bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2009, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 1
Tilburg kiest de harde aanpak Verontrustend veel criminaliteit bij allochtone jongeren Ruim een derde van alle Marokkaanse jongens onder de 18 is in aanraking geweest met justitie. Onder jonge Antillianen is het…

Tilburg kiest de harde aanpak Verontrustend veel criminaliteit bij allochtone jongeren Ruim een derde van alle Marokkaanse jongens onder de 18 is in aanraking geweest met justitie. Onder jonge Antillianen is het percentage criminelen nog hoger, maar dankzij eerder ingrijpen is sinds kort een daling van deze misdaadcijfers zichtbaar. De tijd van softe aanpak is voorbij, aldus de 5 wethouder. “We moeten het beestje bij de naam noemen en gaan de jongeren hard aanpakken, maar we willen via coaching tevens hulp aanbieden.” Met grote groepen Marokkaanse en Antilliaanse jongens gaat het slecht. De schooluitval is hoog, hun opleiding laag en in het criminele circuit zijn ze oververtegenwoordigd. Als Marokkanen en Antillianen in aanraking komen met 10 de politie, is het vrijwel altijd voor berovingen en andere vormen van harde criminaliteit.

naar: Brabants Dagblad van 22 september 2007
Lees tekst 1 voor de vragen 1 tot en met 3.
11p
Welk soort beleid wil de wethouder in tekst 1?
A alleen een repressief beleid
B alleen een preventief beleid
C zowel een preventief als een repressief beleid
21p
Noem een gevolg van een dergelijk bericht voor de beeldvorming over
Marokkaanse en Antilliaanse jongeren.
32p
Criminaliteit heeft voor de burgers en voor de maatschappij materiële en
immateriële gevolgen.
In regel 10 van tekst 1 wordt gesproken over 'berovingen'.
Geef twee immateriële gevolgen voor de slachtoffers en/of voor de
maatschappij van een beroving.
tekst 2
'Valiumverkrachter' in hoger beroep DEN HAAG (ANP) - De 26-jarige Johan S. is in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van …1… die de man uit Sassenheim twee weken geleden veroordeelde tot tien jaar celstraf. Johan…

'Valiumverkrachter' in hoger beroep DEN HAAG (ANP) - De 26-jarige Johan S. is in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van …1… die de man uit Sassenheim twee weken geleden veroordeelde tot tien jaar celstraf. Johan S. werd schuldig bevonden aan een reeks verkrachtingen en een aanranding. Voordat Johan S. zich aan zijn slachtoffers vergreep, bedwelmde hij hen meestal met valium. Johan S. heeft altijd verklaard onschuldig te zijn. “Mijn cliënt is in hoger beroep gegaan, omdat hij vindt dat hij onschuldig veroordeeld is”, aldus …2… Jeroen Soeteman vrijdag. In reactie op het hoger beroep van Johan S. is ook …3… in hoger beroep gegaan. “In principe kunnen we ons vinden in de strafmaat, maar om technische redenen hebben we besloten ook naar het hof te stappen.”

naar: De Twentsche Courant Tubantia van 3 augustus 2007
43p
Tekst 2 is een verslag van een rechtszaak. Op de nummers 1, 2 en 3 zijn
personen of instanties weggelaten.
Welke woorden moeten op 1, 2 en 3 worden ingevuld?
Doe het zo: neem onderstaande regels over en vul het antwoord aan.
Nummer 1 is …
Nummer 2 is …
Nummer 3 is …
tekst 3
Jaar cel voor kritiek op president Een Egyptische rechtbank heeft de hoofdredacteuren van vier kranten veroordeeld tot een jaar celstraf en een geldboete. De redacteuren hebben kritiek geleverd op president Hosni…

Jaar cel voor kritiek op president Een Egyptische rechtbank heeft de hoofdredacteuren van vier kranten veroordeeld tot een jaar celstraf en een geldboete. De redacteuren hebben kritiek geleverd op president Hosni Mubarak en de regeringspartij. De rechtbank vond dit een belediging. In de artikelen stond onder andere dat de 5 regeringspartij het land beheerst ‘met ijzer en vuur’, mensen afslacht en onderdrukt. De hoofdredacteuren menen dat de overheid de … weer verder heeft ingeperkt.

naar: Dagblad de Pers van 14 september 2007
Lees tekst 3.
51p
In regel 7 wijzen de hoofdredacteuren op een grondrecht. Op de puntjes in
regel 7 is dit grondrecht weggelaten.
Welk grondrecht wordt volgens de hoofdredacteuren verder ingeperkt?
61p
Criminaliteit is een tijdsgebonden en plaatsgebonden begrip.
Leg uit dat tekst 3 een voorbeeld is van criminaliteit als een
plaatsgebonden begrip.
tekst 4
Zwolse meisjes achter overval ZWOLLE - Twee meisjes (14 en 15 jaar) uit Zwolle zijn aangehouden voor de beroving van een 85-jarige vrouw. De bejaarde vrouw werd zondagmiddag 18 februari in haar woning overvallen. Het…

Zwolse meisjes achter overval ZWOLLE - Twee meisjes (14 en 15 jaar) uit Zwolle zijn aangehouden voor de beroving van een 85-jarige vrouw. De bejaarde vrouw werd zondagmiddag 18 februari in haar woning overvallen. Het tweetal heeft bekend.

bron: De Stentor van 6 maart 2007
Lees tekst 4.
71p
Wat is opmerkelijk aan dit krantenartikel?
A De daders zijn jong en kunnen niet strafrechtelijk vervolgd worden.
B In de krant staan meestal geen berichten over overvallen op ouderen.
C In het krantenartikel staan niet de redenen waarom de meisjes de vrouw
hebben beroofd.
D Zware delicten als berovingen worden meestal gepleegd door jongens of
jonge mannen.
tekst 5
Het Openbaar Ministerie ziet af van vervolgen schietende cameraman Filmmaker Vik Franke wordt niet vervolgd voor het deelnemen aan een vuurgevecht in Uruzgan. Het Openbaar Ministerie heeft na acht maanden…

Het Openbaar Ministerie ziet af van vervolgen schietende cameraman Filmmaker Vik Franke wordt niet vervolgd voor het deelnemen aan een vuurgevecht in Uruzgan. Het Openbaar Ministerie heeft na acht maanden vooronderzoek besloten de filmer, die ondergebracht was bij commando’s in Uruzgan, niet strafrechtelijk te vervolgen.

naar: de Volkskrant van 12 juni 2007
Lees tekst 5.
81p
Het Openbaar Ministerie besluit de filmmaker niet strafrechtelijk te vervolgen,
dat wil zeggen niet voor de rechter te brengen.
Hoe wordt dit besluit genoemd?
92p
Het Openbaar Ministerie (OM) kan verschillende redenen hebben om een
verdachte van een misdrijf of overtreding niet te vervolgen.
Geef twee redenen waarom het OM een verdachte niet vervolgt.
tekst 6
Nieuw zwaar geweldsincident in deelstaat van India Tien veronderstelde inbrekers zijn gisteren in de Indiase deelstaat Bihar gelyncht (vermoord) door een menigte. Dat heeft de politie bekendgemaakt. De omgebrachte…

Nieuw zwaar geweldsincident in deelstaat van India Tien veronderstelde inbrekers zijn gisteren in de Indiase deelstaat Bihar gelyncht (vermoord) door een menigte. Dat heeft de politie bekendgemaakt. De omgebrachte personen zouden kleding, sieraden en andere spullen uit huizen hebben gestolen. Bihar, in het noorden van India, geldt als een staat waar de wetteloosheid hoogtij viert. De afgelopen weken hebben zich meer incidenten voorgedaan. Maandag nog stak een menigte een man die motorfietsen zou hebben gestolen, de ogen uit.

naar: De Pers van 14 september 2007
101p
Van welk verschijnsel is er in tekst 6 sprake?
A beeldvorming
B eigenrichting
C klassenjustitie
D resocialisatie
E sociale ongelijkheid
tekst 7
Delftse jongeren worden verdacht van 36 misdrijven De politie denkt met de arrestatie van zeven jongeren in totaal 36 misdrijven in en om Delft te hebben opgelost. De jongeren, in de leeftijd van zeventien tot…

Delftse jongeren worden verdacht van 36 misdrijven De politie denkt met de arrestatie van zeven jongeren in totaal 36 misdrijven in en om Delft te hebben opgelost. De jongeren, in de leeftijd van zeventien tot negentien jaar, worden verdacht van straatroof, fietsendiefstallen en inbraken in huizen, bedrijven en auto's. Dat heeft de politie vanmorgen bekend gemaakt.

bron: NRC Handelsblad van 3 augustus 2007
Lees tekst 7.
111p
Tijdens de verhoren bleek dat hier sprake was van groepsgedrag.
Geef een verklaring waarom jongeren in groepsverband gemakkelijker
misdrijven plegen dan jongeren in hun ééntje.
tekst 8
Politie Rotterdam mag weer preventief fouilleren ROTTERDAM (ANP) - De politie in Rotterdam mag in het centrum weer preventief fouilleren. Sinds half september had de politie deze bevoegdheid niet meer. Burgemeester…

Politie Rotterdam mag weer preventief fouilleren ROTTERDAM (ANP) - De politie in Rotterdam mag in het centrum weer preventief fouilleren. Sinds half september had de politie deze bevoegdheid niet meer. Burgemeester Ivo Opstelten van Rotterdam heeft het gebied woensdag aangewezen omdat er de afgelopen tijd een reeks gewelddadige incidenten waren. Met de aanwijzing van het gebied wil de burgemeester het risico van (vuur)wapenbezit en -gebruik terugdringen. In het gebied kan de officier van justitie voor de duur van maximaal twaalf uur ieders bagage laten controleren, vervoermiddelen laten onderzoeken en personen fouilleren op de aanwezigheid van wapens of munitie. De aanwijzing geldt voor een half jaar.

naar: De Twentsche Courant Tubantia van 24 oktober 2007
122p
In de rechtsstaat heeft de overheid de volgende taken:
1 handhaven van de rechtsorde;
2 beschermen en respecteren van de rechten van de burgers.
Deze twee taken van de overheid kunnen met elkaar botsen. Tekst 8 is daarvan
een voorbeeld.
Leg uit dat taken 1 en 2 met elkaar kunnen botsen.
Doe het zo: neem onderstaande regels over en vul het antwoord aan.
Taak 1 houdt in dat …
Taak 1 botst met taak 2 omdat/want …
tabel 1
Onveiligheidsgevoelens in de bevolking van 15 jaar en ouder, 2006 (in %) geslacht man 17,1 vrouw 30,1 leeftijd 15-24 jaar 28,8 25-34 jaar 26,8 35-64 jaar 23,2 65 jaar en ouder 17,9 opleidingsniveau geen, lager of…

Onveiligheidsgevoelens in de bevolking van 15 jaar en ouder, 2006 (in %) geslacht man 17,1 vrouw 30,1 leeftijd 15-24 jaar 28,8 25-34 jaar 26,8 35-64 jaar 23,2 65 jaar en ouder 17,9 opleidingsniveau geen, lager of voortgezet 22,8 middelbaar 23,8 hoger onderwijs 25,4 herkomst autochtoon 22,4 Westerse allochtoon 26,7 niet - Westerse allochtoon 31,9 inkomensbron inkomen uit arbeid 23,3 inkomen uit uitkering 33,1 inkomen uit pensioen of anders 21,3

naar: tabel B8.6 in bijlage ‘Veiligheid’ in het rapport ‘De sociale staat van
Nederland 2007’, Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag, 2007
Maak gebruik van tabel 1.
131p
Hieronder staan vier uitspraken over tabel 1:
1 Vrouwen voelen zich onveiliger dan mannen.
2 Ouderen voelen zich onveiliger dan jongeren.
3 Mensen met een uitkering voelen zich onveiliger dan mensen die betaald
werk verrichten.
4 Autochtonen voelen zich onveiliger dan allochtonen.
Neem onderstaande regels over en schrijf per uitspraak op of deze juist of
onjuist is.
Uitspraak 1 is …
Uitspraak 2 is …
Uitspraak 3 is …
Uitspraak 4 is …
afbeelding 1
straat- niveau crimi
bron: Binnenlands Bestuur van 28 november 2003
141p
In afbeelding 1 zie je een ijsberg. De ijsberg is de totale hoeveelheid criminaliteit
in Nederland. Boven op de ijsberg staat het merkbeeld van de politie.
De tekenaar wil duidelijk maken dat slechts een klein deel van de criminaliteit
(‘het topje van de ijsberg’) bekend is bij de politie.
Geef een reden waarom slechts een klein deel van de totale criminaliteit
bekend is bij de politie.
151p
Volgens afbeelding 1 is ongeveer 75% van de criminaliteit niet bekend bij de
politie.
Op welke manier kan men het beste vaststellen hoe groot de werkelijke omvang
is van de criminaliteit?
Door het houden van enquêtes onder
A gevangenen die kunnen aangeven wat ze werkelijk hebben gedaan.
B slachtoffers van delicten die bekend zijn bij de politie en bureaus voor
slachtofferhulp.
C willekeurige burgers die kunnen aangeven of ze het slachtoffer geweest zijn
van bepaalde misdrijven.

opgave 2Politiek en beleid

tekst 9
Kabinet wil geen referendum EU DEN HAAG – Het kabinet ziet er niets in, maar de SP, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, wil een referendum organiseren over het gewijzigde verdrag van de Europese Unie. De…

Kabinet wil geen referendum EU DEN HAAG – Het kabinet ziet er niets in, maar de SP, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, wil een referendum organiseren over het gewijzigde verdrag van de Europese Unie. De SP zal een wetsvoorstel indienen om een referendum te mogen houden.

naar: De Gooi- en Eemlander van 22 september 2007
Lees tekst 9.
161p
De Tweede Kamer beschikt over verschillende rechten.
Van welk recht wil de SP-fractie gebruik maken?
A recht van amendement
B recht van enquête
C recht van initiatief
D recht van interpellatie
171p
Het kabinet-Balkenende IV wilde geen referendum houden over een nieuw
Europees Verdrag. In juni 2005 hebben de Nederlandse kiezers via een
referendum ‘nee’ gestemd tegen de Europese grondwet. Het nieuwe Europees
Verdrag is een gewijzigde versie van de oude Europese grondwet.
Welke argumenten zijn er tegen een referendum over het nieuwe Europees
Verdrag?
Kies de juiste twee argumenten uit onderstaand rijtje. Schrijf de nummers op.
1 De burgers raken door het referendum onvoldoende op de hoogte van de
voor- en nadelen van de Europese Unie.
2 De invloed van de burgers wordt door een referendum verminderd.
3 De macht van het Tweede - en Eerste Kamer wordt door het referendum
verminderd en in een parlementaire democratie dient het parlement het
laatste woord te hebben.
4 Het Europees Verdrag is te ingewikkeld om door de kiezers beoordeeld te
kunnen worden.
tekst 10
Scholieren 'hokken zich op' in Artis Ongeveer 35 scholieren van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) hebben woensdag rond 10.30 uur een kooi in dierentuin Artis bezet. Ze protesteren tegen de 1040-urennorm…

Scholieren 'hokken zich op' in Artis Ongeveer 35 scholieren van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) hebben woensdag rond 10.30 uur een kooi in dierentuin Artis bezet. Ze protesteren tegen de 1040-urennorm in het voortgezet onderwijs.

bron: Brabants Dagblad van 16 januari 2008
182p
LAKS is een belangengroep voor scholieren. Niet iedere belangengroep heeft
even veel invloed. De invloed van een belangengroep hangt af van de
machtsmiddelen van die groep.
Welke machtsmiddelen heeft LAKS? Noem er twee.
tekst 11
Kwalificatieplicht Per 1 augustus 2007 geldt de kwalificatieplicht. Alle leerlingen blijven volledig leerplichtig tot het einde van het schooljaar waarin ze zestien jaar worden. Na de beëindiging van de volledige…

Kwalificatieplicht Per 1 augustus 2007 geldt de kwalificatieplicht. Alle leerlingen blijven volledig leerplichtig tot het einde van het schooljaar waarin ze zestien jaar worden. Na de beëindiging van de volledige leerplicht gaat de kwalificatieplicht gelden voor die jongeren die: − nog geen 18 jaar zijn; − nog geen startkwalificatie hebben behaald; en − de volledige leerplicht achter de rug hebben. De bedoeling is dat ze minstens een havo-, vwo- of mbo2-diploma halen. Deze uitbreiding van de huidige leerplicht is een middel om schooluitval van jongeren te voorkomen en hen een degelijke positie te geven op de arbeidsmarkt.

bron: www.minocw.nl van 27 februari 2008
191p
Schooluitval van jongeren is een politiek en maatschappelijk probleem.
Het politieke besluitvormingsproces over dit probleem verloopt in een aantal
fasen.
In welke fase van het politieke proces bevindt zich volgens tekst 11 de aanpak
van de schooluitval?
A fase 1: erkennen van wensen als politieke problemen
B fase 2: vergelijken/afwegen van problemen of het bedenken van oplossingen
C fase 3: beslissen over problemen
D fase 4: uitvoeren van besluiten
tekst 12
Eindhoven kiest voor burgemeestersreferendum EINDHOVEN (ANP) - Eindhoven kiest door middel van een referendum zijn nieuwe burgemeester. De gemeenteraad heeft dat dinsdagavond met een kleine meerderheid bepaald.
naar: De Stentor van 21 augustus 2007
201p
Door het houden van een burgemeestersreferendum probeert Eindhoven een
knelpunt in het politieke besluitvormingsproces aan te pakken.
Om welk knelpunt gaat het hier?
A De burgemeester heeft te weinig invloed op het beleid van de gemeente.
B De burgers hebben te weinig invloed op de lokale politiek en politici.
C De oppositiepartijen in de gemeenteraad hebben te weinig invloed op het
collegeakkoord.
D Het college van Burgemeester en wethouders is onvoldoende op de hoogte
van wat er leeft onder de burgers.
tekst 13
Fors meer klachten over overheid DEN HAAG (ANP) - … heeft vorig jaar bijna een kwart meer klachten ontvangen over een onbehoorlijke behandeling door de overheid. Uit die ‘ongekende' stijging blijkt volgens Alex…

Fors meer klachten over overheid DEN HAAG (ANP) - … heeft vorig jaar bijna een kwart meer klachten ontvangen over een onbehoorlijke behandeling door de overheid. Uit die ‘ongekende' stijging blijkt volgens Alex Brenninkmeijer dat de overheid de burger uit het oog dreigt te verliezen. Hij heeft zijn jaarverslag over 2006 dinsdag aangeboden aan Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet.

naar: De Gelderlander van 21 maart 2007
211p
In tekst 13 is op de puntjes de naam van een instantie weggelaten.
Wat is de naam van deze instantie?
A de Hoge Raad
B de Nationale Ombudsman
C het kabinet
D het secretariaat van de Koningin
tekst 14
Niemand wil nog van Beatrix af Koningin Beatrix viert morgen dat ze eerder dit jaar 68 jaar werd. Aan pensioen en aftreden wordt nog niet gedacht. Er zijn partijen die vinden dat een troonswisseling een mooi moment…

Niemand wil nog van Beatrix af Koningin Beatrix viert morgen dat ze eerder dit jaar 68 jaar werd. Aan pensioen en aftreden wordt nog niet gedacht. Er zijn partijen die vinden dat een troonswisseling een mooi moment is om de macht van het staatshoofd te beperken.

bron: Het Parool van 28 april 2006
Lees tekst 14.
221p
Hoe zou de macht van de koningin beperkt kunnen worden?
A De koningin brengt geen bezoeken meer aan het buitenland.
B De koningin houdt geen kersttoespraak meer.
C De koningin is geen lid meer van de regering.
D De koningin verschijnt niet meer op Prinsjesdag.
231p
De koningin heeft regelmatig overleg met de minister-president. De inhoud van
die gesprekken is vertrouwelijk en komt, als het goed is, nooit in de media.
Hoe noemen we dit?
A censuur
B de ministeriële verantwoordelijkheid
C de symbolische functie van de koningin
D het geheim van het paleis
tekst 15
Beste bezoeker, Van harte welkom op mijn site. Ik ben Peter Rehwinkel, burgemeester van Naarden. Op deze site krijgt u een inkijkje in de wijze waarop ik aan het burgemeesterschap invulling geef.
bron: www.burgemeesternaarden.nl van maart 2008
Lees tekst 15.
241p
Wat zijn de taken en bevoegdheden van de burgemeester?
Kies twee taken of bevoegdheden uit het volgende rijtje:
1 Hij/zij is hoofdverantwoordelijk voor de uitvoering van landelijke wetten.
2 Hij/zij is verantwoordelijk voor handhaving van de openbare orde en
veiligheid in de gemeente.
3 Hij/zij stelt de gemeentebelastingen vast.
4 Hij/zij vervult representatieve taken.
tekst 16
Is dit een … begroting? Nou en of! Een vliegtaks voor iedereen die vanuit Nederland vertrekt, een ‘jaloeziebelasting’ op de huizen van miljonairs, een hogere bijtelling voor de gelukkigen die een auto van de zaak…

Is dit een … begroting? Nou en of! Een vliegtaks voor iedereen die vanuit Nederland vertrekt, een ‘jaloeziebelasting’ op de huizen van miljonairs, een hogere bijtelling voor de gelukkigen die een auto van de zaak hebben, en een kinderbijslag die wordt afgepakt van de rijken en -deels- teruggaat naar minima met kinderen. Is dit een … begroting? Nou en of!

naar: de Volkskrant van 19 september 2007
251p
Politieke partijen kunnen op verschillende manieren worden aangeduid,
bijvoorbeeld als links, rechts, midden, religieus, progressief en conservatief.
In tekst 16 is op twee plaatsen een woord weggelaten.
Hoe heeft de schrijver van tekst 16 de begroting genoemd?
A een conservatieve begroting
B een linkse begroting
C een rechtse begroting
D een religieuze begroting
tekst 17
Kamerlid wil meer weten over twijfel bij abortus Kamerlid Esmé Wiegman (ChristenUnie) - zij is tegen abortus - wil van staatssecretaris Jet Bussemaker (Volksgezondheid) weten of abortusartsen wel voldoende oog hebben…

Kamerlid wil meer weten over twijfel bij abortus Kamerlid Esmé Wiegman (ChristenUnie) - zij is tegen abortus - wil van staatssecretaris Jet Bussemaker (Volksgezondheid) weten of abortusartsen wel voldoende oog hebben voor twijfel bij meisjes in nood. Het Kamerlid trekt bij de bewindsvrouw aan de bel naar aanleiding van een reportage in het dagblad Metro. Het kostte het blad Metro weinig moeite om na een rondgang op internet verschillende jonge vrouwen te vinden die achteraf spijt hebben van de abortus die ze lieten plegen.

naar: Nederlands Dagblad van 30 januari 2008
Lees tekst 17.
261p
Kamerlid Esmé Wiegman komt in actie naar aanleiding van een reportage in het
dagblad Metro. Daarmee vervult het dagblad Metro een speciale functie van de
massamedia voor de politieke besluitvorming.
Welke functie van de massamedia is dat?
A aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda
B bijdrage leveren aan de meningsvorming van de burgers
C burgers informeren over het overheidsbeleid
D politici controleren of zij de waarheid spreken
tekst 18
Waardering ARNHEM - Partijleider Jan Peter Balkenende van het CDA heeft zaterdag zijn waardering uitgesproken voor partijleiders Wouter Bos (PvdA) en André Rouvoet (ChristenUnie) over hun ‘positieve bijdrage’ aan de…

Waardering ARNHEM - Partijleider Jan Peter Balkenende van het CDA heeft zaterdag zijn waardering uitgesproken voor partijleiders Wouter Bos (PvdA) en André Rouvoet (ChristenUnie) over hun ‘positieve bijdrage’ aan de formatiebesprekingen. Hij deed dat op de nieuwjaarsbijeenkomst van het CDA.

bron: www.nu.nl van 13 januari 2007
Een tijdslijn:
1 2 3 4 5 Verkiezings- campagne Verkiezingen voor de Tweede Kamer Nieuw kabinet wordt geïnstalleerd. Regering heeft geen meerderheid meer in de Tweede Kamer. Regering biedt ontslag aan bij de koningin.
271p
Op welke plaats in de tijdslijn moet je tekst 18 plaatsen?
A tussen 1 en 2
B tussen 2 en 3
C tussen 3 en 4
D tussen 4 en 5
tekst 19
Europees plan voor zorg De Europese Commissie is met plannen gekomen om patiënten het recht te geven in een andere EU-lidstaat een medische behandeling te ondergaan. De richtlijn moet volgens de Europese Commissie…

Europees plan voor zorg De Europese Commissie is met plannen gekomen om patiënten het recht te geven in een andere EU-lidstaat een medische behandeling te ondergaan. De richtlijn moet volgens de Europese Commissie patiënten zekerheid bieden over de vergoeding van opnames in ziekenhuizen in het buitenland. De Nederlandse zorgverzekeraar zou verplicht worden om ziekenhuisbehandeling in het buitenland te betalen.

naar: NRC Handelsblad van 19 december 2007
281p
Welk uitgangspunt van Europese samenwerking is te herkennen in de plannen
van de Europese Commissie in tekst 19?
A bevorderen van vrij verkeer van diensten, kapitaal en mensen
B ervoor zorgen dat de mensenrechten worden nageleefd
C garanderen dat de nationale parlementen meer invloed krijgen op het
Europees beleid
D verbeteren van stabiliteit en veiligheid in Europa
spotprent 1
..We zijn eruit…!
bron: www.tomjanssen.net van februari 2007
Bekijk spotprent 1.
291p
Tom Janssen heeft de partijleiders van het CDA (Balkenende), de ChristenUnie
(Rouvoet) en de PvdA (Bos) half uitgekleed getekend. Deze partijen zijn eruit
want ze hebben na langdurige onderhandelingen samen een regeerakkoord
gesloten.
Wat probeert Tom Janssen duidelijk te maken met zijn spotprent?
A De partijleiders laten zien dat ze het warm hebben gekregen van de
onderhandelingen.
B De partijleiders zijn blij dat al hun wensen uit de verkiezingsprogramma’s
zijn opgenomen in het regeerakkoord.
C Elke partijleider heeft hard moeten knokken om de andere partijleiders te
overtuigen.
D Elke partijleider heeft eigen programmapunten moeten inleveren om tot een
compromis te komen.
tekst 20
Europees klimaat- en energiebeleid De Europese Commissie wil een vermindering van broeikasgassen in 2020 van ten minste 20 procent. Nederland wil de broeikasgassen meer laten afnemen.
naar: de Volkskrant van 24 januari 2008
Lees tekst 20.
302p
Nederland wil meer doen op het gebied van klimaat- en energiebeleid dan de
Europese Commissie.
Op welke wijze oefent Nederland invloed uit op het Europees klimaat- en
energiebeleid? Kies twee antwoorden uit onderstaand rijtje:
1 De Nederlandse minister van Ruimte en Milieu beslist samen met de
milieuministers van andere lidstaten over de voorstellen van de Europese
Commissie.
2 Het houden van een referendum over Europees milieubeleid.
3 Het Nederlandse parlement moet instemmen met de voorstellen van de
Europese Commissie.
4 Nederlandse vertegenwoordigers in het Europese parlement stemmen mee
over de voorstellen van de Europese Commissie.
tabel 2
uitslag verkiezingen Tweede Kamer 22 november 2006
partij 2006 2003 winst/verlies CDA 41 44 - 3 PvdA 32 42 - 10 VVD 22 28 - 6 SP 26 9 + 17 LPF/Fortuyn 0 8 - 8 GroenLinks 7 8 - 1 D66 3 6 - 3 ChristenUnie 6 3 + 3 SGP 2 2 0 PVV/Wilders 9 0 + 9 EénNL 0 0 0 PvdD 2 0 + 2
PVV: Partij voor de Vrijheid
PvdD: Partij voor de Dieren
bron: www.parlement.com
311p
Hierboven zie je de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen in november
2006. In februari 2007 is er na intensieve onderhandelingen een kabinet
gekomen van CDA, PvdA en ChristenUnie, het kabinet Balkende IV.
Welke andere coalitie zou mogelijk zijn geweest op grond van de
verkiezingsuitslag?
A CDA, PvdA en SP
B CDA, VVD en D66
C GroenLinks, D66 en ChristenUnie
D PvdA, SP en GroenLinks
321p
Twee kenmerken van een parlementaire democratie zijn:
1 er zijn vrije (en geheime) verkiezingen;
2 er is algemeen kiesrecht.
Wat betekent vrije verkiezingen?
331p
Wat betekent algemeen kiesrecht?
341p
De politieke partijen in de Tweede Kamer kun je indelen van links naar rechts.
Welke indeling van links naar rechts is het meest correct?
A CDA, VVD, Partij voor de Vrijheid, ChristenUnie, SP, GroenLinks, PvdA,
D66, Partij voor de Dieren, SGP.
B D66, ChristenUnie, PvdA, SP, Partij voor de Dieren, GroenLinks, CDA, Partij
voor de Vrijheid, VVD, SGP.
C PvdA, SP, CDA, GroenLinks, D66, VVD, ChristenUnie, SGP, Partij voor de
Vrijheid, Partij voor de Dieren.
D SP, GroenLinks, PvdA, D66, Partij voor de Dieren, ChristenUnie, CDA, VVD,
SGP, Partij voor de Vrijheid.
tekst 21
Vrouwen en homo’s discrimineren in politieke functies mag niet BRUSSEL (ANP) - Vrouwen en homo's mogen niet uitgesloten worden van politieke functies als Kamerlid of minister. Europees Commissaris Vladimir Spidla…

Vrouwen en homo’s discrimineren in politieke functies mag niet BRUSSEL (ANP) - Vrouwen en homo's mogen niet uitgesloten worden van politieke functies als Kamerlid of minister. Europees Commissaris Vladimir Spidla (Sociale Zaken) heeft dat geantwoord op vragen van Europarlementslid Sophie in 't Veld (D66). De Europees Commissaris baseert zich op een Europese richtlijn tegen discriminatie op het werk. Europarlementslid In 't Veld reageerde donderdag zeer tevreden: “Politieke ambten zijn gewoon werk. De Europese Commissie kan dus een procedure tegen Nederland beginnen als de Nederlandse staat zelf onvoldoende optreedt.”

naar: Brabants Dagblad van 3 januari 2008
Lees tekst 21 en zie de laatste zin.
351p
Welke bevoegdheid heeft de Europese Commissie als Nederland onvoldoende
optreedt tegen discriminatie van vrouwen en homo’s in de politiek?
A De Nederlandse ministers verantwoording laten afleggen in het Europees
Parlement.
B De zaak voor laten komen bij de Europese Raad.
C Een boete geven aan Nederlandse vertegenwoordigers in het Europees
Parlement.
D Een klacht indienen bij het Europese Hof van Justitie.
tekst 22
Marianne Thieme is ‘Engel van het jaar’ Fractievoorzitter Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren (PvdD) is volgens PerspectieF (de jongerenorganisatie van de ChristenUnie) Engel van het jaar. Vanavond krijgt…

Marianne Thieme is ‘Engel van het jaar’ Fractievoorzitter Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren (PvdD) is volgens PerspectieF (de jongerenorganisatie van de ChristenUnie) Engel van het jaar. Vanavond krijgt zij de prijs overhandigd tijdens de nieuwjaarsborrel in Utrecht. De titel ‘Engel van het jaar’ wordt door PerspectieF jaarlijks uitgereikt aan ‘een politicus die zich het afgelopen jaar heeft ingezet voor christelijke idealen en niet zelf een christelijke partij vertegenwoordigt’. Volgens voorzitter Rogier Havelaar van PerspectieF komt Thieme in aanmerking voor de trofee omdat ze “opkomt voor alles wat geschapen is”.

bron: Nederlands Dagblad van 10 januari 2008
Lees tekst 22.
361p
Welk kenmerk van christelijke politiek past het best bij de reden waarom
Marianne Thieme een prijs heeft gekregen?
A naastenliefde
B rentmeesterschap
C verantwoordelijke samenleving
tekst 23
Scholierenverkiezingen Aan de verkiezingen, georganiseerd door het Instituut voor Publiek en Politiek, namen ruim 153.000 scholieren deel. In de scholierenverkiezingen zou de PvdA 32 zetels in de Tweede Kamer krijgen…

Scholierenverkiezingen Aan de verkiezingen, georganiseerd door het Instituut voor Publiek en Politiek, namen ruim 153.000 scholieren deel. In de scholierenverkiezingen zou de PvdA 32 zetels in de Tweede Kamer krijgen en daarmee de SP een zetel voorblijven. CDA en VVD werden derde en vierde, met respectievelijk 20 en 19 zetels. Opvallend goed scoorde de Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders, die 16 zetels haalde. GroenLinks kwam op 13 zetels, de Partij voor de Dieren op 6, de ChristenUnie op 5, D66 op 4, de Lijst Vijf Fortuyn op 2, de SGP op 1 en EénNL ook op 1.

naar: www.planet.nl van november 2006
Lees tekst 23.
371p
Een politieke stroming bestaat uit meerdere politieke partijen.
Welke politieke stroming is het populairst onder de scholieren die meededen
aan de scholierenverkiezingen?
A de christendemocratische stroming
B de liberale stroming
C de rechtsextremistische stroming
D de sociaaldemocratische stroming

opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: seksualisering van de maatschappij

Bij de beantwoording van de vragen 38 tot en met 49 maak je gebruik van de
teksten 1 tot en met 4 en cartoon 1 in het tekstboekje.
Lees tekst 1 in het tekstboekje.
383p
Seksualisering van de maatschappij is een maatschappelijk vraagstuk.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk als dit voldoet aan onder
andere de volgende kenmerken:
1 Het gaat om een sociaal probleem dat wil zeggen: het gaat om een situatie
die veel mensen onwenselijk vinden.
2 Het gaat om een probleem dat door middel van gezamenlijke actie of door
de politiek kan worden opgelost.
3 Het krijgt de aandacht van de publieke opinie.
Geef van elk kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk een voorbeeld uit
tekst 1.
Doe het zo: neem het onderstaande over en schrijf het voorbeeld erachter.
kenmerk 1: …
kenmerk 2: …
kenmerk 3: …
391p
Het politieke besluitvormingsproces is te verdelen in vier verschillende fasen.
In welke fase bevindt zich het politieke proces over het vraagstuk van de
toenemende seksualisering van de samenleving in tekst 1?
A fase 1: erkennen van wensen als politieke problemen
B fase 2: vergelijken/afwegen van politieke problemen of het bedenken van
oplossingen voor problemen
C fase 3: beslissen over politieke problemen
D fase 4: uitvoeren van besluiten
403p
Een maatschappelijk vraagstuk als seksualisering van de maatschappij kun je
bekijken vanuit verschillende invalshoeken. Deze zijn:
1 de politiek-juridische
2 de sociaal-culturele
3 de sociaal-economische
4 de veranderende en de vergelijkende invalshoek
Welke drie invalshoeken zijn te herkennen in tekst 1? Geef bij elke
invalshoek een passend citaat.
411p
In regels 7 - 8 van tekst 1 staat de nota ‘Meer kansen voor vrouwen.
Emancipatiebeleid 2008-2011’. Minister Plasterk (minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen) heeft deze nota op 28 september 2007 in de
Tweede Kamer gepresenteerd.
Wie hebben de emancipatienota namens de minister geschreven?
Lees tekst 2.
422p
Het APS is een onderwijsadviesbureau dat zich bezighoudt met het begeleiden
en adviseren van docenten en management van scholen en onderwijs-
instellingen. Het APS maakt zich zorgen over de toenemende seksualisering
binnen de schoolmuren, en vindt dat de scholen grenzen moeten stellen.
Vanuit welke waarden komt het APS tot deze oproep aan de scholen? Noem
twee waarden en geef per waarde een citaat uit de tekst.
Maak gebruik van tekst 2.
432p
Dit artikel verscheen in De Telegraaf. Een krant plaatst niet zo maar een artikel,
daar moet een reden voor zijn. De redactie bekijkt of het nieuws geschikt is om
geplaatst te worden. Zij heeft daar een aantal selectiecriteria voor.
Geef twee redenen (selectiecriteria) waarom De Telegraaf dit artikel heeft
geplaatst.
Ga uit van de teksten 1 en 2.
441p
Berichten over seksualisering van de maatschappij kunnen leiden tot bepaalde
beeldvorming over jongeren. Tot die beeldvorming horen ook vooroordelen en
stereotypen.
Welk stereotype over jongeren kan door deze berichtgeving ontstaan?
Lees tekst 3.
452p
De massamedia vervullen voor personen verschillende functies:
1 de informatiefunctie
2 de meningsvormende functie
3 de socialiserende functie
Welke functie vervullen de media volgens de schrijver van tekst 3? Kies één
functie uit bovenstaand rijtje en licht je antwoord toe.
Lees de regels 1 tot en met 5 van tekst 4.
461p
“Het kijken van sexy clips heeft dus weinig invloed op de seksuele moraal.”
(regel 5).
Met welke theorie/visie op de invloed van de media op het denken en gedrag
van mensen, kan men verklaren dat sexy clips weinig invloed hebben op de
waarden en normen van jongeren?
A de agendatheorie
B de injectienaaldtheorie
C de theorie van de selectieve perceptie
D de visie van de media als betekenisverlener
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Maak gebruik van tekst 4.
471p
De informatie die we via de media zien of horen, kan meer of minder
betrouwbaar zijn.
Waarom is de informatie in tekst 4 betrouwbaar?
A De gegevens berusten op controleerbare feiten.
B Er is sprake van hoor en wederhoor.
C Er wordt een mening gegeven over de invloed van sexy tv clips.
Zie cartoon 1 van Fokke & Sukke.
481p
De massamedia vervullen verschillende functies:
Welke functie vervult cartoon 1 vooral?
A de amusementsfunctie
B de informatiefunctie
C de reclamefunctie
D de socialiserende functie
493p
Minister Plasterk en minister Rouvoet willen met beleid komen om jongeren
weerbaarder te maken (dat wil zeggen eigen grenzen te leren stellen) tegen
seksueel geweld en vrouwonvriendelijke beelden in de media.
De ministers willen het media-aanbod voor jongeren veiliger maken door
bijvoorbeeld negatieve seksuele beelden van meisjes en vrouwen in
televisieprogramma’s en videoclips tegen te gaan.
Stel dat de ministers met voorstellen komen in de Tweede Kamer. Eén van die
voorstellen is dat televisieprogramma’s en videoclips eerst getoetst moeten
worden door een commissie. Deze commissie bekijkt of de programma’s en clips
geen negatieve seksuele beelden van meisjes en vrouwen bevatten. Deze
programma’s en clips mogen dan niet worden uitgezonden.
Je mag kiezen: je bent een Kamerlid van een liberale partij of van een
christendemocratische partij. Als Kamerlid van een liberale partij ben je tegen
het voorstel van de ministers en als Kamerlid van een christendemocratische
partij ben je voor het voorstel.
Als Kamerlid schrijf je een reactie op het voorstel van de ministers. Gebruik
minstens twee argumenten en gebruik tussen de 55 en 65 woorden.
Doe het zo:
Als liberaal Kamerlid ben ik tegen het voorstel, want/omdat …
of
Als christendemocratisch Kamerlid ben ik voor het voorstel, want/omdat …
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.