opgave 1Opgave 1 Versierde nagels
Bij deze opgave hoort tekst 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding
In Nederland laten steeds meer mensen hun nagels versieren met glitters,
kleuren en printjes. Tussen 2018 en 2023 groeide het aantal nagelsalons
met 44 procent. Het versieren van nagels wordt nailart genoemd. Deze
opgave gaat over de groeiende populariteit van nailart.
Gebruik tekst 1.
11pLeg uit dat het versieren van nagels bij iemands identiteit kan passen.
Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept identiteit en
informatie uit tekst 1 waaruit identiteit blijkt.
Gebruik tekst 1.
Er zijn drie vormen van socialisatie te onderscheiden: primaire,
secundaire en tertiaire socialisatie. Volgens tekst 1 draagt een van deze
vormen van socialisatie bij aan de populariteit van het versieren van
nagels.
22pBeredeneer dat in de vorm van socialisatie die aan die populariteit
bijdraagt globalisering te herkennen is.
Gebruik in je redenering:
− de naam en een omschrijving van een vorm van socialisatie en
informatie uit tekst 1 waaruit de gekozen vorm blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept globalisering en informatie uit
tekst 1 waaruit globalisering blijkt.
Gebruik tekst 1.
Er worden drie paradoxen van modernisering onderscheiden. Twee
daarvan zijn de paradox verzelfstandiging versus verafhankelijking en de
paradox generalisering versus pluralisering.
32pBeredeneer dat de derde paradox te herkennen is in het versieren van
nagels. Gebruik in je redenering deze paradox en informatie uit tekst 1 om
deze paradox te illustreren.
Gebruik regel 39 tot en met 52 van tekst 1.
Bij sociale ongelijkheid wordt een ongelijke verdeling van verschillende
soorten hulpbronnen onderscheiden. Een daarvan is een ongelijke
verdeling van economische hulpbronnen.
42pBeredeneer dat versierde nagels in een premoderne samenleving een
ander soort hulpbron zijn geweest. Gebruik in je redenering:
− een kenmerk van de premoderne samenleving;
− een soort hulpbron en informatie uit tekst 1 om het gekozen soort
hulpbron te illustreren.
opgave 2Opgave 2 Logeren bij locals
Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Het doel van de Wet inburgering is dat vluchtelingen met een
verblijfsvergunning, oftewel statushouders, zo snel mogelijk meedoen in
de Nederlandse samenleving. Om inburgering te bevorderen heeft de
overheid in 2015 de logeerregeling geïntroduceerd. In afwachting van
definitieve woonruimte kunnen statushouders met deze regeling bij een
gastgezin verblijven in plaats van in een gemeentelijke opvanglocatie. De
stichting Takecarebnb verzorgt het koppelen van statushouders aan
gastgezinnen en houdt contact met hen gedurende de logeerperiode, die
meestal drie maanden duurt. In 2021 is sociaalwetenschappelijk
onderzoek gedaan onder 53 statushouders en 51 gastgezinnen naar de
bijdrage van het verblijven bij gastgezinnen aan de integratie van de
statushouders. Deze opgave gaat over de logeerregeling voor
statushouders bij gastgezinnen.
Gebruik tekst 2.
Er worden verschillende typen sociale bindingen onderscheiden, zoals
economische en politieke bindingen.
52pLeg uit welke twee andere typen bindingen wederzijds tussen de
statushouders en de gastgezinnen ontstaan tijdens het logeren, volgens
het onderzoek. Gebruik in je uitleg per type binding een omschrijving van
het gekozen type binding en informatie uit tekst 2.
Gebruik tekst 2.
Het functionalisme-paradigma is gebaseerd op een aantal aannames. Een
daarvan is de aanname dat alle onderdelen van een samenleving een
functie hebben.
62pBeschrijf de rol van de logeerregeling voor de samenleving vanuit een
andere aanname van het functionalisme-paradigma. Gebruik in je
beschrijving een aanname van het functionalisme-paradigma en
informatie uit tekst 2 om de gekozen aanname te illustreren.
Gebruik tekst 2.
Er wordt twee vormen van socialisatie onderscheiden: enculturatie en
acculturatie.
72pLeg uit welke van deze twee vormen van socialisatie te herkennen is
tijdens het logeren van de statushouders bij gastgezinnen. Gebruik in je
uitleg de naam en een omschrijving van de gekozen vorm van socialisatie
en daarover informatie uit tekst 2.
Gebruik tekst 2.
Er worden verschillende dimensies in identificatieprocessen
onderscheiden.
82pBeredeneer dat gastgezinnen kunnen bijdragen aan de functionele
identificatie van statushouders. Gebruik in je redenering een omschrijving
van functionele identificatie en informatie uit tekst 2 om functionele
identificatie te illustreren.
Lees tekst 3.
In tekst 3 staat dat de onderzoekers zowel gesloten vragen als open
vragen in hun enquête hebben gebruikt om onderzoeksgegevens te
verzamelen. Enquêteren met open vragen heeft kenmerken van
interviewen.
92p− Noem een voordeel van het afnemen van gesloten enquêtes ten
opzichte van het afnemen van open interviews.
− Noem een voordeel van het afnemen van open interviews ten opzichte
van het afnemen van gesloten enquêtes.
Gebruik tekst 3.
De onderzoekers concluderen dat de resultaten van het onderzoek
uiteindelijk laten zien dat een tijdelijk verblijf van statushouders bij
gastgezinnen via Takecarebnb heeft bijgedragen aan de integratie van
statushouders.
102pBekritiseer de generaliseerbaarheid van deze conclusie op basis van de
steekproef. Gebruik in je bekritisering de eis van generaliseerbaarheid en
informatie uit tekst 3 om de eis van generaliseerbaarheid te illustreren.
opgave 3Opgave 3 Duidelijke taal van de Europese Commissie?
Bij deze opgave horen tekst 4 en figuur 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Politicoloog Rauh heeft onderzoek gedaan naar het taalgebruik van de
Europese Commissie in de berichtgeving aan de burgers van de
Europese Unie. Daarvoor analyseerde hij persberichten van de Europese
Commissie. Persberichten zijn teksten voor een groot publiek die in de
media gepubliceerd kunnen worden. Deze opgave gaat over de politieke
kanten aan het taalgebruik van de Europese Commissie.
Gebruik tekst 4.
Er worden drie probleemgebieden onderscheiden die van invloed zijn op
politieke cohesie. Een daarvan is bestuurlijke schaalvergroting.
112pLeg met een ander probleemgebied uit dat het taalgebruik van de
Europese Commissie van invloed kan zijn op de politieke cohesie in de
Europese Unie. Gebruik in je uitleg:
− een probleemgebied van politieke cohesie en informatie uit tekst 4
waaruit het gekozen probleemgebied blijkt;
− een omschrijving van politieke cohesie.
Gebruik tekst 4.
Het conflict-paradigma en het sociaalconstructivisme-paradigma zijn
gebaseerd op aannames.
123pBeredeneer vanuit één van deze paradigma’s dat het taalgebruik van de
Europese Commissie het gezag van de Europese Unie onder Europese
burgers kan aantasten. Gebruik in je redenering:
− een aanname van het conflict-paradigma of van het
sociaalconstructivisme-paradigma en informatie uit tekst 4 om de
gekozen aanname te illustreren;
− de omschrijving van het kernconcept gezag.
Gebruik tekst 4.
Het barrièremodel onderscheidt vier drempels in het proces van politieke
besluitvorming, waarbij realisatiemacht en hindermacht van invloed
kunnen zijn.
133pLeg uit dat de Europese Commissie door haar taalgebruik kan vermijden
dat lidstaten bij de derde drempel in de besluitvorming over financiële
steun hindermacht inzetten. Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van de derde drempel uit het barrièremodel en
informatie uit tekst 4 om de derde drempel te illustreren;
− een omschrijving van hindermacht en informatie uit tekst 4 om
hindermacht te illustreren.
Politicoloog Rauh waarschuwt dat het taalgebruik in persberichten van de
Europese Commissie ten koste gaat van de controle op deze
EU-instelling.
141pVan welke EU-instelling is de controle op de Europese Commissie een
hoofdtaak?
Gebruik tekst 4.
151pBeredeneer dat de Europese Commissie met haar taalgebruik belangrijke
Europese besluiten kan framen. Gebruik in je redenering een omschrijving
van framen en informatie uit tekst 4 om framen te illustreren.
Gebruik figuur 1.
Figuur 1 gaat over de bekendheid van gebruikte woorden in persberichten
van de Europese Commissie, Ierland en het Verenigd Koninkrijk.
Instellingen, zoals de Europese Commissie en de Ierse en de Britse
regering, verschillen in hun cultuur.
162pBeargumenteer dat in figuur 1 een cultuurverschil te herkennen is tussen
de Europese Commissie en de nationale regeringen. Gebruik in je uitleg
de omschrijving van het kernconcept cultuur en gegevens uit figuur 1.
opgave 4Opgave 4 Opkomstplicht
Bij deze opgave horen figuur 2 en tekst 5 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Nederland kende van 1917 tot 1970 bij de verkiezingen een
opkomstplicht. In die periode gingen bijna alle stemgerechtigden naar de
stembus. Op niet-stemmen stond een geldboete. In België geldt de
opkomstplicht nog steeds.
De Nederlandse regering heeft de opkomstplicht in 1970 afgeschaft. Een
reden daarvoor was dat de plicht moeilijk te handhaven was. Een andere
reden was dat de regering ervan uitging dat kiesgerechtigden toch wel
gingen stemmen. Nog een reden voor afschaffen was dat mensen door de
verplichting juist tegenzin kregen om te gaan stemmen.
Ruim vijftig jaar na de afschaffing pleiten de Belgische politicus Calvo en
politicoloog Otjes voor een herinvoering van de opkomstplicht in
Nederland. Deze opgave gaat over een opkomstplicht voor politieke
verkiezingen.
Gebruik de inleiding van de opgave.
Er zijn verschillende veranderingsprocessen die de moderne samenleving
hebben vormgegeven. Twee daarvan zijn democratisering en
rationalisering.
172pBeredeneer bij welk ander veranderingsproces een reden van de regering
om de opkomstplicht af te schaffen past. Gebruik in je redenering de
omschrijving van een kernconcept bij het hoofdconcept verandering en
informatie uit de inleiding van de opgave om het gekozen kernconcept te
illustreren.
Gebruik figuur 2.
In figuur 2 staan de opkomstpercentages tijdens nationale verkiezingen
in Nederland en in België van de afgelopen eeuw.
181pLeg uit dat in figuur 2 een verandering in opkomstpercentages in
Nederland ten opzichte van België te herkennen is. Gebruik in je uitleg de
omschrijving van het hoofdconcept verandering en gegevens uit figuur 2
waaruit verandering blijkt.
Gebruik figuur 2.
191pFormuleer een hypothese over de opkomstplicht die ondersteund kan
worden met de gegevens in figuur 2.
Gebruik tekst 5.
Het afspiegelingsmodel en het rolmodel geven verschillende visies op
representatie weer. In het pleidooi van Calvo en Otjes voor herinvoering
van de opkomstplicht is het afspiegelingsmodel te herkennen.
202pGeef vanuit het rolmodel kritiek op hun pleidooi voor herinvoering van de
opkomstplicht. Gebruik in je kritiek:
− een omschrijving van het rolmodel;
− een omschrijving van het afspiegelingsmodel en informatie uit tekst 5
waaruit het afspiegelingsmodel blijkt.
Gebruik tekst 5.
Calvo en Otjes leggen in hun pleidooi voor een opkomstplicht een
verband tussen representativiteit en sociale ongelijkheid.
214pBeredeneer het effect van representativiteit op sociale ongelijkheid
volgens Calvo en Otjes. Gebruik in je redenering:
− de omschrijving van het kernconcept representativiteit en informatie uit
tekst 5 waaruit representativiteit blijkt;
− de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid en informatie
uit tekst 5 waaruit sociale ongelijkheid blijkt.
opgave 5Opgave 5 De diplomatieke breuk met Nicaragua
Bij deze opgave hoort tekst 6 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Nicaragua is een land in Latijns-Amerika met een roerige, gewelddadige
geschiedenis. In het land wonen zo'n zes miljoen inwoners waarvan 80
procent van minder dan twee dollar per dag moet rondkomen. Nicaragua
is daarmee een van de armste landen van Latijns-Amerika.
Nederland heeft financiële hulp aan Nicaragua gegeven voor de bouw van
een ziekenhuis, maar beëindigde deze hulp. In reactie hierop verbrak
president Ortega van Nicaragua in november 2022 de diplomatieke
banden met Nederland. Het verbreken van diplomatieke banden tussen
landen is een uitzonderlijke maatregel. Deze opgave gaat over de
diplomatieke breuk tussen Nicaragua en Nederland.
Gebruik tekst 6.
De wereld kan worden ingedeeld in een centrum, periferie en
semi-periferie. Rijk tegenover arm is een kenmerk van de relatie tussen
het centrum en de periferie.
221pOnderscheid Nederland en Nicaragua op een ander kenmerk van de
relatie tussen het centrum en de periferie. Gebruik in je antwoord
informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Gebruik tekst 6.
232pLeg uit dat in de diplomatieke breuk van Nicaragua met Nederland een
conflict te herkennen is. Gebruik in je uitleg een omschrijving van het
kernconcept conflict en informatie uit tekst 6 om conflict te illustreren.
Gebruik tekst 6.
Afhankelijkheidstheorieën en evolutionistische theorieën zijn groepen
theorieën die verschillen in ontwikkeling tussen rijke en arme landen
kunnen verklaren.
242p− Beredeneer welke van deze twee groepen theorieën de diplomatieke
breuk van president Ortega met Nederland kan verklaren.
− Beredeneer dat de andere groep theorieën de reactie van Nederland
op de diplomatieke breuk kan verklaren.
Gebruik in je redenering steeds een kenmerk van de gekozen groep
theorieën en informatie uit tekst 6 om het gekozen kenmerk te illustreren.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
