opgave 1Opgave 1 Is Brazilië uitgedanst?
Uit een krant (2015):
Brazilië is een belangrijke leverancier van grondstoffen. Als gevolg van een inzakking van de mondiale vraag naar grondstoffen is de Braziliaanse economie in een recessie beland. De inflatie in Brazilië is opgelopen tot 10% en de werkloosheid bedraagt inmiddels 7,5% van de beroepsbevolking, het hoogste percentage in zeven jaar. Economen verwachten dat de inflatie en de werkloosheid nog meer zullen stijgen en het overheidstekort zal toenemen. De economische problemen worden vergroot door de koersdaling van de Braziliaanse munt, de real. Deze is sinds 1 januari 2015 ten opzichte van de Amerikaanse dollar gedaald met 31%. De dollar heeft op 1 oktober van dit jaar een waarde bereikt van 3,85 real. Door deze daling zal de inflatie nog verder oplopen en zullen buitenlandse investeerders en beleggers de waarde in dollars van hun bezittingen in Brazilië zien dalen. Braziliaanse staatsobligaties, in real genoteerd, zijn door kredietbeoordelingsbureaus beoordeeld als uiterst risicovol. Beleggers worden hierdoor afgeschrikt.
12pBereken de koers van de real ten opzichte van de dollar op 1 januari 2015
in ten minste twee decimalen nauwkeurig.
22pLeg uit dat de ontstane recessie kan hebben geleid tot een verlaging van
de kredietwaardigheid van de Braziliaanse overheid.
32pVerklaar dat de negatieve beoordeling van Braziliaanse staatsobligaties
door kredietbeoordelingsbureaus ertoe kan leiden dat de wisselkoers van
de real verder zal dalen.
Een van de instrumenten van een Centrale Bank is het rentebeleid. De
Centrale Bank van Brazilië kan hiermee niet tegelijk de recessie
bestrijden en de daling van de wisselkoers afremmen.
42pLeg dit uit. Gebruik ongeveer 80 woorden.
Thea bespreekt het bovenstaande artikel in de economieles. Zij beweert
dat de situatie in Brazilië niet overeenkomt met het verband dat in de
kortetermijn-Phillipscurve wordt voorondersteld.
52pHeeft Thea gelijk? Verklaar het antwoord.
opgave 2Opgave 2 Parkeerbeleid
Alle parkeergarages in het centrum van een middelgrote stad zijn
eigendom van de particuliere onderneming Allpark.
Een gemeentelijk onderzoek naar de relatie tussen parkeertarieven en de
totale vraag naar parkeerplaatsen in deze parkeergarages laat zien dat
deze kan worden weergegeven met de volgende vraagvergelijking:
Qv = −2.000 P + 10.000
waarbij:
Qv = totale vraag naar parkeerplaatsen in de parkeergarages in hele uren
P = parkeertarief in euro’s per uur.
De constante kosten per uur zijn voor alle garages samen € 6.000. De
marginale kosten van één uur parkeren door één auto bedragen steeds
€ 0,80. Allpark streeft naar maximale totale winst.
63pLaat met een berekening zien dat het parkeertarief door Allpark dan op
€ 2,90 per uur wordt gesteld.
72pBereken de totale winst per uur van Allpark bij een tarief van € 2,90.
Een groot deel van de automobilisten maakt bij dit tarief geen gebruik van
de parkeergarages, maar parkeert elders in de stad. De bewoners ervaren
dit als overlast. De gemeente overweegt daarom een maximumtarief van
€ 2 per uur in te voeren voor alle parkeergarages.
81pLeg uit dat bij het parkeren in de wijk sprake is van een extern effect.
92pBereken de verandering van het consumentensurplus per uur die als
gevolg van invoering van het maximumparkeertarief zal optreden.
De manager van Allpark kan de invoering van het maximumparkeertarief
accepteren, onder voorwaarde dat hij ter compensatie op de zaterdagen
een hoger tarief kan vragen: “De vergelijking uit het onderzoek geeft de
gemiddelde vraag naar parkeerplaatsen over alle dagen van de week. Ik
schat dat op de zaterdagen, met veel winkelpubliek, de prijselasticiteit van
de vraag naar parkeerplaatsen anders is dan door de week.”
102pVerklaar dat door dit verschil in prijselasticiteit de manager met het
hanteren van twee tarieven een hogere weekomzet verwacht te
realiseren.
opgave 3Opgave 3 Gegarandeerde winst?
De branche van tweedehandsauto’s heeft een groeiend imagoprobleem.
De laatste tijd zijn er veel bedrijven toegetreden, die het niet zo nauw
nemen met de kwaliteit van de aangeboden auto’s. De betrouwbaardere
bedrijven maken in verhouding hoge kosten en moeten daarom een
relatief hoge verkoopprijs vragen.
Om de reputatie van de branche te verbeteren is een aantal jaren geleden
bedrijfstakorganisatie AutoKwaliteit (AK) opgericht. Bij AK aangesloten
autohandelaren bieden de AK-garantie: tot een half jaar na aankoop kan
de koper gebreken, die bij de aankoop niet waren geconstateerd, zonder
betaling laten repareren. Op deze manier moeten potentiële klanten erop
kunnen vertrouwen dat ze bij een AK-autohandelaar een goede auto met
een goede service krijgen.
Het argument bij de oprichting van AK was dat er zonder keurmerk en
garantie averechtse selectie van autohandelaren zal ontstaan.
Asymmetrische informatie over de kwaliteit van aangeboden auto’s speelt
hierbij een belangrijke rol.
112pVerklaar dit argument voor oprichting van AK.
Het succes van AK is afhankelijk van de betrouwbaarheid van de
aangesloten autohandelaren. Autohandelaren die lid zijn van AK zijn
verplicht zich te houden aan kwaliteitseisen en krijgen geregeld controle
door inspecteurs van AK. Deze controles dienen ter voorkoming van een
principaal-agentprobleem. AK kan hierbij gezien worden als principaal en
de aangesloten autohandelaren als agenten.
122pLeg uit dat kwaliteitscontroles kunnen helpen ter voorkoming van een
dergelijk principaal-agentprobleem.
Autohandel Verpaalen heeft in de loop der jaren een goede reputatie
opgebouwd. Als gevolg van de toestroom van genoemde nieuwkomers in
de branche is het bedrijf nu echter in de rode cijfers terechtgekomen.
Verpaalen hoopt met toetreding tot AK weer winst te kunnen maken. Voor
het lidmaatschap geldt een basiscontributie van 3.500 euro en een
contributie van 400 euro per verkochte auto. Verpaalen heeft een ruwe
schatting gemaakt van de te verwachten bedrijfsgegevens, afhankelijk van
de keuze om wel of niet lid te worden van AK (tabel 1).
Tabel 1 geschatte bedrijfsgegevens van Verpaalen
GO = gemiddelde omzet per jaar
TK = totale kosten per jaar
Q = afzet per jaar
Verpaalen is hierbij uitgegaan van één bepaalde kwaliteit auto’s.
Het bedrijf streeft naar maximale totale winst.
131pVerklaar de verandering van de GO-functie in de schatting van Verpaalen.
143pBereken de totale winst per jaar van Verpaalen bij lidmaatschap van AK.
opgave 4Opgave 4 Deflatie soepel op te lossen?
In 2015 dreigde in de meeste landen van de eurozone deflatie. De
Europese Centrale Bank (ECB) achtte de kans groot dat deze deflatie zou
leiden tot stagnatie van de economische groei en daarmee tot verdere
deflatie. In een poging om de inflatie weer te laten oplopen besloot de
ECB in 2015 om de geldhoeveelheid in de eurozone te vergroten via de
zogenaamde kwantitatieve versoepeling. Hiertoe kocht de ECB
maandelijks voor 60 miljard euro bestaande staatsobligaties op, vooral
van banken in de eurozone. Deze banken kregen hierdoor de
mogelijkheid om meer krediet te verstrekken aan gezinnen en bedrijven.
Bij dit stimuleringsprogramma is uitgegaan van een vaste omloopsnelheid
van het geld.
152pLeg met behulp van de verkeersvergelijking van Fisher uit dat op langere
termijn dreigende deflatie kan worden tegengegaan als banken deze
mogelijkheid benutten.
Michael Roberts is directeur van een onlangs opgericht pensioenfonds dat
vooral belegt in nieuwe staatsobligaties. Er gaan geruchten dat de ECB in
de nabije toekomst ook nieuw uitgegeven staatsobligaties van overheden
van eurolanden wil kopen. Roberts verwacht dat als gevolg hiervan zijn
fonds rekening moet houden met een daling van beleggingsrendementen:
de rente als percentage van het aankoopbedrag van obligaties.
162pVerklaar deze verwachting van Roberts.
Het pensioenfonds van Roberts werkt met het kapitaaldekkingsstelsel. Als
de ECB het opkoopprogramma lang blijft volhouden, verwacht Roberts dat
het voor zijn fonds moeilijker zal worden om aan toekomstige
pensioenverplichtingen te blijven voldoen.
172pVerklaar de verwachting van Roberts.
Econoom Mario Milano van de ECB verwacht dat de verlaging van de
rendementen op nieuwe staatsobligaties in de eurozone via de
valutamarkt kan leiden tot oplopen van de inflatie.
183pVerklaar deze verwachting van Mario Milano.
opgave 5Opgave 5 Innovatief krediet
In 2013 is in een land al vijf jaren achtereen sprake van laagconjunctuur.
Dit heeft onder andere tot gevolg dat banken terughoudend zijn geworden
bij het verlenen van krediet, in het bijzonder voor de ontwikkeling van
nieuwe technieken en producten. Risico-overwegingen kunnen banken
terughoudend maken om krediet te verlenen voor deze innovaties.
192pVerklaar in deze context de terughoudendheid van banken om krediet te
verlenen voor de ontwikkeling van innovaties. Betrek hierbij overwegingen
omtrent de inschatting van risico en de stand van de conjunctuur.
Drie pensioenfondsen maken in een persbericht bekend dat ze een
gezamenlijke financieringsmaatschappij hebben opgericht, United Credit
Fund (UCF), om dit gat in de markt op te vullen. In de statuten van UCF is
vastgelegd dat UCF zich specifiek richt op kredietverlening aan bedrijven
voor de ontwikkeling van innovaties. Aan het verstrekken van krediet zijn
voorwaarden verbonden (zie kader).
Kredietvoorwaarden van UCF a UCF eist onderpanden in de vorm van reeds verkregen patenten en andere (vaste) activa. b Een krediet bedraagt maximaal 5 miljoen euro. c Ondernemingen kunnen met het krediet van UCF 40% van de ontwikkelingskosten van een innovatie financieren. Als er meerdere ondernemingen samenwerken in de ontwikkeling van een innovatie kan 50% van de ontwikkelkosten worden gefinancierd met een krediet van UCF.
201pLeg uit waarom het in onderpand nemen van patenten voor UCF een
effectieve kredietvoorwaarde kan zijn.
212pVerklaar dat UCF bereid is een hoger percentage van de ontwikkelkosten
te financieren bij een samenwerking van meerdere bedrijven.
Econoom Paul van Arnhem bekijkt het initiatief van de pensioenfondsen
vanuit een maatschappelijk oogpunt. Hij signaleert de volgende aspecten:
“Aan de ene kant hebben de plannen om innovatieve bedrijven te
financieren een positief effect op de ontwikkeling van de
productiestructuur. Aan de andere kant betekenen deze plannen risico’s
voor gepensioneerden.”
222pLicht beide genoemde aspecten toe.
opgave 7Opgave 7 Zwakste schouders, zwaarste lasten?
In een land is fysiotherapie voor iedereen opgenomen in de
ziektekostenverzekering. Fysiotherapeuten adviseren over voortzetting
van de behandeling, afhankelijk van de verbetering bij de patiënt. De
Medische Autoriteit (MA) stelt zich onder meer als taak om het
kostenbewustzijn in de gezondheidssector te bewaken. Een econoom
doet in opdracht van de MA onderzoek naar de behandelduur bij
verschillende fysiotherapeuten van een bepaald type schouderklachten.
Hij maakt een vergelijking tussen twee soorten gezondheidscentra:
− Centra waar fysiotherapeuten in loondienst zijn. Zij ontvangen een
vast inkomen voor een vooraf vastgesteld aantal afspraken per week.
− Centra met zelfstandige fysiotherapeuten. Van zorgverzekeraars
ontvangen zij een vaste totale vergoeding per behandeltraject voor
een bepaalde klacht, afhankelijk van het aantal afspraken (tabel 1).
Tabel 1 totale vergoeding, afhankelijk van de behandelduur
Voorbeeld: Bij een behandeling van veertien afspraken ontvangt de
therapeut in totaal een vergoeding van € 560.
De econoom veronderstelt dat zelfstandige fysiotherapeuten bij het advies
over voortzetting van de behandeling, financiële motieven een rol laten
spelen. Met behulp van figuur 1 analyseert hij bij hoeveel procent van de
patiënten een behandeling met een bepaald aantal afspraken voorkomt.
Figuur 1 frequentie van afspraken bij zelfstandige fysiotherapeuten
Voorbeeld: Een behandeling van acht afspraken komt voor bij 6% van de
patiënten.
De combinatie van tabel 1 en figuur 1 doet de econoom vermoeden dat
het bekostigingssysteem bij zelfstandige fysiotherapeuten zowel een
prikkel bevat tot langer behandelen als een prikkel tot korter behandelen.
272pVerklaar dit vermoeden van de econoom met behulp van tabel 1 en
figuur 1.
Tabel 2 frequentie van afspraken, gegroepeerd naar behandelduur
De econoom concludeert uit tabel 2 dat het gemiddelde aantal afspraken
bij zelfstandige fysiotherapeuten per saldo hoger ligt dan bij
fysiotherapeuten in loondienst.
282pBereken hoeveel procent het gemiddelde aantal afspraken bij de
zelfstandige fysiotherapeuten meer is dan bij de fysiotherapeuten in
loondienst.
Om ervoor te zorgen dat patiënten niet meer behandelingen krijgen dan
nodig, stelt de MA voor om, in combinatie met een verlaging van de
premie, patiënten een eigen risico te laten betalen in de vorm van een
vast bedrag per afspraak. De MA verwacht dat daarmee het gemiddelde
aantal afspraken beter zal aansluiten bij wat patiënten nodig hebben.
292pVerklaar deze verwachting.
De econoom voorspelt dat het voorstel van de MA ertoe zal kunnen leiden
dat sommige patiënten minder zorg krijgen dan zij behoeven.
301pVerklaar de voorspelling van de econoom.
