opgave 1Tekst 1 Altijd een oogje in het zeil
De auteur van een tekst kan op verschillende manieren de belangstelling
van de lezer wekken of het onderwerp introduceren, zoals:
1 de aanleiding schetsen
2 de centrale vraagstelling formuleren
3 een afweging maken
4 een persoonlijke ervaring vertellen
5 het belang voor de lezer benadrukken
6 het centrale standpunt benoemen
In alinea 1 tot en met 4 van tekst 1 zijn drie van deze manieren te
herkennen.
12pNoteer de nummers van die drie manieren.
“Het recht om te verdwalen leerde mij juist om de weg terug te vinden”
(regels 47-49)
21pWaar leidt ‘verdwalen’ uiteindelijk toe volgens zowel Gabriels (alinea 7)
als de auteur van tekst 1 (alinea 12-13)?
“‘Door al deze nieuwe technologieën dreigen we controle te verwarren
met zorg’, zegt techniekfilosoof Katleen Gabriels.” (regels 67-70)
31pWat heeft die controle tot gevolg, volgens tekst 1?
Doordat kinderen constant in de gaten gehouden worden,
hebben ze geen ruimte meer om fouten te maken.
leren ze niet meer om zelf oplossingen te bedenken en zelf keuzes te
maken.
vertrouwen ze erop dat bij problemen alles vanzelf goed zal komen.
weten ze niet hoe het is om ongemerkt onvoldoendes te halen of te
spijbelen.
“‘Door al deze nieuwe technologieën dreigen we controle te verwarren
met zorg’, zegt techniekfilosoof Katleen Gabriels.” (regels 67-70)
41pCiteer de woordgroep waarmee zorg ook wordt aangeduid in tekst 1.
Uit alinea 9 en 10 wordt duidelijk welk gevolg constante surveillance heeft
voor de morele ontwikkeling van kinderen.
51pWelk gevolg is dat?
In alinea 14 wordt een aantal opmerkingen gemaakt over het feit dat
studenten vaker thuis blijven wonen.
61pWelk bezwaar zou een kritische lezer tegen die opmerkingen in alinea 14
kunnen inbrengen?
Er wordt een verband gesuggereerd tussen vaker thuis blijven wonen
en digitale controle dat niet feitelijk wordt aangetoond.
Studenten zouden vaker thuis blijven wonen door economische
oorzaken, maar het is niet duidelijk hoe belangrijk die oorzaken zijn.
Vaker thuis blijven wonen zou komen doordat de digitale leiband te
strak staat afgesteld, maar dat is een verkeerde vergelijking.
In alinea 7 tot en met 15 worden verschillende bezwaren tegen continue
digitale controle genoemd.
74pNoem vier van die bezwaren.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
In regels 174-176 heeft Katleen Gabriels het over “verkeerde aannames
over wat het betekent om een goede ouder te zijn”.
Een van die verkeerde aannames is af te leiden uit alinea 15.
81pWelke verkeerde aanname is dat?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
In alinea 16 en 17 wordt gesteld dat het negatieve effect van digitale
controle op de ontwikkeling van kinderen wel meevalt.
92pGeef in eigen woorden weer welke twee verschillende relativeringen voor
dit negatieve effect worden gegeven.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
In alinea 4 worden drie vragen gesteld.
101pWelke omschrijving vat het best samen welk antwoord tekst 1 geeft op die
vragen?
Het is goed dat digitale technologieën beschikbaar zijn om
zelfstandigheid bij kinderen aan te leren. Het risico bestaat wel dat die
technologieën misbruikt worden bij de opvoeding, maar de opvoeding
wordt uiteindelijk beter.
Het is onverstandig dat digitale technologieën worden ingezet om
kinderen in de gaten te houden. Opvoeden is namelijk bedoeld om
kinderen zelfstandigheid aan te leren. In die zin is de opvoeding
slechter geworden.
Nieuwe digitale technologieën maken het mogelijk om kinderen beter
in de gaten te houden. Tegelijkertijd belemmeren ze echter de groei
naar zelfstandigheid. De opvoeding wordt daarmee niet echt beter.
Op de langere termijn zal blijken dat kinderen gebaat zijn bij sturing en
controle. Nieuwe digitale technologieën bieden daartoe
mogelijkheden. Hoewel er ook kanttekeningen te maken zijn, wordt de
opvoeding beter.
opgave 2Tekst 2 Vereng internationalisering niet tot verengelsing
In de eerste twee alinea’s van tekst 2 neemt de auteur twee standpunten
in over internationalisering.
112pWelke twee standpunten zijn dat?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
“Internationalisering is in drie opzichten breder en belangrijker.”
(regels 21-22)
123pNoteer onder elkaar in welke drie opzichten internationalisering volgens
tekst 2 breder is.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
“Het is geen doel op zich, maar juist een middel om hogere doelen te
verwezenlijken.” (regels 75-78)
In alinea 6 worden verschillende hogere doelen genoemd die met
internationalisering als middel kunnen worden bereikt. Die doelen hebben
elk betrekking op een bepaalde sector in de samenleving.
132pWelk hoger doel kan in welke sector worden bereikt? Noteer de sector en
geef voor elke sector een hoger doel uit de tekst.
Neem de nummers uit de tabel over en zet daarachter steeds je antwoord.
“veel andere Europese landen doen dat beter” (regels 133-135)
141pWat doen veel andere Europese landen beter?
Veel andere Europese landen
besteden meer aandacht aan kansengelijkheid voor studenten van
laagopgeleide ouders.
bieden studenten van laagopgeleide ouders meer kans op
internationale ervaring.
hebben een betere balans tussen binnenkomende internationale
studenten en uitgaande studenten uit eigen land.
hebben verhoudingsgewijs meer studenten die een volledige opleiding
over de grens volgen.
“Natuurlijk kunnen we niet de ogen sluiten voor de vraagstukken die de
komst van internationale studenten naar Nederland met zich meebrengt.”
(regels 99-103)
Hieronder staan zes voorstellen die mogelijk een oplossing vormen voor
een aantal van deze vraagstukken.
1 De integratie van buitenlandse studenten moet bevorderd worden
zodat talent voor onze samenleving behouden kan blijven.
2 Er moeten meer internationale studenten voor technische vakken
komen.
3 Gemeenten en de Rijksoverheid moeten samen zorgen voor
voldoende woonruimte voor studenten.
4 Het aantal Nederlandse studenten dat hun volledige opleiding in het
buitenland volgt, moet omhoog, zodat de kosten evenwichtiger worden
verdeeld.
5 Het Engelstalig aanbod van onderwijs moet verder uitgebreid worden.
6 Talentvolle studenten moeten meer gestimuleerd worden
internationale ervaring op te doen.
152pWelke drie van deze voorstellen worden in tekst 2 genoemd?
Noteer de nummers van je antwoord.
162pWelke uitspraak geeft de hoofdgedachte van tekst 2 het best weer?
Als we verstandig omgaan met internationalisering in het onderwijs,
levert dat uiteindelijk veel economische voordelen op.
Hoewel internationalisering in het onderwijs niet alleen maar positieve
kanten heeft, is ze zo waardevol dat we die internationalisering
moeten stimuleren.
Internationalisering in het onderwijs is veel breder dan alleen maar
onderwijs in het Engels.
Internationalisering is geen gevaar voor het Nederlandse onderwijs,
maar we moeten de situatie wel in de gaten houden.
opgave 3Tekst 3 Stop met lokken buitenlandse studenten
171pWelk probleem wordt geschetst in alinea 1 en verder uitgewerkt in de rest
van de tekst?
Het is niet goed voor Nederland
dat bestuurders van universiteiten en hogescholen de instroom van
buitenlandse studenten terugdringen.
dat de minister van Onderwijs meegaat in de huidige trend om
buitenlandse studenten voor te trekken.
dat er in de Internationaliseringsagenda gepleit wordt voor het
beperken van de instroom van buitenlandse studenten.
dat er steeds meer buitenlandse studenten aan Nederlandse
universiteiten en hogescholen komen studeren.
Al uit de eerste zin van tekst 3 blijkt door de toon weinig geloof in de
goede bedoelingen van de universitaire bestuurders.
Hieronder staan zes citaten uit tekst 3.
1 “mikken ze doodleuk op het 'doortrekken (van de) huidige trends'”
(regels 8-9)
2 “kunnen universiteiten en hogescholen hun inkomsten alleen
aanvullen door buitenlandse studenten aan te trekken” (regels 26-29)
3 “Want heb je eenmaal een onderwijsapparaat beschikbaar, dan kan
een extra student meestal gewoon aanschuiven in de collegebanken”
(regels 100-104)
4 “De overige buitenlandse studenten mogen rustig blijven komen”
(regels 155-156)
5 “Want dat is een ander probleem” (regels 166-167)
6 “Ben benieuwd of bij mijn voorstel de universitaire bestuurders nog
steeds de zegeningen van internationalisering blijven prediken.”
(regels 178-181)
181pNoteer de nummers van de twee citaten waaruit door de toon weinig
geloof blijkt in de goede bedoelingen van de universitaire bestuurders.
“Volgens hun recente Internationaliseringsagenda mikken ze doodleuk op
het 'doortrekken (van de) huidige trends'.” (regels 6-9)
Uit alinea 2 en 3 kan worden afgeleid wat met de “huidige trends” wordt
bedoeld.
192pOm welke twee trends gaat het?
Tekst 3 kan na de inleiding worden onderverdeeld in vier opeenvolgende
delen die van de volgende kopjes kunnen worden voorzien:
Deel 1: Oorzaken en gevolgen van de internationalisering
Deel 2: Kritiek op het financieringsstelsel hoger onderwijs
Deel 3: Een alternatief voor de bekostiging
Deel 4: Een nieuw probleem
201pBij welke alinea begint deel 1?
211pBij welke alinea begint deel 2?
In alinea 3 tot en met 5 komen vier groepen aan bod die elk een bepaald
nadeel ondervinden van de toenemende stroom buitenlandse studenten.
Deze informatie over de groepen kan worden weergegeven in de
onderstaande tabel.
223pBenoem steeds de groep en het bijbehorende nadeel. Neem de nummers
uit de tabel over en zet daarachter je antwoord. Eén groep is al gegeven.
“Het kan geen toeval zijn dat de uitgaven voor huurtoeslag flink zijn
gestegen sinds 2013, toen de instroom van buitenlandse studenten sterk
ging groeien.” (regels 79-83)
Een kritische lezer zou kunnen wijzen op het gebruik van een drogreden
in bovenstaand citaat.
231pWelke drogreden is dat?
een
cirkelredenering
onjuist beroep op autoriteit
onjuist beroep op een oorzaak-gevolgschema
overhaaste generalisatie
verkeerde vergelijking
In alinea 8 noemt de auteur twee positieve effecten die een degressief
bekostigingssysteem zal hebben voor het hoger onderwijs.
242pWelke twee positieve effecten zijn dat?
In alinea 8 tot en met 11 doet de auteur enkele voorstellen om de
problemen op het gebied van internationalisering op te lossen.
251pVan welk argumentatieschema wordt vooral gebruikgemaakt om deze
voorstellen te verdedigen?
een argumentatieschema op basis van
autoriteit
oorzaak en gevolg
vergelijking
voorbeelden
In alinea 11 wordt een probleem geschetst waarvoor in alinea 10 een
oplossing wordt voorgesteld.
261pWat is dat probleem?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
272pWelke tweeledige oplossing wordt voorgesteld?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
tekstfragment 1
Voor instellingen draagt internationalisering in de kern bij aan de kwaliteit van onderwijs en onderzoek. Het maakt een betere aansluiting op de internationale omgeving mogelijk, bijvoorbeeld in het beroepsonderwijs in de groene sector, in de kunsten en in de toerismebranche. Dit versterkt het onderwijs. naar: Kamerbrief over internationalisering mbo en ho in: www.rijksoverheid.nl, 4 juni 2018
“Voor instellingen draagt internationalisering in de kern bij aan de kwaliteit
van onderwijs en onderzoek.” (tekstfragment 1)
281pCiteer uit tekst 3 het zinsgedeelte dat het tegenovergestelde beweert.
Overkoepelende vragen bij tekst 2 (Vereng internationalisering
niet tot verengelsing) en tekst 3 (Stop met lokken buitenlandse
studenten)
In zowel tekst 2 als tekst 3 komen negatieve gevolgen van
internationalisering aan bod.
292pNoem de twee negatieve gevolgen van internationalisering die in beide
teksten aan bod komen.
“Ben benieuwd of bij mijn voorstel de universitaire bestuurders nog steeds
de zegeningen van internationalisering blijven prediken.” (tekst 3,
regels 178-181)
301pZou bij dit voorstel uit tekst 3, een degressief bekostigingssysteem, de
auteur van tekst 2 nog steeds voor internationalisering pleiten en
waarom?
Ja, want de financiële kosten voor internationalisering vallen in het
niet bij de economische voordelen die internationalisering oplevert.
Ja, want internationalisering is meer dan alleen maar de komst van
buitenlandse studenten naar Nederland.
Nee, want de basis voor uitwisseling van economische, culturele en
diplomatieke contacten wordt dan te smal.
Nee, want er is dan geen sprake van een financiële balans tussen
inkomende buitenlandse en uitgaande Nederlandse studenten.
tekstfragment 2
In plaats van de negatieve aspecten van internationalisering te benadrukken, zou de discussie zich juist moeten richten op de vraag hoe de aanwezigheid van buitenlandse studenten tot een groter succes kan worden gemaakt. Al die internationale studenten nemen namelijk een schat aan kennis en ervaringen mee uit hun thuisland, maar een open en vriendelijk klimaat is noodzakelijk om hun aanwezigheid tot een wederzijds succes te maken. naar: Roland Bertens & Anastasia Kurysheva in: Trouw, 2 oktober 2018
311pGeef aan of de visie van tekstfragment 2 het best past bij tekst 2 of bij
tekst 3 en leg uit waarom.
Vul de onderstaande zin aan tot een correcte en volledige zin en gebruik
voor je aanvulling niet meer dan 30 woorden.
De visie van tekstfragment 2 past het best bij tekst … omdat ….
opgave 4Tekst 4 Waarom moet lezen per se leuk zijn?
In alinea 1 en 2 is sprake van een probleem met twee verschillende
oorzaken en van een beoogde oplossing voor het probleem.
324pWat is dat probleem, wat zijn de oorzaken en wat is de oplossing?
Neem het volgende rijtje over en zet de antwoorden erachter.
probleem:
oorzaak 1:
oorzaak 2:
oplossing:
In alinea 3 wordt het belang van leesplezier en van een bevlogen docent
besproken.
331pWelk verband heeft alinea 4 met alinea 3?
Alinea 4
geeft een tegenvoorbeeld van het belang dat leesplezier heeft voor
leerlingen.
laat zien dat naast leesplezier kortere teksten belangrijk zijn om
leerlingen aan het lezen voor de lijst te krijgen.
noemt een andere voorstander van het idee dat leesplezier erg
belangrijk is om leerlingen als lezers te behouden.
weerspreekt het belang dat leesplezier heeft bij het geven van
literatuuronderwijs aan leerlingen.
Tekstfragment 3 komt uit een reactie op tekst 4.
tekstfragment 3
(1) Dat leesvaardigheid een voorwaarde is voor leesplezier, zoals onlangs door een filosoof gesteld werd, is evident. Maar de veronderstelling dat leesvaardigheid vanzelf tot leesplezier zal leiden wordt gelogenstraft door jarenlang internationaal onderzoek door de OESO en de International Association for the Evaluation of Educational Achievement. Daaruit blijkt dat Nederlandse leerlingen in vergelijking met andere landen prima scoren op leesvaardigheid, maar dat zij extreem laag scoren op leesplezier. (2) De roep van de Raad voor Cultuur om meer aandacht voor leesplezier is dan ook geheel terecht en moet zeer serieus genomen worden, omdat alleen mensen die met plezier lezen ook in hun vrije tijd een boek pakken, ook nadat ze de school hebben verlaten. En door te blijven lezen, onderhouden ze hun leesvaardigheid. De waarde van lezen, zowel voor de taalontwikkeling als voor de persoonlijke ontwikkeling van mensen, is door talloze studies aangetoond. naar: Kees Broekhof in: de Volkskrant, 30 april 2018
De titel van tekst 4 is ‘Waarom moet lezen per se leuk zijn?’
Tekstfragment 3 geeft als antwoord op deze vraag een
oorzaak-gevolgketen.
343pGeef deze keten weer.
Neem daartoe de volgende woorden over en vul ze zo aan dat er
volledige zinnen ontstaan.
Alleen …
Daardoor …
en dat …
“Schrijver Christiaan Weijts had de leeslijst gezien van een
gymnasiumleerling. ‘Ik schrok me kapot.” (regels 37-40)
351pLeg uit wat maakte dat Weijts zich kapotschrok van de leeslijst.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.
“Het is niet de schuld van Vondel, Hooft en Bilderdijk dat jongeren geen
lange teksten meer verwerken.” (regels 78-81)
361pHoe komt het volgens de auteur van tekst 4 wel dat jongeren geen lange
teksten meer verwerken?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
“Maar waarom moet literatuuronderwijs lezen leuker maken?”
(regels 53-55)
In alinea 5 en 6 wordt, als reactie op deze vraag, gebruikgemaakt van een
argumentatieschema.
371pWelk argumentatieschema komt het duidelijkst naar voren in alinea 5 en 6
samen?
een argumentatieschema op basis van
kenmerk of eigenschap
oorzaak en gevolg
vergelijking
voor- en nadelen
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
