opgave 1Weer en klimaat
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
999999666 111000000444 111000000000 111000222444 111000111666 111000000000 999999222 111000000444 111000111333 999888888 111000000888 111000111666 Q 111000222000 999666888 111000111333 999777222 111000222444 111000222888 111000111222 111000000888 111000000444 111000000888 111000333222 999999666 P 111000000000 R 111000000888 111000000444 111000111333 111000000888 111000222888 111000111666 111000111222 111000111333 111000111222 111000000888 111000222444 S 111000111222 111000111333 111000111333 111000222000
Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de uitspraken over op het
Waar zal op 10 september 2013 meer uv-straling zijn geweest, in
Noem een gevolg van klimaatverandering in Spanje voor de landbouw
Geef de verklaring voor de hoge temperatuur in Seattle ten opzichte
Geef met behulp van bron 2 en bron 3 de twee oorzaken van het

SSSeeeaaattttttllleee WWWiiillllllaaammmeeetttttteeedddaaalll TTThhhuuunnndddeeerrr BBBaaayyy CCCooollluuummmbbbiiiaaa 2 DDDuuullluuuttthhh ZZZuuuiiivvveeelll SSS aaacccrrraaammmeeennntttooo MMMiiissssssooouuurrriii DDDeeetttrrroooiiittt ZZZuuuiiivvveeelll BBBooossstttooonnn CCCeeennntttrrraaalll 1 NNNeeewww YYYooorrrkkk VVVaaalllllleeeyyy 3 CCCllleeevvveeelllaaannnddd San Francisco CCCooolllooorrraaadddooo DDDeeennnvvveeerrr 2 OOOhhhiiiooo LLooss AAnnggeelleess PPPhhhoooeeennniiixxx 4 ZZuuiidd--CCaalliiffoorrnniiaa DDDaaallllllaaasss SSaavvaannnnaahh MMM RRRiiiooo GGG iiissssssiiissssssiiippppppiii NNNeeewww OOOrrrllleeeaaannnsss rrraaannndddeee MMiiaammii Legenda: 0 300 600 km Improductief Tabak Bos Citrusvruchten Intensieve veeteelt Aardnoten 1 4 2 3 Overige akkerbouw Groenten, fruit, wijnbouw


Geef met behulp van bron 6 een maatregel die dat land dan nog zou

Neem de cijfers 1, 2, 3, 4 en 5 van de uitspraken over op het
De orkaan Katrina veroorzaakte in 2005 in de Verenigde Staten een ernstige ramp, vooral voor New Orleans. New Orleans kwam grotendeels onder water te staan. Na de wederopbouw is men gaan werken aan een veiligheidssysteem. De nieuwe en verbeterde voorzieningen moeten ervoor zorgen dat de stad en de directe omgeving droog blijven. In 2015 moet het gebied rond New Orleans zijn voorzien van een ring van ruim 500 kilometer dijken, vloedweringen, pompen en andere voorzieningen.

Noem met behulp van bron 9 een oorzaak waardoor New Orleansopgave 2Water


Drie leerlingen doen ieder een uitspraak over bron 10. Erwin zegt: “Over het Amsterdam-Rijnkanaal werd in 2007 tussen de 25 en 50 miljoen ton vervoerd.” Isa zegt: “Vanuit Rotterdam wordt per binnenvaartschip meer over de Waal naar Duitsland vervoerd dan over de Maas naar Frankrijk.” Luca zegt: “Binnenvaartschepen hoeven vanuit Rotterdam niet via de Noordzee om naar de haven van Antwerpen te varen.” • Neem de namen Erwin, Isa en Luca over op het antwoordblad en geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.



Klimaatverandering levert vooral voor de laaggelegen gebieden grote problemen op. Oorzaken hiervan zijn in willekeurige volgorde: 1 een toenemend gevaar van overstromingen in de stroomgebieden 2 afsmelten van landijs en gletsjers 3 opwarming van de aarde 4 uitstoot CO 2 neemt toe 5 meer gletsjerwater en zware regenbuien veroorzaken hoge piekafvoer • Neem de cijfers 1, 2, 3, 4 en 5 van de oorzaken in de juiste volgorde over op het antwoordblad.




Het Nederlandse rivierenlandschap is onder andere opgebouwd uit oeverwallen en komgronden, die elk hun eigen kenmerken hebben. Achter welke letter staan de juiste kenmerken bij komgrond en oeverwal? komgrond oeverwal A bestaat uit grof zand, wordt gebruikt als akkerland, is hoger gelegen en ligt niet direct naast de rivier bestaat uit zware rivierklei, wordt gebruikt als weiland, is lager gelegen en ligt dicht bij de rivier B bestaat uit grof zand, wordt gebruikt als akkerland, is lager gelegen en ligt direct langs de rivier bestaat uit zware rivierklei, wordt gebruikt als weiland, is lager gelegen en ligt verder weg van de rivier C bestaat uit zware rivierklei, wordt gebruikt als weiland, is lager gelegen en ligt direct langs de rivier bestaat uit grof zand, wordt gebruikt als akkerland, is hoger gelegen en ligt verder weg van de rivier D bestaat uit zware rivierklei, wordt gebruikt als weiland, is lager gelegen en ligt niet direct langs de rivier bestaat uit grof zand, wordt gebruikt als akkerland en voor bewoning, is hoger gelegen en ligt dicht bij de rivier



Het grootste deel van het Midden-Oosten heeft een steppeklimaat of een woestijnklimaat. Wat is de juiste conclusie over de waterbalans en de waterschaarste voor dit deel van het Midden-Oosten? A De waterbalans is negatief en er is geen waterschaarste. B De waterbalans is negatief en er is wel waterschaarste. C De waterbalans is positief en er is geen waterschaarste. D De waterbalans is positief en er is wel waterschaarste.




Bekijk bron 14. Veel rivieren in China ontspringen in de Himalaya en het Hoogland van Tibet. Ze lopen via het Zuid-Chinees Bergland of het Noord-Chinees Bergland naar het Chinees Laagland. Achter welke letter staan de juiste kenmerken van de rivieren bij Himalaya/Hoogland van Tibet en Chinees Laagland? Himalaya en Hoogland van Tibet Chinees Laagland A bovenloop, er is evenwicht tussen sedimentatie en erosie benedenloop, er is evenwicht tussen sedimentatie en erosie B bovenloop, er vindt vooral erosie plaats benedenloop, er vindt vooral sedimentatie plaats C middenloop, er is evenwicht tussen sedimentatie en erosie benedenloop, er vindt vooral erosie plaats D middenloop, er vindt vooral sedimentatie plaats benedenloop, er vindt vooral sedimentatie plaats





De tekst in bron 18 is positief over het Zuidoost-Anatoliëproject. Er worden alleen voordelen genoemd. Over het gebied dat stroomafwaarts van de stuwdammen ligt wordt niet gesproken. Voor dit gebied hebben de stuwdammen voordelen en nadelen gebracht. • Noem twee nadelen voor het gebied stroomafwaarts van de stuwdammen.



opgave 3Bevolking en ruimte






Bron 22 laat de bevolkingsopbouw van Duitsland in 1997 en 2050 zien. Over deze bevolkingsdiagrammen worden drie beweringen gedaan. Bewering 1: Duitsland vergrijst steeds meer tussen 1997 en 2050. Bewering 2: Het geringe aantal 50- tot en met 54-jarigen in het bevolkingsdiagram van 1997 is veroorzaakt door de Tweede Wereldoorlog. Bewering 3: Tussen 1997 en 2050 is er een toename van de natuurlijke bevolkingsgroei zichtbaar in Duitsland. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de beweringen over op het antwoordblad en geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.


De bevolkingsdiagrammen van Duitsland (bron 22) en Nederland (bron 23) zijn in het demografisch transitiemodel van bron 24 te plaatsen. Achter welke letter staat bij elk bevolkingsdiagram de juiste fase uit het demografisch transitiemodel? Duitsland 1997 Duitsland 2050 Nederland 1997 Nederland 2050 A fase 2 fase 3 fase 4 fase 3 B fase 2 fase 4 fase 3 fase 4 C fase 3 fase 4 fase 3 fase 4 D fase 3 fase 4 fase 4 fase 3 E fase 4 fase 3 fase 4 fase 3 F fase 4 fase 4 fase 4 fase 4 bron 25 Migratie van Oost-Duitsland naar West-Duitsland, 1950 ̶ 2003 0 1950 1954 1958 1962 1966 1970 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2002









Johnny en Andrea bekijken bron 29 en bron 30. Ze doen ieder een uitspraak over deze bronnen. Johnny zegt: “Ondanks de bevolkingsafname van China in de toekomst, blijft China tot 2050 het gebied waar de meeste mensen van de wereld wonen.” Andrea zegt: “Door de bevolkingspolitiek is in China een mannenoverschot ontstaan.” • Neem de namen Johnny en Andrea over op het antwoordblad en geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.





In bron 33 zijn bij 1, 2 en 3 topografische namen weggelaten. Welke topografische namen horen bij 1, 2 en 3? 1 (stad) 2 (stad) 3 (rivier) A Aomen Suzhou Huang He B Chongqing Hangzhou Chang Jiang C Foshan Hangzhou Chang Jiang D Shanghai Guangzhou Xi Jiang E Shenzen Suzhou Huang He F Wuhan Guangzhou Xi Jiang




Aan het eind van het krantenartikel in bron 35 is een deel van de zin weggelaten. Welk deel van de zin hoort hier te staan? Het besluit A is bedoeld om de bestaande kolencentrales meer stroom te laten opwekken. B is bedoeld om het energieverbruik in deze regio’s omlaag te brengen. C is bedoeld om de hoge energiekosten voor de industrie omlaag te brengen. D is bedoeld om de luchtvervuiling in het oosten van China te verminderen. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
12p

21p
B
32p

41p

51p

61p

72p

81p
C
91p
A
101p

111p
C
122p

131p

141p

152p

162p

171p

181p

192p

201p
D
212p

221p
B
232p

241p
B
251p

261p

272p

281p
C
292p

302p

311p
B
322p

331p
F
341p

351p

362p

371p

381p

391p
C
401p
A
411p
D
422p

431p
D