bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 1 vmbo kb 2022, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 1Kustrace

Ward doet mee aan een kustrace. Deze race gaat over het strand en door
de duinen.
figuur bij de opgave
11p
Op een bepaald moment heeft Ward een snelheid van 8,9 m/s.
Noteer deze snelheid in km/h.
23puitwerkbijlage
Op het strand rijdt Ward met constante snelheid.
De totale wrijvingskracht is 98 N. Op de uitwerkbijlage staat een
afbeelding met de rolwrijving op elk wiel van Wards fiets.
Teken op de uitwerkbijlage de luchtwrijving vanuit P en noteer de
grootte van de luchtwrijving onder de afbeelding.
De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 20 N.
31p
Tijdens de wedstrijd oefent Ward kracht uit op de pedalen. Hierdoor werkt
in de ketting een kracht.
Noteer de naam van de kracht in de ketting.
41p
Als Ward een duin beklimt, neemt zijn zwaarte-energie toe met 4200 J.
In zijn lichaam zet hij daarvoor chemische energie om.
Het rendement van de omzetting van chemische energie naar zwaarte-
energie is 25%.
Hoe groot is de chemische energie die Ward tijdens deze klim omzet?
A 1050 J
B 2100 J
C 8400 J
D 16 800 J
53p
De kustrace wordt gehouden over een afstand van 41,2 km.
Ward legt deze afstand af in een tijd van 1 uur en 45 minuten.
Bereken zijn gemiddelde snelheid.
Ward draagt een fietshelm.
figuur bij de opgave
61p
De fietshelm verkleint het risico op schade aan het hoofd bij een val.
Wat is het effect van een fietshelm voor het hoofd bij een val?
A Die verkleint de reactieafstand van het hoofd.
B Die vergroot de reactieafstand van het hoofd.
C Die verkleint de remafstand van het hoofd.
D Die vergroot de remafstand van het hoofd.
71p
De fietshelm heeft een harde buitenkant en een zachte binnenkant.
Noteer een veiligheidsvoorziening in een auto waarmee de zachte
binnenkant van de fietshelm te vergelijken is.

opgave 2Diktemeter

Om de dikte van een ijzeren voorwerp te kunnen meten, gebruik je een
diktemeter.
Op de afbeelding zie je de diktemeter op een ijzeren testplaatje
figuur bij de opgave
De diktemeter maakt gebruik van ultrasoon geluid. Dit is geluid boven de
gehoorgrens van de mens.
81p
Noteer vanaf welke frequentie er sprake is van ultrasoon geluid.
92p
Een ijzeren staaf heeft een massa van 250 g.
De dichtheid van het ijzer is 7,4 g/cm3.
Bereken het volume van de staaf.
De diktemeter wordt gebruikt om de dikte van een andere ijzeren staaf te
meten.
Het uitgezonden signaal weerkaatst op de onderkant van de staaf.
103p
Het uitgezonden signaal wordt na 1,6 ∙ 10–5 s ontvangen.
De geluidssnelheid in ijzer is 5100 m/s.
Bereken de dikte van de staaf.

opgave 3Stoffen

Karel doet in een practicum onderzoek aan stoffen. Hij krijgt een
granieten steen, een blokje zink en een blokje eikenhout.
112puitwerkbijlage
De stoffen graniet, zink en eikenhout hebben verschillende dichtheden.
Karel zoekt op of de voorwerpen kunnen drijven op water.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel over de voorwerpen.
Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.
122puitwerkbijlage
Karel bepaalt van elk voorwerp of het een geleider of een isolator is.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel over de voorwerpen.
Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.
133puitwerkbijlage
Karel smelt het blokje zink. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over
het smelten.
Maak elke zin compleet.

opgave 4Waterkoker

Met een waterkoker kan je snel water heet
maken om thee te zetten.
figuur bij de opgave
142p
De buitenkant van de waterkoker is van kunststof.
Noteer twee stofeigenschappen waarom bij deze toepassing voor
kunststof is gekozen.
Je ziet een tabel met gegevens over het opwarmen van een hoeveelheid
water.
tijd (min) 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 temperatuur (°C) 15 40 60 75 85 93 96 100 100
153puitwerkbijlage
Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de
grafiek.
161p
Noteer na hoeveel minuten een temperatuur van 70 °C is bereikt.
Deze waterkoker kan worden ingesteld op verschillende
eindtemperaturen.
171p
Geef een reden waarom je de waterkoker niet op 120 °C kan instellen.
De waterkoker is aangesloten op de netspanning van 230 V.
182p
Het maximale opgenomen vermogen van de waterkoker is 2500 W.
Bereken de stroomsterkte bij maximaal vermogen.
192p
Wanneer de waterkoker op de laagste stand is ingesteld, is de
stroomsterkte 2,4 A.
Bereken de weerstand in die situatie.

opgave 5Hoverboard

Rick heeft een hoverboard. Het hoverboard heeft twee elektromotoren en
een accu.
figuur bij de opgave
De accu van het hoverboard wordt opgeladen met een adapter.
De transformator in de adapter zet de netspanning van 230 V om in een
spanning van 36 V.
202p
De primaire spoel van de transformator heeft 690 windingen.
Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Neem aan dat
de transformator ideaal is.
211p
In de adapter zitten ook elektronica-componenten die de stroom maar in
één richting doorlaten.
Welke elektronica-component laat de stroom maar in één richting door?
A een diode
B een LDR
C een NTC
D een relais
222p
In het hoverboard zit een accu met een capaciteit van 4000 mAh.
Rick kan het hoverboard 1,4 h gebruiken totdat de accu leeg is.
Bereken de gemiddelde stroomsterkte.

opgave 6Accu (ont)laden

Een automotor wordt gestart met een startmotor. De startmotor is een
elektromotor die zijn energie krijgt van een accu.
figuur bij de opgave
232p
Als de sleutel in het contactslot wordt omgedraaid, schakelt een relais de
startmotor in.
Je ziet een vereenvoudigd schakelschema.
figuur bij de opgave
De weerstand van de startmotor is veel kleiner dan de weerstand van de
spoel van het relais.
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over deze schakeling.
Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid.
242p
De startmotor heeft een vermogen van 600 W. Als je de sleutel in het
contactslot omdraait, loopt er 1,5 s een stroom door de startmotor.
Bereken de energie die de startmotor in die tijd heeft omgezet.
Tijdens het rijden laadt een dynamo de accu op.
252puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de energieomzettingen
tijdens het opladen.
Maak elke zin compleet.
Je ziet een vereenvoudigd schakelschema van het opladen van de accu.
In dit schema zijn enkele elektronica-onderdelen genummerd.
figuur bij de opgave
262puitwerkbijlage
Noteer in de tabel op de uitwerkbijlage het juiste nummer achter elk
elektronica-onderdeel.
272puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staan enkele elektronica-onderdelen en hun functie
in een schakeling.
Trek op de uitwerkbijlage een lijn vanuit elk onderdeel naar de
bijbehorende functie.

opgave 7Verhuizing

Jos gaat op kamers wonen. Hij doet al zijn spullen in dozen.
figuur bij de opgave
De zwaartekracht op een van de gevulde dozen is 180 N.
281p
Noteer de massa van deze doos.
293p
De bodem van de gevulde doos heeft de afmetingen 60 x 40 cm.
Bereken de druk van de doos op de vloer.
302p
Jos tilt de doos op. Hij kan de doos op twee manieren optillen.
Op manier 1 steunt de doos op de vingers van Jos. Op manier 2 steunt de
doos op de hand van Jos.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
manier 1
manier 2
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het tillen op deze twee
manieren.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
312p
Jos zet twee verhuisdozen op een steekwagen en kantelt hem. Hij houdt
de steekwagen bij het handvat in evenwicht. Je ziet een afbeelding van
deze situatie.
figuur bij de opgave
In de afbeelding is Z het zwaartepunt (massamiddelpunt) van de twee
dozen. Punt D is het draaipunt van de steekwagen.
De zwaartekracht op de dozen is samen 400 N.
In evenwicht geldt:
zwaartekracht x arm1 = spierkracht x arm2
Bereken de spierkracht die nodig is om de steekwagen in evenwicht te
houden. Gebruik de gegevens in de afbeelding.

opgave 8Stemvorkgeluid

Tijdens de natuurkunde-les onderzoeken leerlingen met hun docente het
geluid van een stemvork met klankkast.
stemvork met klankkast
oscilloscoop
De docente slaat de stemvork aan.
321p
Wat is de functie van de klankkast voor het geluid van de stemvork?
De klankkast
A houdt de amplitude van het geluid constant.
B houdt de frequentie van het geluid constant.
C verhoogt de amplitude van het geluid.
D verhoogt de frequentie van het geluid.
De toon van de stemvork wordt weergegeven op een oscilloscoop.
De docente sluit hiervoor een geluidsontvanger aan op de oscilloscoop.
331p
Welke geluidsontvanger gebruikt de docente?
343p
Je ziet een afbeelding van het oscilloscoopscherm vlak nadat de stemvork
is aangeslagen.
figuur bij de opgave
Bereken de frequentie van de stemvork. Noteer ook de trillingstijd.
352puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage is het oscilloscoopbeeld nogmaals weergegeven.
Schets in de afbeelding het oscilloscoopbeeld van de stemvork enkele
seconden later.
Het geluidsniveau van de stemvork is gemeten met een dB-meter.
Vlak na het aanslaan van de stemvork is het geluidsniveau 76 dB.
361p
In welke zone van gehoorgevoeligheid ligt dit geluid?
A indringend
B storend bij telefoneren
C hinderlijk
D zeer hinderlijk