bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

Gebruik bron 1 en 2.
11p
De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie.
Welke gebeurtenis herken je?
A De koningin belooft trouw aan de grondwet vóórdat zij de jaarlijkse troonrede
voorleest.
B De koningin legt de eed op de grondwet af bij de aanvaarding van haar
ambt.
C De koningin neemt van de nieuwe premier de eed op de grondwet af.
D Het koninklijk echtpaar belooft op de huwelijksdag trouw aan elkaar en aan
de grondwet.
21p
In de grondwet wordt de onschendbaarheid van de koning genoemd.
Welke van de onderstaande zinnen gaat hierover?
A De koning heeft het recht om wetten te maken.
B De koning kan alleen door de Tweede Kamer worden ontslagen.
C De koning maakt deel uit van het parlement.
D De koning valt onder de ministeriële verantwoordelijkheid.
32p
Een invulopdracht over het recht van amendement:
1 Het recht van amendement is een recht dat … (alleen de Eerste Kamer
heeft / alleen de Tweede Kamer heeft / beide Kamers hebben) ….
2 Het recht van amendement is een voorbeeld van een … (controlerend /
uitvoerend / wetgevend) … recht.
3 Het recht van amendement werd ingevoerd in de grondwet van … (1848 /
1917 / 1983) ….
Kies telkens uit de drie mogelijkheden.
Doe het zo:
zin 1: … (kies uit: Eerste Kamer / Tweede Kamer / beide Kamers)
zin 2: … (kies uit: controlerend / uitvoerend / wetgevend)
zin 3: … (kies uit: 1848 / 1917 / 1983)
41p
De meeste Nederlanders waren in de 19e eeuw protestant. Zij hadden in die tijd
meer rechten dan de katholieken. Toch organiseerden de protestanten zich in de
tweede helft van de 19e eeuw.
Waarom deden zij dit?
A Zij vonden dat de oprichting van openbare scholen moest worden bevorderd.
B Zij vonden dat hun geloof meer invloed op de politiek moest hebben.
C Zij wilden het opkomende feminisme onderdrukken door het kiesrecht van
vrouwen af te schaffen.
D Zij zagen dat de meeste protestanten hun geloof opgaven en socialist
werden.
Gebruik bron 3.
51p
De tekenaar maakt de strijd voor het vrouwenkiesrecht belachelijk.
Op welke manier doet hij dat?
61p
De socialisten hadden bezwaren tegen het bijzonder onderwijs.
Noem één bezwaar van de socialisten tegen het bijzonder onderwijs.
71p
In 1917 kregen de confessionelen steun van de socialisten om het bijzonder
onderwijs financieel gelijk te stellen aan het openbaar onderwijs. De socialisten
waren eigenlijk tegen, maar stemden tóch vóór, omdat de confessionelen de
socialisten steunden bij hún streven.
Welke wens van de socialisten ging in vervulling dankzij de steun van de
confessionelen?
82p
Gebruik bron 4, 5, 6 en 7.
Hieronder staan vier zuilen:
a katholieke zuil
b liberale zuil
c protestantse zuil
d socialistische zuil
Welke bron hoort bij welke zuil? Let op! Je mag iedere zuil maar één keer
gebruiken.
Doe het zo:
Bron 4 hoort bij zuil … (vul letter in).
(enz. tot en met bron 7)
Gebruik bron 8, 9, 10 en 11.
91p
Welke bron past bij de Eerste Feministische Golf?
A bron 8
B bron 9
C bron 10
D bron 11
Gebruik bron 12.
101p
Welk artikel is een voorbeeld van onafhankelijke rechtspraak?
A artikel 15.1
B artikel 15.2
C artikel 15.3
D artikel 15.4
112p
We onderscheiden twee soorten grondrechten: klassieke grondrechten en
sociale grondrechten.
Geef van elk soort grondrecht één voorbeeld.
121p
Klassieke grondrechten staan al sinds de 19e eeuw in de grondwet. Sociale
grondrechten zijn daar pas in de loop van de 20e eeuw bijgekomen.
Waarom zijn de sociale grondrechten later in de grondwet opgenomen dan de
klassieke grondrechten?
A Omdat in de 19e eeuw de liberalen de macht hadden; zij waren vóór vrijheid
en tégen grondrechten.
B Omdat in de 20e eeuw de socialisten de macht hadden; zij hebben er voor
gezorgd dat sociale grondrechten in de grondwet kwamen.
C Omdat pas de laatste 50 jaar de overheid zulke ingrijpende verplichtingen op
zich kan en wil nemen.
D Omdat pas de laatste 50 jaar sociale grondrechten nodig zijn om zaken te
regelen die in de 19e eeuw niet bestonden.
Gebruik bron 13.
131p
De voorzitter van de Oranjebond had zich met zijn kritiek volgens de grondwet
tot premier Balkenende moeten richten.
Noem één reden waarom.
Gebruik bron 14, 15, 16 en 17.
141p
De bronnen gaan over de geschiedenis van de staatsinrichting van Nederland.
Zet de bronnen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst komt bron …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummer in).
152p
Hieronder staat een tijdbalk.
A B C D E
1800
1825
1850
1875
1900
1925
1950
1975
2000
Enkele belangrijke politieke gebeurtenissen in Nederland in de periode van 1800
tot 2000:
1 De PvdA wordt opgericht om de verzuiling te doorbreken.
2 De regering vlucht vanuit Nederland naar Londen.
3 Het districtenstelsel wordt vervangen door het stelsel van evenredige
vertegenwoordiging.
4 Kuyper richt de eerste politieke partij (ARP) in Nederland op.
5 Thorbecke krijgt opdracht tot herziening van de grondwet.
Geef per gebeurtenis aan bij welke letter in de tijdbalk (A, B, C, D of E) deze
gebeurtenis hoort. Let op! Elke letter mag maar één keer gebruikt worden.
Doe het zo:
Bij gebeurtenis 1 hoort letter … (vul letter in).
(enz. tot en met gebeurtenis 5)

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

162p
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden veel nieuwe wapens op grote schaal
toegepast. Dit werd mogelijk gemaakt door technische ontwikkelingen.
Geef van deze nieuwe wapens twee voorbeelden.
Gebruik bron 18, 19 en 20.
171p
Ondanks de vele verschillen is er ook een overeenkomst tussen de drie
bronnen.
Welke overeenkomst is dat?
In de drie affiches is sprake van
A antisemitisme.
B fascisme.
C kolonialisme.
D militarisme.
Gebruik bron 21.
182p
Geeft de kaart de staatkundige situatie in Europa vóór of na de Eerste
Wereldoorlog weer? Verklaar je antwoord met behulp van twee voorbeelden uit
de bron.
Doe het zo:
De kaart is van … (vul in: vóór of na de Eerste Wereldoorlog), omdat … en
omdat … (vul twee voorbeelden in).
Gebruik bron 22.
191p
Noem één politieke reden waarom Nederland in 1918 de nieuwe Russische
regering niet wilde erkennen.
Gebruik nogmaals bron 22.
201p
Waardoor veranderde de houding van de Nederlandse regering ten opzichte van
de Sovjetunie in 1942?
A De Nederlandse industrie had de grondstoffen uit de Sovjetunie hard nodig.
B De Sovjetunie was een bondgenoot geworden in de strijd tegen nazi-
Duitsland.
C De Verenigde Staten sloten een niet-aanvalsverdrag met de Sovjetunie.
D Door het overlijden van Stalin werden de verhoudingen minder vijandig.
Gebruik bron 23, 24, 25 en 26.
212p
Vier kenmerken van het stalinisme:
a censuur
b persoonsverheerlijking
c showprocessen
d strafkampen
Geef per bron aan welk kenmerk daarbij hoort. Let op! Elk kenmerk mag
maar één keer genoemd worden.
Doe het zo:
Bij bron 23 hoort kenmerk … (vul letter in).
(enz. tot en met bron 26)
221p
Met welke beloftes probeerde Hitler aan het begin van de jaren dertig de steun
van het Duitse volk te krijgen?
A de beloftes dat de rechtsstaat zou worden ingevoerd en de werkloosheid zou
worden bestreden
B de beloftes dat de werkloosheid zou worden bestreden en het leger zou
worden herbewapend
C de beloftes dat het leger zou worden herbewapend en indoctrinatie zou
worden toegepast
D de beloftes dat indoctrinatie zou worden toegepast en de rechtsstaat zou
worden ingevoerd
Gebruik bron 27.
231p
Welk begrip is van toepassing op de bron?
A antisemitisme
B Lebensraum
C terreur
D totalitair
Gebruik bron 28.
241p
In de bron is een ontwikkeling te zien.
Geef een verklaring voor deze ontwikkeling.
Gebruik bron 29.
252p
Deze aanval was een belangrijke gebeurtenis met grote gevolgen voor het
verloop van de oorlog in Azië én in Europa.
Waarom is deze gebeurtenis zo belangrijk geweest voor het verdere
verloop van de Tweede Wereldoorlog? Geef een reden voor Azië én een
reden voor Europa.
Doe het zo:
Belangrijk voor Azië: … (geef een reden)
Belangrijk voor Europa: … (geef een reden)
Gebruik bron 30.
261p
Voor sommige mensen waren de bemanningsleden helden, voor anderen juist
niet.
Noem één reden waarom de bemanning na het werpen van een atoombom
een heldenontvangst kreeg.
272p
Vijf gebeurtenissen tussen 1915 en 1945:
1 D-day
2 de beurscrisis op Wallstreet
3 het sluiten van de Vrede van Versailles
4 het uitbreken van de Russische revolutie
5 Hitler komt aan de macht in Duitsland
A B C D E F
1915
1920
1925
1930
1935
1940
1945
Geef per gebeurtenis aan bij welke periode van de tijdbalk (A, B, C, D, E
of F) die hoort. Let op! Een periode kan meer dan één keer gebruikt worden.
Doe het zo:
Gebeurtenis 1 hoort bij periode … (vul letter in).
(enz. tot en met gebeurtenis 5)
Gebruik bron 31.
281p
Vóór de Tweede Wereldoorlog waren veel Nederlanders negatief over
Soekarno.
Geef één reden waarom veel Nederlanders negatief stonden tegenover
Soekarno.
Gebruik nogmaals bron 31.
291p
Na afloop van de Tweede Wereldoorlog waren veel Nederlanders nóg
negatiever over Soekarno dan vóór de Tweede Wereldoorlog.
Geef hiervoor een verklaring.
Gebruik bron 32.
302p
Over de behandeling van de zogenoemde Indonesië-weigeraars werd in de
jaren vijftig verschillend gedacht. Sommige mensen vonden het goed dat ze
gevangen werden gezet en anderen vonden gevangenschap verkeerd.
Geef voor beide meningen één argument.
Doe het zo:
Sommige mensen vonden het goed, omdat … (schrijf argument op).
Anderen vonden het verkeerd, omdat … (schrijf argument op).
Gebruik nogmaals bron 32.
311p
Waarom was er in Nederland nog lang na 1946 weinig aandacht voor verhalen
zoals in de bron?
A Omdat de geschiedenis van Nederlands-Indië nauwelijks een rol speelde in
de Nederlandse samenleving.
B Omdat de Nederlandse overheid boeken van historici over Indië-weigeraars
tegenhield.
C Omdat er alleen aandacht was voor de Indonesische visie op de strijd voor
onafhankelijkheid.
D Omdat het verlies van Nederlands-Indië erg gevoelig lag en nog niet
verwerkt was.
Gebruik bron 33.
321p
In de bron staat ‘Het Westen kón niets doen’.
Geef één reden waarom het Westen in 1956 niets kón doen. Gebruik in je
antwoord het begrip ‘invloedssfeer’.
Gebruik bron 34.
331p
Naar aanleiding van welke gebeurtenis in het Midden-Oosten werd deze
tekening gemaakt?
Gebruik nogmaals bron 34.
342p
Vul de namen in van de drie hoofdrolspelers (A, B en C).
Doe het zo:
Persoon A is … (vul naam in).
(enz. tot en met persoon C)
Gebruik nogmaals bron 34.
351p
De vier overige personen die helemaal links staan afgebeeld zijn boos.
Geef een verklaring voor hun boosheid.
Doe het zo:
De vier personen zijn boos, omdat … (geef verklaring).
Gebruik bron 35.
361p
Hieronder staan enkele beweringen naar aanleiding van de bron:
1 Het affiche is een aanklacht tegen het Israëlische beleid.
2 Het affiche is gemaakt in de jaren zeventig van de 20e eeuw.
3 Het affiche roept de Palestijnen op te stoppen met het plegen van geweld.
4 Het affiche was de aanleiding voor het instellen van een olieboycot tegen
Nederland.
Welke beweringen zijn juist?
A Bewering 1 en 2.
B Bewering 2 en 3.
C Bewering 3 en 4.
D Bewering 4 en 1.
Gebruik bron 36.
371p
Zet de kaarten van Duitsland in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later.
Schrijf alleen de nummers van de kaarten op.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul de nummers van de kaarten
in).
382p
Sommige mensen hebben kritiek op het werk dat de Verenigde Naties (VN)
doen. Andere mensen vinden het werk van de VN juist erg zinvol.
Noem één argument waarom er kritiek is op het functioneren van de VN.
Noem ook één argument waarom het zinvol is dat een organisatie als de VN
bestaat.
Doe het zo:
Kritiek op functioneren VN: … (noem argument)
VN als organisatie zinvol: … (noem argument)
Gebruik bron 37.
391p
Welke gebeurtenis is een verklaring voor de veranderingen in de bron?
A de aanslagen van 11 september in New York
B de Cubacrisis
C de oorlog in Vietnam
D de val van de Berlijnse Muur
Gebruik bron 38.
401p
Welke munten worden in 2009 in één of meer EU-landen als dagelijks
betaalmiddel gebruikt?
A 1, 2, 3
B 2, 3, 4
C 4, 5, 6
D 5, 6, 7
E 6, 7, 8
F 7, 8, 1
412p
Drie verschillende wensen over de besluitvorming binnen de Europese Unie:
1 Binnen de Europese Unie moet meer democratische controle plaatsvinden.
2 De nationale regeringen moeten binnen de Europese Unie meer invloed
krijgen.
3 Binnen de Europese Unie moeten meer zaken centraal geregeld worden.
Drie mogelijke oplossingen voor deze wensen:
a De Europese Commissie moet meer bevoegdheden krijgen.
b De Raad van Ministers moet meer bevoegdheden krijgen.
c Het Europese Parlement moet meer bevoegdheden krijgen.
Welke wens hoort bij welke oplossing?
Doe het zo:
Bij wens 1 hoort oplossing … (schrijf letter op).
(enz. tot en met wens 3)
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Gebruik bron 39.
421p
Sinds 1993 wordt deze brug niet meer gebruikt en rijden de treinen door een
spoortunnel. Toch wordt de brug niet gesloopt.
Geef één reden waarom er geld aan onderhoud wordt uitgegeven, terwijl
deze brug niet meer als spoorbrug wordt gebruikt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.