bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2018, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft
meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

opgave 1Weer en klimaat

bron 1
Weerkaart provincie Groningen, 19 december 2016
N 6 °C 6 °C temperatuur op 7 °C 3 de Martinitoren 7 °C 7 °C
11p
Bekijk bron 1.
Bron 1 laat een weerkaart van de provincie Groningen zien.
Welke weerelementen ontbreken er op de weerkaart?
A bewolking en temperatuur
B luchtdruk en neerslag
C luchtdruk en temperatuur
D neerslag en temperatuur
E neerslag en wind
F wind en bewolking
21p
Bekijk bron 1.
De temperatuur bovenop de Martinitoren is 7 °C. De Martinitoren is
ongeveer 100 meter hoog.
Wat is de temperatuur aan de grond?
A 1 °C
B 6,4 °C
C 7,6 °C
D 13 °C
bron 2
Weeroverzicht van Thesinge (Groningen) op 27 maart 08.00 uur tot en
met 29 maart 08.00 uur
maandag 27 maart dinsdag 28 maart woensdag 29 maart 08u 11u 14u 17u 20u 23u 02u 05u 08u 11u 14u 17u 20u 23u 02u 05u 08u 18 °C 15 12 9 6 3 0 111,,,000 000,,,555 000,,,555 000,,,555 000,,,777 wind Legenda: 111,,,000…

maandag 27 maart dinsdag 28 maart woensdag 29 maart 08u 11u 14u 17u 20u 23u 02u 05u 08u 11u 14u 17u 20u 23u 02u 05u 08u 18 °C 15 12 9 6 3 0 111,,,000 000,,,555 000,,,555 000,,,555 000,,,777 wind Legenda: 111,,,000 zonnig zwaar bewolkt neerslag in mm wind licht bewolkt regen temperatuur in °C nacht

31p
Bekijk bron 2.
Bron 2 laat zien dat de temperatuur in Thesinge (Groningen) in de nacht
van maandag op dinsdag lager was dan in de nacht van dinsdag op
woensdag.
Geef met behulp van bron 2 een oorzaak van het verschil in
temperatuur.
bron 3
Twee weerkaarten van Europa
weerkaart 1
999888000 L 999999000 999888555 L 999999555 999888000 111000000000 111000000555 111000111000 999888555 111000111000 111000111555 111000111555 111000222000 111000222000 111000222555 111000222555 111000333000…

999888000 L 999999000 999888555 L 999999555 999888000 111000000000 111000000555 111000111000 999888555 111000111000 111000111555 111000111555 111000222000 111000222000 111000222555 111000222555 111000333000 111000333000 111000333555 H H 111000222555 111000444000 111000222000 111000111555 111000111000 L 111000333000

Legenda:
111000√(111555) luchtdruk L lagedrukgebied H hogedrukgebied
weerkaart 2
111000444000 H 111000333000 999999000 111000222555 L999777000 111000333555 999777555 111000333000 L 999888000 999888555 999999000 111000111555 111000222555 999999555 111000222000 111000000000 111000000555 L…

111000444000 H 111000333000 999999000 111000222555 L999777000 111000333555 999777555 111000333000 L 999888000 999888555 999999000 111000111555 111000222555 999999555 111000222000 111000000000 111000000555 L 111000111000 111000111000 111000111555 111000222555 111000222000 H 111000222000 111000111555 111000222555 111000222555

Legenda:
111000√(111555) luchtdruk L lagedrukgebied H hogedrukgebied
41p
Bekijk bron 3.
In bron 3 staan twee weerkaarten van Europa.
Geef eerst aan op welke weerkaart het in Nederland het meest
bewolkt is. Kies uit: weerkaart 1 of weerkaart 2. Geef daarna een
argument voor je keuze vanuit de weerkaart.
bron 4
Weerkaart Middellandse Zeegebied, 23 maart 2016
111000111333 111000111999 111000111111 111000111777 111000000999 111000111555 111000000777 111000000111 111000000555 999999999 111000000333 999999777 111000111333 111000111111 999888777 999888555L 999888999…

111000111333 111000111999 111000111111 111000111777 111000000999 111000111555 111000000777 111000000111 111000000555 999999999 111000000333 999999777 111000111333 111000111111 999888777 999888555L 999888999 111000000999 999999111 111000000777 999999333 999999555 111000000555 999999777 999999999 H 111000000111 111000000333

Legenda:
111000√(111555) luchtdruk L lagedrukgebied H hogedrukgebied
bron 5
Weerbericht van de Spaanse weerdienst op 23 maart 2016
Het kan flink gaan regenen langs de Middellandse Zeekust. In de hoger gelegen delen van Spanje kan het gaan sneeuwen, omdat de temperatuur zal gaan dalen. In een deel van Spanje zal het de komende dagen flink gaan…

Het kan flink gaan regenen langs de Middellandse Zeekust. In de hoger gelegen delen van Spanje kan het gaan sneeuwen, omdat de temperatuur zal gaan dalen. In een deel van Spanje zal het de komende dagen flink gaan waaien en regenen en zal de wind voor een ruwe zee zorgen met hoge golven.

51p
Bekijk bron 4 en lees bron 5.
In bron 5 staat dat het de komende dagen flink gaat waaien.
Waaide het op 23 maart 2016 het hardst in West-Spanje of in
Oost-Spanje? Kies eerst West-Spanje of Oost-Spanje. Geef daarna
met behulp van bron 4 een argument voor je keuze.
bron 6 Klimaatgebieden in Spanje Legenda: 1 N 2 3 4 5 0 175 350 km
61p
Bekijk bron 6.
Bron 6 laat de klimaatgebieden van Spanje zien. In de legenda zijn de
namen van de klimaatgebieden vervangen door de cijfers 1 tot en met 5.
Waar staan de klimaatgebieden juist bij de cijfers?
  1 2 3 4 5 A land- klimaat steppe- klimaat hoog- gebergte- klimaat zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden medi- terraan klimaat B land- klimaat steppe- klimaat zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden mediterraan klimaat hoog- gebergte- klimaat C land- klimaat zeeklimaat met neerslag in a

  1 2 3 4 5 A land- klimaat steppe- klimaat hoog- gebergte- klimaat zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden medi- terraan klimaat B land- klimaat steppe- klimaat zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden mediterraan klimaat hoog- gebergte- klimaat C land- klimaat zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden mediterraan klimaat steppe- klimaat hoog- gebergte- klimaat D zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden land- klimaat mediterraan klimaat hoog- gebergte- klimaat steppe- klimaat E zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden land- klimaat steppe- klimaat hoog- gebergte- klimaat medi- terraan klimaat F zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden mediterraan klimaat steppe- klimaat land- klimaat hoog- gebergte- klimaat

bron 7
Vegetatiezones in de Pyreneeën
1 2 eeuwige sneeuw sneeuwgrens rotsen (m) 4000 grasland boomgrens 3000 naaldbomen 2000 loofbomen 1000 0 dal
71p
Bekijk bron 7.
Bron 7 laat de vegetatiezones in de Pyreneeën zien.
Welke kant van de berg is de Spaanse kant? Kies uit 1 of 2. Geef een
argument voor je keuze.
bron 8
krantenartikel
De woestijn bereikt het Spaanse Murcia 24-11-2015 - Bij Murcia worden abrikozen, perziken en citroenen geteeld. De boeren moeten hun best doen om het vruchtbare land niet te verliezen aan de oprukkende woestijn. Er…

De woestijn bereikt het Spaanse Murcia 24-11-2015 - Bij Murcia worden abrikozen, perziken en citroenen geteeld. De boeren moeten hun best doen om het vruchtbare land niet te verliezen aan de oprukkende woestijn. Er valt steeds minder regen. Als het regent, dan komt de neerslag vaak in hevige stortbuien. De verwoestijning in Spanje is ook letterlijk in het landschap terug te zien. Jaarlijks worden honderden hectares land opgeslokt door het zand. De boeren in Murcia, die veel groente en fruit exporteren, ondergaan de gevolgen. “Wij strijden wel degelijk tegen die verwoestijning”, vertelt Francisco Victoria van de Murciaanse regioregering. “Boeren die hun broeikasuitstoot beperken, krijgen een keurmerk. Bedrijven in Murcia compenseren hun schadelijke uitstoot door aanplant van bomen.”

82p
Lees bron 8.
Over bron 8 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in Murcia worden vooral handelsgewassen geteeld.
Uitspraak 2: door de verdroging en verwoestijning is de waterbalans in
Murcia positief.
Uitspraak 3: door de aanplant van bomen wordt meer CO2 aan de
atmosfeer afgegeven.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad
en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 9
Verenigde Staten
N New York San Francisco Phoenix Miami 0 400 800 km
bron 10
Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten
klimaatgrafiek 1 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
klimaatgrafiek 2 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
klimaatgrafiek 3 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
klimaatgrafiek 4 mm °C 450 40 400 30 350 20 300 10 250 0 200 -10 150 -20 100 -30 50 -40 0 -50
91p
Bekijk bron 9 en bron 10.
De klimaatgrafieken uit bron 10 zijn van de vier plaatsen uit bron 9.
Waar staan de steden juist bij alle vier de klimaatgrafieken?
  1 2 3 4 A Phoenix New York Miami San Francisco B Phoenix Miami New York San Francisco C Phoenix San Francisco New York Miami D San Francisco Miami New York Phoenix E San Francisco Miami Phoenix New York F San Francisco Phoenix Miami New York
bron 11
Weerapp 9 januari 2017
figuur bij de opgave
101p
Bekijk bron 9 en bron 11.
In bron 11 zie je een afbeelding uit een weerapp. Over de weerapp van
9 januari worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: New York ligt onder invloed van een hogedrukgebied.
Uitspraak 2: in New York was het warm voor de tijd van het jaar.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
bron 12
Weerkaart van het noordoosten van de Verenigde Staten
NN poollucht harde wind ht New York c u e l ggrroooottssttee kkaannss hti g oopp ssnneeeeuuwwssttoorrmm c v o ATLANTISCHE OCEAAN 0 500 1000 km
112p
Bekijk bron 12.
In het noordoosten van de Verenigde Staten komen regelmatig zware
sneeuwstormen (blizzards) voor.
Wat voor soort neerslag betreft het hier? Kies uit: frontale neerslag,
stuwingsneerslag of stijgingsneerslag.
Geef met behulp van de weerkaart uit bron 12 een argument voor je
keuze.
bron 13
Vijf verschillende landschappen in de Verenigde Staten
Corn Belt:
*hoogteligging: 200-500 m
*oppervlakte: 1600 km2
*vruchtbaar en voldoende regen voor mais en sojabonen
Coastal Range:
*hoger dan 1500 m
*vochtige zeewind
*teelt van citrusfruit, rijst, groente met behulp van irrigatie
*jong gebergte
Great Plains/Prairies:
*hoogvlakte
*droge grasvlaktes
*akkerbouw (tarwe)
Grote Bekken:
*hoogvlakte rond 1500 m
*kurkdroog
*kale rotsen, dorre grassen, cactussen
Rocky Mountains:
*toppen boven de 4000 m
*eeuwige sneeuw
*hooggebergte (rotsgebergte)
bron 14
Verenigde Staten
N 2 5 1 4 3 0 400 800 km
121p
Lees bron 13 en bekijk bron 14.
In bron 13 worden de kenmerken van vijf verschillende landschappen en
de daarbij behorende vegetatiezones en agrarisch bodemgebruik
beschreven.
Waar staan de landschappen uit bron 13 juist bij de vijf gebieden uit
bron 14?
  gebied 1 gebied 2 gebied 3 gebied 4 gebied 5 A Coastal Range Rocky Mountains Great Plains Corn Belt Grote Bekken B Coastal Range Rocky Mountains Grote Bekken Great Plains Corn Belt C Corn Belt Great Plains Rocky Mountains Coastal Range Grote Bekken D Grote Bekken Corn Belt Coastal Range Rocky Moun

  gebied 1 gebied 2 gebied 3 gebied 4 gebied 5 A Coastal Range Rocky Mountains Great Plains Corn Belt Grote Bekken B Coastal Range Rocky Mountains Grote Bekken Great Plains Corn Belt C Corn Belt Great Plains Rocky Mountains Coastal Range Grote Bekken D Grote Bekken Corn Belt Coastal Range Rocky Mountains Great Plains E Grote Bekken Rocky Mountains Corn Belt Great Plains Coastal Range F Rocky Mountains Great Plains Corn Belt Grote Bekken Coastal Range

bron 15
Tekst
Recordaantal tropische stormen Atlantisch gebied In 2005 was er een recordaantal tropische stormen en orkanen in de Verenigde Staten, waaronder orkaan Wilma en tropische storm Alpha. Nog onduidelijk is of dit een…

Recordaantal tropische stormen Atlantisch gebied In 2005 was er een recordaantal tropische stormen en orkanen in de Verenigde Staten, waaronder orkaan Wilma en tropische storm Alpha. Nog onduidelijk is of dit een gevolg is van klimaatopwarming en of het aantal tropische stormen in de toekomst nog verder zal toenemen.

131p
Lees bron 15.
In bron 15 wordt gesproken over een mogelijke relatie tussen
klimaatopwarming en de toename van het aantal tropische stormen en
orkanen.
Geef de oorzaak waardoor klimaatopwarming zou kunnen leiden tot
een toename van het aantal tropische stormen en orkanen.
bron 16
Noodtoestand in Florida, 7 oktober 2016
President Obama kondigde donderdagavond de noodtoestand af voor een aantal staten. In Florida, Georgia en South Carolina, waar de orkaan Matthew later verwacht wordt, is een evacuatie-advies uitgegaan voor miljoenen…

President Obama kondigde donderdagavond de noodtoestand af voor een aantal staten. In Florida, Georgia en South Carolina, waar de orkaan Matthew later verwacht wordt, is een evacuatie-advies uitgegaan voor miljoenen inwoners. Het is niet duidelijk hoeveel mensen gehoor hebben gegeven aan de oproep tot evacuatie. Volgens de overheid is het voor bewoners van levensbelang om de kustgebieden te verlaten. Als gevolg van het noodweer dat voorafging aan Matthew, is in Florida al op verschillende plekken de stroom uitgevallen. Hulpdiensten kunnen op veel plaatsen in het gebied al niet meer functioneren. Inwoners wordt dringend aangeraden om binnen te blijven.

141p
Lees bron 16.
Over bron 16 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het uitroepen van de noodtoestand in Florida is een
onderdeel van hazard management.
Uitspraak 2: het wel of niet opvolgen van het evacuatie-advies is een
voorbeeld van risicoperceptie.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en
zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
152p
Lees bron 16.
Geef twee redenen waarom juist de inwoners van de kustgebieden
moeten evacueren.

opgave 2Water

bron 17 Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier
Bekijk bron 17. • Geef de oorzaak waardoor de uitwaarden hoger liggen dan het gebied aan de andere kant van de dijk. bron 18 Gescheiden afvoer van regenwater en afvalwater in huishoudens
Bekijk bron 18. • Geef een veelvoorkomende oorzaak van verdroging in stedelijke gebieden. • Geef de oorzaak waardoor de gescheiden afvoer van regenwater een goede oplossing is tegen verdroging.
bron 19 Dwarsdoorsnede duingebied Legenda: klei en veen ondoorlatende laag
Bekijk bron 19. Onder de duinen bevindt zich water dat gebruikt wordt om drinkwater van te maken. • Welk voordeel heeft dit duinwater ten opzichte van oppervlaktewater?
bron 20 Dwarsdoorsnede van het stroomgebied van een rivier
Bekijk bron 20. Door een rivier worden de verschillende sedimenten op verschillende plaatsen langs de rivier afgezet. In bron 20 staan de cijfers 1, 2 en 3 bij verschillende delen van de rivier. Waar staan de cijfers van de rivierdelen juist bij de sedimenten?   grind klei zand A 1 2 3 B 1 3 2 C 2…

Bekijk bron 20. Door een rivier worden de verschillende sedimenten op verschillende plaatsen langs de rivier afgezet. In bron 20 staan de cijfers 1, 2 en 3 bij verschillende delen van de rivier. Waar staan de cijfers van de rivierdelen juist bij de sedimenten?   grind klei zand A 1 2 3 B 1 3 2 C 2 1 3 D 2 3 1 E 3 1 2 F 3 2 1

bron 21 Topografische kaart van een laagveenlandschap
Bekijk bron 21. Over het gebied in bron 21 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: grondwater uit de polders in dit gebied wordt vaak gebruikt voor de drinkwatervoorziening. Uitspraak 2: het gebied in bron 21 moet bemalen worden. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het…

Bekijk bron 21. Over het gebied in bron 21 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: grondwater uit de polders in dit gebied wordt vaak gebruikt voor de drinkwatervoorziening. Uitspraak 2: het gebied in bron 21 moet bemalen worden. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is. bron 22 Zeven begrippen over waterbeheer 1 bemalen 2 boezem 3 draineren 4 dijkverlegging 5 gemaal 6 kribben 7 nevengeul

Lees bron 22. In bron 22 worden zeven begrippen genoemd die met waterbeheer te maken hebben. Vier ervan gaan over waterbeheer van een polder. • Neem de vier cijfers van de begrippen die horen bij het waterbeheer van een polder over op het antwoordblad.
bron 23 De Maas foto 1 foto 2
Bekijk bron 23. Bron 23 laat twee foto’s van de Maas zien. Op foto 1 is de stroomsnelheid … P … ( hoger / lager ) dan op foto 2. Op foto 1 is het debiet … Q … ( groter / kleiner ) dan op foto 2. Waar staan de woorden juist bij de letters P en Q uit de tekst?   P Q A hoger groter B hoger kleiner C…

Bekijk bron 23. Bron 23 laat twee foto’s van de Maas zien. Op foto 1 is de stroomsnelheid … P … ( hoger / lager ) dan op foto 2. Op foto 1 is het debiet … Q … ( groter / kleiner ) dan op foto 2. Waar staan de woorden juist bij de letters P en Q uit de tekst?   P Q A hoger groter B hoger kleiner C lager groter D lager kleiner

bron 24 Stroomgebieden China
Bekijk bron 24. Over Chinese rivieren worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: Shanghai ligt in de delta van de Xi Jiang. Uitspraak 2: de Chang Jiang en de Huang He zijn allebei gemengde rivieren. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak…

Bekijk bron 24. Over Chinese rivieren worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: Shanghai ligt in de delta van de Xi Jiang. Uitspraak 2: de Chang Jiang en de Huang He zijn allebei gemengde rivieren. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bij druppelirrigatie wordt water via slangen naar elke plant afzonderlijk gebracht. Gaatjes in de slangen zorgen voor de dosering van het water. Over druppelirrigatie worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: druppelirrigatie leidt tot meer verdamping dan beregening. Uitspraak 2: bij…

Bij druppelirrigatie wordt water via slangen naar elke plant afzonderlijk gebracht. Gaatjes in de slangen zorgen voor de dosering van het water. Over druppelirrigatie worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: druppelirrigatie leidt tot meer verdamping dan beregening. Uitspraak 2: bij druppelirrigatie is de kans op verzilting kleiner dan bij beregening. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

opgave als beeld van het examen
Vanuit het Midden-Oosten is er veel belangstelling voor nieuwe technieken om afvalwater te zuiveren. Terwijl water in West-Europa na zuivering meestal wordt geloosd op het oppervlaktewater, wordt in het Midden-Oosten het gezuiverde water vaak geschikt gemaakt voor irrigatie of industriële…

Vanuit het Midden-Oosten is er veel belangstelling voor nieuwe technieken om afvalwater te zuiveren. Terwijl water in West-Europa na zuivering meestal wordt geloosd op het oppervlaktewater, wordt in het Midden-Oosten het gezuiverde water vaak geschikt gemaakt voor irrigatie of industriële toepassingen of zelfs drinkwater. • Geef een klimatologisch argument waarom er in het Midden-Oosten veel belangstelling is voor afvalwaterzuivering. • Geef een demografisch argument waarom er in het Midden-Oosten veel belangstelling is voor afvalwaterzuivering.

Over de rivieren in het Midden-Oosten worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de toename van geïrrigeerde landbouw in Oost-Turkije zorgt voor minder water in de Eufraat in Irak. Uitspraak 2: de Eufraat en de Tigris ontspringen in het bergland van Oost-Turkije waar relatief veel…

Over de rivieren in het Midden-Oosten worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de toename van geïrrigeerde landbouw in Oost-Turkije zorgt voor minder water in de Eufraat in Irak. Uitspraak 2: de Eufraat en de Tigris ontspringen in het bergland van Oost-Turkije waar relatief veel stijgingsneerslag valt. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

bron 25 Turkije, bevolking en beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking, 1960-2030 bevolking in miljoen
Bekijk bron 25. Welke uitspraak over bron 25 is juist? A Het bevolkingsaantal neemt toe en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt af. B Het bevolkingsaantal neemt toe en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt toe. C Het bevolkingsaantal neemt af…

Bekijk bron 25. Welke uitspraak over bron 25 is juist? A Het bevolkingsaantal neemt toe en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt af. B Het bevolkingsaantal neemt toe en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt toe. C Het bevolkingsaantal neemt af en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt af. D Het bevolkingsaantal neemt af en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt toe.

bron 26 Irrigatie in het Midden-Oosten Legenda: irrigatiegebied gepland irrigatiegebied percentage akkerland dat geïrrigeerd wordt, per land geïrrigeerd gebied niet-geïrrigeerd gebied oppervlakte akkerland (x 1000 ha) 25 000 10 000 2500 500
Bekijk bron 26. Welke uitspraak over bron 26 is juist? A Egypte heeft de grootste oppervlakte geïrrigeerd akkerland in het Midden-Oosten. B In Egypte wordt voor irrigatie vooral oppervlaktewater gebruikt. C In Turkije vindt irrigatie alleen in het oosten plaats. D In Turkije wordt meer dan 25% van…

Bekijk bron 26. Welke uitspraak over bron 26 is juist? A Egypte heeft de grootste oppervlakte geïrrigeerd akkerland in het Midden-Oosten. B In Egypte wordt voor irrigatie vooral oppervlaktewater gebruikt. C In Turkije vindt irrigatie alleen in het oosten plaats. D In Turkije wordt meer dan 25% van het akkerland geïrrigeerd.

bron 27 Ilisudam, Turkije bron 28 Krantenartikel
Bekijk bron 27 en lees bron 28. De bouw van de Ilisudam levert naast nadelen ook voordelen op. De bouw van de dam zorgt tijdelijk voor extra werkgelegenheid. • Noem nog een voordeel van een stuwdam.
bron 29 Deel stroomgebied van de Nijl
Bekijk bron 29. Eén van de bronnen van de Nijl ligt in Ethiopië. In tegenstelling tot Egypte is er op de Blauwe Nijl in Ethiopië weinig scheepvaart. • Geef hiervan een natuurlijke oorzaak met behulp van bron 29.
bron 30 Mosuldam Irak, 2016 bron 31 Deel van het Midden-Oosten
Lees bron 30 en bekijk bron 31. Op de kaart in bron 31 staan de cijfers 1, 2, 3 en 4. Bij welk cijfer zal het overstromingsgevaar het grootst zijn bij het breken van de Mosuldam? A bij 1 B bij 2 C bij 3 D bij 4

opgave 3Bevolking en ruimte

bron 32 Demografische gegevens van Nederland in 2015 totale bevolkingsomvang op 1 januari 2015 geboorte sterfte immigratie emigratie 16.900.726 170.510 147.134 204.615 149.509
Bekijk bron 32. Wat is juist over de bevolkingsontwikkeling in Nederland in 2015? A De natuurlijke bevolkingsgroei was groter dan de sociale bevolkingsgroei. De totale bevolking nam af. B De natuurlijke bevolkingsgroei was groter dan de sociale bevolkingsgroei. De totale bevolking nam toe. C De…

Bekijk bron 32. Wat is juist over de bevolkingsontwikkeling in Nederland in 2015? A De natuurlijke bevolkingsgroei was groter dan de sociale bevolkingsgroei. De totale bevolking nam af. B De natuurlijke bevolkingsgroei was groter dan de sociale bevolkingsgroei. De totale bevolking nam toe. C De natuurlijke bevolkingsgroei was kleiner dan de sociale bevolkingsgroei. De totale bevolking nam af. D De natuurlijke bevolkingsgroei was kleiner dan de sociale bevolkingsgroei. De totale bevolking nam toe.

bron 33 Drie bevolkingsgrafieken van Nederland
Bekijk bron 33. Over bron 33 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in 2030 zullen er naar verwachting meer kinderen van nul tot en met vier jaar zijn dan in 1990. Uitspraak 2: uit de bevolkingsgrafieken is af te leiden dat de beroepsbevolking tussen 1950 en 1990 afnam. • Neem de cijfers 1 en…

Bekijk bron 33. Over bron 33 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in 2030 zullen er naar verwachting meer kinderen van nul tot en met vier jaar zijn dan in 1990. Uitspraak 2: uit de bevolkingsgrafieken is af te leiden dat de beroepsbevolking tussen 1950 en 1990 afnam. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

opgave als beeld van het examen
Bekijk bron 33. In de bevolkingsgrafiek van 1990 zie je een in verhouding grote groep mensen van twintig tot vijfentwintig jaar. • Geef de verklaring hiervoor die af te leiden is uit de bevolkingsgrafiek van 1990.
Geef twee oorzaken van de daling van het geboortecijfer in Nederland vanaf 1965. bron 34 Park and Ride (P&R) in Amsterdam
Bekijk bron 34. Een Park and Ride (Nederlands: Parkeer- en Reisvoorziening) is een parkeervoorziening bij een halte of station die bedoeld is voor automobilisten die vervolgens met het openbaar vervoer verder reizen. Dit leidt tot minder auto’s in het centrum van een stad. Door de aanleg van…

Bekijk bron 34. Een Park and Ride (Nederlands: Parkeer- en Reisvoorziening) is een parkeervoorziening bij een halte of station die bedoeld is voor automobilisten die vervolgens met het openbaar vervoer verder reizen. Dit leidt tot minder auto’s in het centrum van een stad. Door de aanleg van P&R-plaatsen is de leefbaarheid in het centrum van Amsterdam verbeterd. • Geef hiervoor twee argumenten.

bron 35 Herkomstlanden van mensen met een migratieachtergrond die in 2014 in Nederland woonden 500 aantal (x 1000) 400 300 200 100 0 r k ij e 1 e s i ë a m e t ill e n b a o l e n e l g i ë n i g d ij k m a li g i ë h i n a T u o n r i n A n r u P I n d S u d . n A e N e e li g r m a o o
Bekijk bron 35. In de grafiek van Nederland is de naam van één herkomstland vervangen door het cijfer 1. • Uit welk land is deze groep immigranten afkomstig? bron 36 Herkomstlanden van mensen met een migratieachtergrond die in 2014 in Duitsland woonden. 2.859 aantal (x 1000) 1.617 1.188 921 764 593…

Bekijk bron 35. In de grafiek van Nederland is de naam van één herkomstland vervangen door het cijfer 1. • Uit welk land is deze groep immigranten afkomstig? bron 36 Herkomstlanden van mensen met een migratieachtergrond die in 2014 in Duitsland woonden. 2.859 aantal (x 1000) 1.617 1.188 921 764 593 394 361 285 255 ij e e n n d a n li ë n i ë n d t i ë v i ë n e u r k o l l a h s t It a e n l a o a e r T P R u s a c e m k e a z R o r i e

bron 37 Europa
Bekijk bron 35, bron 36 en bron 37. In Duitsland hebben zich in verhouding meer Polen gevestigd dan in Nederland. Zij zijn geëmigreerd vanwege werk. • Geef vanuit bron 37 nog een reden waarom de groep Poolse immigranten in Duitsland in verhouding groter is dan in Nederland.
De Duitse overheid ziet de komst van immigranten als een van de oplossingen om het probleem van vergrijzing in Duitsland aan te pakken. • Noem een kenmerk van de immigranten waardoor hun komst de vergrijzing tegengaat.
bron 38 Bevolkingsontwikkeling van Duitsland* en China, 1950-2010 * Voor de periode 1961 tot 1989 zijn de gegevens van Oost-Duitsland en West-Duitsland bij elkaar opgeteld en weergegeven als Duitsland.
Bekijk bron 38. Over bron 38 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: tussen 2000 en 2010 was het geboortecijfer in China lager dan in Duitsland. Uitspraak 2: Duitsland en China hadden in 2000 allebei een negatieve natuurlijke groei. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het…

Bekijk bron 38. Over bron 38 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: tussen 2000 en 2010 was het geboortecijfer in China lager dan in Duitsland. Uitspraak 2: Duitsland en China hadden in 2000 allebei een negatieve natuurlijke groei. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

bron 39 Binnenlandse migratie in China Legenda: percentage van de bevolking (in de provincie van oorsprong), 2014
Bekijk bron 39. Naar aanleiding van bron 39 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in gebied B is er sprake van braindrain. Uitspraak 2: in steden aan de oostkust wonen meer mensen met een hukou die niet past bij hun woongebied dan op het platteland. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken…

Bekijk bron 39. Naar aanleiding van bron 39 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in gebied B is er sprake van braindrain. Uitspraak 2: in steden aan de oostkust wonen meer mensen met een hukou die niet past bij hun woongebied dan op het platteland. • Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

bron 40 Buitenlandse investeringen in China buitenlandse investeringen per inwoner in euro’s, gemiddeld 2013-2014 minder dan 500 3000 - 6000 500 - 1000 6000 of meer 1000 - 3000 geen gegevens bron 41 Tekst over buitenlandse investeringen
Bekijk bron 40 en lees bron 41. In bron 41 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. • Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 41 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
bron 42 Luchtvervuiling in Beijing
Bekijk bron 42. De foto in bron 42 bestaat uit twee delen: het linkerdeel is gemaakt op een heldere dag en het rechterdeel met ernstige luchtvervuiling. Ernstige luchtvervuiling komt regelmatig voor in Beijing en vooral in de winter. Deze luchtvervuiling wordt door mensen veroorzaakt. • Noem de…

Bekijk bron 42. De foto in bron 42 bestaat uit twee delen: het linkerdeel is gemaakt op een heldere dag en het rechterdeel met ernstige luchtvervuiling. Ernstige luchtvervuiling komt regelmatig voor in Beijing en vooral in de winter. Deze luchtvervuiling wordt door mensen veroorzaakt. • Noem de reden waarom ernstige luchtvervuiling in de winter in Beijing vaker voorkomt dan in de zomer.

bron 43 China
Bekijk bron 43. Waar staat juist aangegeven in welk gebied Guangzhou en in welk gebied Shanghai ligt?   Guangzhou Shanghai A in gebied 1 in gebied 2 B in gebied 1 in gebied 3 C in gebied 2 in gebied 1 D in gebied 2 in gebied 3 E in gebied 3 in gebied 1 F in gebied 3 in gebied 2
bron 44 Bevolking in Guangzhou inwoneraantal van Guangzhou bevolkingsopbouw in 2015 15 13 65 jaar of ouder 12,7 miljoen miljoen 10 5 0 2010 2015
Bekijk bron 44. De bevolkingsgroei in Guangzhou is voornamelijk te danken aan migratie. • Geef hiervoor een aanwijzing vanuit bron 44. bron 45 De wijk Shikumen
Bekijk bron 45. In het centrum van Chinese steden worden veel oude wijken zoals de wijk Shikumen gesloopt. • Noem twee redenen waarom deze wijken worden gesloopt. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen…

Bekijk bron 45. In het centrum van Chinese steden worden veel oude wijken zoals de wijk Shikumen gesloopt. • Noem twee redenen waarom deze wijken worden gesloopt. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.