bronnen

Eindexamen grieks vwo 2026, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Afbeelding 1

Regel 1-5 Ἄνδρα t/m ἑταίρων
Beschrijf het inhoudelijke effect van het stilistisch middel anafora in dit tekstgedeelte. Ga in je antwoord ook in op de inhoud van dit tekstgedeelte. Regel 5 ἑταίρων en regel 6 ἑτάρους Deze woorden zijn vormen van respectievelijk ἑταῖρος en ἕταρος , die dezelfde betekenis hebben.
Leg op basis van het metrum uit waardoor op de plaats van ἑτάρους in regel 6 niet ἑταίρους kan staan. Regel 1-10 Ἄνδρα t/m ἡμῖν Uit de oudheid is een lang gedicht over een strijd tussen muizen en kikkers overgeleverd. Het is een parodie op het genre epos. Het begint als volgt: 1 Aan het begin van…

Leg op basis van het metrum uit waardoor op de plaats van ἑτάρους in regel 6 niet ἑταίρους kan staan. Regel 1-10 Ἄνδρα t/m ἡμῖν Uit de oudheid is een lang gedicht over een strijd tussen muizen en kikkers overgeleverd. Het is een parodie op het genre epos. Het begint als volgt: 1 Aan het begin van bladzij één bid ik het Muzenkoor 2 om af te dalen in mijn hart voor een gezang, 3 dat ik zojuist geschreven heb op deze bladzijden, 4 over een lang gevecht, met strijdgedreun van Ares. 5 Ik wens dat ze alle mensen laten horen, 6 hoe muizen tegen kikkers vochten, 7 en streden als de zoons van moeder Aarde, 8 zoals in mythen wordt verteld.

Heeft het Muzenkoor (regel 1) in deze parodie volgens jou dezelfde functie als de Muze in het tekstgedeelte Ἄνδρα t/m ἡμῖν (regel 1-10)? Ga in je antwoord in op zowel het bovenstaande citaat als het tekstgedeelte Ἄνδρα t/m ἡμῖν .
Met welk werk van Homerus heeft deze parodie inhoudelijk de grootste overeenkomst? Noteer de naam van dit werk van Homerus en beargumenteer je antwoord. Regel 12 πεφευγότες
Beschrijf de aspectswaarde van πεφευγότες . Noteer in je antwoord ook de betekenis van πεφευγότες . Regel 11-12 Ἔνθ᾿ t/m θάλασσαν
Noteer de naam van de aanvoerder die bij zijn thuiskomst juist nog meer ellende meemaakte, terwijl Odysseus nog niet thuis was. Noteer ook wat deze ellende concreet inhield. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Regel 19 οἷσι φίλοισι
Worden met οἷσι φίλοισι dezelfde personen bedoeld als met ἑταίρων in regel 5? Ga in je antwoord in op zowel οἷσι φίλοισι als ἑταίρων .
Regel 7 ὄλοντο , regel 9 ἤσθιον , regel 14 ἔρυκε , regel 21 ἱκέσθαι Deze vier werkwoordsvormen hebben betrekking op verschillende momenten in het verhaal van de Odyssee .
Noteer deze werkwoordsvormen in chronologische volgorde, van eerder naar later. In tekst 1 komt het onderwerp ‘thuiskomen’ aan de orde met betrekking tot drie verschillende groepen of individuen.
Noteer in eigen woorden deze drie groepen of individuen. Afbeelding 1 Afbeelding 1 verschilt in enkele opzichten van het verhaal zoals dat door Homerus wordt verteld. Zo vermeldt Homerus in het tekstgedeelte Ἔνθ᾿ t/m ἱκέσθαι ( tekst 1 , regel 11-21) een kenmerk van de omgeving waar Calypso zich…

Noteer in eigen woorden deze drie groepen of individuen. Afbeelding 1 Afbeelding 1 verschilt in enkele opzichten van het verhaal zoals dat door Homerus wordt verteld. Zo vermeldt Homerus in het tekstgedeelte Ἔνθ᾿ t/m ἱκέσθαι ( tekst 1 , regel 11-21) een kenmerk van de omgeving waar Calypso zich bevindt dat niet in de afbeelding is verwerkt.

Citeer uit het tekstgedeelte Ἔνθ᾿ t/m ἱκέσθαι ( tekst 1 , regel 11-21) het Griekse tekstelement dat aangeeft in wat voor omgeving Calypso zich bevindt. In afbeelding 1 komt Hermes bij Calypso met het bevel Odysseus te laten gaan. Deze scène wordt ook door Homerus beschreven, maar bij Homerus…

Citeer uit het tekstgedeelte Ἔνθ᾿ t/m ἱκέσθαι ( tekst 1 , regel 11-21) het Griekse tekstelement dat aangeeft in wat voor omgeving Calypso zich bevindt. In afbeelding 1 komt Hermes bij Calypso met het bevel Odysseus te laten gaan. Deze scène wordt ook door Homerus beschreven, maar bij Homerus bevindt Odysseus zich op dat moment op een andere plek dan waar hij zich op afbeelding 1 bevindt.

Noteer de plek waar Odysseus zich bevindt in Homerus’ beschrijving van deze scène. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

opgave 2Tekst 2 Hermes spreekt met Calypso

Regel 100-102 τίς t/m ἑκατόμβας
Dit tekstgedeelte wordt door H.J. de Roy van Zuydewijn als volgt vertaald:
Wie komt ertoe uit zichzelf die ontzaglijke plas van zout water
over te steken met nergens een stad in de buurt waar aan goden
offers worden gebracht en heerlijke feestofferanden?
De grammaticale structuur van het Grieks is in de vertaling niet geheel
overgenomen.
121p
Leg dit uit met betrekking tot ῥέζουσι (regel 102). Ga in je antwoord in op
zowel het Grieks als de weergave van ῥέζουσι in de vertaling.
131p
Citeer het Griekse zelfstandig naamwoord dat in de vertaling niet is
weergegeven.
Regel 103-104 Ἀλλὰ t/m ἁλιῶσαι
Deze opmerking kan op twee manieren opgevat worden: als een verklaring
en als een waarschuwing.
141p
Noteer in eigen woorden wat door deze opmerking verklaard wordt. Baseer
je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 97 Εἰρωτᾷς).
151p
Noteer in eigen woorden voor wie deze opmerking als waarschuwing kan
gelden en op welk gedrag van diegene deze waarschuwing betrekking heeft.
Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 115 γαῖαν).
Regel 97-109 Εἰρωτᾷς t/m μακρά
161p
Noteer wat de hiërarchische verhouding is tussen enerzijds Zeus en
anderzijds de andere goden. Betrek in je antwoord een gegeven uit het
tekstgedeelte Εἰρωτᾷς t/m μακρά (regel 97-109).
Regel 110-115 Ἔνθ᾿ t/m γαῖαν
171p
Noteer wat volgens jou de hiërarchische verhouding is tussen enerzijds Zeus
en anderzijds het lot. Betrek in je antwoord een gegeven uit het tekstgedeelte
Ἔνθ᾿ t/m γαῖαν (regel 110-115).
Een wetenschapper merkt naar aanleiding van tekst 2 op, dat Hermes slecht
nieuws heeft voor Calypso, maar dat hij dit op een tactvolle manier brengt.
181p
Is de manier waarop Hermes dit nieuws brengt, volgens jou inderdaad
tactvol? Beargumenteer je mening met behulp van een gegeven uit tekst 2.
Tekst 2 en Tekst 1
Tekst 2, regel 108-109 ἀτὰρ t/m μακρά
Athena wordt hier verantwoordelijk genoemd voor de dood van vele Grieken.
191p
Leg uit dat Athena niet verantwoordelijk is voor de dood van Odysseus’ eigen
makkers. Betrek in je antwoord een gegeven uit tekst 1.
201p
Noteer een gegeven dat in de hele Odyssee een rol speelt, op grond
waarvan het inderdaad onwaarschijnlijk is dat Athena verantwoordelijk zou
zijn voor de dood van Odysseus’ eigen makkers.

opgave 3Tekst 3 Eurycleia spreekt met Penelope over Odysseus

Regel 54 Eindelijk t/m gekomen
Ook Odysseus’ diepste wens is uitgekomen.
211p
Citeer uit tekst 1, uit het tekstgedeelte Ἔνθ᾿ t/m εἶναι (tekst 1, regel 11-15)
de twee Griekse zelfstandige naamwoorden die weergeven wat Odysseus
steeds gewenst heeft.
Regel 56 jou en zijn zoon
221p
Citeer uit het tekstgedeelte Τὴν t/m ἔργα (regel 58-64) het Griekse
tekstelement waarmee dezelfde personen bedoeld worden als met jou en
zijn zoon (regel 56).
Regel 63-64 ἀλλά t/m ἔργα
Dit tekstgedeelte wordt door Imme Dros als volgt vertaald:
Ach die vrijers zijn vast gedood door een God die boos was
om hun schennende overmoed en hun schandalige daden.
232p
Noteer de namen van de twee stilistische middelen die wel in regel 64 van de
Griekse tekst gebruikt zijn, maar niet in de vertaling zijn overgenomen. Laat
alliteratie buiten beschouwing.
Regel 67 ἀτασθαλίας en tekst 1, regel 7 ἀτασθαλίῃσιν
241p
Welke van deze twee gevallen van roekeloosheid vind jij erger? Licht je
antwoord toe. Ga in je antwoord in op beide gevallen.
Regel 67 κακόν
251p
Welk tekstelement komt inhoudelijk overeen met κακόν (regel 67)?
A τις ἀθανάτων κτεῖνε μνηστῆρας ἀγαυούς (regel 63)
B ὕβριν θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα (regel 64)
C Οὔ τινα τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων (regel 65)
D ὤλεσε τηλοῦ νόστον Ἀχαιΐδος, ὤλετο δ᾿ αὐτός (regel 68)
Regel 59-68 Μαῖα t/m αὐτός
Penelope spreekt in dit tekstgedeelte tweemaal over Odysseus. De tweede
maal doet ze dat in de regels 67-68.
261p
Noteer uit het tekstgedeelte Μαῖα t/m εἰσαφίκοιτο (regel 59-66) de nummers
van de twee direct opeenvolgende regels waarin Penelope de eerste maal
over Odysseus spreekt.
Regel 70 Τέκνον t/m ὀδόντων
Uit dit tekstgedeelte blijkt dat Eurycleia verbaasd is over de reactie van
Penelope.
271p
Citeer uit het vervolg (t/m regel 77 νόοιο) het Griekse tekstelement waarmee
Eurycleia de reactie van Penelope verklaart.
Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
Regel 70 ποῖόν t/m ὀδόντων
Dit tekstelement komt vaker voor in de epen van Homerus.
281p
Welk voordeel hadden ἀοιδοί van het herhaald gebruik van bepaalde
tekstelementen? Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die
je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 71 ἐόντα
291p
Als je dit participium in het Nederlands wilt weergeven met een bijzin, wat is
dan een correct voegwoord om deze bijzin in te leiden?
A hoewel
B indien
C omdat
D zodra
Regel 73-79 Ἀλλ᾿ ἄγε t/m ὀλέθρῳ
In dit tekstgedeelte zegt Eurycleia dat Penelope met haar mee moet gaan,
zodat ze zelf kan zien dat Eurycleia de waarheid gesproken heeft. Maar
voordat ze gaan, probeert Eurycleia in dit tekstgedeelte op twee andere
manieren Penelope ervan te overtuigen dat ze de waarheid gesproken heeft.
302p
Beschrijf in eigen woorden deze twee manieren.
Later probeert Odysseus zelf Penelope te overtuigen van zijn identiteit.
311p
Beschrijf wat Odysseus dan aan Penelope vertelt om haar te overtuigen.
Baseer je antwoord op het gedeelte dat volgt op tekst 3 (niet in dit examen
afgedrukt).
Regel 83 ἀλλ᾿ ἔμπης ἴομεν μετὰ παῖδ᾿ ἐμόν, ὄφρα ἴδωμαι
321p
Schrijf regel 83 over en scandeer deze regel.
Regel 85-87 Ὣς t/m λαβοῦσα
In dit tekstgedeelte blijkt dat de verteller een alwetende verteller is.
331p
Noteer waaruit dit blijkt. Betrek in je antwoord een gegeven uit het
tekstgedeelte Ὣς t/m λαβοῦσα (regel 85-87).

opgave 4Tekst 4 Odysseus heeft, onherkenbaar vermomd als een armoedige vreemdeling,

3436p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4.
36p Vertaal de regels 128 t/m 141 en de regels 144 t/m 145 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.