bronnen

Eindexamen fries havo 2021, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Sichtber wêze yn de mienskip

Yn de ynlieding boppe de tekst neamt Warmerdam himsels in
minskeminsk.
11p
Sitearje de sin út alinea 1 dy’t it bêste in karakterisearring fan dat begryp
jout.
21p
Wat is it ferbân tusken “Sa’n petear is net maklik” (r. 16) en
“mar asto... te wêzen.” (r. 16-19)?
A It is in foarweardlik ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in oarsaaklik ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
De volgende inleiding hoort bij de vragen 3 en 4.
“It is ús taak om de trouwe abonnees, want dat binne se, troch it
komplekse, gaoatyske lânskip te lieden.” (r. 25-28)
31p
Wat bedoelt Warmerdam yn dy sin mei it wurd ‘lânskip’?
A berjochten en ferhalen
B de Leeuwarder Courant
C de wrâld om ús hinne
D ferskate media
41p
Hokker stylmiddel brûkt de skriuwer yn dy sin?
A ferliking
B metafoar
C paradoks
D personifikaasje
Ut de tekst docht bliken dat Warmerdam fynt dat de papieren ferzje fan de
krante bestean bliuwe moat.
52p
Hokker twa arguminten hat Warmerdam dêrfoar?
Helje dyn antwurd út de alinea’s 1 oant en mei 3.
61p
Hoe kinst de relaasje tusken de alinea’s 3 en 4 it bêste oantsjutte?
A Alinea 4 jout in ferklearring by wat yn alinea 3 sein is.
B Alinea 4 jout in konklúzje fan wat yn alinea 3 sein is.
C Alinea 4 jout in útwurking fan wat yn alinea 3 sein is.
D Alinea 4 jout in wjerlizzing by wat yn alinea 3 sein is.
Alinea 4 giet oer de wurkwize fan de redaksje.
71p
Hoe soest de beide eleminten yn dy wurkwize it bêste oantsjutte kinne?
A koers en refleksje
B oerlis en útwurking
C ûnderwerpen en fragen
Yn alinea 2 stiet: “It is ús taak om de trouwe abonnees, want dat binne se,
troch it komplekse, gaoatyske lânskip te lieden.” (r. 25-28)
82p
Neam twa manieren hoe’t de redaksje dat dwaan moat, neffens
Warmerdam.
Helje dyn antwurd út de alinea’s 3 oant en mei 5.
“it mei wol wat prikeljender” (r. 91)
91p
Wat bedoelt Warmerdam mei dy útspraak?
A De ynhâld fan de stikken mei wol mear ta neitinken oansette.
B De krante mei wol wat faker stikelige ûnderwerpen behannelje.
C De redaksje mei wol mear iepen stean foar krityk fan lêzers.
“Want dat wolle wy perfoarst.” (r. 110-111)
101p
Wêr ferwiist it wurd ‘dat’ nei?
“Myn ferbliuw yn it bûtenlân hat myn blik ferromme.” (r. 112-113)
111p
Wat is it ferbân tusken dy sin en de rest fan alinea 8?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
“As provinsje … net minder.” (r. 125-134)
121p
Hoe kin dat tekstpart it bêst omskreaun wurde?
A It is in advys.
B It is in fyzje.
C It is in konstatearring.
D It is in útlis.
De titel fan dizze tekst is ‘Sichtber wêze yn de mienskip’.
132p
Op hokker twa wizen wol Warmerdam de krante oanslute litten by wat der
libbet yn de provinsje?
Helje dyn antwurd út de alinea’s 4 oant en mei 7.
141p
Wat is it wichtichste doel fan de skriuwer mei dizze tekst?
A amusearje
B ynformearje
C ynstruearje
D oertsjûgje
151p
Hokker doel hat Warmerdam benammen foar eagen?
A amusearje en ynstruearje
B ynformearje en oertsjûgje
C ynstruearje en ynformearje
D oertsjûgje en amusearje

opgave 2Tekst 2 Frysk amateurtoaniel, hûndert jier freonskip op

de planken
“dy’t it oandoarden om beoardiele te wurden.” (r. 15-16)
161p
Hokker twa opienfolgjende wurden út alinea 1 jouwe likernôch itselde
wer?
171p
Hoe kinst alinea 2 it bêste ûnder wurden bringe?
A Alinea 2 is de persoanlike ûnderfining fan de skriuwer mei it bywenjen
fan de Toanielkriich.
B Alinea 2 is in beskriuwing fan hoe’t it der by de Toanielkriich yn it
begjin om en ta gie.
C Alinea 2 is in skets fan de wurkwize fan de Toanielkriich by in spesifike
útfiering.
D Alinea 2 is in werjefte fan de doelen dy’t by it oprjochtsjen fan de
Toanielkriich opsteld binne.
Oer de oanwizingen yn it toanielboekje seit de skriuwer: “O wee; dêr
moast men neffens hannelje!” (r. 36-38)
181p
Hoe kinst dy útspraak karakterisearje?
A as in feitlike konklúzje oer hoe’t men dy oanwizingen beseach
B as in yllustraasje fan it belang dat men oan dy oanwizingen hechte
C as in miening oer de wize hoe’t mei dy oanwizingen omgien waard
D as in utering fan hoe’t men neffens him dy oanwizingen útfiere soe
191p
Hokker tuskenkopke jout de kearn fan alinea 3 it bêste wer?
A de top fan de Toanielkriich
B geandewei mear dielnimmers
C in protte selskippen
D Slútjûnen yn Drachten
“It is net mear in kwestje fan de master en de feint.” (r. 61-62)
202p
Wêr ferwize de wurden ‘master’ en ‘feint’ nei yn it ljocht fan alinea 4?
211p
Wat is de kearn fan de yn alinea 4 beskreaune feroaringen?
A De posysje fan toanielploegen yn de maatskippij is wichtiger wurden.
B De rol fan de regisseur is ferskood nei begelieder fan it selskip.
C De romte foar eigen ynterpretaasje troch de spilers is tanommen.
Yn alinea 6 wurdt in feroaring beskreaun.
223p
Neam de feroaring, en jou oan wat it doel is fan de feroaring en it
gefolch derfan.
Alinea 8 begjint mei de sin: “Dat hat syn wjerslach op de selskippen.”
(r. 119-120)
231p
Wat is it ferbân tusken alinea 7 en dy sin?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in oanfoljend ferbân.
C It is in oarsaaklik ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
241p
Hokker oanbefelling docht de skriuwer yn alinea 9?
A Advisearje benammen oer saken om it toanielspul sels hinne.
B Belûk by de beoardieling ek oare ûnderdielen fan in produksje.
C Lied yn de selskippen sels spesjalisten op foar alle aspekten.
D Rjochtsje begelieding op de winsken fan in selskip.
Yn de tekst wurdt in tiidline sketst fan de ûntjouwingen yn de
Toanielkriich. De ûntjouwingen stean yn ûndersteand skema. Under it
skema stean trije beskriuwingen.
ûntjouwingen beskriuwing (letter) 1 1918 is it begjin fan de Toanielkriich.   2 Yn de jierren ’90 fan de foarige iuw is der it hichtepunt fan de Toanielkriich.   3 Dielname oan de Toanielkriich nimt ôf.  
Beskriuwing a: beoardieling fan bûtenôf liket oerstallich te wêzen
Beskriuwing b: selskippen doare it oan om beoardiele te wurden
Beskriuwing c: der is in soad romte foar de beoardieling fan bûtenôf
251p
Notearje yn it skema efter eltse ûntjouwing de letter fan de bêst passende
beskriuwing neffens de tekst.
261p
Wat wol de skriuwer benammen berikke mei dizze tekst?
A De skriuwer wol de lêzer ferdivedearje troch in byld te sketsen fan de
Fryske toanielwrâld fan de ôfrûne 100 jier.
B De skriuwer wol de lêzer ynformearje oer de ûntjouwing fan de
provinsjale Toanielkriich troch de jierren hinne.
C De skriuwer wol de lêzer oantrune ta it koesterjen fan de Fryske
toanielwrâld en de Toanielkriich yn it bysûnder.
D De skriuwer wol de lêzer oertsjûgje fan it belang fan in goede
beoardieling fan toanielútfieringen troch betûfte karmasters.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 3Tekst 3 De histoaryske wierheid fan de film Redbad

271p
Wat is de wichtichste funksje fan alinea 1?
A Alinea 1 jout in betingst.
B Alinea 1 jout in ekskús.
C Alinea 1 jout in oanlieding.
D Alinea 1 jout in restriksje.
282p
Hokker twa arguminten wurde oandroegen foar it feit dat der net foar it
Frysk keazen is as fiertaal yn de film?
291p
Mei hokker wurd út alinea 4 wurdt de film Redbad oantsjut?
“Der binne allinnich mar archeologyske boarnen” (r. 66-67)
301p
Ta watfoar idee oer Redbad hawwe dy boarnen laat?
311p
Hokker konklúzje oer de film Redbad kinst lûke op basis fan alinea 5?
A De film docht in tige grut berop op de fantasy fan de sjogger.
B De film is benammen ynspirearre troch archeologyske fynsten.
C De film wurdt boykotte troch in protte histoarisy en akademisy.
321p
Wat is it ferbân tusken de earste sin fan alinea 6 en it oare part fan
alinea 6?
A It is in foarweardlik ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
Yn alinea 7 lûkt Jensma in konklúzje.
331p
Hokker kanttekening kinst meitsje by de hâldberens fan dy konklúzje?
Helje it antwurd út it begjin fan de tekst.
De volgende inleiding hoort bij de vragen 34 en 35.
Jensma jout yn de tekst syn miening oer in oantal aspekten fan de film.
341p
Wat tinkt Jensma fan de miening fan de filmmakkers wat de taal
oanbelanget?
351p
Wat is de miening fan Jensma oer hoe’t de film de ûnderwerpen
behannelet?
361p
Wat is it wichtichste skriuwdoel fan de skriuwer?
A ferdivedearje en ynformearje
B ferdivedearje en oertsjûgje
C ynformearje en oertsjûgje
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.