bronnen

Eindexamen latijn vwo 2023, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Jaloezie gaat op bevel van Minerva naar Aglauros toe

Regel 784-786 Ga t/m veel
Minerva geeft deze opdracht om wraak te nemen op Aglauros, zowel namens
zichzelf als namens Mercurius.
12p
a Voor welke daad tegen zichzelf wilde Minerva Aglauros straffen?
Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Voor welke daad tegen Mercurius wilde Minerva Aglauros straffen?
Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 797 Sed postquam thalamos intravit Cecrope natae
22p
a Schrijf regel 797 over en scandeer deze regel.
Hieronder staan twee vertalingen van het tekstgedeelte Sed t/m facit (regel
797-798).
I. Zij haastte zich de kamer van Aglauros te betreden om Minerva’s
opdracht uit te voeren.
II. Zij sloop de kamer van Aglauros binnen en begon het door Minerva
opgedragen werk te doen.
In een van deze vertalingen is in de woordkeus rekening gehouden met het
metrum van regel 797 (Sed t/m natae).
b Leg uit in welke van deze vertalingen dit gedaan is. Ga in je antwoord
in op zowel het metrum van regel 797 als de inhoud van de vertaling
van je keuze.
Regel 797-801 Sed t/m venenum
In deze regels voegt Ovidius in de beschrijving van het uiterlijk van Jaloezie
een nieuw element toe ten opzichte van de beschrijving in de regels 787-794
(De ander t/m huizen).
32p
a Noteer in eigen woorden deze toevoeging.
b Noteer uit de regels 797-801 (Sed t/m venenum) het nummer van
de regel waarin een mededeling wordt gedaan die inhoudelijk
vergelijkbaar is met die is omwikkeld met doornprikkels (regel 789-
790).
Regel 797-805 Sed t/m magna facit
De activiteiten van Jaloezie met betrekking tot Aglauros kunnen in twee
fasen verdeeld worden.
42p
Beschrijf in eigen woorden deze twee fasen.
Regel 806 Cecropis mordetur
In het vervolg (t/m regel 815 deum) wordt duidelijk dat Aglauros drie
manieren bedenkt om aan de kwelling van de jaloezie te ontsnappen. Een
van deze drie manieren voert zij uit, twee manieren voert zij niet uit.
52p
Beschrijf in eigen woorden de twee manieren die zij niet uitvoert.
Regel 818-819 Stemus t/m patefecit
Dit tekstgedeelte wordt door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald:
’Dat is dan afgesproken,’ zegt Mercurius direct.
De voordeur wijkt al voor zijn goddelijke staf.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
61p
Leg dit uit met betrekking tot fores (regel 819). Ga in je antwoord in op zowel
het Latijn als de weergave van fores in de vertaling.
Regel 820 conanti
71p
Citeer uit het vervolg (t/m regel 824 venae) het Latijnse woord dat inhoudelijk
vergelijkbaar is met conanti.
Regel 823 ungues
Sommige uitgevers menen dat hier oorspronkelijk artus (= ledematen) of
inguen (= onderbuik) heeft gestaan in plaats van ungues.
82p
a Noteer een reden waarom er oorspronkelijk niet ungues gestaan zou
hebben. Betrek in je antwoord zowel de betekenis van ungues als de
context.
b Welk woord zou er volgens jou oorspronkelijk gestaan hebben, als er
geen ungues gestaan heeft: artus of inguen? Beargumenteer je
keuze op basis van de context.
Regel 834 Atlantiades, dictas a Pallade terras
Door het gebruik van deze omschrijvingen in plaats van de gebruikelijke
namen presenteert Ovidius zich als een bepaald soort dichter.
92p
a Noteer de term voor zo’n dichter. Baseer je antwoord op de
achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Noteer de gebruikelijke naam voor dictas a Pallade terras.

opgave 2Tekst 2 Deianira verdenkt Hercules van ontrouw

Regel 134-135 actaque t/m novercae
Dit tekstgedeelte wordt door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald:
Hercules’ heldendaden
én Juno’s haat tegen haar stiefzoon waren wijdbekend.
Om de tekst begrijpelijker te maken voor een moderne lezer kan een vertaler
de vertaling aanpassen met een verduidelijking.
102p
a Leg uit dat het tekstelement ‘Juno’s haat tegen haar stiefzoon’
verduidelijkend is ten opzichte van het Latijn.
b Citeer het Latijnse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven
met ‘waren wijdbekend’.
Regel 136 parabat en regel 137 praecessit
112p
Noteer van elke van deze beide persoonsvormen de werkwoordstijd en
verklaar het gebruik van deze werkwoordstijden. Ga in je antwoord ook in op
de betekenis van deze beide persoonsvormen.
Regel 134-140 Longa t/m teneri
Een belangrijk gegeven in tekst 2 is het feit dat Deianira misleid is.
122p
Citeer uit de regels 134-140 (Longa t/m teneri) de twee Latijnse woorden die
wijzen op dit gegeven.
Regel 141-143 Credit t/m suum
In dit tekstgedeelte komt een metonymia voor.
131p
Citeer het desbetreffende Latijnse woord en noteer in eigen woorden wat
concreet met dit woord bedoeld wordt.
Regel 150 facinus
141p
Citeer uit het vervolg (t/m regel 154 amori) het Latijnse tekstelement
waarmee de concrete inhoud van facinus weergegeven wordt.
Regel 149-151 Quid t/m testor
151p
Vind je dat Ovidius door het gebruik van de bepaling femineus bij dolor zich
in dit tekstgedeelte opstelt als feminist of juist niet? Beargumenteer je
antwoord.
Regel 155-157 Ignaroque t/m mandat
161p
Citeer uit dit tekstgedeelte een Latijns woord dat als prospectie kan worden
opgevat en licht je keuze toe. Ga in je antwoord in op de betekenis van het
door jou geciteerde Latijnse woord.
Regel 157 dona t/m mandat
Het gevolg hiervan is anders dan Deianira verwacht.
171p
Citeer uit de regels 152-158 (In t/m echidnae) het Latijnse tekstelement dat
weergeeft wat Deianira verwacht.
Regel 155-160 Ignaroque t/m aras en afbeelding 1
In dit tekstgedeelte wordt een aantal gebeurtenissen in chronologische
volgorde beschreven.
181p
Op welke plaats past de beschrijving van de gebeurtenis die is weergegeven
op afbeelding 1?
A in regel 156 tussen tradit en blandisque
B in regel 157 tussen mandat en Capit
C in de regels 157-158 tussen heros en induiturque
D in de regels 158-159 tussen echidnae en Tura
Tekst 2 kan ingedeeld worden in vier delen met de volgende inhoud:
1 Fama misleidt Deianira in afwezigheid van Hercules.
2 Deianira is verdrietig en overpeinst wat ze zal doen.
3 Deianira neemt een besluit en laat het uitvoeren.
4 Hercules en de mantel.
192p
Noteer de nummers van de regels waarin de delen 2, 3 en 4 beginnen.

opgave 3Tekst 3 Het huis van Fama

Regel 45 nullis inclusit limina portis
201p
Wat is het doel van deze bouwwijze? Baseer je antwoord op het vervolg (t/m
regel 55 volutant).
Regel 47 tota t/m audit
In deze regel wordt een bepaald geluidseffect beschreven.
212p
a Leg uit dat Ovidius dit effect illustreert door de manier waarop hij dit
effect beschrijft.
Het effect dat Ovidius beschrijft in regel 47 (tota t/m audit) komt als
personage voor in een ander verhaal dat je voor dit examen gelezen hebt.
b Noteer de naam van dit personage.
Regel 49-52 nec t/m reddunt
In deze regels komt een vergelijking voor met twee beelden met hetzelfde
punt van overeenkomst.
221p
Noteer in eigen woorden dit punt van overeenkomst.
Regel 43-53 Fama t/m euntque
Een classicus noemt Ovidius’ beschrijving van het huis van Fama een zeer
goede beschrijving van het internet.
232p
Noteer twee overeenkomsten tussen het internet en het huis van Fama zoals
dat beschreven wordt in de regels 43-53 (Fama t/m euntque).
Regel 54-58 mixtaque t/m auctor
Er bestaan verscheidene overeenkomsten tussen wat er beschreven wordt in
deze regels en wat er beschreven wordt in de regels 137-139 van tekst 2
(cum t/m crescit).
242p
Noteer in eigen woorden twee van deze overeenkomsten.

opgave 4Tekst 4 Sol, de zonnegod, is verliefd op Leucothoe, die dat nog niet weet. Sol wil

2538p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4.
38p Vertaal de regels 214 t/m 229 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.