naslagFormules
Vlakke meetkunde Verwijzingen naar definities en stellingen die bij een bewijs mogen worden gebruikt zonder nadere toelichting. Hoeken, lijnen en afstanden : gestrekte hoek, rechte hoek, overstaande hoeken, F-hoeken, Z-hoeken, afstand punt tot lijn, driehoeksongelijkheid. Meetkundige plaatsen : middelloodlijn, bissectrice, bissectricepaar, middenparallel, cirkel, parabool. Driehoeken : hoekensom driehoek, buitenhoek driehoek, congruentie: HZH, ZHH, ZHZ, ZZZ, ZZR; gelijkvormigheid: hh, zhz, zzz, zzr; middelloodlijnen driehoek, bissectrices driehoek, hoogtelijn driehoek, hoogtelijnen driehoek, zwaartelijn driehoek, zwaartelijnen driehoek, gelijkbenige driehoek, gelijkzijdige driehoek, rechthoekige driehoek, Pythagoras, gelijkbenige rechthoekige driehoek, halve gelijkzijdige driehoek. Vierhoeken : hoekensom vierhoek, parallellogram, ruit, rechthoek, vierkant. Cirkel, koorden, bogen, hoeken, raaklijn, vierhoeken : koorde, boog en koorde, loodlijn op koorde, middellijn, Thales, middelpuntshoek, omtrekshoek, constante hoek, raaklijn, hoek tussen koorde en raaklijn, koordenvierhoek. Goniometrie sin( t + u ) = sin t cos u + cos t sin u sin( t − u ) = sin t cos u − cos t sin u cos( t + u ) = cos t cos u − sin t sin u cos( t − u ) = cos t cos u + sin t sin u
opgave 2Gelijke oppervlakten
De parabool met vergelijking y = 4x − x2 en de x-as sluiten een vlakdeel V in. De
lijn y = ax (met 0 ≤ a < 4) snijdt de parabool in de oorsprong O en in punt A. Zie
figuur 1.
figuur 1
A heeft de coördinaten (4 − a, 4a − a2).
14pToon dit aan.
Het deel van
V boven de lijn
OA heeft oppervlakte
.
35pBereken exact voor welke waarde van a de lijn y = ax het gebied V verdeelt in
twee delen met gelijke oppervlakte.
opgave 3Onderzetter
Een bepaalde onderzetter bestaat uit staven die onderling kunnen scharnieren.
Deze onderzetter heeft 19 gelijke ruiten. Zie de foto.
foto
In een wiskundig model van deze onderzetter worden de breedte en de dikte
van de staven verwaarloosd.
Het meest linkse scharnierpunt van het model noemen we P, het scharnierpunt
linksboven noemen we Q en het midden van de middelste ruit noemen we O. De
grootte van de binnenhoek bij P in radialen noemen we α. Zie figuur 1.
figuur 1
We kiezen lengte 1 voor de zijde van een ruit.
De lengte l en de breedte b van het model zijn functies van α, waarbij 0 ≤ α ≤ π.
Er geldt:
en
.
43pToon aan dat de formules voor l en b juist zijn.
54pBereken exact de waarde van b als l = 8.
Als we α van 0 tot π laten toenemen, zal b toenemen en l afnemen.
65pBereken met behulp van differentiëren voor welke waarde van α de breedte b
even snel toeneemt als de lengte l afneemt. Rond je antwoord af op twee
decimalen.
75pToon aan dat de formule voor OQ juist is.
Het model van de onderzetter kan zodanig gescharnierd worden dat zes van de
acht buitenste scharnierpunten op één cirkel met middelpunt O liggen.
Zie figuur 2.
figuur 2
84pBereken voor welke waarde van α dit het geval is. Rond je antwoord af op twee
decimalen.
opgave 4Aan een cirkel rakende rechthoeken
Gegeven is een cirkel c met middelpunt M en straal 3 cm. Op c ligt een vast
punt A. Deze cirkel met punt A staat op de uitwerkbijlage.
We bekijken rechthoeken met hoekpunten A, B, C en D waarvan A en D op c
liggen en waarvan zijde BC cirkel c raakt. Het raakpunt van de rechthoek met de
cirkel is het midden E van BC. In figuur 1 is zo’n rechthoek getekend.
figuur 1
Er zijn vier van dergelijke rechthoeken waarvan de zijden BC en AD 4 cm lang
zijn.
94puitwerkbijlageTeken in de figuur op de uitwerkbijlage alle mogelijke punten E waarbij aan
bovenstaande eisen is voldaan. Licht je werkwijze toe.
Bij een willekeurige rechthoek met hoekpunten A, B, C en D waarvan A en D op
c liggen en waarvan zijde BC raakt aan c, wordt de parabool p getekend met
brandpunt M en richtlijn de lijn BC.
Het midden van CD noemen we N. Zie figuur 2.
figuur 2
Wanneer we D over c bewegen, komt er een situatie waarbij N op p ligt. Zie
figuur 3. Deze figuur staat ook op de uitwerkbijlage.
figuur 3
In dat geval geldt:
opgave 5Condensatoren
Een condensator is een elektrische component waarin je elektrische lading kunt
opslaan.
Iemand heeft een elektrisch circuit met één condensator gemaakt waarin geldt:
als de lege condensator wordt opgeladen, neemt de condensatorspanning toe
van 0 tot een limietspanning volgens de formule
Hierin is: U de condensatorspanning in volt,
t de oplaadtijd in seconden en
C de capaciteit van de condensator in farad.
Een condensator met een capaciteit van 0,01 farad wordt in dit circuit
opgeladen. Voor deze condensator in dit circuit geldt dus:
In figuur 1 is de grafiek van deze U als functie van t getekend.
figuur 1
113pBereken met behulp van differentiëren met welke snelheid (in volt per seconde)
de spanning van een condensator met een capaciteit van 0,01 farad toeneemt
op tijdstip t = 0.
126pBereken algebraïsch hoe lang het duurt voordat bij een condensator met een
capaciteit van 0,01 farad de condensatorspanning 90% van de limietspanning is.
Rond je antwoord af op hele seconden.
Soms heb je niet direct de beschikking over een condensator met de juiste
capaciteit. Om een kleinere capaciteit te krijgen, kun je meerdere condensatoren
in serie schakelen. Een serieschakeling van n condensatoren met capaciteiten
C1, …, Cn heeft dezelfde werking als één condensator met capaciteit Cs,
waarbij
.
Zo hebben bijvoorbeeld twee in serie geschakelde condensatoren met een
capaciteit van 0,01 farad dezelfde werking als één condensator met een
capaciteit van 0,005 farad.
We willen in het bovengenoemde circuit binnen een tijd van 10 seconden een
condensatorspanning van minstens 10 volt verkrijgen. We beschikken over een
groot aantal lege condensatoren, elk met een capaciteit van 0,01 farad.
136pOnderzoek hoeveel van deze condensatoren ten minste in serie geschakeld
moeten worden om het gestelde doel te bereiken.
opgave 6Een rechthoek in stukken
De punten
A(1, 1) en
B(3,
) liggen op de grafiek van
.
We bekijken de rechthoek waarvan A en B hoekpunten zijn en waarvan twee
zijden evenwijdig zijn aan de x-as (en de andere twee zijden dus evenwijdig zijn
aan de y-as).
de verticale lijn door P verdelen de rechthoek in vier rechthoekige stukken.
In figuur 1 zijn de stukken rechtsboven en linksonder grijs aangegeven.
figuur 1
145pBereken langs algebraïsche weg voor welke waarden van p de oppervlakte van
het grijze stuk rechtsboven gelijk is aan
.
De som van de oppervlakten van de grijze stukken rechtsboven en linksonder is
.
Er is een waarde van p waarvoor deze som van de oppervlakten maximaal is.
155pBereken exact deze waarde van p.
opgave 7Logaritmen en vierde macht
De functies f en g zijn gegeven door f(x) = 4 ⋅ lnx en g(x) = (lnx)4 met x > 0.
De grafieken van f en g snijden elkaar in de punten S en T.
Een lijn x = p snijdt tussen S en T de grafiek van f in A en de grafiek van g in B.
Zie figuur 1.
figuur 1
Er is een waarde van p waarvoor de lengte van lijnstuk AB maximaal is.
166pBereken exact de maximale lengte van AB. Schrijf je antwoord zo eenvoudig
mogelijk.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 8Een geodriehoek
Gegeven zijn twee evenwijdige lijnen k en m en een punt A er tussenin. Zie
figuur 1.
figuur 1
Je kunt op elk van de twee gegeven lijnen een punt tekenen zo dat deze punten
samen met punt A de hoekpunten zijn van een rechthoekige, gelijkbenige
driehoek. Een dergelijke driehoek noemen we een geodriehoek.
Er zijn verschillende gevallen mogelijk. In deze opgave bekijken we de situatie
waarbij het hoekpunt van de rechte hoek van de geodriehoek rechts van punt A
op k ligt. Hieronder staat eerst een constructie. Daarna wordt aan je gevraagd te
bewijzen dat het resultaat inderdaad een geodriehoek is.
Op
k zijn de punten
B en
C getekend zo dat
en
AB = BC. Punt
D is
op
m getekend zo dat
.
Op
k is vervolgens punt
E getekend zo dat
. Zie figuur 2. Deze
figuur staat vergroot op de uitwerkbijlage.
figuur 2
184pBewijs dat driehoek AED een geodriehoek is.
