bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 2 vmbo gl/tl 2025, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 1De kleur van munten

Oude zilveren of verzilverde munten hebben vaak hun glans verloren en zijn zwart geworden. Dit komt doordat zilver reageert volgens: 4 Ag + O + ... H S → ... Ag S + ... H O 2 2 2 2 In deze vergelijking ontbreken drie…

Oude zilveren of verzilverde munten hebben vaak hun glans verloren en zijn zwart geworden. Dit komt doordat zilver reageert volgens: 4 Ag + O + ... H S → ... Ag S + ... H O 2 2 2 2 In deze vergelijking ontbreken drie coëfficiënten.

12p
Geef de rationele naam van Ag2S. Maak hierbij gebruik van een Romeins
cijfer.
21p
Wat is de ontbrekende coëfficiënt van H2S?
A 2
B 3
C 4
D 6
Tegenwoordig bestaan munten meestal uit legeringen die wel goudkleurig of zilverkleurig zijn, maar geen goud of zilver bevatten. Een 2-euromunt heeft een massa van 8,5 gram en bestaat uit twee verschillende…

Tegenwoordig bestaan munten meestal uit legeringen die wel goudkleurig of zilverkleurig zijn, maar geen goud of zilver bevatten. Een 2-euromunt heeft een massa van 8,5 gram en bestaat uit twee verschillende legeringen. De samenstelling van deze legeringen is in de afbeelding hieronder weergegeven.

31p
Legeringen worden gemaakt door vloeibare metalen te mengen.
Het mengsel laat men vervolgens stollen.
Welk diagram geeft het temperatuurverloop bij het stollen weer?
figuur bij de opgave
A diagram I
B diagram II
C diagram III
D diagram IV
42p
Bereken het massapercentage Cu in een 2-euromunt.
52p
Leg uit of volgens Binas de goudkleurige legering in een 2-euromunt
'Nordic Gold' wordt genoemd.

opgave 2Appelazijn

Azijn is een oplossing van azijnzuur in water. Appelazijn kan worden gemaakt door fijngemaakte appels te bewaren in een open pot met een beetje gist. Appels bevatten glucose (C H O ). Deze glucose wordt met 6 12 6…

Azijn is een oplossing van azijnzuur in water. Appelazijn kan worden gemaakt door fijngemaakte appels te bewaren in een open pot met een beetje gist. Appels bevatten glucose (C H O ). Deze glucose wordt met 6 12 6 behulp van micro-organismen omgezet tot azijn. Dit proces gaat als volgt: Glucose reageert tot alcohol (C H O) en koolstofdioxide (reactie 1). 2 6 De vaste appelresten worden daarna uit het mengsel verwijderd. De gevormde alcohol wordt vervolgens met zuurstof omgezet tot azijnzuur en water (reactie 2). Wanneer de azijn de juiste pH heeft bereikt, wordt de pot afgesloten met een deksel. Hierdoor stopt na enige tijd reactie 2.

61p
Geef de formule van het negatieve ionsoort in azijn.
72p
Bij reactie 1 is glucose de enige beginstof.
Geef de vergelijking van reactie 1.
81p
Bij reactie 1 reageert uiteindelijk alle glucose.
Welke invloed heeft het fijnmaken van de appels op reactie 1?
I Er ontstaat meer alcohol en meer koolstofdioxide.
II Er ontstaat sneller alcohol en koolstofdioxide.
A alleen I
B alleen II
C beide: I en II
D geen van beide
91p
De vaste appelresten worden van de ontstane vloeistof gescheiden.
Geef de naam van een scheidingsmethode die hierbij kan worden
gebruikt.
101p
Aan sommige merken appelazijn is een hulpstof toegevoegd. Op de
verpakking staat deze hulpstof vermeld als E-228.
Welke functie heeft deze hulpstof?
A conserveermiddel
B emulgator
C kleurstof
D smaakstof
111p
Met welke indicator kan de pH van de appelazijn worden bepaald?
A met blauw lakmoespapier
B met broomthymolblauw
C met fenolftaleïne
D met fenolrood
E met rood lakmoespapier
F met universeelindicatorpapier
121p
Leg uit waarom het afsluiten van de pot ervoor zorgt dat reactie 2 stopt.
Sheyda heeft 1,5 L appelazijn gemaakt. Ze vraagt zich af hoeveel azijnzuur haar appelazijn bevat. Ze schenkt een beetje appelazijn in een bekerglas. Omdat de appelazijn geel van kleur is, maakt ze deze eerst…

Sheyda heeft 1,5 L appelazijn gemaakt. Ze vraagt zich af hoeveel azijnzuur haar appelazijn bevat. Ze schenkt een beetje appelazijn in een bekerglas. Omdat de appelazijn geel van kleur is, maakt ze deze eerst kleurloos met behulp van actieve kool. Ze filtreert daarna het mengsel. Vervolgens pipetteert Sheyda 5,00 mL van de ontkleurde appelazijn in een erlenmeyer en voegt 2 druppels fenolrood toe. Dan titreert ze met natronloog. Voor deze titratie is 48,87 mL natronloog nodig tot het omslagpunt.

131p
Bij welke scheidingsmethode is actieve kool een hulpmiddel?
A bij adsorptie
B bij destillatie
C bij extractie
D bij filtratie
142p
Sheyda heeft bij haar bepaling glaswerk nodig. Hieronder zijn
verschillende soorten glaswerk afgebeeld.
Geef voor elk van de volgende soorten glaswerk aan welke afbeelding
erbij hoort. Zet achter elk soort glaswerk de letter van de juiste
afbeelding.
Noteer je antwoord als volgt:
− bekerglas:...
− pipet:...
− erlenmeyer:...
− buret:...
figuur bij de opgave
151p
Geef aan welke kleur het mengsel in de erlenmeyer heeft gekregen na het
omslagpunt.
163p
Bij de titratie reageert 1,00 mL natronloog volledig met 6,0∙10 gram
azijnzuur. Neem aan dat azijnzuur hierbij het enige zuur is.
Bereken met behulp van de gegevens uit de tekst hoeveel gram
azijnzuur aanwezig was in 1,5 L ontkleurde appelazijn.
171p
Sheyda overweegt de titratie te herhalen, maar nu met 10,00 mL
appelazijn in plaats van 5,00 mL. Ze moet dan de uitvoering aanpassen,
omdat haar buret maximaal 50,00 mL natronloog kan bevatten.
Welke aanpassing is dan geschikt?
A een andere indicator gebruiken
B een hogere concentratie natronloog gebruiken
C een lagere concentratie natronloog gebruiken
D koudere natronloog gebruiken
E warmere natronloog gebruiken

opgave 3Siliciumdioxide

Om slijtage van autobanden tegen te gaan, wordt siliciumdioxide (SiO ) in 2 het rubber van de autobanden verwerkt. Zuiver siliciumdioxide wordt in een aantal stappen gemaakt. Eerst wordt een mengsel van zand en soda…

Om slijtage van autobanden tegen te gaan, wordt siliciumdioxide (SiO ) in 2 het rubber van de autobanden verwerkt. Zuiver siliciumdioxide wordt in een aantal stappen gemaakt. Eerst wordt een mengsel van zand en soda (Na CO ) in een oven 2 3 verwarmd. Hierbij ontstaat onder meer natriumsilicaat (Na Si O ). 2 3 7 Het gevormde natriumsilicaat wordt vervolgens omgezet tot zuiver siliciumdioxide.

181p
Welke informatie geeft de term 'di' in de naam siliciumdioxide?
A de lading van de silicium-atomen
B de lading van de zuurstof-atomen
C het aantal silicium-atomen per molecuul
D het aantal zuurstof-atomen per molecuul
191p
Zand is een triviale naam.
Welke beschrijving past bij zand?
A Zand is een niet-ontleedbare stof.
B Zand is een zout.
C Zand is een mengsel.
D Zand is een koolwaterstof.
203p
In de oven vindt tegelijkertijd een aantal reacties plaats. Een daarvan is
de ontleding van soda. Bij deze reactie ontstaan vast natriumoxide en
koolstofdioxide.
Geef de vergelijking van deze ontleding van Na2CO3. Vermeld ook de
toestandsaanduidingen.
211p
Na2Si3O7 heeft een massa van 242,3 u.
Laat dit zien aan de hand van een berekening.
De omzetting van natriumsilicaat (Na2Si3O7) tot siliciumdioxide (SiO2) is
schematisch en vereenvoudigd weergegeven in figuur 1.
I: Natriumsilicaat wordt opgelost in water en vormt daarbij een bijzonder
mengsel: de stof splitst niet in losse ionen.
II: Door het toevoegen van een zuur vindt vervolgens een reactie plaats.
Hierbij ontstaan vast siliciumdioxide, water en een oplossing van
natriumsulfaat. Deze reactie kan vereenvoudigd worden weergegeven
met de volgende vergelijking:
Na2Si3O7 + 2 H+ → 2 Na+ + 3 SiO2 + H2O
(reactie 1)
III: Het gevormde siliciumdioxide wordt van het mengsel gescheiden.
Het nog vochtige siliciumdioxide wordt daarna in een oven gedroogd.
figuur 1
figuur 1
221p
Leg uit dat in blok I geen chemische reactie plaatsvindt.
231p
Welk van onderstaande zuren wordt toegevoegd in blok II?
A azijnzuur
B salpeterzuur
C zoutzuur
D zwavelzuur
241p
In blok III wordt een mengsel gescheiden door middel van filtratie.
Geef de naam van de stof waaruit het residu bestaat.
251p
Bij het drogen vindt een faseovergang van water plaats.
Wat is de notatie van deze faseovergang?
A g → l
B l → s
C l → g
D s → l
263p
Een bedrijf produceert per dag 196 ton siliciumdioxide volgens reactie 1.
Bereken hoeveel ton natriumsilicaat daarbij minimaal nodig is.
Gebruik voor Na2Si3O7 de massa 242,3 (u).

opgave 4Slakkenbestrijding verbetert moestuin

Slakken kunnen planten in de moestuin opeten, waardoor de oogst lager wordt. Om de planten te beschermen tegen slakken kunnen verschillende materialen worden gebruikt: koperen ringen slakkenkorrels eierschalen De…

Slakken kunnen planten in de moestuin opeten, waardoor de oogst lager wordt. Om de planten te beschermen tegen slakken kunnen verschillende materialen worden gebruikt: koperen ringen slakkenkorrels eierschalen De koperen ringen kunnen om de planten worden gelegd.Het slijm van slakken bevat water, eiwitten, koolhydraten en opgeloste zouten. Als het slijm in contact komt met het koper, ontstaan kleine elektrische schokjes die de slakken afschrikken. De werking van deze ringen neemt langzaam af doordat koper reageert met zuurstof uit de lucht. Hierbij ontstaat onder meer CuO.

271p
Geef aan in welke groep van het periodiek systeem het element koper
staat.
281p
Nadat een laagje vast CuO is ontstaan, krijgt de slak geen schok wanneer
die over de ring heenglijdt.
Noah zegt: "Dit komt doordat CuO niet uit ionen bestaat."
Ypke zegt: "CuO bestaat wel uit ionen, maar het geleidt niet omdat de
ionen niet vrij kunnen bewegen."
Wie heeft gelijk?
A alleen Noah
B alleen Ypke
C geen van beiden
291p
De koperdeeltjes in de ringen ondergaan een ladingsverandering wanneer
deze worden omgezet tot CuO.
Welke ladingsverandering is dit?
A van 0 naar 1+
B van 0 naar 2+
C van 1+ naar 0
D van 1+ naar 2+
E van 2+ naar 1+
F van 2+ naar 0
Slakkenkorrels bevatten ijzer(III)fosfaat (FePO ) als werkzame stof. Een 4 bijkomend effect van dit bestrijdingsmiddel is dat de fosfaationen uit de korrels dienen als meststof. Planten hebben namelijk het element P…

Slakkenkorrels bevatten ijzer(III)fosfaat (FePO ) als werkzame stof. Een 4 bijkomend effect van dit bestrijdingsmiddel is dat de fosfaationen uit de korrels dienen als meststof. Planten hebben namelijk het element P nodig.

302p
Een verpakking van 2,0 kg slakkenkorrels bevat 60 gram ijzer(III)fosfaat.
Bereken hoeveel gram P in de tuin terechtkomt, als al deze
slakkenkorrels worden gestrooid.
Sommige hobby-tuinders strooien gebroken eierschalen rond de planten. Slakken kruipen namelijk niet graag over de scherpe randjes van de eierschalen heen. Het strooien van eierschalen beïnvloedt de pH van de bodem.…

Sommige hobby-tuinders strooien gebroken eierschalen rond de planten. Slakken kruipen namelijk niet graag over de scherpe randjes van de eierschalen heen. Het strooien van eierschalen beïnvloedt de pH van de bodem. Eierschalen bestaan voornamelijk uit calciumcarbonaat, dat reageert met zuren in de bodem. Deze reactie kan als volgt met een vergelijking worden weergegeven: 2 H+ + CaCO → Ca2+ + X + Y 3 In de vergelijking zijn twee formules vervangen door X en Y.

312p
Geef de formules van de stoffen X en Y.
322p
Leg uit of de pH-waarde van de bodem zal dalen of juist zal stijgen door
het strooien van eierschalen.

opgave 5Groene vlammen

Een docent voert een demonstratieproef uit. Bij deze proef reageert een zuur met een metaal. De proef bestaat uit vijf stappen: stap 1: De docent doet ongeveer 50 mL zoutzuur in een erlenmeyer. stap 2: Ze voegt 3,0…

Een docent voert een demonstratieproef uit. Bij deze proef reageert een zuur met een metaal. De proef bestaat uit vijf stappen: stap 1: De docent doet ongeveer 50 mL zoutzuur in een erlenmeyer. stap 2: Ze voegt 3,0 gram koper(II)chloride toe aan het zuur en schudt tot een blauwe heldere vloeistof is ontstaan. stap 3: Ze maakt een rolletje van aluminiumfolie, doet dit in de vloeistof en wacht totdat de vloeistof gaat bruisen en sissen. Het rolletje aluminium wordt hierbij zichtbaar kleiner. stap 4: Dan steekt ze het ontstane gas aan. Er ontstaan groene vlammen en er klinkt een ploffend geluid. stap 5: Wanneer de verbranding is gestopt, is het aluminiumfolie niet meer te zien. De vloeistof is nu kleurloos. Wel is in de vloeistof een roodbruine vaste stof te zien. Na afloop bespreekt de docent de waarnemingen met de klas. Ze komen tot de volgende conclusies: I Het gas dat bij deze reactie ontstaat is waterstofgas. II Er is een oplossing ontstaan met die aluminiumionen bevat. III De roodbruine vaste stof is koper.

331p
Zoutzuur is een mengsel van twee stoffen.
Geef de namen van de stoffen waaruit dit mengsel bestaat.
341p
Geef de algemene naam van het soort mengsel dat ontstaat bij stap 2.
351p
Geef de naam van de stof die de kleur van de vlammen veroorzaakt
(stap 4). Maak gebruik van Binas.
361p
Uit welke waarneming kan conclusie I worden getrokken?
A die van stap 1
B die van stap 2
C die van stap 3
D die van stap 4
E die van stap 5
372p
De formule van koper(II)chloride is CuCl2.
Bereken hoeveel gram koper maximaal kan ontstaan uit 3,0 gram
koper(II)chloride.
381p
Bij de verbranding van waterstof is nóg een beginstof nodig.
Geef de formule van deze beginstof.
391p
Het waterstofgas ontstaat uit de reactie van aluminium en zoutzuur.
Welke vergelijking geeft deze reactie juist weer?
A 2 Al + 3 H2 → 2 Al3+ + 6 H+
B 2 Al + 6 H+ → 2 Al3+ + 3 H2
C 4 Al + 6 H2O → 4 Al3+ + 12 H+ + 3 O2
D 2 Al3+ + 3 H2 → 2 Al + 6 H+
E 2 Al3+ + 6 H+ → 2 Al + 3 H2
F 4 Al3+ + 6 H2O → 4 Al + 12 H+ + 3 O2
401p
Bij de proef zijn zoutzuur en waterstofgas betrokken. Binas vermeldt van
deze stoffen enkele gevaaraspecten.
Welke van de volgende pictogrammen passen bij deze gevaaraspecten?
A I en II
B I en III
C I en IV
D II en III
E II en IV
F III en IV
figuur bij de opgave
De docent filtreert het mengsel uit stap 5. Vervolgens toont ze de aluminiumionen aan door een oplossing van natriumhydroxide toe te voegen aan de vloeistof. Er ontstaat een witte neerslag.
413p
Geef de vergelijking van de reactie waarbij het witte neerslag ontstaat.
Maak hierbij gebruik van Binas.
De docent herhaalt stap 1 tot en met 5. Ze gebruikt nu een oplossing van H SO in plaats van zoutzuur. Ook gebruikt ze CuSO in plaats van CuCl . 2 4 4 2 Verder voert ze de proef precies hetzelfde uit. Er vindt nu geen…

De docent herhaalt stap 1 tot en met 5. Ze gebruikt nu een oplossing van H SO in plaats van zoutzuur. Ook gebruikt ze CuSO in plaats van CuCl . 2 4 4 2 Verder voert ze de proef precies hetzelfde uit. Er vindt nu geen reactie plaats.

421p
Uit de herhalingsproef blijkt dat een bepaald ionsoort aanwezig moet zijn
om een reactie te laten plaatsvinden.
Welke formule heeft dit ionsoort?
A Cl–
B Cu2+
^CD HSO^ +_4^2^–

opgave 63D printen

Nour wil alle gasten op haar examenfeest een zelfgemaakte beker geven. Ze maakt de bekers met een 3D-printer. In deze printer wordt een kunststofdraad verwarmd en dan laag voor laag op elkaar gebracht totdat een…

Nour wil alle gasten op haar examenfeest een zelfgemaakte beker geven. Ze maakt de bekers met een 3D-printer. In deze printer wordt een kunststofdraad verwarmd en dan laag voor laag op elkaar gebracht totdat een beker is gevormd. In de 3D-printer kunnen alleen thermoplasten worden gebruikt.

431p
Licht toe waarom het belangrijk is dat de kunststofdraad een thermoplast
is.
Nour gebruikt kunststofdraden die bestaan uit polymelkzuur (PMZ). PMZ wordt gemaakt door polymerisatie van melkzuur (C H O ). Hierbij ontstaat 3 6 3 een mengsel van PMZ-ketens van verschillende lengtes. De vorming…

Nour gebruikt kunststofdraden die bestaan uit polymelkzuur (PMZ). PMZ wordt gemaakt door polymerisatie van melkzuur (C H O ). Hierbij ontstaat 3 6 3 een mengsel van PMZ-ketens van verschillende lengtes. De vorming van zo'n keten is hieronder met een onvolledige vergelijking weergegeven. In deze vergelijking ontbreekt alleen één coëfficiënt. 100 C H O → C H O + … H O (reactie 1) 3 6 3 300 402 201 2

441p
Uit hoeveel atomen bestaat één molecuul melkzuur?
A 1
B 3
C 12
D 100
E 1200
451p
Melkzuur is een voorbeeld van een beginstof waaruit door polymerisatie
een lange keten kan ontstaan.
Geef de algemene naam voor beginstoffen van polymerisatie.
461p
Geef de ontbrekende coëfficiënt in de vergelijking van reactie 1.
471p
Polymelkzuur begint zacht te worden bij 323K.
Voor welke van de volgende dranken is de beker van Nour geschikt?
− warme chocolademelk met een temperatuur van 40 °C
− groene thee met een temperatuur van 80 °C
A alleen voor warme chocolademelk
B alleen voor groene thee
C voor beide: warme chocolademelk en groene thee
D voor geen van beide
481p
Bij 3D-printen met PMZ kunnen irriterende stoffen vrijkomen. Daarom
moet er worden geventileerd en is het verstandig beschermende
maatregelen te nemen.
Geef een beschermende maatregel voor het printen met PMZ.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.