bronnen

Eindexamen natuurkunde vwo 1977, tijdvak 2Scan van het oorspronkelijke examen.

bij dit examen

figuur bij de opgave2 Benodigde gegevens kunnen worden opgezocht in het tabellenboekje. Het is de bedoeling dat van tabel 1 de kolom „afgeronde waarde” wordt gebruikt. 1. In een calorimeter bevindt zich een cilindrisch vat, dat afgesloten is door een vrij beweegbare zuiger (figuur 1). Het vat is omgeven door een mengsel van water en ijs. In het vat bevindt zich stikstofgas. Het geheel is in temperatuurevenwicht. De warmte-uitwisseling van de calorimeter met de omgeving is te verwaarlozen. calorimeter mengsel van water en ijs stikstofgas fig. 1 a. Hoe luidt de eerste hoofdwet van de warmteleer? Het volume van de afgesloten hoeveelheid stikstofgas bedraagt V, = 2,50 x 10-* m°. De zuiger wordt nu zeer snel naar beneden gedrukt (adiabatische compressie) tot het volume van het stikstofgas bedraagt = 1,25 x 107° b. Leg met behulp van de eerste hoofdwet uit, dat de temperatuur van het gas zal stijgen bij adiabatische compressie. In het p-V diagram in figuur 2 is de begintoestand van het stikstofgas weergegeven door punt A. Eén van de punten B en C stelt de toestand van het gas voor direct na deze adiabatische compressie. c. Welk punt stelt de toestand van het gas voor direct na de adiabatische compressie? Licht het antwoord toe. d. Bepaal de temperatuur van het gas direct na deze adiabatische compressie. e. Is tijdens deze adiabatische compressie de hoeveelheid ijs toegenomen, afgenomen of gelijk gebleven? Licht het antwoord toe.
figuur bij de opgave3 x 105 2 x105 1 x 105 1 fig. 2 f. Bereken de massa van het stikstofgas in het vat. Men heeft de zuiger direct na de adiabatische compressie vastgezet totdat de temperatuur van het gas weer 0 °C is geworden. g. Bereken de verandering van de hoeveelheid ijs in de calorimeter tijdens deze laatste temperatuurverandering. 112090F—15 Zie ommezijde
figuur bij de opgave4 Een homogene koperen staaf PQ met een lengte van / meter wordt met een constante snelheid van v m/s van links naar rechts voortgetrokken loodrecht op een homogeen magnetisch veld met een sterkte van B tesla (1 tesla 1 N/Am). De staaf beweegt in het vlak van tekening en blijft bij deze beweging in het magnetisch veld. De magnetische veldlijnen staan loodrecht op het papier, van de lezer af (figuur 3). X x X fig. 3 Tijdens deze beweging is er tussen de beide uiteinden van de staaf een inductiespanning Vind. De formule voor de grootte van de inductiespanning is Ving = Hierin is A de flux die door de geleider bij de beweging in de tijd A t is doorsneden. In dit geval geldt dat A het produkt is van de grootte van de magnetische veldsterkte B en het door de geleider in de tijd A f doorlopen oppervlak. a. Leid, uitgaande van de bovengenoemde formule voor Ving, een relatie af tussen Ving enerzijds en de sterkte van het magnetisch veld (B), de lengte van de staaf en de snelheid van de staaf (v) anderzijds. b. Leid af welk uiteinde van de staaf tijdens deze beweging de hoogste potentiaal heeft. Dezelfde staaf wordt nu aan het uiteinde Q voorzien van een as, zodat de staaf kan draaien in een vlak loodrecht op het magnetisch veld (figuur 4). De staaf draait eenparig met een hoeksnelheid van w rad/s. De magnetische veldlijnen staan weer loodrecht op het papier, van de lezer af. P fig. 4
figuur bij de opgave5 De spanning Ving over de staaf PQ wordt nu achtereenvolgens gemeten als functie van de grootheid B (figuur 5), de grootheid (figuur 6) en de grootheid w (figuur 7). 150 100 100 50 50 B(tesla) 0,02 0,04 0,50 1,00 B = 0,04 tesla B = 0,04 tesla 4 rad/s l=10m fig. 5 fig. 6 fig. 7 Leid uit de drie diagrammen (figuur 5, 6 en 7) een relatie af tussen de inductiespanning over de staaf PQ enerzijds en de grootheden B, en w anderzijds. In deze relatie komt een evenredigheidsconstante voor. d. Bepaal de grootte van deze evenredigheidsconstante. Laat met behulp van een groothedenbeschouwing zien, dat deze evenredigheidsconstante geen grootheid is (eventueel mag men met een eenhedenbeschouwing laten zien, dat deze evenredigheidsconstante onbenoemd is). Teken op het bijgevoegde antwoordpapier de grafiek van de flux die doorsneden is tussen f = O sen 3,0 s, als functie van de tijd f. Hierbij geldt: B = 0,04 tesla, 1,0 m en w 4 rad/s. Geef een toelichting bij deze grafiek. Zie ommezijde
figuur bij de opgave6 De kernen van een radioactief element A vervallen onder uitzending van @-deeltjes tot kernen van een element B, dat stabiel is. AB + 6 Men heeft een preparaat dat de radioactieve stof A bevat. Met tussenpozen van twee uur wordt gedurende tien seconden het aantal uitgezonden B-deeltjes gemeten. Hieruit bepaalt men de activiteit (aantal uitgezonden B-deeltjes per seconde). Het resultaat van deze metingen staat in onderstaande tabel. activiteit (aantal B/s) 13,8.10% 3,9.10° 2,6.10% 1,1.10% 0,7.10° a. Teken op het bijgevoegde antwoordpapier de grafiek van het aantal kernen van het element A dat per seconde vervalt, als functie van de tijd. b. 1. Wat verstaat men onder halveringstijd? 2. Bepaal de halveringstijd van element A. c. 1. Op welk tijdstip was het aantal aanwezige kernen van het element A twee maal zo groot als op het tijdstip t= 4,0 h? Geef aan hoe het antwoord gevonden is. 2. Hoeveel kernen van het element A vervielen er per seconde op het bij c. l berekende tijdstip? d. Wat is de fysische betekenis van het oppervlak onder de bij vraag a getekende grafiek in het tijdsinterval van t= 4,0 h tot f= 15,0 h? Voor een radioactief vervalproces geldt de volgende relatie: = e waarin N(t,) : het aantal aanwezige kernen op het tijdstip : het aantal aanwezige kernen op het tijdstip t, e : 2,718 e. 1. Druk de eenheid van à uit in SI grondeenheden. 2. Bepaal À voor het radioactief vervalproces van dit vraagstuk.
figuur bij de opgaveEen massieveschijf (straal r= 0,50 meter; massa m 20 kg) kan vrij om een vaste horizontale as zz’ door zijn middelpunt draaien (zie figuur 8). De massa van de as is te verwaarlozen. Er wordt een kracht F van 10 N op de schijf uitgeoefend door aan een koord te trekken dat om de rand van de schijf gewonden is. De massa van het koord is te verwaarlozen. a. Bereken de hoekversnelling van de schijf. In plaats van met een kracht Fte trekken, hangt men een blokje met een massa m, = 1,0 kg aan het koord (zie figuur 9). b. Bereken de hoekversnelling van de schijf voor dit geval. fig. 8 Men bevestigt onwrikbaar aan de schijf een tweede schijf 0,25 meter). De middel- punten van de schijven liggen beide op de as zz’. Om deze tweede schijf is ook een koord gewonden. Aan dit koord is de massa ma 0,25 kg verbonden. Het traagheidsmoment van de beide schijven samen is 2,8 kgm?. Door ze vast te houden wordt belet dat de schijven gaan draaien (zie figuur 10). Op het tijdstip t= Os laat men de schijven los. De volgende vragen hebben betrekking op het tijdsinterval waarin ma nog niet tegen de schijf is gelopen en m, nog niet de grond heeft bereikt. c. 1. Bepaal de verplaatsing van mz op het tijdstip dat 1,00 meter gedaald is. 2. Bepaal de snelheid van mm, op het tijdstip dat de snelheid van m, 1,0 m/s is. fig. 9 Met behulp van de wet van behoud van energie kan de hoeksnelheid w van de schijven op het moment dat 1m, over een afstand van 1,00 meter gedaald is, berekend worden. d. 1. Schrijf de energievergelijking op van het gehele systeem. 2. Sutstitueer hierin de waarden die de grootheden (met uitzondering van w) hebben op het moment dat m, over een afstand van 1,00 meter gedaald is (w behoeft niet berekend te worden). EINDE