opgave 1Tekst 1 Antigone spreekt met Ismene
Regel 43 Εἰ t/m χερί
11pNoteer een regieaanwijzing bij deze regel.
Regel 45-46 Τὸν γοῦν t/m ἀδελφόν
Later in deze tragedie (niet in dit examen afgedrukt) vertelt Antigone dat ze
wél de stadswetten wilde overtreden om haar broer te begraven, maar dat ze
dat níet zou hebben gedaan voor een kind of echtgenoot.
21pNoteer het argument dat Antigone dan zelf noemt voor dit standpunt.
Regel 46
31pNoteer de naam van degene die volgens Antigone door haar verraden zou
worden en beschrijf wat dit verraad dan concreet zou inhouden.
Regel 47 Κρέοντος ἀντειρηκότος
41pCiteer uit het voorafgaande (vanaf regel 41 Εἰ) het Griekse tekstelement dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met Κρέοντος ἀντειρηκότος.
Regel 41-48 Εἰ t/m μέτα
In dit tekstgedeelte maakt Antigone concreet wat de hulp inhoudt die zij van
Ismene vraagt.
51pNoteer het nummer van de regel waarin Antigone dit concreet maakt.
Regel 53 διπλοῦν ἔπος
Ismene zegt dat Oedipus Iocaste met een διπλοῦν ἔπος kan aanduiden.
61pNoteer in eigen woorden een vergelijkbaar διπλοῦν ἔπος waarmee Ismene
Oedipus zou kunnen aanduiden.
Regel 60 τυράννων
72pCiteer uit het tekstgedeelte ἔπειτα t/m οὐδένα (regel 63-68) de twee niet
direct opeenvolgende Griekse tekstelementen die elk op zich inhoudelijk
overeenkomen met τυράννων.
Regel 58-60 Νῦν t/m παρέξιμεν
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Wij zijn alleen. De gruwel wacht op ons
als wij bevel en macht miskennen.
81pVerdedig de stelling dat de aspectswaarde van λελειμμένα (regel 58) in deze
vertaling correct weergegeven is. Betrek in je antwoord de betekenis van
λελειμμένα en de weergave ervan in deze vertaling.
Regel 63-68 ἔπειτα t/m οὐδένα
In dit tekstgedeelte onderbouwt Ismene haar handelwijze met een γνώμη.
91pCiteer uit dit tekstgedeelte het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 72 τοῦτο ποιούσῃ
Uit het vervolg (t/m regel 76 κείσομαι) kunnen enkele argumenten worden
afgeleid die Antigone heeft om haar broer te begraven.
101pNoteer in eigen woorden twee van deze argumenten.
In het tekstgedeelte
t/m ἀλγίονα (regel 61-64) heeft Ismene al twee
argumenten genoemd waarom Antigone juist niet om haar broer zou moeten
begraven.
112pNoteer in eigen woorden deze twee argumenten.
Regel 74 ὅσια
Met deze paradox wordt een thema van de tragedie Antigone samengevat.
121pBeschrijf in eigen woorden dit thema. Betrek in je antwoord de betekenis van
ὅσια
.
Regel 78-79 Ἐγὼ t/m ἀμήχανος
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Ik ken hun geboden wel. Maar ik kan ze
niet uitvoeren tegen Kreoon in.
131pCiteer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met
‘Kreoon’.
opgave 2Tekst 2 Afbeelding 1
Regel 538-539
t/m
Uit het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα) is op te maken dat Ismene
er al rekening mee hield dat Antigone zo zou reageren.
141pLeg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het voorafgaande als Antigone’s
reactie.
151pNoteer in eigen woorden wat Antigone concreet bedoelt met τοῦτό (regel
538). Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα).
Regel 538-539 ἐπεὶ t/m
en
tekst 1Met deze twee opmerkingen wordt het publiek herinnerd aan iets wat
Antigone in tekst 1 heeft gezegd.
161pNoteer uit tekst 1 de desbetreffende twee opeenvolgende regelnummers.
Regel 542-543 Ὧν t/m φίλην
Om duidelijk te maken wat ze bedoelt, gebruikt Antigone in dit tekstgedeelte
twee tegengestelde begrippen.
172pLeg uit wat Antigone hier aan de hand van deze twee begrippen duidelijk wil
maken en citeer in je antwoord de twee desbetreffende Griekse woorden.
Regel 557 Καλῶς t/m φρονεῖν
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
De een vond jóú verstandig, de ander mij.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
181pLeg dit uit met betrekking tot ἐγὼ.
191pNoteer de naam van het stilistisch middel dat wel voorkomt in regel 557,
maar niet in de vertaling is overgenomen. Laat alliteratie buiten
beschouwing.
Regel 558 Καὶ t/m
Volgens Aristoteles wordt het verloop van de handeling in een tragedie vaak
veroorzaakt door een ἁμαρτία van een of meer van de personages.
201pBeschrijf in eigen woorden wat volgens jou de ἁμαρτία is die Creon in deze
tragedie begaat. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
Regel 561-562 Τὼ t/m ἔφυ
211pCiteer uit het tekstgedeelte Τὼ t/m ἐξίσταται (regel 561-564) het Griekse
tekstelement dat een tegenstelling vormt met ἀρτίως (regel 561).
221pNoteer de naam van degene die wordt aangeduid met τὴν
(regel 562).
Regel 566 Τί t/m βιώσιμον
231pNoteer uit het tekstgedeelte Μήτοι t/m λόγοις (regel 544-556) het nummer
van de regel waarin Ismene een zin uitspreekt die inhoudelijk vergelijkbaar is
met Τί t/m βιώσιμον (regel 566).
Regel 572
t/m πατήρ
Wetenschappers verschillen van mening over de vraag of regel 572
inderdaad uitgesproken wordt door Ismene of misschien door Antigone. Uit
regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος) kan een argument opgemaakt worden voor de
stelling dat regel 572 uitgesproken wordt door Antigone.
241pNoteer het argument voor deze stelling. Betrek in je antwoord een gegeven
uit regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος).
Regel 577-579 Καὶ t/m ἀνειμένας
252pNoteer welke personages op dit moment in de orchestra en op het toneel
voor het publiek te zien zijn.
261pNoteer de Griekse benaming voor het onderdeel van het theater waarnaar
wordt verwezen met εἴσω (regel 578).
Regel 568-581 Ἀλλὰ t/m βίου
In een navertelling van dit tekstgedeelte schrijft Simone Kramer:
‘Kunt u het werkelijk over uw hart verkrijgen om de verloofde van uw
zoon om te brengen?’ Kreon haalde zijn schouders op. ‘Haimon vindt
wel weer iemand anders. Vrouwen genoeg!’ En hij gaf zijn dienaren
opdracht de meisjes meteen naar binnen te brengen om in het paleis
hun terechtstelling af te wachten.
Een deel van de inhoud van het tekstgedeelte Ἀλλὰ t/m βίου (regel 568-581)
is in deze navertelling weggelaten.
271pCiteer het eerste en het laatste Griekse woord van het weggelaten deel.
281pCiteer uit de navertelling het Nederlandse tekstelement dat de weergave is
van het tekstgedeelte Ἀρώσιμοι t/m γύαι (regel 569).
Creon is behalve heerser van Thebe ook vader.
291pNoteer de nummers van de eerste en de laatste regel van het tekstgedeelte
in tekst 2 waarin Creon voornamelijk als vader wordt benaderd en optreedt.
Afbeelding 1
De Antigone-uitvoering van afbeelding 1 vond plaats tijdens de corona-
pandemie. In een interview vertelt de regisseur over een probleem voor de
acterende studenten dat veroorzaakt werd door de corona-pandemie:
Speciale mondkapjes werden ontworpen als onderdeel van de kostuums
en de studenten moesten leren om te acteren en bewegen terwijl ze deze
mondkapjes droegen.
Acteurs die in de oudheid een tragedie opvoerden, werden voor een
vergelijkbaar probleem gesteld als deze studenten.
301pNoteer waardoor dit probleem bij de acteurs in de oudheid veroorzaakt werd.
Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit
examen gelezen hebt.
Het personage dat op afbeelding 1 rechts op de voorgrond staat, heeft een
uitgebreidere vorm van gezichtsbedekking dan de anderen.
311pNoteer de naam van dit personage. Baseer je antwoord op de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.
Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
opgave 3Tekst 3 Algemeen
Tekst 3 is een gedeelte uit de tragedie Phoenissae van Euripides. In tekst 3
is dezelfde confrontatie tussen Antigone en Creon aan de orde als in de
tragedie Antigone van Sophocles. Tussen Euripides’ versie van het verhaal
en de versie van Sophocles bestaan echter belangrijke verschillen.
321pBeschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het
tekstgedeelte Dacht t/m zoon (tekst 3, regel 1673). Ga in je antwoord in op
de versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
331pBeschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het
tekstgedeelte Ik t/m hier (tekst 3, regel 1679). Ga in je antwoord in op de
versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Algemeen
De Antigone van Sophocles behoort in Griekenland ook nu nog tot de
populairste klassieke tragedies. Het lezen en opvoeren van de Antigone is
echter in de recente geschiedenis tweemaal verboden geweest, namelijk
tijdens de periodes van dictatuur (1936-1941 en 1967-1974).
341pNoteer de verklaring voor zo’n verbod door een dictatuur. Betrek in je
antwoord een van de thema’s van de Antigone.
Vertaal de regels 64 t/m 81 in het Nederlands.
