bronnen

Eindexamen muziek vwo 2008, tijdvak 1

opgave 1fragment niet op de siteF. T ů ma - Stabat Mater

cd1 track 2 Van het eerste couplet staan de tekst en vertaling afgedrukt. Stabat Mater, dolorosa, Daar stond de Moeder, diepbedroefd, juxta crucem, lacrimosa, naast het kruis, met betraande ogen, dum pendebat filius. terwijl haar zoon hing. Van de maten 1 t/m 11 is de partituur afgedrukt op de…

cd1 track 2 Van het eerste couplet staan de tekst en vertaling afgedrukt. Stabat Mater, dolorosa, Daar stond de Moeder, diepbedroefd, juxta crucem, lacrimosa, naast het kruis, met betraande ogen, dum pendebat filius. terwijl haar zoon hing. Van de maten 1 t/m 11 is de partituur afgedrukt op de pagina hiernaast. Na enige leestijd hoor je het fragment drie keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet. Beantwoord in die tijd de vragen 1 t/m 5.

Welke twee instrumenten spelen de continuopartij? ............................................................................................................................
Leg aan de hand van de partituur kort uit wat een continuopartij is. ............................................................................................................................ Op verschillende plaatsen zingt een partij een overgebonden noot, waarbij op het eind van die overbinding…

Leg aan de hand van de partituur kort uit wat een continuopartij is. ............................................................................................................................ Op verschillende plaatsen zingt een partij een overgebonden noot, waarbij op het eind van die overbinding een dissonante samenklank ontstaat met een andere partij (een zogenaamde voorhouding). Zie bijvoorbeeld de sopraanpartij: maat 2 naar maat 3, de noot es die dissoneert met de d in de baspartij.

Zoek in het gedeelte vanaf maat 6 nog twee van dergelijke plaatsen op. Noem daarbij de betreffende stem, het maatnummer en de noot. 1 ......................................................................................................................... 2…

Zoek in het gedeelte vanaf maat 6 nog twee van dergelijke plaatsen op. Noem daarbij de betreffende stem, het maatnummer en de noot. 1 ......................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................

Welke toonsoort is aan het eind van het fragment bereikt? ............................................................................................................................
Zowel bij ‘dolorosa’ (diepbedroefd) als bij ‘lacrimosa’ (met betraande ogen) worden stijlmiddelen ingezet die de betekenis van het woord benadrukken.
Noem één zo’n stijlmiddel. Laat hierbij voorhoudingen/dissonanten buiten beschouwing. ............................................................................................................................
cd1 track 3 Van het volgende couplet zijn de tekst en vertaling afgedrukt. 1 Cuius animam gementem Wier verdrietig hart 2 Contristatam et dolentem vol droefenis en pijn 3 Pertransivit gladius met een zwaard doorboord werd Bij de woorden ‘pertransivit gladius’ verandert de muziek plotseling van…

cd1 track 3 Van het volgende couplet zijn de tekst en vertaling afgedrukt. 1 Cuius animam gementem Wier verdrietig hart 2 Contristatam et dolentem vol droefenis en pijn 3 Pertransivit gladius met een zwaard doorboord werd Bij de woorden ‘pertransivit gladius’ verandert de muziek plotseling van karakter.

Noem drie middelen waarmee dat wordt gerealiseerd. Laat het tempo buiten beschouwing. 1 ......................................................................................................................... 2…

Noem drie middelen waarmee dat wordt gerealiseerd. Laat het tempo buiten beschouwing. 1 ......................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................... 3 .........................................................................................................................

Geef een korte verklaring voor deze karakterovergang. Je hoort de regels 2 en 3 twee keer. ............................................................................................................................ cd1 track 4 Van een volgend fragment is de eerste thema-inzet afgedrukt. Dit thema…

Geef een korte verklaring voor deze karakterovergang. Je hoort de regels 2 en 3 twee keer. ............................................................................................................................ cd1 track 4 Van een volgend fragment is de eerste thema-inzet afgedrukt. Dit thema wordt, soms enigszins gewijzigd, vijf keer ingezet.

Geef met de letters s-a-t-b de volgorde van de vijf thema-inzetten aan. ............................................................................................................................ In dit thema is de toonzetting van ‘peccatis’ opvallend.
Beschrijf deze toonzetting (twee aspecten). Je hoort het fragment drie keer. 1 ......................................................................................................................... 2…

Beschrijf deze toonzetting (twee aspecten). Je hoort het fragment drie keer. 1 ......................................................................................................................... 2 ..........................................................................................................................

cd1 track 5 Van het volgende fragment is de sopraanpartij gedeeltelijk afgedrukt. De tekst luidt: “Fac ut portem Christi mortem, passionis fac consortem”.
Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme), inclusief één overbinding. Je hoort het fragment vier keer. cd1 track 6 Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer.
Geef aan of de sopraan- en baspartij in canon of in imitatie gaan en wat de afstand is tussen de inzet van deze partijen (Omcirkel het juiste alternatief.) relatie afstand A canon een halve maat B canon een hele maat C imitatie een halve maat D imitatie een hele maat cd1 track 7 Je hoort een langer…

Geef aan of de sopraan- en baspartij in canon of in imitatie gaan en wat de afstand is tussen de inzet van deze partijen (Omcirkel het juiste alternatief.) relatie afstand A canon een halve maat B canon een hele maat C imitatie een halve maat D imitatie een hele maat cd1 track 7 Je hoort een langer gedeelte één keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.

Geef twee argumenten waarom deze compositie uit de barok komt (en niet uit de renaissance). 1 ......................................................................................................................... 2…

Geef twee argumenten waarom deze compositie uit de barok komt (en niet uit de renaissance). 1 ......................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteN. Paganini - Vioolconcert nr. 1, deel 3 (rondo)

cd1 track 8 Van de openingsmaten van het refrein staat de solovioolpartij afgedrukt. Deze melodie is opgebouwd uit drie verschillende motieven van elk ongeveer vijf tonen.
Geef deze motieven met drie haken in het notenvoorbeeld aan. Een speeltechniek die Paganini in deze melodie toepast, is het zogenaamde ricochet. Dit is een techniek waarbij de vioolstok stuitert op de snaren.
Omcirkel twee plaatsen waar deze techniek wordt toegepast. Je hoort het fragment drie keer. cd1 track 9 Van het eerste refrein is de solovioolpartij en een gedeelte van het klavieruittreksel van de orkestpartij afgedrukt op de pagina hiernaast. Dit refrein heeft de vorm van een hoofdvorm-expositie.…

Omcirkel twee plaatsen waar deze techniek wordt toegepast. Je hoort het fragment drie keer. cd1 track 9 Van het eerste refrein is de solovioolpartij en een gedeelte van het klavieruittreksel van de orkestpartij afgedrukt op de pagina hiernaast. Dit refrein heeft de vorm van een hoofdvorm-expositie. De meeste hoofdvormonderdelen staan in de partituur aangegeven.

Geef in de partituur met een pijl aan waar thema 2 begint.
Geef één argument waarom je hebt gekozen om thema 2 op deze plaats te laten beginnen. Na een korte leestijd hoor je het fragment drie keer. ............................................................................................................................
opgave als beeld van het examen
cd1 track 10 Je hoort het zojuist beluisterde fragment, maar nu zonder de inleiding, en daarna een gevarieerde herhaling ervan.
Geef aan hoe in het tweede fragment gevarieerd wordt, gelet op: de begeleiding van thema 1 ............................................................................................................................ de instrumentatie van thema 2 en slotgroep ten aanzien van melodie…

Geef aan hoe in het tweede fragment gevarieerd wordt, gelet op: de begeleiding van thema 1 ............................................................................................................................ de instrumentatie van thema 2 en slotgroep ten aanzien van melodie ......................................................................................................... en begeleiding ............................................................................................... Ga bij je antwoorden uit van de herhaling. Na enige leestijd hoor je eerst het refrein, daarna de gevarieerde herhaling, en dit twee keer. cd1 track 11 Bij de volgende twee vragen vergelijken wij twee fragmenten uit het eerste rondocouplet met elkaar. In beide fragmenten speelt de vioolsolist tweestemmig (dubbelgrepen).

Wat is het verschil tussen beide fragmenten gelet op de afstand tussen de tonen in de dubbelgrepen? ............................................................................................................................
Beschrijf het verschil in klankkleur bij de soloviool. ............................................................................................................................ Ga bij je antwoorden uit van fragment 2. Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit twee keer. cd1 track 12…

Beschrijf het verschil in klankkleur bij de soloviool. ............................................................................................................................ Ga bij je antwoorden uit van fragment 2. Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit twee keer. cd1 track 12 Van een gedeelte van het tweede rondocouplet staat de solovioolpartij onvolledig afgedrukt.

Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vijf keer.
cd1 track 13 Van het zojuist beluisterde fragment met enige maten erbij staat de partituur hieronder afgedrukt.
Wat is de toonsoort in dit fragment? ............................................................................................................................
Noteer met Romeinse cijfers de harmonische functies in de hokjes onder de partituur.
Tussen welke twee partijen is er sprake van complementair ritme? ............................................................................................................................
Noteer maat 3 t/m 6 van de eerste klarinet op de klinkende toonhoogte. Je hoort het fragment twee keer.
cd1 track 14 Je hoort een kort fragment één keer. Daarna wordt de cd tien minuten stilgezet.
Geef twee argumenten waarom deze muziek tot de romantiek wordt gerekend (en niet tot de Weense klassieken). 1 ......................................................................................................................... 2…

Geef twee argumenten waarom deze muziek tot de romantiek wordt gerekend (en niet tot de Weense klassieken). 1 ......................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteP. Schat - Aap verslaat de Knekelgeest

cd2 track 1
Dit vragenblok gaat over gedeeltes uit de opera ‘Aap verslaat de Knekelgeest’ uit 1980 van de Nederlandse componist Peter Schat (1935-2003). Het verhaal volgt een zeventiende-eeuwse Chinese beeldroman, gebaseerd op…

Dit vragenblok gaat over gedeeltes uit de opera ‘Aap verslaat de Knekelgeest’ uit 1980 van de Nederlandse componist Peter Schat (1935-2003). Het verhaal volgt een zeventiende-eeuwse Chinese beeldroman, gebaseerd op een sprookje rondom de figuur Aap. Onder leiding van de monnik Tsang trekken drie pelgrims, onder wie Aap, op bedevaart naar het westen. Onderweg worden zij gekweld door de Knekelgeest die hen in allerlei vermommingen probeert te vangen. Het is de opdracht van Aap om de Knekelgeest te doden.

De opera begint met een instrumentale ‘parade’.
In de eerste maat speelt de viool op de losse snaren twee keer een motief in
zestiende notenwaarden.
262p
Noteer dit motief. De eerste twee noten zijn gegeven. Je hoeft het motief maar
één keer te noteren.
Je hoort het fragment drie keer.
figuur bij de opgave
cd2 track 2
De figuren in dit stuk hebben allemaal een eigen karakteristiek muzikaal motief.
Dat van de Knekelgeest staat afgedrukt. Het bestaat uit twee samenklanken.
figuur bij de opgave
Je hoort het slot van de vioolsolo. Hierin worden, door andere instrumenten dan
de viool, de bovenstaande samenklanken gespeeld.
273p
Noteer eerst de namen van de noten die in deze samenklanken gebruikt worden.
Geef vervolgens de benaming voor een dergelijke reeks.
Je hoort het fragment twee keer.
noten...................................................................................................................
reeks...................................................................................................................
cd2 track 3
Van het volgende fragment staat de partij van de figuur Aap afgedrukt.
figuur bij de opgave
Boven de partituur staat quasi recitativo.
283p
Noem twee kenmerken van een recitatief gelet op de zangpartij.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
Noem tevens een kenmerk van een recitatief gelet op de begeleiding.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 4
Je hoort twee keer het zojuist beluisterde fragment met het vervolg waarin
Meester Tsang de hieronder afgedrukte tekst zingt.
Meester Tsang:
’t Is zonde dat je ’t zegt,
ik ben geheel ontsteld!
De Ware Leer verbiedt ons het geweld
en doden, dat is slecht!
Het fragment van Aap en dat van Meester Tsang verschillen van elkaar, zowel
qua zangmelodie als qua begeleiding.
292p
Noem voor zowel de zangmelodie als voor de structuur van de begeleiding een
verschil. Ga bij je antwoord uit van het gedeelte van meester Tsang.
zangmelodie........................................................................................................
structuur van de begeleiding................................................................................
cd2 track 5
Je hoort het volgende fragment vier keer. Hierin spelen onder andere de hoorn
en marimba de melodie. Deze melodie bestaat uit de eerste vier tonen van het
Dies Irae (Dag des oordeels), een hymne uit de requiemmis. De eerste toon
staat genoteerd.
302p
Noteer in halve notenwaarden de rest van deze melodie.
figuur bij de opgave
cd2 track 6
De beide actes van deze opera beginnen en eindigen met een vioolmelodie.
Je hoort drie verschillende fragmenten met deze melodie.
312p
Wat is het verschil tussen fragment 1 en 2?
............................................................................................................................
Noem één verschil tussen fragment 1 en 3. Laat het tempo en de triangel in
fragment 3 buiten beschouwing.
............................................................................................................................
Ga bij je antwoord uit van fragment 2, respectievelijk fragment 3.
Je hoort de drie fragmenten na elkaar en dat twee keer.
cd2 track 7
In het volgende fragment hoor je het begin van het Knekelbal, de zogenaamde
septiemen-wals. De Knekelgeest heeft Meester Tsang gevangen genomen en
staat op het punt hem op te eten, waardoor zij onsterfelijk zal worden. Van dit
fragment staan de partijen van de blaasinstrumenten afgedrukt.
figuur bij de opgave
323p
Omcirkel in het notenvoorbeeld in iedere partij alle daarin voorkomende soorten
septiemintervallen. Laat de partij van de fagot buiten beschouwing.
Je hoort het fragment twee keer.
cd2 track 8
In het volgende fragment probeert de als oude vrouw vermomde Knekelgeest
Meester Tsang nog een keer in verwarring te brengen. De tekst staat afgedrukt.
Vergeef mij, waarde Heer, maar als ’k u stoor
is ’t een wanhopige moeder die u stoort,
en die haar dochter zoekt. Weet u soms waar?
331p
Beschrijf één manier waarop in de zang de wanhoop van de oude vrouw wordt
verklankt.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 9
Je hoort een ander fragment twee keer. Hierin vindt het ultieme gevecht plaats
waarin Aap de Knekelgeest verslaat. In dit fragment wordt vaak het hieronder
afgedrukte motief gebruikt.
figuur bij de opgave
Dit motief wordt op verschillende manieren verwerkt, onder andere door het op
verschillende instrumenten te laten spelen.
342p
Noem nog twee manieren waarop dit motief verwerkt wordt.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd2 track 10
Je hoort het erop volgende fragment drie keer. Dit fragment bestaat uit twee
ongeveer even lange gedeeltes, met aan het eind één keer het motief van vraag
34 en een slotsamenklank. In dit fragment wordt naar een climax toegewerkt die
in het tweede gedeelte van het fragment wordt bereikt.
352p
Beschrijf de muziek in het tweede gedeelte (twee aspecten).
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd2 track 11
Je hoort het slot van de opera. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.
Deze opera is gecomponeerd in de twintigste eeuw en verschilt duidelijk van
een negentiende-eeuws werk.
363p
Geef hiervoor drie argumenten.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
3.........................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de site4 Hero - Les fleurs

cd2 track 12
Dit vragenblok gaat over het nummer ‘Les fleurs’. Het origineel is van Minnie Riperton uit 1971. De vragen gaan voornamelijk over een uitvoering uit 2001 van de Britse groep 4 Hero.
Je hoort de intro twee keer.
Hierin spelen alleen akoestische instrumenten.
372p
Welke instrumenten zijn dat?
............................................................................................................................
cd2 track 13
Van couplet 1 staat de tekst afgedrukt, van regel 1 ook de melodie.
figuur bij de opgave
2 Will a lady pin me in her hair?
3 Will a child find me by a stream?
4 Kiss my petals and weave me through a dream.
De melodie van de regels 2 t/m 4 is telkens een variatie op de melodie van regel
1.
381p
Welke regel komt het meest overeen met regel 1, gelet op het verloop van de
toonhoogte?
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 14
Je hoort de regels 3 en 4 van couplet 1, gevolgd door couplet 2. De tekst ervan
staat afgedrukt.
Will a child find me by a stream?
Kiss my petals and weave me through a dream.
couplet 2:
For all of these simple things and much more a flower was born
It blooms to spread love and joy faith and hope to people forlorn
Inside every man lives the seed of a flower
If he looks within he finds beauty and power
De cello speelt in het hele fragment mee, maar bij couplet 2 verandert de rol van
dit instrument.
391p
Geef aan wat die (veranderde) rol is.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 15
Het volgende fragment bestaat uit vijf maten die hieronder schematisch zijn
weergegeven. In maat 5 zet het koor in op de grondtoon met de tekst ‘Ring all
the bells’.
figuur bij de opgave
Het fragment begint met een orgelpunt in de bas. Op een bepaald moment gaat
dit orgelpunt over in de dominant.
401p
Geef met een pijl precies aan op welk moment dat gebeurt.
Je hoort het fragment twee keer.
cd2 track 16
Van het refrein staat de tekst afgedrukt.
Ring all the bells sing and tell the people everywhere that the flower has come.
Light up the sky with your prayers of gladness and rejoice for the darkness is
gone.
Throw off your fears let your heart beat freely at the sign that a new time is born.
In dit refrein speelt de begeleiding een aantal accenten. Tijdens de zangregels is
het ritme van deze accenten anders dan aan het eind van iedere regel.
412p
Beschrijf dit verschil, gelet op het ritme.
tijdens.................................................................................................................
aan het eind........................................................................................................
Je hoort één keer het zojuist beluisterde fragment gevolgd door het afgedrukte
refrein. Daarna hoor je twee keer alleen het refrein.
cd2 track 17
Deze muziek is bijna geheel gebaseerd op eenzelfde basthema dat hieronder
staat afgedrukt, een halve toon hoger dan de klank.
figuur bij de opgave
In het volgende fragment wordt dit basthema twee keer gespeeld zoals
genoteerd. Daarna verandert de derde noot van het basthema.
421p
Noteer deze noot in onderstaand notenvoorbeeld.
Je hoort het fragment drie keer.
figuur bij de opgave
cd2 track 18
Het volgende fragment kun je verdelen in twee gedeeltes van vier maten.
434p
Geef voor elk gedeelte aan waardoor de melodie wordt uitgevoerd en beschrijf
beide melodieën ten aanzien van toonhoogte en/of ritme.
Je hoort het fragment drie keer.
1e gedeelte
uitvoering melodie...............................................................................................
beschrijving melodie............................................................................................
2e gedeelte
uitvoering melodie...............................................................................................
beschrijving melodie............................................................................................
cd2 track 19
Je hoort couplet 3 en 4. Van couplet 4 staat de tekst afgedrukt.
couplet 4:
For all of these simple things and much more a flower was born
It blooms to spread love and joy faith and hope to people forlorn
Inside every man lives the seed of a flower
If he looks within he finds beauty and power
De rol van het achtergrondkoor is bij couplet 4 anders dan bij couplet 3.
442p
Beschrijf die rol voor beide coupletten.
Je hoort het fragment twee keer.
couplet 3.............................................................................................................
couplet 4.............................................................................................................
cd2 track 20
Je hoort twee keer het laatste gedeelte van dit nummer.
451p
Noem één manier waarop na vier maten naar het slot wordt toegewerkt.
............................................................................................................................
cd2 track 21
Je hoort één keer het origineel van Minnie Riperton. Het vormschema hiervan
staat gedeeltelijk ingevuld.
intro - … - … - overgang - … - tussenspel - … - … - overgang - … (fade out)
462p
Maak met zes letters dit vormschema volledig.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.