opgave 1Tekst 1 Mag het een tikje minder spontaan, alstublieft?
In de inleiding van een tekst probeert een auteur vaak de aandacht van
de lezer te trekken. Enkele manieren om dat te doen, zijn:
1 een aanleiding schetsen
2 een anekdote vertellen
3 een of meer observaties weergeven
4 een shockerende opmerking maken
5 een stelling poneren
6 een tegenstelling schetsen
7 een vergelijking maken
12p
Welke twee van bovenstaande manieren worden in alinea 1 van tekst 1
toegepast? Noteer de nummers.
Tekst 1 kan door middel van onderstaande kopjes in achtereenvolgens vijf
delen worden onderverdeeld:
Deel 1: Inleiding
Deel 2: Spontaniteit door de eeuwen heen
Deel 3: Vergelijking huidige en vroegere spontaniteit
Deel 4: Twijfels over en gevolgen van huidige spontaniteit
Deel 5: Slot
21p
Bij welke alinea begint deel 3, ‘Vergelijking huidige en vroegere
spontaniteit’?
31p
Bij welke alinea begint deel 4, ‘Twijfels over en gevolgen van huidige
spontaniteit’?
“En wie van nature niet spontaan is, kan op allerhande sites lezen hoe hij
het alsnog kan worden – waarbij steeds de disclaimer wordt geplaatst dat
je spontaniteit niet kunt simuleren.” (regels 22-27)
Een kritisch lezer kan de laatste uitspraak opvatten als impliciete kritiek
op websites die spontaniteit aanprijzen.
41p
doen steeds valse beloftes.
kunnen niet goed formuleren.
plaatsen te veel disclaimers.
spreken zichzelf inhoudelijk tegen.
Hoe zou die kritiek expliciet luiden?
De makers van de sites die spontaniteit aanprijzen,
doen steeds valse beloftes. kunnen niet goed formuleren. plaatsen te veel disclaimers. spreken zichzelf inhoudelijk tegen.1 “En wie van nature niet spontaan is, kan op allerhande sites lezen hoe
hij dat alsnog kan worden – waarbij steeds de disclaimer wordt
geplaatst dat je spontaniteit niet kunt simuleren.” (regels 22-27)
2 “Een gemis aan spontaniteit is niet een vorm van bedachtzaamheid,
maar komt voort uit angst voor afwijzing door anderen.” (regels 35-38)
Tussen de twee geciteerde zinnen uit alinea 2 en alinea 3 van tekst 1 zit
een tegenstelling die betrekking heeft op het karakter van spontaniteit.
52p
Leg uit in welk opzicht de opvattingen zoals die blijken uit de twee
geciteerde zinnen, tegengesteld zijn.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.
63p
Noem uit alinea 3 van tekst 1 drie voorbeelden waaraan je kunt zien dat
de auteur de voorstanders van spontaniteit in diskrediet wil brengen.
In alinea 3 van tekst 1 is sprake van een oorzaak-gevolgrelatie waarbij
gebruikgemaakt wordt van de volgende elementen:
1 angst voor afwijzing door anderen
2 een gebrek aan spontaniteit
3 strenge, prestatiegerichte ouders of een pestverleden
71p
1 – 2 – 3
2 – 3 – 1
3 – 1 – 2
3 – 2 – 1
Wat is de juiste volgorde van deze oorzaak-gevolgketen volgens de
strekking van alinea 3, beginnend bij de oorzaak?
1 – 2 – 3 2 – 3 – 1 3 – 1 – 2 3 – 2 – 1“Spontaniteit – afgeleid van het Latijnse mea sponte: uit eigen beweging,
op eigen kracht – mag zich dan in de gunst van de tijdgeest verheugen,
als tegenhanger van knellende conventies en drukkende gedachten heeft
ze een lange voorgeschiedenis.” (regels 63-70)
81p
Citeer uit alinea 1 tot en met 4 van tekst 1 de zin die het meest
overeenkomt met deze oorspronkelijke betekenis van het woord
‘spontaniteit’.
“Het heeft er alle schijn van dat het civilisatieproces volgens de definitie
van Elias tot staan is gebracht.” (regels 134-136)
92p
Vat samen waaruit volgens alinea 8 tot en met 12 van tekst 1 blijkt dat dit
proces is gestopt.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.
In alinea 6 tot en met 10 van tekst 1 worden de veranderingen geschetst
van hoe er naar het begrip ‘spontaniteit’ wordt gekeken.
104p
Geef deze ontwikkeling in chronologische volgorde weer, inclusief de
aanduidingen van de betreffende periodes. Neem daartoe onderstaand
schema over en vul het verder in.
“Wel kun je je afvragen of spontaniteit zich niet ontwikkelt tot een even
dwingende levenshouding als de etiquette van weleer.” (regels 193-197)
112p
In bovenstaand citaat gaat een tegenstelling schuil. Leg uit wat deze
tegenstelling behelst.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.
Van spontaniteit als norm “gaat iets intimiderends uit op mensen die zich
er niet behaaglijk bij voelen”. (regels 201-203)
123p
Welke andere drie negatieve aspecten kleven volgens alinea 13 tot en
met 15 van tekst 1 aan spontaniteit als opgelegde norm.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 60 woorden. Nummer je antwoorden.
In alinea 1 en 2 van tekst 1 wordt de huidige stand van zaken met
betrekking tot de sociale omgangsvormen geschetst. In alinea 15 en 16
komt de gewenste situatie naar voren.
132p
Welke tegenstelling in omgangsvormen doet zich voor tussen de huidige
en de gewenste situatie?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen. Gebruik geen
voorbeelden.
143p
Welke vijf van onderstaande beweringen komen overeen met de optiek
van mensen die spontaniteit bepleiten zoals die in tekst 1 naar voren
komt?
1 De hedendaagse elite wordt gekenmerkt door een grote mate van
spontaniteit.
2 Een slechte sfeer op de werkvloer is te wijten aan een niet-spontane
werkgever.
3 Een spontaan mens heeft ook zo nu en dan een etiquetteboek nodig.
4 Je kunt in maatschappelijk opzicht alleen slagen als je spontaniteit
bezit.
5 Mensen die bedachtzaam zijn en niet het achterste van hun tong laten
zien, hoeven geen probleem te hebben met hun spontaniteit.
6 Mensen die doen alsof ze spontaan zijn, zijn feilloos te onderscheiden
van mensen met een natuurlijke spontaniteit.
7 Mensen die verlegen en onzeker zijn, wordt geadviseerd te rade te
gaan bij zelfhulpsites of hulp te zoeken bij coaches.
8 Natuurlijk wil iedereen te allen tijde spontaan reageren, maar niet
iedereen is hiertoe in staat.
9 Op relationeel gebied is spontaniteit een vereiste.
10 Volwassenen die volledig opgaan in hun spel zijn hun spontaniteit niet
verloren.
151p
eerherstel van de spontane mens.
minder onverwachte intimiteit.
spontaniteit als sociale norm.
succesvol ondernemerschap.
terugkeer van victoriaanse wellevendheid.
Tekst 1 is een betoog, omdat in die tekst gepleit wordt tegen
eerherstel van de spontane mens. minder onverwachte intimiteit. spontaniteit als sociale norm. succesvol ondernemerschap. terugkeer van victoriaanse wellevendheid.162p
De huidige tijdgeest, waarin spontaniteit de boventoon voert na een
De talrijke omschrijvingen van spontaniteit en de verplichting daarvan,
Doordat er steeds meer nadruk wordt gelegd op gedwongen spontani-
Het verdient aanbeveling om bij het aangaan van een diepgaande
Welke van onderstaande formuleringen geeft het best de hoofdgedachte
weer van tekst 1?
De huidige tijdgeest, waarin spontaniteit de boventoon voert na eenperiode van starre conventies en formaliteiten, is in principe toe te
juichen. De huidige spontaniteit is alleen te ver doorgeschoten, met
alle gevolgen van dien.
De talrijke omschrijvingen van spontaniteit en de verplichting daarvan,hebben de weegschaal laten doorslaan naar een sociale norm van
onfatsoen. Bepaalde schuchtere mensen dreigen daarvan de dupe te
worden.
Doordat er steeds meer nadruk wordt gelegd op gedwongen spontani-teit, zal er opnieuw een samenleving ontstaan met te veel dwang en
starheid. We zouden ons in dit opzicht meer moeten laten leiden door
Duitstalige landen.
Het verdient aanbeveling om bij het aangaan van een diepgaandevriendschappelijke relatie, díe conventies te koesteren die hun waarde
hebben aangetoond. Maar laten we vooral niet te veel nadruk op
spontaniteit leggen.
tekstfragment 1
(1) Een kennis van mij meldde op zijn Facebookpagina dat hij was gevraagd om in de jury van een of andere culturele prijs plaats te nemen. Nu kun je je al afvragen of het nodig is zo’n huishoudelijke mededeling met je vrienden te delen, maar de spontane reacties op zijn bericht waren nog veel opmerkelijker: ‘Gefeliciteerd, wat eervol!’ las ik, ‘Wow, gefeliciteerd’, ‘Fantastisch, proficiat’, ‘Kerel, van harte’ en zelfs ‘Mijn proficiat heet jaloers’. Alsof meneer zelf die prijs had gewonnen, alsof hij op Schiphol arriveerde met een olympische medaille om zijn nek. (2) Overdrijven is ook een kunst, of liever gezegd, het is helemaal geen kunst meer, het is alledaagse kost geworden. Je ziet het bij alles, iemand verschijnt met z’n kind in beeld en van alle kanten stromen de gelukwensen met zo’n prachtig jongetje toe en hoe fantastisch de moeder er uitziet! Een nieuwe baan? Dat is wel het allermooiste en hoogste wat een mens kan bereiken! Als je Facebook mag geloven, zijn we allemaal prachtige, uitgelezen mensen met glanzende carrières en gezinnen en ongeëvenaarde geluksmomenten. naar: Rob Schouten, uit: Trouw, 27 december 2016
In tekstfragment 1 worden twee tijdsverschijnselen gesignaleerd. Deze
twee verschijnselen worden ook in onderstaand schema genoemd.
172p
Citeer de twee zinnen of zinsgedeelten uit alinea 13 tot en met 16 van
tekst 1 waarin de oorzaken worden genoemd van bedoelde twee
tijdsverschijnselen. Neem hiertoe de letters A en B uit onderstaande tabel
over en vul die verder aan.
Beschrijf je kwalen met bepaalde geneeskrachtige woorden: dat
Schrijf niet alleen maar over en vanuit jezelf maar beschrijf jezelf ook
Stop ermee alles te beschrijven in je dagboek en ga tijdens het
Stop zo spoedig mogelijk met het opschrijven van je geheimen: dit is
aanbeveling voor een vakantiebesteding zonder gedachten aan
humoristisch bedoelde verwijzing naar de hectiek die het gevolg is van
ironische opmerking, bedoeld voor werkgevers die hun werknemers te
kritiek op werknemers die zich laten leiden door hun hoge
Bij gelijkblijvende ambities zorgen vakanties en deeltijdwerk
Een vakantie is tegenwoordig eerder een bron van stress dan een
Hoge arbeidsproductiviteit is een positieve kant van een overwegend
Voor zowel deeltijders als mensen in het onderwijs is vakantie al
betekenen feitelijk hetzelfde.
sluiten elkaar uit.
vullen elkaar aan.
zijn lastig verenigbaar.
belerend en onderzoekend.
sceptisch en bewonderend.
serieus en luchtig.
zakelijk en humoristisch.
