roep om strengere straffen. Is dat terecht? Ja, vindt Kamerlid Ard van der Steur. Nee, vindt zijn collega Jeroen Recourt.
naar: www.trouw.nl van 5 juli 2011
211p
In tekst 12 lees je de mening over strenger straffen van twee Kamerleden
van verschillende politieke partijen. De mening van de Kamerleden past
bij de visie van de politieke partij en stroming waartoe ze behoren.
Van welke partij is Ard van der Steur lid en van welke partij is Jeroen
Recourt lid?
A Van der Steur van de PvdA en Recourt van de VVD
B Van der Steur van de VVD en Recourt van de PVV
C Van der Steur van de VVD en Recourt van de PvdA
D Van der Steur van het CDA en Recourt van de PVV
221p
Voor overtredingen en misdrijven gelden verschillende maximumstraffen.
Wat is de maximale vrijheidsstraf die een rechter kan opleggen voor
een overtreding?
232p
Een rechter kan de volgende soorten sancties opleggen:
1 hoofdstraffen
2 bijkomende straffen
3 maatregelen
Geef voor elk van de onderstaande beweringen aan welk soort sanctie
erbij hoort.
a Deze zijn in eerste instantie ook bedoeld om de dader tegen zichzelf
te beschermen.
b Een voorbeeld hiervan is een geldboete.
c Een voorbeeld hiervan is het intrekken van het rijbewijs als iemand
terecht staat voor rijden onder invloed van alcohol.
d Een voorbeeld hiervan is ondertoezichtstelling.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met het
juiste nummer.
a: …
b: …
c: …
d: …
tabel 2
Een aantal geregistreerde misdrijven in Nederland
misdrijf 2010 diefstal en inbraak met geweld 16 340 diefstal en inbraak zonder geweld 642 995 valsheid in geschrift 7 765 heling 5 235 witwassen 255 vernieling en beschadiging 150 585 vernieling aan auto 69 700 discriminatie 430 bedreiging 31 540 rijden onder invloed 49 125 joyriding 290 drugsmisdri

misdrijf 2010 diefstal en inbraak met geweld 16 340 diefstal en inbraak zonder geweld 642 995 valsheid in geschrift 7 765 heling 5 235 witwassen 255 vernieling en beschadiging 150 585 vernieling aan auto 69 700 discriminatie 430 bedreiging 31 540 rijden onder invloed 49 125 joyriding 290 drugsmisdrijven: harddrugs 10 290 drugsmisdrijven: softdrugs 10 890

naar: Centraal Bureau voor de Statistiek van 23 december 2011
Bekijk tabel 2.
241p
Misdrijven staan niet alleen maar in het Wetboek van Strafrecht. Ook in
bijvoorbeeld de Opiumwet en de Wegenverkeerswet staan misdrijven.
Geef uit tabel 2 een voorbeeld van een misdrijf dat in het Wetboek van
Strafrecht staat, een voorbeeld van een misdrijf dat in de Opiumwet
staat en een voorbeeld van een misdrijf dat in de Wegenverkeerswet
staat.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Wetboek van Strafrecht: …
Opiumwet: …
Wegenverkeerswet: …
Zie tabel 2.
252p
Niet alle cijfers geven een even goed beeld van de werkelijke hoeveelheid
misdrijven.
Leg uit welke cijfers betrouwbaarder zijn: de cijfers over diefstal en
inbraak zonder geweld of de cijfers over heling?
Leg ook uit waarom de andere cijfers minder betrouwbaar zijn.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De cijfers over …
zijn betrouwbaarder, omdat …
De cijfers over …
zijn minder betrouwbaar, omdat …
261p
Criminaliteit wordt vooral door jongens en mannen gepleegd en veel
minder door meisjes en vrouwen.
Welke verklaring is daarvoor juist?
A Bij meisjes/vrouwen zijn de normen en waarden niet veranderd.
B De levensomstandigheden van mannen en vrouwen verschillen.
C Het socialisatieproces is bij jongens/mannen en meisjes/vrouwen
verschillend.
D Meisjes/vrouwen hebben minder last van een samenleving die steeds
anoniemer wordt.
tekst 13
Rotterdammer mishandelt bejaard echtpaar De politie Rotterdam heeft zondagmiddag een 19-jarige Rotterdammer aangehouden die in de metro een bejaard echtpaar had mishandeld. De politie kon de verdachte snel aanhouden.…

Rotterdammer mishandelt bejaard echtpaar De politie Rotterdam heeft zondagmiddag een 19-jarige Rotterdammer aangehouden die in de metro een bejaard echtpaar had mishandeld. De politie kon de verdachte snel aanhouden. Hij wordt verdacht van zware mishandeling.

naar: www.nu.nl van 29 mei 2011
272p
De positie van slachtoffers in het strafrecht is de laatste jaren verbeterd.
Stel dat de Rotterdammer in tekst 13 voor de rechter moet verschijnen.
Welke twee rechten heeft het echtpaar dan?
Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.
1 Het echtpaar heeft het recht om samen met de officier van justitie te
beslissen wat de strafeis wordt.
2 Het echtpaar heeft recht van spreken tijdens de rechtszitting.
3 Het echtpaar kan hoger beroep aanvragen wanneer ze ontevreden is
met de veroordeling door de rechtbank.
4 Het echtpaar kan via de officier van justitie om schadevergoeding
vragen.
tekst 14
Het Openbaar Ministerie vervolgt de directeur van een uitzendbureau in Eindhoven wegens fraude. De aanklager schat dat de directeur bijna 1,2 miljoen euro heeft verdiend met valse belastingaangiften en eist dat geld…

Het Openbaar Ministerie vervolgt de directeur van een uitzendbureau in Eindhoven wegens fraude. De aanklager schat dat de directeur bijna 1,2 miljoen euro heeft verdiend met valse belastingaangiften en eist dat geld terug.

naar: www.telegraaf.nl van 4 januari 2012
281p
Welke groep maakt zich het meeste schuldig aan de soort criminaliteit in
tekst 14?
A mannen tussen de 16 en 23 jaar
B mensen uit de lagere sociale klasse
C mensen uit de midden- en hogere sociale klasse
D vrouwen tussen de 20 en 35 jaar
tekst 15
… Flo Rida Rapper Flo Rida hoeft van de rechter niet de cel in wegens een dronkemansrit in een peperdure auto. De Amerikaanse artiest werd enkele maanden geleden door agenten staande gehouden, omdat hij nogal over de…

… Flo Rida Rapper Flo Rida hoeft van de rechter niet de cel in wegens een dronkemansrit in een peperdure auto. De Amerikaanse artiest werd enkele maanden geleden door agenten staande gehouden, omdat hij nogal over de weg slingerde. De 31-jarige Flo Rida bleek dronken achter het stuur van zijn Bugatti – waarde 1,7 miljoen dollar – te zitten. Maar, zoals vaker bij sterren gebeurt, bepaalde de rechter dat Flo Rida niet in de cel hoefde te zitten voor het feit dat hij meer dan het dubbele van de toegestane hoeveelheid alcohol in zijn bloed had.

naar: www.spitsnieuws.nl van 13 december 2011
291p
Welk begrip moet in de kop van tekst 15 worden ingevuld?
A Eigenrichting
B Klassenjustitie
C Rechtszekerheid
D Witteboordencriminaliteit
tekst 16
Minder fietsen gestolen In 2009 zijn er weer minder fietsen gestolen dan in 2008. In de strijd tegen fietsendiefstal hebben onder meer de overheid, de fietsenbranche en de politie verschillende maatregelen genomen.…

Minder fietsen gestolen In 2009 zijn er weer minder fietsen gestolen dan in 2008. In de strijd tegen fietsendiefstal hebben onder meer de overheid, de fietsenbranche en de politie verschillende maatregelen genomen. De laatste jaren zijn nieuwe fietsen voorzien van een chip in het slot of het frame als uniek kenmerk. Er is een keurmerk gekomen voor fietsenstallingen en fietssloten. Bovendien komen er steeds meer bewaakte en onbewaakte fietsenstallingen in de stad en bij stations, waar fietsen goed op slot kunnen worden gezet.

naar: www.nu.nl van 15 april 2010
301p
Er zijn verschillende oorzaken van crimineel gedrag. Uit tekst 16 kun je
opmaken dat een maatschappelijke oorzaak van criminaliteit is
aangepakt.
Welke maatschappelijke oorzaak is dit?
A De gelegenheid maakt de dief.
B De samenleving wordt steeds anoniemer.
C Er is sprake van een veranderend besef van normen en waarden.
D Slechte levensomstandigheden bevorderen crimineel gedrag.
311p
De aanpak van criminaliteit en overlast in een bepaalde wijk van een
gemeente kan besproken worden in een overleg tussen drie personen
(‘driehoeksoverleg’ genoemd).
Tussen welke drie personen is dit overleg?
tussen
A advocaat, burgemeester, rechter
B advocaat, officier van justitie, politiechef
C burgemeester, officier van justitie, politiechef
D burgemeester, politiechef, rechter
tekst 17
Uit gesprekken met gedetineerden uit Midden- en Oost-Europa zou blijken dat deze gedetineerden de Nederlandse straffen laag vinden. Soms willen ze zelfs worden opgepakt om in de cel ‘uit te rusten, hun gezondheid te…

Uit gesprekken met gedetineerden uit Midden- en Oost-Europa zou blijken dat deze gedetineerden de Nederlandse straffen laag vinden. Soms willen ze zelfs worden opgepakt om in de cel ‘uit te rusten, hun gezondheid te verbeteren, af te kicken of om een tijdje uit de criminaliteit te zijn’.

naar: de Volkskrant van 15 december 2011
321p
Uit tekst 17 komt naar voren dat een bepaald doel van straffen niet wordt
bereikt.
Welk doel wordt niet bereikt?
A afschrikking
B beveiliging van de maatschappij
C genoegdoening aan het slachtoffer
D handhaving van de rechtsorde

opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: alcohol en jongeren

Bij de beantwoording van de vragen 33 tot en met 44 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 6 en afbeelding 1 in het tekstboekje.
Lees regel 1 tot en met regel 21 van tekst 1.
331p
Uit tekst 1 blijkt dat het alcoholgebruik onder jongeren in Nederland een
maatschappelijk vraagstuk is.
Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén van de
kenmerken is, dat er sprake moet zijn van een situatie die veel mensen
onwenselijk, in strijd met (een) bepaalde waarde(n), vinden.
Uit regel 1 tot en met 21 van tekst 1 kun je opmaken dat alcoholgebruik
onder jongeren in strijd is met een bepaalde waarde.
Welke waarde is dit?
Maak gebruik van heel tekst 1.
344p
In vraag 33 staat als kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk
genoemd, dat er sprake moet zijn van een situatie die veel mensen
onwenselijk, in strijd met (een) bepaalde waarde(n), vinden.
Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en
geef voor elk kenmerk aan waarom uit tekst 1 blijkt, dat dit kenmerk
van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: …
Dit blijkt uit tekst 1, want …
Kenmerk 2: …
Dit blijkt uit tekst 1, want …
Zie tekst 1.
352p
Een maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit de volgende invalshoeken
bekijken:
1 sociaaleconomische invalshoek
2 sociaalculturele invalshoek
3 politiek-juridische invalshoek
4 veranderings en vergelijkende invalshoek
In tekst 1 kun je verschillende invalshoeken herkennen.
Geef van elk van de onderstaande zinnen aan van welke invalshoek
de zin een voorbeeld is. Kies een nummer uit bovenstaand rijtje.
a “Als ouder moet je voorkomen dat de grote broer stiekem kratten bier
haalt voor zijn jongere broertje of zusje.” (regel 29-30)
b “De verslavingsinstellingen stellen dat er door een accijnsverhoging 5
procent minder alcohol zal worden gedronken, wat weer leidt tot
lagere gezondheidskosten.” (regel 18-21)
c “Het aantal alcoholvergiftigingen onder meisjes tussen de 15 en 19
jaar is sinds 2005 verdubbeld.” (regel 1-2)
d “Kinderen zijn namelijk helemaal niet bezig met de schade die alcohol
in hun jonge hersens veroorzaakt, die denken alleen aan het effect
van alcohol op de volgende dag.” (regel 23-26)
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met het
juiste nummer.
a: …
b: …
c: …
d: …
Let op: niet alle invalshoeken hoeven in je antwoord voor te komen.
Bekijk afbeelding 1.
361p
De massamedia vervullen verschillende functies.
Welke functie vervult afbeelding 1 vooral?
A de amusementsfunctie
B de informatiefunctie
C de reclamefunctie
D de socialiserende functie
Lees tekst 2 en 3.
371p
Welk knelpunt in het functioneren van de politieke besluitvorming komt
naar voren als je tekst 2 en tekst 3 leest?
A De invloed van het parlement ten opzichte van de regering is beperkt.
B De resultaten van het overheidsbeleid vallen tegen.
C Er is een verschil tussen wat een meerderheid in het parlement wil en
wat leeft onder de bevolking.
D Het is moeilijk om politieke beslissingen te nemen over
maatschappelijke vraagstukken waarover verschillende meningen
bestaan.
Lees tekst 4.
381p
Het proces van politieke besluitvorming verloopt in vier verschillende
fasen:
fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke
problemen
fase 2: vergelijken/afwegen van problemen; het bedenken van
oplossingen voor politieke problemen
fase 3: beslissen over problemen
fase 4: uitvoeren van besluiten
Over welke fase van het politieke besluitvormingsproces gaat het in
tekst 4?
A fase 1
B fase 2
C fase 3
D fase 4
Lees tekst 5.
392p
De media kunnen een socialiserende functie hebben.
Leg uit dat de tweet van Heineken een socialiserende functie kan
hebben.
Leg eerst uit wat socialiserende functie betekent.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Socialiserende functie: …
De tweet kan een socialiserende functie hebben, omdat …
Zie tekst 5.
402p
In augustus 2011 heeft de Reclame Code Commissie de klacht over de
reclame van Heineken behandeld en heeft een aanbeveling gedaan.
Heineken was het niet eens met de klacht dat de tweet aanzet tot
overmatig drankgebruik.
Geef op grond van de selectieve perceptietheorie een argument
waarom de tweet van Heineken geen invloed hoeft te hebben op de
hoeveelheid drankgebruik.
Leg eerst uit wat de selectieve perceptietheorie inhoudt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De selectieve perceptietheorie houdt in: …
De tweet hoeft geen invloed te hebben, want …
Lees tekst 6.
411p
Is tekst 6 een objectieve of een subjectieve tekst en waarom?
A een objectieve tekst, want de gegevens berusten op controleerbare
feiten
B een objectieve tekst, want de tekst staat op de website van een
officiële tv-zender
C een subjectieve tekst, want er staan verschillende meningen in
D een subjectieve tekst, want Herre Kingma wordt niet aan het woord
gelaten
421p
Uit welke zin uit tekst 6 komt een uitgangspunt van de politieke stroming
waartoe minister Schippers (VVD) behoort naar voren?
A “Als je daarnaar gaat kijken en alles moet controleren, dan grijp je in in
de vrijheid van mensen.”
B “De minister vreest dat een eindeloze discussie als ‘eigen schuld,
dikke bult’ leidraad wordt voor vergoedingen van ziektekosten.”
C “De minister ziet meer in preventie en het makkelijker maken van
gezond leven.”
D “Het is niet te controleren: een roker kan zeggen dat hij niet rookt.”
E “Schippers liet gisteren nog weten dat ze het ‘principieel onjuist’ vindt
om comazuipers voor ziekenhuiskosten te laten opdraaien (…).”
431p
Tekst 6 is afkomstig van de website powned.tv. Onder de artikelen op
deze website bestaat de mogelijkheid voor bezoekers om te reageren.
Welke functie van de media vervult powned.tv met de mogelijkheid om te
reageren vooral?
A de agendafunctie
B de informatieve functie
C de opiniërende functie
D de socialiserende functie
442p
In tekst 1 tot en met 6 heb je over verschillende (mogelijke) maatregelen
kunnen lezen om alcoholgebruik door jongeren en zogenaamde
comazuipers aan te pakken.
Hieronder staat een aantal van deze en andere mogelijke maatregelen:
1 accijnzen (belastingen) op bier en wijn verhogen
2 beboeten van jongeren met alcohol onder de 16 jaar
3 comazuipers zelf de (eventuele) ziekenhuiskosten laten betalen
4 het verhogen van de leeftijd waarop alcohol gekocht mag worden (van
16 naar 18 jaar)
5 meer voorlichting aan ouders geven
6 mensen/jongeren die zwaar beschonken of in coma in een ambulance
belanden, een boete geven
Kies uit bovenstaand rijtje één maatregel die volgens jou als doel
repressie heeft en kies een andere maatregel die volgens jou als doel
preventie heeft.
Beargumenteer waarom je deze maatregel goed of juist niet goed
vindt om (buitensporig) drankgebruik en comazuipen onder jongeren
aan te pakken.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Maatregel met doel repressie … (vul maatregel in)
vind ik … (kies uit: wel/niet) een goede aanpak, want …
Maatregel met doel preventie … (vul maatregel in)
vind ik … (kies uit: wel/niet) een goede aanpak, want …
Gebruik telkens minimaal 25 woorden voor je argumentatie.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.