bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2016, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft
meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

opgave 1Weer en klimaat

opgave als beeld van het examen
In landen als Spanje en de Verenigde Staten komen veel verschillende klimaten voor. Nederland heeft maar één klimaat. • Geef eerst de naam van het klimaat in Nederland. • Geef vervolgens twee klimaatkenmerken van het klimaat in Nederland. bron 1 Mogelijke gevolgen van de klimaatverandering voor…

In landen als Spanje en de Verenigde Staten komen veel verschillende klimaten voor. Nederland heeft maar één klimaat. • Geef eerst de naam van het klimaat in Nederland. • Geef vervolgens twee klimaatkenmerken van het klimaat in Nederland. bron 1 Mogelijke gevolgen van de klimaatverandering voor Nederland, 1990-2100 1 natte perioden 2 droge perioden 10-daagse neerslagsom toename verdamping die eens in de 10 jaar van 7 tot 30% wordt overschreden: winter: +8 tot +24% 6 rivierafvoeren 3 jaarlijkse neerslag Rijn gemiddeld winter: +12 tot +27% neemt toe Rijn gemiddeld zomer: −41 tot +1%

opgave als beeld van het examen
Hans, Klaas en Megan bekijken bron 1. Over deze bron doen ze ieder een bewering. Hans zegt: “De klimaatverandering in Nederland tussen 1990 en 2100 wordt veroorzaakt door het broeikaseffect.” Klaas zegt: “De zeespiegelstijging aan de Nederlandse kust wordt vooral veroorzaakt door een…

Hans, Klaas en Megan bekijken bron 1. Over deze bron doen ze ieder een bewering. Hans zegt: “De klimaatverandering in Nederland tussen 1990 en 2100 wordt veroorzaakt door het broeikaseffect.” Klaas zegt: “De zeespiegelstijging aan de Nederlandse kust wordt vooral veroorzaakt door een neerslagtoename.” Megan zegt: “Hogere afvoer van de Rijn in de toekomst wordt onder andere veroorzaakt door een toename van smeltwater.” • Neem de namen Hans, Klaas en Megan over op het antwoordblad en zet achter elke naam of de bewering juist of onjuist is. bron 2 Aantal uren daglicht

Bron 2 geeft de stand van de aarde ten opzichte van de zon weer, in een bepaald seizoen. Deze stand bepaalt het aantal uren daglicht. In bron 2 staan Nederland en Spanje aangegeven met een X. Achter welke letter staan het seizoen en het aantal uren daglicht in Nederland en Spanje juist aangegeven?…

Bron 2 geeft de stand van de aarde ten opzichte van de zon weer, in een bepaald seizoen. Deze stand bepaalt het aantal uren daglicht. In bron 2 staan Nederland en Spanje aangegeven met een X. Achter welke letter staan het seizoen en het aantal uren daglicht in Nederland en Spanje juist aangegeven?   seizoen in Nederland en Spanje aantal uren daglicht Nederland aantal uren daglicht Spanje A winter 14 uur 30 minuten 15 uur 40 minuten B winter 15 uur 40 minuten 14 uur 30 minuten C zomer 14 uur 30 minuten 15 uur 40 minuten D zomer 15 uur 40 minuten 14 uur 30 minuten

bron 3 Krantenartikel 30 januari 2005
Lees bron 3. Nederlandse en Spaanse tuinbouwbedrijven telen veel dezelfde groenten. Tijdens de koudegolf in Spanje was het ook in Nederland erg koud, maar toch heeft de Nederlandse tuinbouw geen productieverlies geleden bij de productie van tomaten, paprika’s en komkommers. • Geef de oorzaak…

Lees bron 3. Nederlandse en Spaanse tuinbouwbedrijven telen veel dezelfde groenten. Tijdens de koudegolf in Spanje was het ook in Nederland erg koud, maar toch heeft de Nederlandse tuinbouw geen productieverlies geleden bij de productie van tomaten, paprika’s en komkommers. • Geef de oorzaak waardoor de Nederlandse tuinbouw geen productieverlies had door de kou.

bron 4 Klimaten in de Verenigde Staten
Op de kaart in bron 4 zijn vijf verschillende klimaatgebieden aangegeven met de cijfers 1, 2, 3, 4 en 5. Achter welke letter staat bij elk klimaat het juiste gebied uit bron 4 aangegeven?   gematigd zeeklimaat hooggebergte- klimaat Middellandse Zeeklimaat steppe- klimaat woestijn- klimaat A 1 2 3 5…

Op de kaart in bron 4 zijn vijf verschillende klimaatgebieden aangegeven met de cijfers 1, 2, 3, 4 en 5. Achter welke letter staat bij elk klimaat het juiste gebied uit bron 4 aangegeven?   gematigd zeeklimaat hooggebergte- klimaat Middellandse Zeeklimaat steppe- klimaat woestijn- klimaat A 1 2 3 5 4 B 1 2 4 3 5 C 2 3 5 4 1 D 3 5 4 1 2 E 4 1 2 3 5 F 5 4 1 2 3

bron 5 Vier klimaatgrafieken klimaatgrafiek 1 klimaatgrafiek 3
In bron 5 staan de klimaatgrafieken die horen bij vier van de vijf klimaatgebieden uit bron 4. Er is geen klimaatgrafiek van het hooggebergteklimaat afgebeeld. Achter welke letter staan de cijfers van de klimaatgrafieken uit bron 5 juist weergegeven bij de klimaten?   gematigd zeeklimaat…

In bron 5 staan de klimaatgrafieken die horen bij vier van de vijf klimaatgebieden uit bron 4. Er is geen klimaatgrafiek van het hooggebergteklimaat afgebeeld. Achter welke letter staan de cijfers van de klimaatgrafieken uit bron 5 juist weergegeven bij de klimaten?   gematigd zeeklimaat Middellandse Zeeklimaat steppe- klimaat woestijn- klimaat A 1 2 3 4 B 1 3 4 2 C 2 1 3 4 D 2 3 4 1 E 3 4 1 2 F 4 1 2 3

bron 6 Weerkaart van 4 december 2009 Legenda: L lagedrukgebied H hogedrukgebied bron 7 Weerbericht van 4 december 2009
In het weerbericht van bron 7 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 tussen haakjes een keuzemogelijkheid. • Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 7 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
In de Verenigde Staten kan de koude lucht vanuit het noorden ver doordringen tot het zuiden van de Verenigde Staten. • Geef hiervan de oorzaak.
bron 8 Gewassen en vee mais tarwe bron 9 ‘Landbouwbelts’ in de Verenigde Staten
opgave als beeld van het examen
Zie bron 8 en bron 9. De Verenigde Staten heeft gebieden waar hoofdzakelijk één landbouwproduct geproduceerd wordt. Deze gebieden met hun specifieke teelt worden ‘landbouwbelts’ genoemd. Op de kaart in bron 9 staan vier van deze landbouwbelts aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4. Achter welke…

Zie bron 8 en bron 9. De Verenigde Staten heeft gebieden waar hoofdzakelijk één landbouwproduct geproduceerd wordt. Deze gebieden met hun specifieke teelt worden ‘landbouwbelts’ genoemd. Op de kaart in bron 9 staan vier van deze landbouwbelts aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4. Achter welke letter staan de cijfers uit de legenda juist bij elk landbouwproduct uit bron 9?   tarwe katoen mais zuivel (melkvee) A 1 2 3 4 B 1 4 3 2 C 2 1 4 3 D 3 2 1 4 E 3 4 1 2 F 4 3 2 1

bron 10 Ligging Lake Mead bron 11 Hooverdam en Lake Mead in 1983 en 2007
Bron 11 laat het waterniveau in het stuwmeer Lake Mead zien in 1983 en 2007. Dit stuwmeer ligt achter de Hooverdam (zie bron 10). De verlaging van het waterpeil heeft onder andere te maken met het versterkte broeikaseffect. • Geef nog twee menselijke oorzaken waardoor het waterpeil in het stuwmeer…

Bron 11 laat het waterniveau in het stuwmeer Lake Mead zien in 1983 en 2007. Dit stuwmeer ligt achter de Hooverdam (zie bron 10). De verlaging van het waterpeil heeft onder andere te maken met het versterkte broeikaseffect. • Geef nog twee menselijke oorzaken waardoor het waterpeil in het stuwmeer van Lake Mead gedaald is.

bron 12 De baan van orkaan Katrina (augustus 2005)
Zie bron 12. Orkaan Katrina heeft in augustus 2005 voor veel overlast in een deel van de Verenigde Staten gezorgd. • Ging orkaan Katrina van X naar Y of van Y naar X? • Geef een argument voor je keuze met behulp van de kaart in bron 12.
Katrina was niet de zwaarste orkaan die over de Verenigde Staten trok in 2005. Katrina heeft wel de meeste schade aangericht in dat jaar. • Noem twee redenen waarom de zwaarste orkanen niet altijd de zwaarste schade tot gevolg hebben.
In gebieden waar veel orkanen voorkomen, kan de overheid maatregelen nemen. Een aantal van deze maatregelen valt onder hazard management. 1 een nieuwe woonwijk bouwen 2 rampenplannen maken 3 wegen vernieuwen 4 borden met vluchtroutes plaatsen 5 een waarschuwingssysteem opzetten 6 evacuatie…

In gebieden waar veel orkanen voorkomen, kan de overheid maatregelen nemen. Een aantal van deze maatregelen valt onder hazard management. 1 een nieuwe woonwijk bouwen 2 rampenplannen maken 3 wegen vernieuwen 4 borden met vluchtroutes plaatsen 5 een waarschuwingssysteem opzetten 6 evacuatie verplichten 7 het rioolsysteem in de stad verbeteren 8 een nieuwe landingsbaan op het nabijgelegen vliegveld aanleggen • Neem de cijfers van de maatregelen die vallen onder hazard management over op het antwoordblad.

Geef een reden waarom er in 2005 veel mensen tijdens orkaan Katrina in New Orleans achterbleven (zo’n 100.000 naar schatting), terwijl men verplicht moest evacueren. Gebruik hierbij het begrip risicoperceptie.

opgave 2Water

bron 13
De gemiddelde waterafvoer in de Rijn bij Maxau, Keulen en Lobith
3500 Legenda: m3/s Lobith 3000 Keulen 2500 Maxau 2000 1500 1000 500 0 jan feb mar apr mei jun jul aug sep okt nov dec
bron 14
De Rijn
Lobith Keulen Maxau Basel
151p
Zie bron 13 en 14.
De waterafvoer bij Maxau is aan het einde van het voorjaar en het begin
van de zomer het grootst.
Geef met behulp van een gegeven uit bron 14 de oorzaak hiervan.
bron 15
Ligging van de woonwijk Lent
Neder-Rijn Arnhem IJssel Legend la a n : dsgrens Elst Waal Lent Nijmegen
bron 16
Twee foto’s
oude situatie
figuur bij de opgave
nieuwe situatie
figuur bij de opgave
bron 17
Zijaanzicht van de oude en nieuwe situatie bij Lent
oude situatie nieuwe situatie dijk met woningen hoogwater en begroeiing landbouwgrond hoogwater eiland dijk nieuwbouw Waal Waal
161p
Bekijk bron 15, 16 en 17.
In 1993 en 1995 dreigden gebieden langs de Maas en de Waal te
overstromen. Zo ook bij de woonwijk Lent in de gemeente Nijmegen. Dit
had mede te maken met het feit dat het winterbed van de Waal in de
bocht tussen Nijmegen en Lent versmalt tot een breedte van 350 meter.
Elders is de breedte gemiddeld 1000 meter.
Om overstromingen in de toekomst te voorkomen wordt het gebied bij
Lent aangepast.
Welke twee maatregelen in het kader van ‘Ruimte voor de Rivier’
worden hier toegepast?
171p
Bekijk bron 15, 16 en 17.
Op veel plaatsen heeft men ervoor gekozen om de kribben in de rivier te
verwijderen of te verlagen. In de nieuwe situatie bij Lent zijn de kribben
gehandhaafd.
Geef vanuit de kaart in bron 15 een reden waarom het bij Lent
noodzakelijk is dat de kribben in de rivier blijven.
bron 18
Drinkwaterverbruik in huishoudens
Liter/persoon, per dag 1995 2004 2007 2010 2013 bad 9,0 2,8 2,5 2,8 1,8 douche 38,3 43,7 49,8 48,6 51,4 wastafel 4,2 5,1 5,3 5,0 5,2 toiletspoeling 42,0 35,8 37,1 33,7 33,8 kleding wassen, hand 2,1 1,5 1,7 1,1 1,4 kleding wassen, machine 25,5 18,0 15,5 14,3 14,3 afwassen, hand 4,9 3,9 3,8 3,1 3,6 af

Liter/persoon, per dag 1995 2004 2007 2010 2013 bad 9,0 2,8 2,5 2,8 1,8 douche 38,3 43,7 49,8 48,6 51,4 wastafel 4,2 5,1 5,3 5,0 5,2 toiletspoeling 42,0 35,8 37,1 33,7 33,8 kleding wassen, hand 2,1 1,5 1,7 1,1 1,4 kleding wassen, machine 25,5 18,0 15,5 14,3 14,3 afwassen, hand 4,9 3,9 3,8 3,1 3,6 afwassen, machine 0,9 3,0 3,0 3,0 2,0 voedselbereiding 2,0 1,8 1,7 1,4 1,0 koffie, thee, water drinken 1,5 1,6 1,8 1,8 1,0 overig 6,7 6,4 5,3 5,3 3,4 Totaal 137,1 123,6 127,5 120,1 118,9

181p
In de tabel in bron 18 kun je een oorzaak vinden van het sterk
toegenomen drinkwaterverbruik voor de douche tussen 1995 en 2013.
Geef die oorzaak.
bron 19
Dijkdoorbraak bij Wilnis
figuur bij de opgave
191p
Zie bron 19.
Op 26 augustus 2003 brak bij Wilnis een gedeelte van de ringdijk langs de
ringvaart van de Polder Groot-Mijdrecht door. De ringvaart ligt rechts van
de (doorgebroken) dijk.
De volgende gebeurtenissen hebben geleid tot het doorbreken van de
dijk. Ze staan in willekeurige volgorde.
1 Onder de veendijk kwam water uit de boezem omhoog.
2 Er kwamen scheuren in de dijk.
3 In 2003 was er een hittegolf.
4 De dijk, die uit veengrond bestaat, droogde uit.
5 De dijk gleed weg over de natte ondergrond.
Wat is de juiste volgorde van de gebeurtenissen?
Neem het volgende schema over op het antwoordblad en vul het verder
in.
3 … … 1 …
bron 20
Goederenvervoer binnen Nederland en goederenvervoer van en naar
Nederland, 2010
700 miljoen ton 600 500 400 300 200 100 0 binnenlands goederenvervoer goederenvervoer van en naar Nederland Legenda: zeevaart wegvervoer luchtvervoer binnenvaart spoorvervoer pijpleidingvervoer
202p
Bekijk bron 20.
Geef eerst aan welke vorm van vervoer het belangrijkst is voor de
afvoer van en de aanvoer naar Nederland.
Geef vervolgens een reden waarom deze vorm van vervoer het meest
gebruikt wordt.
bron 21
Tuinbouw in het Midden-Oosten
figuur bij de opgave
211p
Op de foto in bron 21 is de grond afgedekt met plastic. In het plastic zijn
gaten gemaakt voor de planten. In het Midden-Oosten wordt gezocht naar
mogelijkheden om op een duurzame manier met het water om te gaan.
Waarom is het afdekken van de grond met plastic een duurzame(re)
vorm van akkerbouw?
222p
Bron 21 laat een duurzamere vorm van akkerbouw zien.
Noem nog twee manieren waarop in de akkerbouw en tuinbouw in het
Midden-Oosten duurzamer met water kan worden omgegaan.
bron 22
Krantenartikel
Het einde van de houten eetstokjes 14 maart 2013 - Chinezen gebruiken steeds meer houten weggooi- eetstokjes. Daarmee zorgen ze voor ontbossing. Dat moet anders kunnen. Voor al die stokjes zijn jaarlijks twintig…

Het einde van de houten eetstokjes 14 maart 2013 - Chinezen gebruiken steeds meer houten weggooi- eetstokjes. Daarmee zorgen ze voor ontbossing. Dat moet anders kunnen. Voor al die stokjes zijn jaarlijks twintig miljoen bomen nodig. Dit is 1,5 procent van het bosoppervlak van China. In China is slechts twintig procent van het land bedekt met bos. Waarom zouden de Chinezen per se houten eetstokjes moeten gebruiken? Ieder z'n eigen herbruikbare stokjes; dat is de oplossing.

231p
Lees bron 22.
Beschrijf waardoor ontbossing de kans op overstroming van de rivier
vergroot.
bron 23
Vier klimaatgrafieken
klimaatgrafiek 1 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
klimaatgrafiek 2 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
klimaatgrafiek 3 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
klimaatgrafiek 4 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
241p
Welke klimaatgrafiek uit bron 23 is van een plaats in de Gobiwoestijn in
China?
A klimaatgrafiek 1
B klimaatgrafiek 2
C klimaatgrafiek 3
D klimaatgrafiek 4
bron 24
Turks plan voor aanleg van waterpijpleidingen
TTTUUURRRKKKIIIJJJEEE SSSYYYRRRIIIËËË IIIRRRAAAKKK Legenda: 0 350 700 km pijpleiding voor watertransport
252p
Het wordt steeds moeilijker om iedereen in het Midden-Oosten te voorzien
van voldoende schoon drinkwater. Bron 24 laat het Turkse plan voor de
aanleg van waterpijpleidingen zien, waarmee buurlanden voorzien zullen
worden van meer schoon, zoet water.
De aanleg van deze waterpijpleidingen heeft voor Syrië naast voordelen
ook nadelen.
Geef eerst een politiek nadeel voor Syrië.
Geef daarna een economisch nadeel voor Syrië.
bron 25
Midden-Oosten, neerslag
Legenda: gemiddelde jaarlijkse 40° neerslag in mm N.B. 0 - 250 TTTUUURRRKKKIIIJJJEEE 250 - 750 35° meer dan 750 SSSYYYRRRIIIËËË dam EufraatIIIRRRAAAKKK IRAN 30° JJJJOOOORRRRDDDDAAAANNNNIIIIËËËË KKKOOOEEEWWWEEEIIITTT…

Legenda: gemiddelde jaarlijkse 40° neerslag in mm N.B. 0 - 250 TTTUUURRRKKKIIIJJJEEE 250 - 750 35° meer dan 750 SSSYYYRRRIIIËËË dam EufraatIIIRRRAAAKKK IRAN 30° JJJJOOOORRRRDDDDAAAANNNNIIIIËËËË KKKOOOEEEWWWEEEIIITTT N LIBIË ijl 25° EGYPTE Kreeftskeerkring AAsswwaannddaamm SAUDI-ARABIË 20° SUDAN 15° 10° 0 400 800 km

262p
Door welk soort regen wordt de Nijl in de bovenloop vooral gevoed?
Kies eerst uit: frontale neerslag, stuwingsneerslag of stijgingsneerslag.
Geef een argument voor je keuze met behulp van bron 25.
bron 26
Landbouw in droge gebieden
Legenda: gepland dam EGYPTE AAsswwaannddaamm Nijl SUDAN 0 320 640 km
271p
Dankzij irrigatie is in het warme, droge Egypte op bepaalde plaatsen
landbouw mogelijk (zie bron 26). Deze irrigatie kan na langere tijd leiden
tot verzilting.
Beschrijf dit proces.
281p
Er worden naar aanleiding van bron 26 vier uitspraken gedaan.
Welke uitspraak is juist?
A Dankzij de stuwdammen en stuwmeren is er steeds meer
wateraanvoer in de Nijl.
B Door de aanleg van de Aswandam werden de landbouwgronden
stroomafwaarts vruchtbaarder.
C Door de Aswandam nam de delta van de Nijl snel in omvang toe.
D Het Nassermeer slibt langzaam dicht.
bron 27
Tekst
Problemen in het Egyptische Nijlgebied Al in 1902 werd de eerste (lage) Aswandam in de Nijl aangelegd. Twee keer werd deze dam verhoogd. In 1946 overstroomde de dam bijna en werd besloten een nieuwe dam te bouwen: de…

Problemen in het Egyptische Nijlgebied Al in 1902 werd de eerste (lage) Aswandam in de Nijl aangelegd. Twee keer werd deze dam verhoogd. In 1946 overstroomde de dam bijna en werd besloten een nieuwe dam te bouwen: de nieuwe (hoge) Aswandam. In 1970 werd deze afgebouwd. Deze dam ligt een stukje ten zuiden van de oude dam. Het hele stuwmeer kwam bijna 70 meter hoger te liggen. Toen in 1976 het ‘nieuwe’ Nassermeer voor het eerst helemaal gevuld was met water van de Nijl, was bijna heel Egypte enthousiast. Er was nu enorm veel zoet water beschikbaar. De landbouw groeide in de jaren erna snel en gaf extra voedsel en inkomsten. Maar meer dan 100 jaar nadat de eerste dam in de Nijl werd aangelegd, blijken langzaam grote problemen te ontstaan.

bron 28
Aanleg van de nieuwe Aswandam (1970)
Nassermeer 67 meter 20 meter 108 meter 88 meter 6,5 km Nieuwe Aswandam Oude Aswandam
291p
Lees bron 27 en zie bron 28.
In bron 28 zie je een doorsnede van de situatie bij de Aswandam.
Is de nieuwe dam stroomafwaarts of stroomopwaarts van de oude
dam geplaatst?
Geef een argument voor je keuze met behulp van bron 28.

opgave 3Bevolking en ruimte

bron 29 Krantenartikel bron 30 Vestigingen Primark (januari 2014) en keuzeplaatsen nieuwe vestiging
opgave als beeld van het examen
Lees bron 29 en bekijk bron 30. Twee leerlingen doen een uitspraak over de gevolgen van de komst van Primark naar Arnhem. Daan zegt: “Door de komst van Primark naar Arnhem zal het verzorgingsgebied van de Primark in Nijmegen groter worden.” Fleur zegt: “Door de komst van Primark zal ook de horeca…

Lees bron 29 en bekijk bron 30. Twee leerlingen doen een uitspraak over de gevolgen van de komst van Primark naar Arnhem. Daan zegt: “Door de komst van Primark naar Arnhem zal het verzorgingsgebied van de Primark in Nijmegen groter worden.” Fleur zegt: “Door de komst van Primark zal ook de horeca profiteren.” Wat is juist? A Alleen de uitspraak van Daan is juist. B Alleen de uitspraak van Fleur is juist. C Beide uitspraken zijn juist. D Beide uitspraken zijn onjuist.

Lees bron 29 en bekijk bron 30. Primark is succesvol in Nederland. De eerste vestiging werd in december 2008 geopend in Rotterdam. In 2014 waren er ook al vestigingen in Almere, Hoofddorp, Zaandam, Zoetermeer, Eindhoven, Venlo, Arnhem, Nijmegen en Enschede. Er zijn verschillende nieuwe vestigingen…

Lees bron 29 en bekijk bron 30. Primark is succesvol in Nederland. De eerste vestiging werd in december 2008 geopend in Rotterdam. In 2014 waren er ook al vestigingen in Almere, Hoofddorp, Zaandam, Zoetermeer, Eindhoven, Venlo, Arnhem, Nijmegen en Enschede. Er zijn verschillende nieuwe vestigingen gepland. In welke plaats kan Primark het best een nieuwe vestiging openen? A in Den Burg B in Groningen C in Roermond D in Terneuzen

Toen Primark zich in Nijmegen vestigde, nam het bezoekersaantal in Nijmegen sterk toe. Thirza beweert dat de bezoekerstoename door de vestiging van Primark in Arnhem lager zal zijn dan die in Nijmegen. • Geef met behulp van bron 30 een argument om deze voorspelling te onderbouwen.
De drempelwaarde van basisscholen wordt door de overheid vastgesteld. In 2013 gaf de onderwijsraad het advies om basisscholen met minder dan 100 leerlingen te sluiten. De ondergrens ligt voor scholen in dunbevolkte gebieden nu op 23 leerlingen. Als een basisschool volgens de normen van het…

De drempelwaarde van basisscholen wordt door de overheid vastgesteld. In 2013 gaf de onderwijsraad het advies om basisscholen met minder dan 100 leerlingen te sluiten. De ondergrens ligt voor scholen in dunbevolkte gebieden nu op 23 leerlingen. Als een basisschool volgens de normen van het Ministerie van Onderwijs drie achtereenvolgende jaren te weinig leerlingen heeft, dan krijgt deze basisschool geen geld meer van de overheid. Welke redenering is juist? A Als de drempelwaarde daalt, dan neemt het aantal scholen af en wordt het verzorgingsgebied kleiner. B Als de drempelwaarde daalt, dan neemt het aantal scholen toe en wordt het verzorgingsgebied groter. C Als de drempelwaarde stijgt, dan neemt het aantal scholen af en wordt het verzorgingsgebied groter. D Als de drempelwaarde stijgt, dan neemt het aantal scholen toe en wordt het verzorgingsgebied kleiner.

bron 31 Nederland, bevolkingsontwikkeling 2010-2025
Bekijk bron 31. • Geef een oorzaak waardoor de bevolkingsontwikkeling in de provincie Flevoland afwijkt van Nederland gemiddeld.
bron 32 Vier foto’s van de stad foto 1 foto 2 foto 3 foto 4
Bekijk de foto’s in bron 32. Een leerling krijgt de opdracht om de vier foto’s in de juiste volgorde te zetten vanuit het centrum van de stad naar de buitenrand van de stad. Wat is de juiste volgorde bij een stad met een concentrisch groeimodel? A foto 1 - foto 2 - foto 3 - foto 4 B foto 2 - foto 3…

Bekijk de foto’s in bron 32. Een leerling krijgt de opdracht om de vier foto’s in de juiste volgorde te zetten vanuit het centrum van de stad naar de buitenrand van de stad. Wat is de juiste volgorde bij een stad met een concentrisch groeimodel? A foto 1 - foto 2 - foto 3 - foto 4 B foto 2 - foto 3 - foto 1 - foto 4 C foto 2 - foto 3 - foto 4 - foto 1 D foto 2 - foto 4 - foto 3 - foto 1 E foto 3 - foto 2 - foto 4 - foto 1

bron 33 Foto’s van vier Duitse steden foto 1 herinrichting stad na terugloop foto 2 financieel zakencentrum bevolking foto 3 historische binnenstad met uitzicht op de Alpen
In bron 33 zie je foto’s van vier Duitse steden. Bij elke foto is een kenmerk van de stad aangegeven. Achter welke letter staan de juiste plaatsnamen bij de foto’s 1, 2, 3 en 4?   foto 1 foto 2 foto 3 foto 4 A Leipzig Frankfurt Hamburg München B Leipzig Frankfurt München Hamburg C Frankfurt Leipzig…

In bron 33 zie je foto’s van vier Duitse steden. Bij elke foto is een kenmerk van de stad aangegeven. Achter welke letter staan de juiste plaatsnamen bij de foto’s 1, 2, 3 en 4?   foto 1 foto 2 foto 3 foto 4 A Leipzig Frankfurt Hamburg München B Leipzig Frankfurt München Hamburg C Frankfurt Leipzig München Hamburg D Hamburg München Leipzig Frankfurt E München Hamburg Frankfurt Leipzig F München Hamburg Leipzig Frankfurt

bron 34 Duitsland, bevolkingsgrafieken 1910, 1950, 2000 en 2050
Daan, Ferdinand en Rosa hebben een discussie over de bevolkingsgrafieken in bron 34. Daan zegt: “Duitsland had tussen 1910 en 1950 te maken met ontgroening.” Ferdinand zegt: “Uit de bevolkingsopbouw kun je afleiden dat de beroepsbevolking na 2000 daalt.” Rosa zegt: “Er is duidelijk sprake van…

Daan, Ferdinand en Rosa hebben een discussie over de bevolkingsgrafieken in bron 34. Daan zegt: “Duitsland had tussen 1910 en 1950 te maken met ontgroening.” Ferdinand zegt: “Uit de bevolkingsopbouw kun je afleiden dat de beroepsbevolking na 2000 daalt.” Rosa zegt: “Er is duidelijk sprake van vergrijzing tussen 2000 en 2050.” • Neem de namen Daan, Ferdinand en Rosa over op het antwoordblad en geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

bron 35 Duitsland, bevolkingsontwikkeling in 2010 aantal inwoners op 1 januari 2010 geboorten sterfgevallen migratie- saldo totale bevolking op 1 januari 2011 81.802.030 678.000 859.000 130.000 … ? …
Zie bron 35. Welke bewering over de bevolking van Duitsland is juist? A Deze nam af in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.621.030 inwoners. B Deze nam af in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.751.030 inwoners. C Deze nam toe in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.853.030 inwoners. D Deze nam toe in…

Zie bron 35. Welke bewering over de bevolking van Duitsland is juist? A Deze nam af in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.621.030 inwoners. B Deze nam af in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.751.030 inwoners. C Deze nam toe in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.853.030 inwoners. D Deze nam toe in 2010 en bestond op 1-1-2011 uit 81.983.030 inwoners.

bron 36 China, groei stedelijke bevolking en groei stedelijke hukou-bevolking, 1970 - 2010 hukou-bevolking
In bron 36 is de ontwikkeling van de totale stedelijke bevolking en de stedelijke bevolking met een hukou voor de stad weergegeven. • Wie worden bedoeld met de stedelijke hukou-bevolking? • Welke groep stadsbewoners wordt weergegeven door het grijsgekleurde gebied in bron 36? bron 37 China, twee…

In bron 36 is de ontwikkeling van de totale stedelijke bevolking en de stedelijke bevolking met een hukou voor de stad weergegeven. • Wie worden bedoeld met de stedelijke hukou-bevolking? • Welke groep stadsbewoners wordt weergegeven door het grijsgekleurde gebied in bron 36? bron 37 China, twee bevolkingsgrafieken

Bekijk bron 37. • Geef twee demografische ontwikkelingen die je kunt aflezen als je de bevolkingsgrafieken van 2010 en 2050 met elkaar vergelijkt.
bron 38 Demografisch transitiemodel
Bekijk bron 38. Alle landen zijn in te delen bij een bepaalde fase van het transitiemodel. Achter welke letter staat bij elk land voor 2015 de juiste transitiefase?   China Nederland Duitsland A fase 2 fase 3 fase 4 B fase 3 fase 3 fase 4 C fase 3 fase 4 fase 4 D fase 4 fase 4 fase 4
Achter welke letter staan twee juiste oorzaken van de groei van de megasteden in China? A agglomeratievorming en migratie B bebouwingsdichtheid en migratie C natuurlijke groei en segregatie D sociale bevolkingsgroei en sterfteoverschot
Groei van de stedelijke zones Guangzhou en Shanghai heeft negatieve gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit in die stedelijke zones. • Noem zo’n negatief gevolg. • Noem een manier om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren.
bron 39 China’s hogesnelheidsnetwerk
Zie bron 39. In China is een hogesnelheidsnetwerk in ontwikkeling waarop treinen met hoge snelheid (tot 350 km per uur) kunnen rijden. Hoe lang duurt een treinreis van Shanghai naar Guangzhou? A minder dan 2 uur B tussen 2 en 3 uur C tussen 3 en 4 uur D meer dan 8 uur
De Chinese overheid kiest voor de aanleg van een uitgebreid hogesnelheidsnetwerk. Kiezen voor hogesnelheidstreinen in plaats van kiezen voor uitbreiding van het vliegverkeer heeft milieuvoordelen. • Noem zo’n milieuvoordeel. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals…

De Chinese overheid kiest voor de aanleg van een uitgebreid hogesnelheidsnetwerk. Kiezen voor hogesnelheidstreinen in plaats van kiezen voor uitbreiding van het vliegverkeer heeft milieuvoordelen. • Noem zo’n milieuvoordeel. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.