opgave 1Opgave 1 Het activisme van K-popfans
Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2.
Inleiding
K-pop is een muziekstroming waarvan de oorsprong in Zuid-Korea ligt.
Fans van deze popmuziek organiseren zich in zogenaamde fandoms.
Sociaalwetenschappelijk onderzoekers naar fandoms maken een
onderscheid tussen klassieke fans en fandoms. Klassieke fans zijn
voornamelijk passieve consumenten van een populaire cultuur. Fandoms
daarentegen zijn groepen fans met een meer activistische houding. Deze
opgave gaat over de fandoms van K-popbands en hun activisme.
Gebruik tekst 1.
12pLeg uit dat in de ontwikkeling van de muziekindustrie van K-pop
globalisering te herkennen is. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het
kernconcept globalisering en twee voorbeelden uit tekst 1 om
globalisering te illustreren.
In tekst 1 staat dat eind jaren tachtig van de vorige eeuw de Koreaanse
media meer autonomie kregen en de Koreaanse staat democratiseerde.
Er zijn zes vereisten voor democratie.
22pLeg uit dat autonomie van de media samenhangt met een vereiste voor
democratie. Gebruik in je uitleg de naam en een omschrijving van de
gekozen vereiste voor democratie.
Gebruik tekst 1.
Tekst 1 beschrijft dat K-popfans de binding met hun idolen als
machtsbronnen inzetten. Een type binding is economische binding.
32pLeg uit dat K-popfans door een ander type binding met hun idolen macht
uitoefenen op de agentschappen van K-popbands. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept macht en informatie uit tekst 1
waaruit macht blijkt;
− een type binding en informatie uit tekst 1 waaruit het gekozen type
binding blijkt.
Gebruik tekst 2.
Activistische K-popfandoms, zoals BTS Army, hebben kenmerken van een
pressiegroep.
Het barrièremodel is een politiek besluitvormingsmodel dat vier drempels
onderscheidt.
43pBeredeneer met een drempel uit het barrièremodel wat de K-popfandoms
als pressiegroep kunnen doen binnen het Amerikaanse politieke systeem.
Gebruik in je redenering:
− een kenmerk van een pressiegroep en informatie uit tekst 2 om het
gekozen kenmerk te illustreren;
− een drempel uit het barrièremodel en informatie uit tekst 2 om de
gekozen drempel te illustreren.
Gebruik tekst 2.
Dat fans zich aansluiten bij een K-popfandom kan te maken hebben met
een identificatieproces.
Er zijn drie dimensies in identificatieprocessen. Een daarvan is
emotionele identificatie.
52pBeredeneer vanuit welke andere dimensie identificatie een reden kan zijn
voor de fans om zich aan te sluiten bij een K-popfandom. Gebruik in je
redenering de naam en een omschrijving van een dimensie in
identificatieprocessen en daarover informatie uit tekst 2.
Gebruik tekst 2.
62pLeg uit dat nieuwe K-popfans politiek gesocialiseerd worden in de cultuur
van K-popfandoms. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept cultuur en informatie uit tekst 2
waaruit cultuur blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept politieke socialisatie en
informatie uit tekst 2 waaruit politieke socialisatie blijkt.
Gebruik tekst 2.
72pLeg uit dat door de samenwerking in de K-popfandoms de sociale cohesie
tussen mensen uit diverse groepen toeneemt, volgens tekst 2.
Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept samenwerking en informatie uit
tekst 2 waaruit samenwerking blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept sociale cohesie en informatie uit
tekst 2 waaruit sociale cohesie blijkt.
Gebruik tekst 2.
82pBeredeneer vanuit het functionalisme-paradigma welke functie
de K-popfandoms in de samenleving vervullen. Gebruik in je redenering
een kenmerk van het functionalisme-paradigma en informatie uit tekst 2
waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
opgave 2Opgave 2 Gelijkheidssprookje
Bij deze opgave horen de teksten 3 en 4 en de figuren 1 en 2 uit het
bronnenboekje.
Inleiding
Het Scandinavische land Zweden wordt beschouwd als een van de meest
sociaal gelijke landen in de wereld. Economisch historicus Bengtsson en
de politiek historici Berggren en Trägårdh kijken op verschillende
manieren naar de ontwikkeling van gelijkheid in Zweden. Deze opgave
gaat over gelijkheid in Zweden.
Gebruik tekst 3.
Volgens tekst 3 hebben de Zweden een stereotype van egalitarisme.
91pLeg uit dat in ‘de egalitaire Zweden’ een stereotype te herkennen is.
Gebruik in je uitleg een omschrijving van het begrip stereotype en
informatie uit tekst 3 waaruit stereotype blijkt.
101pLeg vervolgens uit dat dit stereotype van de Zweden ideologisch is.
Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept ideologie en
informatie uit tekst 3 waaruit ideologie blijkt.
Gebruik tekst 3.
In tekst 3 geeft Bengtsson vanuit de modernistische benadering kritiek op
de nationalistische benadering van de ontwikkeling van de Zweedse
nationale identiteit.
114pa Leg vanuit de nationalistische benadering uit dat het egalitarisme
onderdeel uitmaakt van de Zweedse identiteit. Gebruik in je uitleg:
− een kenmerk van de nationalistische benadering en informatie uit
tekst 3 waaruit het gekozen kenmerk blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept identiteit en informatie uit
tekst 3 waaruit identiteit blijkt.
b Leg uit dat in de kritiek van Bengtsson de modernistische benadering
te herkennen is. Gebruik in je uitleg een kenmerk van de
modernistische benadering en informatie uit tekst 3 waaruit het
gekozen kenmerk blijkt.
Gebruik tekst 3.
In tekst 3 beschrijft Bengtsson de democratisering van de Zweedse
samenleving in de twintigste eeuw.
123pLeg uit dat in zijn beschrijving van de democratisering in Zweden het
conflict-paradigma te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
− een kenmerk van het conflict-paradigma en informatie uit tekst 3
waaruit het gekozen kenmerk blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept democratisering en informatie uit
tekst 3 waaruit democratisering blijkt.
Gebruik tekst 4.
In tekst 4 beschrijven Berggren en Trägårdh de institutionalisering in de
Zweedse verzorgingsstaat in de twintigste eeuw.
132pLeg uit dat in hun beschrijving van de Zweedse verzorgingsstaat
institutionalisering te herkennen is. Gebruik in je uitleg de omschrijving
van het kernconcept institutionalisering en twee voorbeelden uit tekst 4
om institutionalisering te illustreren.
Gebruik tekst 4.
In Zweden heeft zich een proces van verzelfstandiging voltrokken.
Verzelfstandiging maakt onderdeel uit van een paradox van
modernisering.
141pBeredeneer dat deze paradox van modernisering te herkennen is in de
moderne Zweedse samenleving, volgens Berggren en Trägårdh. Gebruik
in je redenering deze paradox van modernisering en informatie uit tekst 4
om deze paradox te illustreren.
Gebruik tekst 4.
In tekst 4 beschrijven Berggren en Trägårdh de Zweedse samenleving.
Hofstede onderscheidt vijf dimensies waarop je culturen in samenlevingen
van elkaar kunt onderscheiden. Twee dimensies van Hofstede zijn
termijngerichtheid en onzekerheidsvermijding. Elke dimensie heeft twee
polen, zoals de pool langetermijngerichtheid en de pool
kortetermijngerichtheid.
152pClassificeer de Zweedse cultuur volgens Berggren en Trägårdh door deze
in te delen op een pool van twee andere dimensies. Gebruik in je
antwoord per dimensie een pool en per pool informatie uit tekst 4.
Let op: je mag de dimensies termijngerichtheid en onzekerheidsvermijding
niet gebruiken.
Gebruik figuur 1.
Figuur 1 laat verandering in de inkomensongelijkheid in Zweden en in
twee andere West-Europese landen zien vanaf het eind van de
negentiende eeuw.
161pBeschrijf de verandering van de inkomensongelijkheid in de jaren tachtig
van de twintigste eeuw ten opzichte van het begin van de twintigste eeuw,
volgens figuur 1. Gebruik in je antwoord informatie uit figuur 1 over de
mate van ongelijkheid.
Er zijn verschillende sociale, economische en politieke factoren in
West-Europese landen die deze verandering kunnen verklaren. Een van
deze factoren is de toegenomen macht van de arbeidersbeweging.
172pGeef met een andere factor een verklaring voor de veranderde mate van
ongelijkheid in de jaren tachtig van de twintigste eeuw in West-Europa ten
opzichte van het begin van de twintigste eeuw.
Gebruik figuur 2.
Figuur 2 is een kaart over meervoudige armoede in Europa tussen 2014
en 2017. Met deze kaart kan Zweden vergeleken worden met andere
landen in Europa.
182pLeg met Zweden en een ander Europees land uit dat in figuur 2 sociale
ongelijkheid tussen deze Europese landen te herkennen is. Gebruik in je
uitleg de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid en
informatie uit figuur 2 om sociale ongelijkheid te illustreren.
191pFormuleer een hypothese over meervoudige armoede en de geografische
ligging van Europese landen die met de gegevens uit figuur 2 te toetsen
is. Gebruik in je formulering: Hoe …, des te …
opgave 3Opgave 3 De Big Data Paradox
Bij deze opgave hoort tekst 5 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Voor onderzoek wordt tegenwoordig vaak gebruikgemaakt van Big Data.
Big Data zijn datasets met een grote hoeveelheid gegevens, dikwijls
gecombineerd uit verschillende bronnen. Ook het gedrag van mensen
wordt onderzocht met Big Data. Statistici waarschuwen voor verkeerde
conclusies uit onderzoek met Big Data. Naast statistische voordelen van
het gebruik van Big Data zijn er ook statistische nadelen. Dat wordt de Big
Data Paradox genoemd.
Gebruik tekst 5.
Er volgt een opsomming van zes typen onderzoek:
1 beschrijvend onderzoek
2 empirisch onderzoek
3 kwalitatief onderzoek
4 kwantitatief onderzoek
5 theoretisch onderzoek
6 verklarend onderzoek
201pWelke drie typen onderzoek omschrijven de Big Data-onderzoeken naar
vaccinatiebereidheid uit tekst 5? Schrijf de drie nummers op.
Gebruik tekst 5.
In tekst 5 staat dat onderzoekers tegenwoordig gemakkelijker Big Data
kunnen gebruiken, dat wil zeggen dat zij toegang hebben tot veel grotere
databestanden dan in het verleden.
Sociaalwetenschappelijke onderzoeken moeten voldoen aan een aantal
eisen.
213p− Leg uit dat het gebruik van Big Data de betrouwbaarheid van
statistisch onderzoek kan vergroten. Gebruik in je uitleg een
omschrijving van de eis betrouwbaarheid van onderzoek.
− Leg uit dat de Big Data-onderzoeken naar de vaccinatiebereidheid van
Amerikanen volgens statistici niet voldoen aan een andere eis van
sociaalwetenschappelijk onderzoek. Gebruik in je uitleg de naam en
een omschrijving van een eis van sociaalwetenschappelijk onderzoek
en daarover informatie uit tekst 5.
Gebruik tekst 5.
Het systeemmodel kent een aantal fasen van politieke besluitvorming.
Een daarvan is de omzettingsfase. De omzettingsfase bestaat uit drie
subfasen.
222pLeg uit in welke subfase van de omzettingsfase de Big Data-onderzoeken
naar de vaccinatiebereidheid van invloed kunnen zijn op het politieke
besluitvormingsproces van de Amerikaanse overheid. Gebruik in je uitleg
een omschrijving van de gekozen subfase en informatie uit tekst 5 om de
gekozen subfase te illustreren.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 4Opgave 4 Visserijconflict
Bij deze opgave hoort tekst 6 uit het bronnenboekje.
Inleiding
In 2021 blokkeerden Franse vissers de haven van de hoofdstad van
Jersey. Jersey is een eiland dat tussen het Verenigd Koninkrijk en
Frankrijk ligt op 22 kilometer van de Franse kust. Jersey is een
zelfstandige staat met zo'n honderdduizend inwoners. Jersey valt
weliswaar onder de Britse kroon, maar het maakt geen deel uit van het
Verenigd Koninkrijk. Ook is het geen lid van de Europese Unie. Deze
opgave gaat over het visserijconflict tussen Jersey en Frankrijk in 2021.
Gebruik tekst 6.
In een conflict kunnen actoren verschillende machtsbronnen inzetten.
In tekst 6 zijn voor Jersey en Frankrijk elk een ander type machtsbron te
herkennen.
234pLeg met twee typen machtsbronnen uit dat Jersey en Frankrijk een
conflict over visserij hebben. Gebruik in je uitleg:
− twee typen machtsbronnen en per type machtsbron informatie uit
tekst 6;
− de omschrijving van het kernconcept conflict en informatie uit tekst 6
waaruit conflict blijkt.
Gebruik tekst 6.
In tekst 6 staat dat de regering van Jersey in gesprek ging met de Franse
vissers die bij Jersey willen vissen.
242pBeredeneer op welke twee manieren deze Franse vissers
gerepresenteerd zullen zijn in het gesprek met de regering van Jersey.
Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept representatie en informatie uit
tekst 6 waaruit representatie blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept representativiteit en informatie uit
tekst 6 waaruit representativiteit blijkt.
Gebruik tekst 6.
252pLeg aan de hand van het visserijconflict uit dat zowel de interne
soevereiniteit als de externe soevereiniteit van Jersey beperkt is. Gebruik
in je uitleg:
− een kenmerk van interne soevereiniteit en daarover informatie uit
tekst 6;
− een kenmerk van externe soevereiniteit en daarover informatie uit
tekst 6.
