Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2017, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

Een parlementaire democratie heeft verschillende kenmerken. • Geef bij elke uitspraak aan of deze wel of niet bij een parlementaire democratie hoort. 1 Censuur is toegestaan en komt vaak voor. 2 Alle burgers zijn voor de wet gelijk. 3 De regering moet verantwoording afleggen aan het 4 parlement. Het parlement beslist over wetsvoorstellen. tekst 3 naar: www.westlanders.nu van 17 maart 2015

Niet alle landen in Europa zijn lid van de Europese Unie (EU). Voorbeelden daarvan zijn: IJsland, Noorwegen en Zwitserland. Stel dat een van deze landen lid wil worden van de EU. Het land moet dan aan een aantal voorwaarden voldoen. Aan welke voorwaarde moet het land dan in ieder geval voldoen? Het land moet A alle dierproeven verbieden. B de euro invoeren. C de mensenrechten respecteren. D de verkeersregels gelijk maken.

Belangengroepen hebben een aantal kenmerken. • Geef bij elk kenmerk aan of dit wel of niet bij belangengroepen hoort. 1 Ze oefenen druk uit op de politieke besluitvorming. 2 Ze komen vooral op voor individuele belangen. 3 Ze maken gebruik van lobbyen om hun doelen te 4 bereiken. Ze kunnen openlijke acties organiseren.

Het college van burgemeester en wethouders heeft een meerderheid in de gemeenteraad van Wageningen. Kan het Wageningse college alleen uit landelijke sociaaldemocratische partijen bestaan? A Ja, want het is de grootste politieke stroming in de gemeenteraad. B Ja, want zij hebben 15 zetels bij elkaar. C Nee, want aan 10 zetels hebben ze niet genoeg. D Nee, want er moet altijd een lokale partij in het college zitten. Zie tabel 1.

Een van de taken van de Tweede Kamer is het controleren van de regering. • Noem twee rechten die Tweede Kamerleden hebben om de regering te controleren. 1. .............................................................................................................. 2. ..............................................................................................................

Strafbare feiten zijn te verdelen in overtredingen en misdrijven. • Is de schuldig bevonden verdachte uit tekst 8 veroordeeld voor een overtreding of een misdrijf? Verklaar je antwoord. Hij is veroordeeld voor een ........................................................................ want .......................................................................................................... ..................................................................................................................

Daan uit tekst 9 hoeft de boete niet te betalen. • Wanneer moet Daan de boete toch nog betalen? Hij moet de boete toch nog betalen als ...................................................... .................................................................................................................. tekst 10 naar: De Stentor van 8 december 2014

Bij het bestrijden en voorkomen van criminaliteit zijn verschillende overheidsinstanties betrokken. Zo heeft de rechterlijke macht de taak om recht te spreken. • Geef bij elke uitspraak over de Nederlandse rechterlijke macht aan of deze juist of onjuist is. 1 Een rechter is afhankelijk van de minister van 2 Justitie. Een rechter moet de mening van de advocaat 3 volgen. Een rechter kan afwijken van de eis van een officier 4 van Een justitie. rechter bepaalt of een verdachte in hoger beroep mag gaan. tekst 11 naar: hoogleraar Juliaan van den Acker, onderzoek uit 2014

Er zijn twee soorten gevolgen van criminaliteit: materiële en immateriële. • Welke gevolgen zijn te herkennen in tekst 13? Verklaar je antwoord. De ............................................................................................. gevolgen, want .......................................................................................................... .................................................................................................................. tekst 14 naar: www.ad.nl van 7 april 2015

Hier staan uitspraken naar aanleiding van tabel 2. • Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. 1 Criminaliteit blijft toenemen in Nederland. 2 Alle strafbare feiten die gepleegd zijn, staan in 3 deze In 2014 tabel. waren er ongeveer 200.000 strafbare feiten minder geregistreerd dan in 2011. 4 Sinds 2005 is de geregistreerde criminaliteit in Nederland elk jaar afgenomen. tekst 15 naar: www.nu.nl van 26 maart 2015

De politie heeft een aantal taken. Welke twee taken horen bij de politie? A gedogen en bestraffen van misdrijven B handhaving van de openbare orde en vervolging van verdachten C opsporen van strafbare feiten en leiding geven aan het onderzoek D verlenen van hulp en geven van advies tekst 16 naar: www.ad.nl van 8 mei 2015 Lees tekst 16.

Waarom kan de burgemeester van Rotterdam deze beslissing nemen? A Hij heeft opdracht gekregen van de minister van Veiligheid om de wedstrijd te verbieden. B Hij is verantwoordelijk voor de openbare orde in zijn gemeente. C Hij moet dat doen omdat een officier van justitie dat zo besloten heeft. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

In de Rotterdamse metro zijn verschillende maatregelen genomen om zwartrijden tegen te gaan. Maatregelen kunnen preventief of repressief zijn. • Wat voor soort maatregelen zijn er volgens tekst 17 in de Rotterdamse metro genomen om het zwartrijden tegen te gaan? Verklaar je keuze. Er zijn ....................................................................................................... maatregelen genomen, want ..................................................................... .................................................................................................................. tekst 18 naar: www.telegraaf.nl van 8 mei 2015

Wie heeft toestemming gegeven om de beelden van de criminelen uit tekst 18 vrij te geven? A de burgemeester van Wierden B de minister van Justitie C de rechter die de zaak in behandeling heeft D een officier van justitie Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.