bronnen

Eindexamen economie havo 2000, tijdvak 2 (economie 1)

opgave 1Opgave 1

Inflatie in Nederland
In 1998 was de inflatie in Nederland de hoogste binnen de Europese Unie (EU).
In Nederland stegen
b d g,6% pr i li g lo d p e con t pos ti e d
en import van Nederland.
Stel dat de prijsstijging van de exportproducten van elk land gelijk is aan
land.
12p
I de o t e v N e n n e e U n
er t
verslechte d? Verklaar het antwoord.
De ontwik
22p
St t de e
e an e n m t n d
betalingsbalans?
Stel dat in 1999 het expo tvol
32p
De exportwaarde van Nederla
A als de exportprijzen stijgen m
als de exportprijzen stijgen m

opgave 2Opgave 2

Steeds meer mensen willen ’groene melk’
Groene melk is melk die op milieuvriende ijke wijze wordt geproduceerd. De mar
groen
duu d d ge one el m
rk voo oe m k o
veranderen
Groene melk is in de winkel duurder dan gewone melk. Hieronder zijn daarv
oorzaken gegeven.
oorzaak a: De bedrijven die groene melk produceren zijn kleiner dan bedrijve
gewone k d er
oorzaak b: De productie van groene melk is arbeidsintens ever dan de producti
gewone melk.
42p
52p
Door ontwikkeling n op de markt kan de prijs van groene melk gaan verander
Hieronder zijn daarvoor twee oorzaken gegeven.
• oorzaak 1 De consument wordt steeds milieubewuste
: Produce
bsidie van
n aa
prijs melk oud nieuw hoeveelheid groene melk
prijs groene melk nieuw oud hoeveelheid groene melk
prijs melk oud nieuw hoeveelheid groene melk
prijs groene melk nieuw oud hoeveelheid groene melk
62p
72p

opgave 3Opgave 3

De wereld rond met , $ en ¥
Veel Europese ondernemingen doen dagelijks zaken met bed ijven buiten Europa. Ze
dan te maken met verschillende munten, voo al met de Europese euro (
d l r
J
). De
n d ro t
kan schommelen door veranderingen van vraag en aanb d
l d t r
ro
ht v de o r
82p
Is hier sprake van een appreciatie of van een depreciatie van de euro?
De koersstijging van de euro wordt veroorzaakt door de situatie op de betalingsba
van de eurolanden.
92p
Dit wijst op een betalingsbalans …(1)… van
I
a s d r
euro’s …(2)… dan het aanbod van euro’s. De ontvangsten uit het buitenland z jn
… an de t
Wat moet in plaats
krijgen?
Bij (1) overscho
B (ote e
Bij (3) groter / kleiner
Nederlandse bedrijven die naar de Verenigde Staten exporteren ond
van de koersstijgin van de o
102p
Die bedrijven zullen …(1)… exporteren doordat …(2) … producten in de
V g e t
Wat moet in plaat v n
krijgen?
Bij (1) meer / minder
Bi
er a n e / ederland e
Bij (3) duurder / goedkoper
A s de Europese Centra e Bank (ECB) vindt dat de koers van de euro te veel stijg
de ECB besluiten de geldmarktrente in Europa aan en
112p
De ECB zal de geldmarktrente …(1)… omdat daardoor …(2)… buitenlandse bele
w d n r
Wat moet i plaats va
krijgen?
Bij (1) verhogen / ve

opgave 4Opgave 4

Prijs en hoeveelheid Er is een verband tussen de prijs van een product en de gevraagde hoeveelheid van dat product. Dit verband kan worden weergegeven in de vorm van een vraagvergelijking. Stel dat de vraagvergelijking van een bepaald soort shampoo luidt: Q v = –2,5P + 20 Q v = gevraagde…

Prijs en hoeveelheid Er is een verband tussen de prijs van een product en de gevraagde hoeveelheid van dat product. Dit verband kan worden weergegeven in de vorm van een vraagvergelijking. Stel dat de vraagvergelijking van een bepaald soort shampoo luidt: Q v = –2,5P + 20 Q v = gevraagde hoeveelheid · 1.000.000 flessen shampoo P = prijs per fles shampoo in euro’s Stel dat de prijs van deze shampoo stijgt van 2 euro naar 3 euro.

n Wat is het gevolg van die prijsstijging voor de afzet en de omzet van deze shampoo? De afzet in flessen De omzet in euro’s A stijgt met 2,5 miljoen stijgt met 7,5 miljoen B daalt met 2,5 miljoen stijgt met 7,5 miljoen C daalt met 2,5 miljoen daalt met 7,5 miljoen D stijgt met 7,5 miljoen stijgt…

n Wat is het gevolg van die prijsstijging voor de afzet en de omzet van deze shampoo? De afzet in flessen De omzet in euro’s A stijgt met 2,5 miljoen stijgt met 7,5 miljoen B daalt met 2,5 miljoen stijgt met 7,5 miljoen C daalt met 2,5 miljoen daalt met 7,5 miljoen D stijgt met 7,5 miljoen stijgt met 2,5 miljoen E stijgt met 7,5 miljoen daalt met 2,5 miljoen F daalt met 7,5 miljoen daalt met 2,5 miljoen

n Hoe wordt bij de gegeven prijsstijging de waarde van de prijselasticiteit van de vraag naar
Is de vraag naar deze shampoo bij deze prijsstijging volgens het bij vraag 13 gegeven antwoord prijselastisch of prijsinelastisch? Verklaar het antwoord.

opgave 5Opgave 5

Onderhandelingen in de metaal weer van start
De vakbonden onderhandelen met de metaalwerkgevers over de …(1)…
arbeidsovereenkomst. Een belangrijk punt dat daarin wo dt afgesproken is de …(2
Vanwege de inflatie is er een loonsti ging nod g om de koopkracht van de werknem
geval gelijk te houden; dit deel van de loonstijging wordt …(3)… genoemd. Ver
de vakbonden naar een reële loonstijging voor al
m s o een
nodig is. De vakbonden denken dat een behoor ijke reële loonstijging er zeker in
gez de 5)
Wat moet in plaats n d e or
ul m een ec
krijgen?
153p
1 collectieve / individuele
2 hoogte van het wettelijk minimumloon / lengte van de ar
3 incid

opgave 6Opgave 6

Nederland als vestigingsp aats voor bedrijven
Economen hebben onderzocht we ke landen voor bedrijven de meest aantrekkelijk
vestiging
maakt voor de jaren 1999-2002. In figuur 2 is or een aantal
pe(r
Hon Ko
En ela
Ne erla
Sin ap
Amer
ana
NieuwZ ela
erlan
Zwit erlan
en √(1)
162p
Hier er t an r rak a a l di a f uur 2. Geef o e e t
aan of deze juist of onjuist is.
uitspraak 1
De p ie van eder a s ti n s l t n e eriode 1999 00 e n
periode 1994-1998.
uitspraak 2
De p ie
sl al g g p a n de de -2 0 s hte d
periode 1994-1998.
u tspraak 3
p e v n Si a re e gi aa t p van i
periode 1992 2002 beter dan in de periode 1994-1998.
Bij dit onderzoek is ieder land beoordeeld op zaken als afzetmogelijkheden,
belastingniveau, kwaliteit van de infrast u u r n
172p
Noem een verandering in de infrastructuur die de a
182p

opgave 7Opgave 7

Werk of loon In mei 1999 zijn de onderhandelingen over de CAO voor het jaar 2000 gestart. De onderhandelaars van de vakbond vroegen zich op dat moment af welke looneis ze zouden gaan stellen. De econoom van de vakbond had daarvoor de gegevens van tabel 1 verzameld. tabel 1 1999 loonindex (1998 =…

Werk of loon In mei 1999 zijn de onderhandelingen over de CAO voor het jaar 2000 gestart. De onderhandelaars van de vakbond vroegen zich op dat moment af welke looneis ze zouden gaan stellen. De econoom van de vakbond had daarvoor de gegevens van tabel 1 verzameld. tabel 1 1999 loonindex (1998 = 100) 104,3 prijsindex (1998 = 100) 102,2 arbeidsproductiviteit (1998 = 100) 102,1

Is de prijsindex voor 2000 berekend door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) of door het Centraal Planbureau (CPB)? Verklaar het antwoord. In 1999 is het reële loon ten opzichte van 1998 gestegen.
Kan dat uit de gegevens worden afgeleid? Verklaar het antwoord. De econoom van de werkgeversorganisatie stelt dat de bedrijven het moeilijk hebben. Om te voorkomen dat er banen verloren gaan, mag volgens deze econoom de looneis voor het jaar 2000 maximaal gelijk zijn aan de stijging van de…

Kan dat uit de gegevens worden afgeleid? Verklaar het antwoord. De econoom van de werkgeversorganisatie stelt dat de bedrijven het moeilijk hebben. Om te voorkomen dat er banen verloren gaan, mag volgens deze econoom de looneis voor het jaar 2000 maximaal gelijk zijn aan de stijging van de arbeidsproductiviteit in dat jaar.

Bereken hoeveel procent loonstijging de vakbond volgens deze econoom maximaal mag eisen (in ten minste 2 decimalen). De vakbond vindt dat de koopkracht van de werknemers in 2000 niet lager mag zijn dan in 1999.
Bereken hoeveel procent loonstijging de vakbond dan minimaal moet eisen (in ten minste 2 decimalen).

opgave 8Opgave 8

Hoogconjunctuur in Nederland
In 1999 groeit het nationaal inkomen in Nederland met 3,5%. Volgens sommig
i d o v n ed nd z 1 99 n e ase h nju r.
Zij waarschuwen dat daardoor de inflatie in Nederland kan worden aangewakkerd
232p
e
e io a inko
lager dan 3,5%? Verklaar het antwoord.
D
om w s
o r d at
242p
Geef daarvoor de verklaring.
252p
Hier er d u
v r ke n h o onj u
uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
uitsp
In een fase van hoogconjunctuur neemt de bezettingsgraad
uit p
In een fase van hoogconjunctuur neemt de vraag naar arbeid toe.
ui

opgave 9Opgave 9

Werk werk en nog eens (deeltijd)werk
De Nederlandse overheid stelt alles in h
992 e
b a
de werkg
enhe 800
Legenda:
0
6
6
6
000
jaar
262p
De werkgelegenhe d in arbeidsja en is kleiner da
Dat komt doordat veel mensen in deeltijd werken.
A hebben sommige mensen meer dan een vol edige b
m er an n r n o g vo r n d g ba
C is het aanbod van arbeid groter dan de vraag naar arbeid
De regering heeft het werken in deeltijd st eds gemakkelijker gemaak.
272p
Wat is in
n of d er g l id a b d ar n V k t a
een berekening.
In de aren na 1992 is ook de beroepsbevolking n Nederla
282p

opgave 10Opgave 10

Groei staatsschuld blijft binnen de perken In de jaren negentig is het financieringstekort van de Nederlandse overheid steeds kleiner geworden. Mede door de groei van het nationaal inkomen in deze periode is de staatsschuld in procenten van het nationaal inkomen gedaald. In tabel 2 staan hierover…

Groei staatsschuld blijft binnen de perken In de jaren negentig is het financieringstekort van de Nederlandse overheid steeds kleiner geworden. Mede door de groei van het nationaal inkomen in deze periode is de staatsschuld in procenten van het nationaal inkomen gedaald. In tabel 2 staan hierover enkele gegevens (alle bedragen in miljarden euro’s). tabel 2 financieringstekort … 1997 nationaal inkomen 300 staatsschuld per 1 januari 220

Bereken de omvang van het financieringstekort van de overheid in 1997.
Stel dat de staatsschuld (per 1 januari) in procenten van het nationaal inkomen in 1998 lager is dan in 1997.
Kan dan in 1998 het nationaal inkomen 308 miljard euro hebben bedragen? Verklaar het antwoord met behulp van een berekening.
n De middelen om het financieringstekort te dekken worden door de Nederlandse regering vooral bijeengebracht door A bankbiljetten te drukken. B belastingen te heffen. C de export te vergroten. Einde D staatsobligaties te plaatsen.