bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2017, tijdvak 2

bij dit examen

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk
gebruiken.

opgave 1Opgave 1 − Van made in China naar designed by China

Wereld
Opgave 1 − Van made in China naar designed by China
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlaskaarten 163C en D.
Op basis van deze atlaskaarten kun je China op hoofdlijnen indelen in een
centrumgebied, een semi-perifeer gebied en een perifeer gebied.
13p
Geef aan welke delen van China respectievelijk tot het centrum, de
semiperiferie en de periferie gerekend moeten worden.
Foxconn verplaatst een deel van de productieketen van de kuststad
Shenzhen naar steden verder landinwaarts.
22p
Geef twee redenen waarom bedrijven als Foxconn hun fabrieken niet al
eerder vestigden in het binnenland.
Gebruik bron 1.
In China vinden momenteel ontwikkelingen plaats die bijdragen aan de
overgang van made in China naar designed by China.
32p
Geef twee van deze ontwikkelingen, één vanuit de economische dimensie
en één vanuit de sociaal-culturele dimensie.
De ambitie om de economie van China te veranderen van made in China
naar designed by China, kan botsen met het politieke systeem.
42p
Beredeneer dit.

opgave 2Opgave 2 − Landgrabbing

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Landgrabbing komt wereldwijd steeds vaker voor (zie bron 1).
52p
Geef twee ontwikkelingen die eraan bijdragen dat wereldwijd steeds vaker
landgrabbing voorkomt.
Gebruik bron 2.
Eén centrumland neemt in bron 2 een bijzondere positie in.
62p
Geef aan
− welk centrumland dit is;
− waarom juist dit land deze bijzondere positie kan innemen.
Gebruik bron 2.
Het zijn voornamelijk bedrijven uit traditionele centrumlanden en grote
opkomende landen die investeren in grond elders. Er is echter nog een
derde groep landen van waaruit ook veel investeringen in grond elders
worden gedaan.
72p
Geef aan
− in welke macroregio deze derde groep landen ligt;
− waarom vanuit deze groep landen zulke grote investeringen in grond
elders worden gedaan.
Gebruik bron 1.
Een internationale belangenvereniging van kleine boeren, Via Campesina,
is van mening dat landgrabbing een moderne vorm van kolonialisme is.
82p
Geef een argument vóór en een argument tegen dit standpunt.

opgave 3Opgave 3 − Santorini

Aarde
Opgave 3 − Santorini
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
92p
Geef aan
− welke twee tektonische platen betrokken zijn bij het ontstaan van het
vulkanisme op Santorini;
− waardoor op Santorini wel vulkanisme voorkomt en op Kreta niet.
Gebruik de atlaskaarten 121A4 en A5.
102p
Leg uit dat de caldera direct na de Minoïsche eruptie werd uitgediept.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de atlaskaarten 121A4 en A5.
In het midden van Santorini is bij de Minoïsche eruptie land verdwenen. In
de eeuwen daarna is er aan de buitenrand van Santorini juist land
bijgekomen.
112p
Beschrijf de wijze waarop er land bij is gekomen aan de buitenrand van
Santorini.
Gebruik bron 2.
De Minoïsche eruptie had gevolgen op lokale, regionale en mondiale
schaal.
123p
Noteer deze drie schaalniveaus op je antwoordblad.
Geef voor elk schaalniveau aan op welke wijze de eruptie leidde tot het in
bron 2 genoemde gevolg.

opgave 4Opgave 4 − Grote rivieren op aarde vergeleken

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1 en de atlas.
De Nijl en de Amazone zijn de twee langste rivieren op aarde. Het debiet
bij de monding van deze twee rivieren verschilt sterk.
132p
Geef, afgezien van verdamping, twee natuurlijke oorzaken van dit
verschil.
Gebruik bron 1 en de atlas.
In bron 1 zijn vier variabelen opgenomen van acht grote rivieren op aarde.
Op één van deze variabelen scoren de Ganges en de Brahmaputra
opvallend hoog.
141p
Geef een oorzaak waardoor deze rivieren hoog scoren op deze variabele.
Gebruik de kaartbladen 174-175 en 176-177.
In Egypte vonden vroeger in een bepaald seizoen overstromingen van de
Nijl plaats. Tegenwoordig gebeurt dit niet meer.
153p
Geef aan
− in welk seizoen de overstromingen in Egypte vroeger plaatsvonden;
− waardoor in dat seizoen veel neerslag valt in het stroomgebied van de
Nijl;
− waardoor de Nijl in Egypte tegenwoordig niet meer overstroomt.
Gebruik bron 1 en de atlas.
De letters a tot en met d in bron 1 horen bij de rivieren Chang Jiang
(Jangtsekiang), Huang He (Hoangho), Kongo en Mississippi.
162p
Noteer de letters a tot en met d op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste rivier.

opgave 5Opgave 5 − Landbouw en bosbranden in Zuidoost-Azië

Opgave 5 − Landbouw en bosbranden in Zuidoost-Azië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
Bodems in tropische gebieden zijn over het algemeen niet zo vruchtbaar.
Het zuiden van Vietnam en het eiland Java hebben door verschillende
oorzaken wel vruchtbare bodems.
172p
Noteer deze twee gebieden op je antwoordblad.
Geef voor elk van deze gebieden aan wat de oorzaak is van de hoge
bodemvruchtbaarheid.
Veel zelfvoorzienende boeren in Zuidoost-Azië hebben de afgelopen
decennia hun akkers moeten verlaten. Zij moesten plaatsmaken voor een
andere vorm van landbouw.
182p
Geef vanuit de natuurdimensie twee nadelen van deze andere vorm van
landbouw.
Gebruik bron 1 en de atlas.
In Zuidoost-Azië komen bosbranden vooral voor in vier gebieden: het
vasteland van Zuidoost-Azië, het oosten van Sumatra, het zuiden van
Kalimantan en het noorden van de Filipijnen (zie atlaskaart 227C).
192p
Geef aan
− in welk van deze vier gebieden de rookwolken ontstaan die in
Singapore tot problemen leiden;
− met welke atlaskaart je kunt aantonen dat de rookwolken uit dat
gebied komen.
Gebruik kaartblad 221.
Tijdens een El Niño zijn er in Singapore nog meer rookwolken dan
normaal. Dit was bijvoorbeeld het geval in 1997.
202p
Leg uit dat er in Singapore tijdens een El Niño nog meer rookwolken zijn
dan normaal.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

opgave 6Opgave 6 − Conflicten in Zuidoost-Azië

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Veel conflicten in Zuidoost-Azië vonden plaats tussen ongeveer 1945 en
1980 (zie atlaskaart 154C).
212p
Geef twee redenen waardoor juist in die periode veel conflicten
plaatsvonden in Zuidoost-Azië.
Gebruik de atlas.
Volgens de Amerikaanse politicoloog Huntington lopen culturele
conflictgrenzen dwars door Zuidoost-Azië.
222p
Geef
− twee recente conflicten in Zuidoost-Azië die plaatsvinden op deze
culturele conflictgrenzen;
− bij elk recent conflict de twee godsdiensten die met elkaar botsen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
De Zuid-Chinese Zee zou in de toekomst een conflictgebied kunnen
worden. Eén van de redenen hiervoor is dat de grenzen er niet duidelijk
vastliggen.
232p
Geef twee andere redenen waarom de Zuid-Chinese Zee een
conflictgebied zou kunnen worden.
Gebruik de kaartbladen over Zuidoost-Azië.
Veel Zuidoost-Aziatische landen die grenzen aan de Zuid-Chinese Zee
maken zich zorgen over de toenemende Chinese invloed.
241p
Noem het land dat zich gezien de etnische bevolkingssamenstelling juist
minder zorgen zal maken over de toenemende Chinese invloed.
Gebruik bron 1.
De ontwikkelingen in de Zuid-Chinese Zee kun je beschouwen als een
aanwijzing voor een mogelijke wisseling van hegemoniale staten.
252p
Beredeneer dit.

opgave 7Opgave 7 − Berging in het Volkerak-Zoommeer

Leefomgeving
Opgave 7 − Berging in het Volkerak-Zoommeer
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Het Volkerak-Zoommeer is geschikt gemaakt voor het tijdelijk bergen van
water. Dit kan nodig zijn als twee extreme watersituaties gelijktijdig
optreden.
263p
Geef aan
− welke twee extreme watersituaties dan gelijktijdig optreden;
− in welk seizoen de kans het grootst is dat deze extreme watersituaties
gelijktijdig optreden;
− waarom bij die situaties water afvoeren niet goed mogelijk is.
272p
Geef twee oorzaken waardoor het Volkerak-Zoommeer in de toekomst
steeds vaker als bergingsgebied voor overtollig water gebruikt zal moeten
worden.
Gebruik bron 1 en atlaskaart 28.
Bij de inzet van het Volkerak-Zoommeer als bergingsgebied voor
overtollig water zal het peil tijdelijk hoger worden. Dit kan op nationale
schaal het overstromingsgevaar verminderen.
282p
Leg uit dat op een ander schaalniveau het overstromingsgevaar dan juist
kan toenemen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

opgave 8Opgave 8 − Leidsche Rijn

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1 en kaartblad 26.
Leidsche Rijn is een Vinex-wijk. In bepaalde opzichten wijkt de opzet van
Leidsche Rijn af van de meeste andere Vinex-wijken.
292p
Geef twee kenmerken van Leidsche Rijn waaruit blijkt dat deze Vinex-wijk
afwijkt van de meeste andere Vinex-wijken.
In Leidsche Rijn is een aantal wadi’s aangelegd. Dat zijn waterlopen die
normaal gesproken droog liggen.
302p
Beredeneer dat deze wadi’s bij de aanleg van Leidsche Rijn moesten
worden aangelegd in het kader van de Watertoets.
Gebruik bron 1.
Leidsche Rijn wordt net als andere Vinex-wijken dicht bij een bestaande
stad gebouwd. De planologen wilden Leidsche Rijn zo goed mogelijk laten
aansluiten op de stad Utrecht.
313p
Geef
− de oorzaak waardoor het lastig is om Leidsche Rijn voor het verkeer
goed te laten aansluiten op de stad Utrecht;
− twee maatregelen die zijn genomen om Leidsche Rijn aan te sluiten op
de stad Utrecht.
Bij de opzet van Leidsche Rijn werd de discussie gevoerd of je
goedkopere huurwoningen en luxere koopwoningen door elkaar heen
moest bouwen of juist niet.
322p
Geef met behulp van het begrip leefbaarheid een argument vóór en een
argument tegen het door elkaar heen bouwen van deze verschillende
typen woningen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.