bronnen

Eindexamen natuurkunde vmbo gl/tl 1996, tijdvak 2Scan van het oorspronkelijke examen.

bij dit examen

figuur bij de opgaveIsotopen In figuur 1 zie je 4 atoomkernen schematisch weergegeven. 1 = proton = neutron 2p 1 Welke kernen zijn isotopen van hetzelfde element? A geen van de kernen B alleen 1 en 2 C alleen 2 en 3 D alleen 3 en 4 E alleen 1,2 en 4 Licht door een bolle lens Een lichtpunt L staat voor een bolle lens. Wij bekijken één straal van L naar de lens. Zie figuur 2. figuur 2 + 2p 2 Welke lichtstraal rechts van de lens behoort bij de lichtstraal vanuit L? A straal A B straal B C straal C D straal D 532083 13 2 Lees verder
figuur bij de opgaveWildspiegels Om wild ’s nachts te waarschuwen voor het verkeer, worden langs de weg wel vlakke spiegeltjes op paaltjes aangebracht. Op elk paaltje zitten twee spiegeltjes. Die spiegeltjes weerkaatsen het licht van een auto vanaf de weg naar opzij. In figuur 3 is de weg met de spiegeltjes getekend. Dit is een bovenaanzicht. figuur 3 twee spiegeltjes op een paaltje In de figuur op de bijlage is een lichtbundel getekend die op één spiegeltje valt. 3 Construeer in deze figuur de bundel die door het spiegeltje weerkaatst wordt. Geef die bundel duidelijk aan. In werkelijkheid zijn de spiegeltjes niet volkomen vlak. Ze zijn met opzet oneffen gemaakt door er enkele deukjes in aan te brengen. 2 4 Leg uit waarom men de spiegeltjes oneffen heeft gemaakt. De leesbril Jan is niet meer zo jong. Hij heeft al jaren een leesbril omdat zonder bril de letters achter het netvlies afgebeeld zouden worden en dus niet scherp op het netvlies komen. Bij controle blijkt dat Jan de laatste tijd dichtbij nog slechter is gaan zien: hij heeft een nieuwe leesbril nodig. 5 Vergelijk de lenzen in deze nieuwe leesbril met de oude. A De lenzen in de nieuwe leesbril zijn minder bol. B De lenzen in de nieuwe leesbril zijn boller. C De lenzen in de nieuwe leesbril zijn minder hol. D De lenzen in de nieuwe leesbril zijn holler. 532083 13 3 Lees verder
figuur bij de opgaveLenzen Als een lichtbundel door een lens gaat, verandert de lichtbundel van vorm. 2p 6 Waardoor komt dit? A door absorptie B door accommodatie C door breking In figuur 4 zijn drie lenzen getekend. figuur 4 3 Op elke lens valt van links een lichtbundel. Aan de rechterkant komt de bundel weer uit de lens. Welke lens is of welke lenzen zijn hol? op A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D zowel 1 als 2 E zowel 1 als 3 F zowel 2 als 3 532083 13 4 Lees verder
figuur bij de opgaveEen kachel met stenen In de keuken van Joop staat een elektrische kachel die gevuld is met stenen. De stenen worden verhit door middel van gloeidraden. Die gloeidraden lopen door kanaaltjes die in de stenen zijn gemaakt. Het verhitten van de stenen gebeurt ’s nachts omdat de stroomkosten ’s nachts lager zijn dan overdag door het goedkopere nachttarief. Overdag blaast een ventilator lucht tussen de warme stenen door de keuken in. 8 Watisde belangrijkste vorm van warmtetransport waardoor de keuken overdag wordt verwarmd? A geleiding B C stroming In de kachel zit 200 kg stenen. De soortelijke warmte van steen is 800 Het vermogen van de gloeidraden samen is 4,0-103 W. Neem aan dat alle ontwikkelde warmte aan de stenen wordt afgestaan. 4p 9 Bereken hoe lang het duurt om de stenen 1,0 °C in temperatuur te laten stijgen. De kachel neemt een vermogen op van 4,0-103 W. Hij wordt op temperatuur gebracht tussen 23.00 uur ’s avonds en 7.00 uur ’s ochtends. De prijs van 1 kWh bedraagt in die periode f 0,13. Deze lage prijs is het zogenaamde nachttarief. 10 Bereken de kosten van het op temperatuur brengen van de kachel gedurende 1 nacht. Het goedkopere nachttarief betekent een geldbesparing vergeleken met de kosten van het op temperatuur brengen van de kachel overdag. 2e 11 Leg uit of het goedkopere nachttarief voor Joop ook een energiebesparing betekent. De kachel met het vermogen van 4,0-103 W is aangesloten op een spanning van 380 V. 12 Bereken hieruit de elektrische weerstand van de kachel. 532083 13 5 Lees verder
figuur bij de opgaveDe survival Tijdens een survival moeten Jan en Piet achtereenvolgens van een steile heuvel afdalen. Ze gebruiken daarbij hetzelfde touw dat aan een boom vastzit. Zie figuur 5. figuur 5 4 DRE JG” Ao / L Als Jan en Piet in P van de heuvel afstappen hebben ze geen beginsnelheid. We verwaarlozen de wrijvingskracht. Piet is 5 kg zwaarder dan Jan. 2p 13 B Wie van beiden heeft de grootste snelheid als hij beneden in Q aankomt? A Jan B Piet C snelheden van Jan en Piet zijn gelijk. Hierna moeten Jan en Piet na elkaar langs het touw in de boom klimmen. Ze doen er beiden evenlang over. 2p 14 Wie van beiden levert het grootste vermogen? B Piet C Het vermogen dat Jan en Piet leveren is gelijk. 532083 13 6 Lees verder
figuur bij de opgaveEen eind verder moet Piet een beek oversteken. Dit gebeurt met behulp van een touw. In figuur 6 zie je een tekening hiervan op het moment dat Piet zich in het midden van het touw bevindt. figuur 6 7 15 Vergelijk de spankracht in het touw met de zwaartekracht F, op Piet in de situatie van figuur 6. A __De spankracht is gelijk aan B De spankracht is gelijk aan ce spankracht is groter dan 532083 13 7 Lees verder
figuur bij de opgaveBatterijen Arjan en Gaby onderzoeken drie soorten batterijen: een alkaline batterij, een koolstof- zinkbatterij en een oplaadbare nikkel-cadmiumbatterij. Arjan en Gaby sluiten op deze batterijen eenzelfde lampje aan. Ze meten daarbij van elke batterij de spanning als functie van de tijd totdat de batterij leeg is. 2p 16 Teken het schema van de meetopstelling bij dit onderzoek. Arjan en Gaby hebben het gemeten spanningsverloop van de batterijen getekend in een grafiek. Zie figuur 7. alkaline batterij koolstof-zink batterij nikkel-cadmium batterij 1,0 30 60 90 120 t (min) 2p 17 Bij welke batterij brandde het lampje in het begin het felst? A bij de alkaline-batterij B bij de koolstof-zink batterij bij de nikkel-cadmium batterij 2p 18 Noem een nadeel van de koolstof-zink batterij. Toen het lampje op de nikkel-cadmium batterij werd aangesloten, liep er gedurende 60 minuten een stroom van 0,30 A door het lampje. Zoals in de grafiek te zien is, is de batterij daarna snel leeg. 4o 19 Bereken de hoeveelheid energie die de batterij tussen t =O en f 60 minuten heeft geleverd in kWh. 532083 13 8 Lees verder
figuur bij de opgaveEen proef met paraffine Jan en Wiebe doen een proef met paraffine. Ze laten vloeibare paraffine van 65 °C in een reageerbuisje afkoelen. Elke minuut noteren Jan en Wiebe de temperatuur van de paraffine in een tabel. Daarna maken ze een grafiek waarbij ze de temperatuur uitzetten tegen de tijd. Zie figuur 8. figuur 8 10 OZ 18 20 22 —_=tijd (min.) De grafiek is in drie gebieden (1,2 en 3) te verdelen. Je ziet dat gebied 1 waar de paraffine vloeibaar is, steiler loopt dan gebied 3. In dat gebied is de paraffine vast. 2p 20 Vergelijk de soortelijke warmte van vloeibare paraffine met die van vaste paraffine. A soortelijke warmte van vloeibare paraffine is kleiner dan die van vaste paraffine. B De soortelijke warmte van vloeibare paraffine is gelijk aan die van vaste paraffine. C De soortelijke warmte van vloeibare paraffine is groter dan die van vaste paraffine. IJsjes In een pak zitten 4 ijsjes. Op het pak staat de tekst uit figuur 9. figuur 9 x 60 ml e (240 mi) x55 g e (220 g) Uit deze gegevens is de dichtheid van de ijsjes te berekenen. 2p 21 Hoe groot is deze dichtheid? A 0,92 g-cm”3 B 0,92 kg-m"3 C 1,09 g-cm”3 D 1,09 kg-m3 De ijsjes worden aangevoerd in een vrachtwagen met een inhoud van 80 m3. De ijsjes moeten koel worden gehouden. Daarom zit er veel isolatiemateriaal in de vrachtwagen. Slechts 15 m3 van de inhoud van de vrachtwagen is werkelijk ijs. Eén ijsje kost f 1,50. ap 22 Bereken voor hoeveel geld aan ijsjes de vrachtwagen aan boord heeft. 532083 13 9 Lees verder
figuur bij de opgaveEen tanker De binnenvaarttanker ’Eureka’ zakt tijdens het laden steeds dieper in het water. 2p 23 Leg met behulp van de wet van Archimedes uit waarom de Eureka tijdens het laden dieper in het water zakt. De ’'Eureka’ kan maximaal 1200 m3 vloeistof in zijn tanks meenemen. Bij het laden mag men de tanks van het schip niet zomaar vol laten lopen, omdat 1200 m3 vloeistof niet altijd even zwaar is: er moet rekening worden gehouden met de massa die het schip hoogstens kan vervoeren. ip 24 Van welke grootheid hangt de massa van 1200 m3 vloeistof af? Twee verbonden cilinders De zuigers P en Q sluiten twee cilinders af, die door een buis zijn verbonden. Onder de zuigers zit een vloeistof. Het gewicht van de zuigers wordt verwaarloosd. Op zuiger P wordt een kracht van 8,0 N uitgeoefend. De oppervlakte van zuiger Q is 4 maal zo groot als die van zuiger P. Zie figuur 10. figuur 10 2p 25 Hoe groot is de kracht die in Q nodig is om die zuiger op zijn plaats te houden? A 2,0 N C 32 N De deur van de vriezer Als we de deur van een vriezer openen, kost dit enige moeite. Dat komt doordat de deur van de vriezer van een magneetstrip is voorzien om hem goed dicht te houden. Tegenover deze strip moet zich een geschikt metaal bevinden. 2p 26 Welk(e) van onderstaande metalen is of zijn geschikt om de deur goed dicht te houden? A alleen ijzer B alleen koper C alleen nikkel D alleen ijzer en nikkel E alleen koper en ijzer F Alle 3 metalen zijn geschikt. We doen de deur van de vriezer dicht nadat er iets uit is gehaald. Direct daarna willen we de vriezer weer openen, omdat we iets hebben vergeten. Dat kost extra moeite. Dit heeft te maken met de lucht in de vriezer. 2p 27 Leg uit welke rol lucht in de vriezer speelt bij het moeilijk open gaan van de deur. 532083 13 10 Lees verder
figuur bij de opgaveGehoorverlies Het langdurig blootstaan aan lawaai kan de oorzaak zijn van gehoorverlies. De grafiek uit figuur 11 laat zien wat de gevolgen zijn voor iemand die 10 jaar lang in lawaai van een bepaald geluidsniveau heeft gewerkt. figuur 11 gehoor- 40 verlies na EEn 30 4000 Hz 3000 Hz 6000 Hz 20 10 2000 Hz 1000 Hz 500 Hz 70 80 90 100 geluidsniveau van het lawaai (dB) Iemand werkt 10 jaar lang in een geluidsniveau van 95 dB. Het gehoorverlies blijkt niet voor alle frequenties evengroot te zijn. 2p 28 Hoe groot is het gehoorverlies voor geluid met een frequentie van 2000 Hz? 2p 29 Bij welke van onderstaande frequenties is het gehoorverlies het grootst? A 500 Hz B 4000 Hz E 6000 Hz Gehoorverlies kan worden voorkomen door gehoorbeschermende middelen te gebruiken. 2p 30 Tot welk geluidsniveau van het lawaai is het dragen van gehoorbeschermende middelen volgens de grafiek nog net niet nodig? 532083 13 11 Lees verder
figuur bij de opgaveEen klok Op een kerktoren zit een grote klok met zware wijzers. Zie figuur 12. figuur 12 Om de klok regelmatiger te laten lopen heeft men de wijzers voorbij het draaipunt door laten lopen en daar verzwaard. 2p 31 Waarom loopt de klok hierdoor regelmatiger? Hoe groot is het toerental van de minutenwijzer (grote wijzer)? 2p 32 1 A zeen omwenteling per minuut 3600 1 B 50 omwenteling per minuut 1 C omwenteling per minuut D 1 omwenteling per minuut E 12 omwentelingen per minuut F 60 omwentelingen per minuut Een wip Kees zit met zijn zusje van 30 kg en zijn vader van 70 kg op een wip. Kees en zijn zusje zitten aan de ene kant en hun vader aan de andere kant. Kees zit op 2,0 m, zijn zusje op 1,6 m en zijn vader ook op 1,6 m van het draaipunt. Zie figuur 13. vader figuur 13 Kees zusje 16m 20m De wip is in evenwicht. 4p 33 Bereken de massa van Kees. 12 Lees verder 532083 13
figuur bij de opgaveEen val Iemand stoot een bloempot uit een vensterbank. Neem aan dat de bloempot vanaf punt P recht naar beneden valt. Zie figuur 14. figuur 14 raam vensterbank muur De bloempot raakt de grond vlak onder punt R. We nemen aan dat er geen wrijving is bij de val. Onder de mechanische energie verstaat men de som van zwaarte-energie en bewegingsenergie. 2p 34 In welk van de beide punten P en R is de mechanische energie van de bloempot het grootst? A in punt P B in punt R C Dat maakt geen verschil. Voorlopig geen bezoek Om een patiënt te onderzoeken brengt men een radio-actieve stof met een halveringstijd van 16 uur in zijn lichaam. De patiënt mag pas na 2 dagen bezoek ontvangen vanwege stralingsgevaar voor de omgeving. 2p 35 Hoeveel procent van de toegediende stof kan na 2 dagen nog straling uitzenden? A 87,5% B 66,7 % C 50 % D 33,3% E 25 % F 12,5% 532083 13 13 Lees verder
figuur bij de opgaveDe lift Een lift vertrekt op t = 0 omhoog. Hij stopt op het tijdstip t, op een hogere verdieping. In figuur 15 zijn vier v‚t-diagrammen getekend. figuur 15 0 36 m Welk diagram geeft het best het verband weer tussen de snelheid v van de lift en de tijd diagram A diagram B diagram C diagram D 532083 13 14 Lees verder
figuur bij de opgaveEen (s,f)-diagram In figuur 16 is het (s,f)-diagram van een auto gegeven. Op t= 0 s staat de auto stil. figuur 16 s (m) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 De auto heeft gedurende de eerste 4 seconden een constante versnelling. 4p 37 D Bereken de versnelling van de auto gedurende de eerste 4,0 seconden. Over de beweging van de auto worden twee uitspraken gedaan. 2p 38 Welke van deze uitspraken is of zijn juist? 1 Tussen t= sen t= 6 s rijdt de auto met constante snelheid. 2 Tussen f=8sen t=10s heeft de auto de grootste snelheid. A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2 532083 13 15