bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2025, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Politiek en beleid

tekst 1
Een maand lang kan iedereen zijn mening geven over het
toekomstige park
Het plan voor de aanleg van een park in de Maashaven in Rotterdam gaat
een volgende fase in. Het nieuwe bestemmingsplan voor het park ligt ter
inzage. Iedereen kan het plan bekijken en zijn mening geven. Je kunt het
plan online bekijken en in Het Timmerhuis. Ook komen er in januari twee
bijeenkomsten in wijkgebouw ‘t Klooster.
De gemeenteraad stelt uiteindelijk het plan vast, nadat de ontvangen
reacties zijn beoordeeld, beantwoord, en waar mogelijk verwerkt in het
bestemmingsplan.
In een bestemmingsplan staat waar een gebied voor gebruikt mag
worden. In het huidige bestemmingsplan is de plek waar het park moet
komen alleen bestemd voor water.
bron: rotterdam.nl, geraadpleegd juni 2024
Lees tekst 1.
11p
Burgers hebben verschillende mogelijkheden om het politieke
besluitvormingsproces te beïnvloeden.
Van welke mogelijkheid kunnen de burgers volgens tekst 1
gebruikmaken?
A contact opnemen met politici
B gebruikmaken van officiële inspraakmogelijkheden
C indienen van een burgerinitiatief
D verzoek indienen om een referendum te houden
Zie tekst 1.
21p
Het proces van politieke besluitvorming verloopt in vier fasen.
In welke fase bevindt de besluitvorming over het park zich?
A fase 1: agendavorming
B fase 2: beleidsvoorbereiding
C fase 3: beleidsbepaling
D fase 4: beleidsuitvoering
Zie tekst 1.
31p
In tekst 1 wordt een taak van de gemeente genoemd.
Wat is een andere taak van de gemeente?
A het aanleggen van autosnelwegen
B het benoemen van een burgemeester
C het inrichten van het landelijk gebied
D het uitgeven van uitkeringen
41p
Welke uitspraak over beleidsambtenaren is juist?
Beleidsambtenaren
A helpen met het voorbereiden van wetsvoorstellen.
B worden ontslagen wanneer er een nieuw dagelijks bestuur wordt
aangesteld.
C zijn politiek verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid.
tekst 2
Gemeente massaal in de fout met parkeerbonnen: bijna helft
bezwaren terecht
De gemeente Den Haag gaat nog steeds vaak in de fout met het
uitschrijven van parkeerbonnen. Uit onderzoek van het tv-programma
Kassa blijkt dat bijna de helft van de mensen die bezwaar indiende tegen
een parkeerbon zijn gelijk haalde.
Er blijken veel fouten gemaakt te worden door scanauto’s die namens de
gemeente controleren of iemand geen of te weinig parkeergeld heeft
betaald, meldt Kassa.
Automobilisten kregen bijvoorbeeld onterecht een boete, terwijl ze
helemaal niet geparkeerd stonden, maar aan het laden en lossen waren.
Of er viel een boete op de mat, terwijl de ontvanger in het bezit was van
een geldige parkeervergunning.
bron: omroepwest.nl van 23 maart 2024
Lees tekst 2.
51p
Media zoals het tv-programma Kassa hebben een aantal functies die van
belang zijn voor een democratie.
Leg uit hoe uit tekst 2 blijkt dat Kassa de waakhondfunctie heeft
vervuld.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kassa heeft de waakhondfunctie vervuld, want …
tekst 3
Landbouwakkoord mislukt
Het doel van het Landbouwakkoord was toekomstperspectief bieden voor
boeren. De relatie tussen de boeren en het kabinet is de afgelopen jaren
flink achteruitgegaan en daarnaast komt er steeds meer op boeren af: zij
moeten bijvoorbeeld drastisch minder stikstof uitstoten. Het akkoord
moest de toekomst schetsen voor boeren die nog doorgaan.
Daarom werd geadviseerd om een Landbouwakkoord op te stellen, samen
met de boeren. Zeven maanden lang is er onderhandeld, maar
gisteravond is het akkoord geklapt omdat de grootste boerenorganisatie
LTO er geen vertrouwen meer in had.
De boeren en tuinders moeten extra maatregelen gaan nemen voor
natuur en het milieu. Belangrijk discussiepunt was de wens van het
kabinet een maximale norm voor het aantal koeien per hectare in te
voeren, om de druk op het milieu te verminderen. Maar LTO zag dat niet
zitten.
bron: rtlnieuws.nl van 21 juni 2023
Lees tekst 3.
61p
Welke taak vervult het kabinet in tekst 3?
A het controleren van overheidsbeleid
B het uitvoeren van overheidsbeleid
C het voorbereiden van overheidsbeleid
Zie tekst 3.
71p
Uit tekst 3 blijkt dat boerenorganisatie LTO een aantal machtsmiddelen tot
haar beschikking heeft. Een van die machtsmiddelen is het beschikken
over kennis of deskundigheid.
Noem een ander machtsmiddel dat boerenorganisatie LTO volgens
tekst 3 tot haar beschikking heeft.
tekst 4
Verkiezingen
Met nog een week tot de verkiezingen is de strijd om de …(1)…
begonnen; het grootste deel van de mensen twijfelt namelijk nog op wie
ze gaan stemmen. Toch zijn er ook mensen die geen seconde hebben
getwijfeld. Zij stemmen al jaren op dezelfde partij.
De partij met de meest trouwe …(2)… is de SGP. Maar liefst 71 procent
van hun kiezers overweegt niet om op een andere partij te stemmen.
bron: hartvannederland.nl van 16 november 2023
Lees tekst 4.
82p
Hieronder staan zes begrippen:
a achterban
b commissaris van de Koning
c fractievoorzitter
d lijsttrekker
e publieke opinie
f zwevende kiezer
Welk begrip moet worden ingevuld bij (1) en welk begrip moet worden
ingevuld bij (2) in tekst 4?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
een letter.
(1) = …
(2) = …
tabel
politieke partij aantal zetels Tweede Kamerverkiezingen 2023 aantal zetels Scholieren- verkiezingen 2023 PVV 37 25 GroenLinks/PvdA 25 17 VVD 24 17 NSC 20 4 D66 9 16 BBB 7 12 SP 5 3 CDA 5 2 Partij voor de Dieren 3 6 Forum voor Democratie 3 21 ChristenUnie 3 3 DENK 3 11 SGP 3 2 Volt 2 4 JA21 1 2 Pirat

politieke partij aantal zetels Tweede Kamerverkiezingen 2023 aantal zetels Scholieren- verkiezingen 2023 PVV 37 25 GroenLinks/PvdA 25 17 VVD 24 17 NSC 20 4 D66 9 16 BBB 7 12 SP 5 3 CDA 5 2 Partij voor de Dieren 3 6 Forum voor Democratie 3 21 ChristenUnie 3 3 DENK 3 11 SGP 3 2 Volt 2 4 JA21 1 2 Piratenpartij/De Groenen - 3 BIJ1 - 1 NL met een plan - 1

bron: kiesraad.nl van 4 december 2023
bron: prodemos.nl van 21 november 2023
92p
Op 22 november 2023 vonden Tweede Kamerverkiezingen plaats. In de
week voor de Tweede Kamerverkiezingen konden scholieren stemmen
tijdens de Scholierenverkiezingen. De tabel laat de uitslagen van beide
verkiezingen zien.
Hieronder staan vier uitspraken over de tabel.
1 Het verschil in zetels tussen de Tweede Kamerverkiezingen en de
Scholierenverkiezingen is het grootst bij Forum voor Democratie.
2 De christendemocratische partijen halen bij de Tweede
Kamerverkiezingen meer zetels dan bij de Scholierenverkiezingen.
3 Geen enkele partij heeft bij de Tweede Kamerverkiezingen evenveel
zetels behaald als bij de Scholierenverkiezingen.
4 Voor het vormen van een meerderheidscoalitie zijn er op basis van de
uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen minstens drie partijen
nodig.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
102p
Direct na de verkiezingen voor de Tweede Kamer begint de
kabinetsformatie.
Hieronder staan vijf stappen van de kabinetsformatie. De stappen staan
niet in de juiste tijdsvolgorde.
a De coalitiepartijen stellen een regeerakkoord op.
b De informateur onderhandelt over de inhoud van het beleid met de
partijen die een kabinet gaan vormen.
c Een verkenner gaat in gesprek met alle fractievoorzitters om te kijken
welke partijen samen een coalitie kunnen vormen.
d Het nieuwe kabinet legt ten overstaan van de koning een eed of
belofte af.
e De formateur zoekt mensen die minister of staatssecretaris kunnen
worden.
Zet de stappen in de juiste tijdsvolgorde.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
een letter.
stap 1 = …
stap 2 = …
stap 3 = …
stap 4 = …
stap 5 = …
tekst 5
Jongen die FvD-lijsttrekker Baudet met bierflesje sloeg is ‘anti-
fascistisch activist’
De verdachte die maandag in een café FvD-lijsttrekker Thierry Baudet met
een bierflesje op zijn hoofd sloeg, is een 15-jarige scholier uit Groningen,
bevestigen bronnen aan deze site. Hij is door de politie opgepakt voor
mishandeling. De 15-jarige behoort tot de anti-fascistische groep AFA
Noord, claimt de extreem-linkse groepering zelf. “Deze jongen heeft
gehandeld vanuit overtuiging”.
Of het een vooropgezet plan was om Baudet aan te vallen, wil de
woordvoerder niet zeggen, maar AFA Noord staat ‘niet altijd’ afwijzend
tegenover gebruik van geweld. “Juist Baudets woorden leiden tot geweld.
Genoeg is genoeg.”
bron: ad.nl van 21 november 2023
Lees tekst 5.
111p
Aan welk kenmerk van extremistische partijen of bewegingen voldoet AFA
Noord in tekst 5?
121p
Welke uitspraak over een constitutionele monarchie is juist?
In een constitutionele monarchie
A is de koning als staatshoofd politiek verantwoordelijk voor het
dagelijks bestuur.
B kan de koning, zonder instemming van de Staten-Generaal, de
grondwet veranderen.
C mag de koning geen Koninklijke Besluiten ondertekenen.
D zijn de bevoegdheden en de macht van de koning beperkt door de
grondwet.
tekst 6
Tweede Kamer wil verzorgingshuis terug voor ouderen
Ouderen moeten weer naar een soort zorgvoorziening kunnen tussen
thuis en het verpleeghuis. Een meerderheid van de Tweede Kamer
steunde dinsdag een oproep aan het volgende kabinet om “werk te
maken” van de herintroductie van zogenoemde verzorgingshuizen.
Initiatiefnemer Joost Eerdmans (JA21) meldt dat “een groot gat is
geslagen tussen thuis en het verpleeghuis” toen veel verzorgingshuizen
tijdens het kabinet-Rutte II ophielden te bestaan.
bron: gooieneemlander.nl van 3 oktober 2023
Lees tekst 6.
131p
Van welk recht maakt Kamerlid Joost Eerdmans in tekst 6 gebruik?
van
A het budgetrecht
B het recht om moties in te dienen
C het recht van amendement
D het recht van enquête
142p
Hieronder staan vier uitspraken over de Europese Commissie.
De Europese Commissie
1 controleert of lidstaten de Europese wetgeving juist toepassen.
2 heeft een uitvoerende taak.
3 heeft het recht om wetsvoorstellen te doen.
4 kiest de Raad van de Europese Unie.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 7
Lidmaatschap Europese Unie
Het lidmaatschap van de Europese Unie brengt niet voor iedere lidstaat
dezelfde voor- en nadelen met zich mee. De meningen over de voor- en
nadelen van het lidmaatschap verschillen niet alleen per lidstaat, ook
binnen lidstaten zijn de meningen verdeeld. Door het lidmaatschap van de
Europese Unie kunnen de regeringen van de lidstaten niet langer over
alle onderwerpen zelf beslissen en zijn er regels waar alle lidstaten zich
aan moeten houden.
bron: eumonitor.nl van januari 2024
Lees tekst 7.
151p
Welke kritiek op de Europese samenwerking is te herkennen in tekst 7?
A Bepaalde groepen of mensen vinden dat de EU te veel de
zelfstandigheid van de afzonderlijke lidstaten beperkt.
B Burgers vinden politieke besluitvorming op Europees niveau
onvoldoende transparant.
C Lidstaten met veel inwoners in de EU hebben veel meer macht en
invloed dan lidstaten met weinig inwoners.
tekst 8
Strengere censuur in China
China kondigt verregaande censuur rond Chinees nieuwjaar aan, om te
voorkomen dat ‘sombere gevoelens’ over de coronapandemie de ronde
gaan doen tijdens de festiviteiten.
bron: ad.nl van 19 januari 2023
Lees tekst 8.
161p
Uit tekst 8 blijkt dat een grondrecht dat geldt in Nederland niet van
toepassing is op China.
Welk grondrecht is volgens tekst 8 niet van toepassing op China?
tekst 9
Utrechtse raad stemt voor houtstookverbod in buitenlucht
Vanaf 2025 is het in de gemeente Utrecht verboden om in de open lucht
hout te stoken. Een krappe meerderheid van de gemeenteraad stemde
gisteravond in met het voorstel om vuurkorven en barbecues die op hout
worden gestookt, te verbieden.
Het voorstel komt van GroenLinks en Partij voor de Dieren. Volgens de
twee partijen is het verbod nodig om de luchtkwaliteit in de stad te
verbeteren. Het verbod geldt straks op alle plekken, dus ook in de eigen
tuin, schrijft RTV Utrecht.
Niet de hele gemeenteraad staat achter het plan, eerder leek het er nog
op dat het voorstel onvoldoende steun zou krijgen. Onder andere D66, de
tweede partij in de raad, en de VVD stemden tegen.
bron: nos.nl van 3 november 2023
Lees tekst 9.
172p
De VVD stemde tegen het houtstookverbod. De VVD is in te delen bij de
liberale stroming.
Leg uit dat het tegenstemmen van de VVD past bij een uitgangspunt
van de liberale stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een uitgangspunt van de liberale stroming is …
Het tegenstemmen past hierbij, want …

opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat

Zie tekst 9.
181p
Uit tekst 9 is af te leiden of het niet houden aan het houtstookverbod een
misdrijf of een overtreding is.
Leg met behulp van tekst 9 uit of het niet houden aan het
houtstookverbod een misdrijf of een overtreding is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uit tekst 9 blijkt dat het niet houden aan het houtstookverbod een … (kies
uit: misdrijf of overtreding) is, want …
tekst 10
Twee jongens aangehouden
De politie heeft twee jongens van 13 en 15 jaar oud aangehouden voor de
dood van een 42-jarige man die eind augustus zwaargewond is
aangetroffen met een straattegel op zijn hoofd in Amsterdam-Noord. Het
slachtoffer overleed een paar dagen later in het ziekenhuis.
bron: telegraaf.nl van 14 september 2023
Lees tekst 10.
191p
Welke taak heeft de politie vervuld in tekst 10?
A opsporen van strafbare feiten
B preventie
C verlenen van hulp
Zie tekst 10.
201p
Is het mogelijk dat de politie de jongens uit de tekst doorverwijst naar
Halt? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een verwijzing naar Halt is … (kies uit: wel of niet) mogelijk, want …
tekst 11
Weinig discussie rond inlichtingenwet
De Tweede Kamer stemt vandaag over een aanpassing van de
inlichtingenwet. Door deze aanpassing kunnen de AIVD en MIVD1) sneller
ingrijpen bij spionagepogingen. Hoe ver gaan we in de bescherming van
onze veiligheid ten koste van onze privacy?
De wet is bedoeld om spionage vanuit andere landen, zoals China en
Rusland, tegen te gaan. Onderzoeksjournalist Wil van der Schans
verbaast zich erover dat deze eventuele aanpassing zo weinig discussie
in het land teweegbrengt. Waar dit eerder wel gebeurde bij de
zogenoemde ‘sleepwet’, hoor je er nu weinig over.
noot 1 AIVD en MIVD zijn inlichtingendiensten van de overheid.
bron: nporadio1.nl van 24 oktober 2023
Lees tekst 11.
211p
Uit welke zin in tekst 11 blijkt het dilemma van de rechtsstaat? Citeer de
zin.
tekst 12
Taakstraf en 1,5 jaar rijontzegging voor YouTuber die crashte met
300 km/uur
De rechtbank in Zwolle heeft YouTuber en auto-ondernemer Rick van S.
veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur en een voorwaardelijke celstraf
van twee weken. Ook krijgt hij een rijontzegging van 1,5 jaar. Hij crashte
in maart vorig jaar met zijn Lamborghini tegen een vangrail op de A28.
Uit onderzoek van het Openbaar Ministerie, waarvoor remsporen en
technische gegevens uit de auto zijn gebruikt, blijkt dat snelheden van ten
minste 314 kilometer per uur werden bereikt. De officier van justitie kwam
woorden tekort om uit te drukken hoe asociaal hij het rijgedrag vond.
Met de taakstraf, de voorwaardelijke celstraf en het innemen van het
rijbewijs wil de rechtbank een signaal afgeven aan de verdachte en aan
de maatschappij dat dit verkeersgedrag onacceptabel is.
Rick van S. vertelde tijdens de zitting twee weken geleden aan de rechter
dat hij enorme spijt heeft van die “ene keer dat hij even het gaspedaal
diep intrapte”.
bron: nos.nl van 6 november 2023
Lees tekst 12.
222p
Welk doel van straffen past bij het vonnis uit tekst 12? Leg je antwoord
uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel van straffen dat bij het vonnis past is …, want …
Zie tekst 12.
231p
Een rechtszitting bestaat uit een aantal vaste onderdelen.
Welk onderdeel van de rechtszitting wordt in de laatste zin van tekst 12
beschreven?
A aanklacht
B laatste woord
C requisitoir
D vonnis
Zie tekst 12.
241p
Hieronder staan twee uitspraken over tekst 12.
1 Rick van S. moet in ieder geval twee weken de cel in.
2 De rechter heeft twee hoofdstraffen en een bijkomende straf opgelegd.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
tekst 13
Jeugdcriminaliteit
De jeugdcriminaliteit in ons land is de afgelopen tien jaar afgenomen. De
uitspraak – die in de media veelvuldig is herhaald – dat criminelen op
steeds jongere leeftijd zwaardere delicten plegen, wordt weerlegd door
recent onderzoek.
Tegelijkertijd zijn de straffen voor jongeren de afgelopen jaren gestegen
en kreeg 25 procent van de veroordeelde minderjarigen in 2021 van de
rechter een celstraf opgelegd. Dat is het dubbele van het aantal in 2015.
En jongeren komen daar vaak slechter naar buiten dan dat ze naar binnen
gingen. Een derde van deze daders komt binnen twee jaar weer terug in
de gevangenis: de … is vooral hoog onder de groep jonge mannen die
geen vangnet of veilige basis heeft om naar terug te keren.
bron: vice.com van 6 oktober 2023
Lees tekst 13.
251p
Welk begrip moet worden ingevuld op de puntjes in tekst 13?
A pakkans
B recidive
C sociale controle
Zie tekst 13.
261p
In tekst 13 wordt een verklaring gegeven voor het feit dat een derde van
de daders binnen twee jaar weer in de gevangenis komt.
Bij welke theorie past deze verklaring?
A de anomietheorie
B de bindingstheorie
C de neutraliseringstheorie
D de rationele-keuze-theorie
271p
Welke instantie kan advies uitbrengen over verdachten en daders tijdens
een rechtszitting?
A de Hoge Raad
B de Veiligheidsmonitor
C het Openbaar Ministerie
D Reclassering Nederland
282p
Hieronder staan vier uitspraken over misdrijven en overtredingen.
1 De vrijheidsstraf voor een misdrijf heet hechtenis.
2 Een overtreding wordt berecht door een politierechter.
3 Als je veroordeeld wordt voor een misdrijf krijg je altijd een strafblad.
4 De vrijheidsstraf voor een overtreding wordt uitgezeten in een Huis
van Bewaring.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 14
Vader en dochter vrijgesproken van bedreiging journalist
Een ondernemer en zijn dochter uit Groningen zijn vrijgesproken van
bedreiging en intimidatie van journalist Willem Groeneveld, zo oordeelt …
in hoger beroep.
De zaak gaat om een ondernemer, die in de stad Groningen eigenaar is
van verschillende panden. In juni 2021 gaf hij de opdracht om een
dertigtal fietsen van huurders van een pand te verwijderen, zonder dat zij
daarvan wisten. Toen Groeneveld daarover schreef, liet de ondernemer
fietsen op de stoep van Groeneveld stallen.
De dochter van de ondernemer plaatste op Facebook een bericht met de
mededeling dat de huurders hun fietsen op konden halen bij Groeneveld,
met daarbij vermelding van zijn thuisadres en 06-nummer.
Door de actie van de familie wisten twee mannen het adres van
Groeneveld te achterhalen, waarna zij ‘s nachts een brandbom in het huis
van Groeneveld gooiden. Het duo werd veroordeeld tot vijf jaar cel en tbs
voor brandstichting en een poging tot moord.
In november vorig jaar werd de ondernemer veroordeeld tot 80 uur
taakstraf, zijn dochter tot 60 uur, maar in hoger beroep werden zij
vrijgesproken.
De rechter erkende dat het verspreiden van de privégegevens van
Groeneveld valt onder ‘doxing’, alleen is dat laatste pas vanaf volgend
jaar strafbaar in Nederland. De actie van vader en dochter vond plaats in
de zomer van 2021.
bron: villamedia.nl van 4 december 2023
Lees tekst 14.
291p
Welke rechterlijke instantie moet worden ingevuld op de puntjes in
tekst 14?
A de rechtbank
B de Hoge Raad
C het gerechtshof
Zie tekst 14.
301p
In welk wetboek of welke wet staan de delicten waar de ondernemer en
zijn dochter van zijn vrijgesproken?
A in de Opiumwet
B in de Wegenverkeerswet
C in de Wet wapens en munitie
D in het Wetboek van Strafrecht
Zie tekst 14.
312p
Tekst 14 laat zien dat criminaliteit een relatief begrip is.
Leg uit dat criminaliteit een relatief begrip is.
Citeer een zin uit de tekst waaruit blijkt dat criminaliteit relatief is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Criminaliteit is een relatief begrip, want...
Citaat: …
321p
Om welke reden kan een officier van justitie besluiten een zaak te
seponeren?
A De verdachte heeft bij de strafrechter bezwaar gemaakt tegen een
schikkingsvoorstel van de officier van justitie.
B De verdachte heeft een strafbeschikking van de officier van justitie
geaccepteerd.
C De verdachte kan schade ondervinden van een rechtszaak en een
veroordeling weegt niet op tegen de noodzaak tot straffen.
tekst 15
Vanuit de meldkamer loodste Jeroen zijn ambulance-collega’s door
de oudjaarsnacht. “Waar is de ophef?”
Op nieuwjaarsdag plaatste ambulance-centralist Jeroen Puyman uit
Warfstermolen op zijn Facebookpagina een hartenkreet over het geweld
tegen hulpverleners. “Waar is de ophef?’’
Puyman werkt na achttien jaar als ambulancechauffeur sinds kort op de
meldkamer, waar hij ambulance-collega’s op meldingen afstuurt.
Net als in de rest van het land was de afgelopen oudjaarsnacht ook in
Friesland onrustig. In Tzummarum en Marrum werd de ME ingezet om
ervoor te zorgen dat hulpdiensten hun werk konden doen.
De oudjaarsnachtdienst is voor zowel centralist als het personeel op de
ambulances een heftige dienst, weet hij. Toen hij op nieuwjaarsdag
wakker werd en het nieuws las, viel het hem op dat er weinig te doen was
om het geweld tegen hulpverleners.
bron: nieuwsbladnof.nl van 7 januari 2024
Lees tekst 15.
331p
Welk immaterieel gevolg van criminaliteit had Jeroen Puyman na
oudjaarsnacht verwacht?
A gevaar voor eigenrichting
B morele verontwaardiging
C normvervaging
D verlies aan vertrouwen in politiek en overheid
342p
Hieronder staan vier uitspraken over politiestatistieken.
1 De aangiftebereidheid verschilt per misdrijf waardoor de cijfers lager
kunnen zijn dan het werkelijke aantal misdrijven.
2 De cijfers van politiestatistieken worden beïnvloed door selectief
opsporingsbeleid.
3 Door het invullen van politiestatistieken kunnen burgers aangegeven
hoe zij het werk van de politie ervaren.
4 Minder zichtbare vormen van criminaliteit zijn ondervertegenwoordigd
in de cijfers ten opzichte van zichtbare vormen van criminaliteit.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met
juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: Illegaal dumpen van drugsafval

Bij de beantwoording van de vragen 35 tot en met 44 maak je gebruik van
de teksten 1 tot en met 3 en de afbeelding in het bronnenboekje.
Criminelen die drugs maken, willen af van het afval dat uit de illegale
drugslaboratoria komt. Ze gooien het chemisch afval dan weg op een
openbare plek, bijvoorbeeld langs de weg of in een bos. We noemen dit
het dumpen van drugsafval. Een drugsafvaldumping is illegaal en dus
strafbaar.
Lees tekst 1.
352p
Maatschappelijke vraagstukken zijn te bekijken vanuit verschillende
invalshoeken. Een van de invalshoeken is de politiek-juridische
invalshoek.
Bij welke andere invalshoek past de informatie in tekst 1?
Citeer een zin uit tekst 1 waarin deze invalshoek te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De informatie uit tekst 1 past bij de … invalshoek.
Citaat: …
362p
Er zijn verschillende politieke stromingen. Twee daarvan zijn de
ecologische stroming en de christendemocratische stroming.
Vanuit welk uitgangspunt vindt de ecologische stroming
drugsafvaldumpingen een groot probleem?
Vanuit welk uitgangspunt vindt de christendemocratische stroming
drugsafvaldumpingen een groot probleem?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uitgangspunt ecologische stroming: …
Uitgangspunt christendemocratische stroming: …
Zie de afbeelding.
372p
De afbeelding is een brochure die de provincie Noord-Brabant op haar
internetsite heeft staan. Massamedia kunnen verschillende functies
hebben voor de samenleving en het individu, zoals de
amusementsfunctie.
Leg uit welke twee andere functies van de massamedia voor de
samenleving en het individu de afbeelding kan hebben.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 De … functie, want …
2 De … functie, want …
Lees tekst 2.
382p
Tekst 2 is verschenen in de regionale krant de Gelderlander. De media
kunnen niet alle nieuwsberichten plaatsen of uitzenden, maar moeten een
keuze maken tussen verschillende berichten. Hiervoor gebruiken de
media een aantal criteria. Zo kunnen de eigen waarden of normen van de
journalist een rol spelen en/of moet een bericht bijvoorbeeld passen bij de
identiteit van het medium.
Noem twee andere selectiecriteria die een rol gespeeld kunnen
hebben bij het plaatsen van tekst 2 in de Gelderlander. Geef per
selectiecriterium met behulp van de tekst een reden waarom dat
selectiecriterium een rol kan hebben gespeeld.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Selectiecriterium 1: …, want …
Selectiecriterium 2: …, want …
Lees tekst 3.
394p
In tekst 3 is te lezen dat het illegaal dumpen van schadelijk drugsafval in
de natuur en de gevolgen daarvan een groot probleem zijn.
We spreken van een maatschappelijk vraagstuk als dit vraagstuk voldoet
aan een aantal kenmerken.
Een kenmerk is dat er sprake moet zijn van een situatie die veel mensen
onwenselijk vinden. Een ander kenmerk is dat het vraagstuk aandacht
krijgt van de media.
Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die
te herkennen zijn in tekst 3 en geef aan waarom uit tekst 3 blijkt dat
het kenmerk te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: … en dit is te herkennen in tekst 3, want …
Kenmerk: … en dit is te herkennen in tekst 3, want …
Zie tekst 3.
401p
In het proces van politieke besluitvorming vindt terugkoppeling plaats.
Leg uit dat in tekst 3 terugkoppeling te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In tekst 3 is terugkoppeling te herkennen, want …
Zie tekst 3.
411p
Bronnen kunnen in meer of mindere mate objectief of subjectief zijn.
Is tekst 3 te beschouwen als een objectieve tekst of een subjectieve tekst
en waarom?
A een objectieve tekst, want de gegevens berusten op controleerbare
feiten
B een objectieve tekst, want de tekst is vanuit een bepaald frame
geschreven
C een subjectieve tekst, want er is geen hoor- en wederhoor gepleegd
D een subjectieve tekst, want er staan meningen van Tweede
Kamerleden in
Zie tekst 3.
421p
Kamerlid Joost Sneller van D66 ziet het legaliseren van xtc als oplossing
voor het illegaal dumpen van drugsafval. Standpunten van politieke
partijen kunnen beschouwd worden als conservatief of progressief.
Is het standpunt van Kamerlid Joost Sneller conservatief of
progressief? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het standpunt is …, want …
432p
D66-Kamerlid Joost Sneller ziet wel iets in een proef waarbij criminelen
hun afval mogen storten op een door de overheid beschikbaar gestelde
plek. Dat mogen ze dan doen zonder dat ze gepakt worden.
Leg uit waarom het beschikbaar stellen van een plek waar criminelen
hun drugsafval mogen storten een preventieve maatregel is voor het
vraagstuk illegaal dumpen van drugsafval.
Noem een repressieve maatregel om het illegaal dumpen van
drugsafval tegen te gaan.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het beschikbaar stellen van een plek waar criminelen hun drugsafval
mogen storten is een preventieve maatregel, want …
Een repressieve maatregel is …
442p
D66-Kamerlid Joost Sneller ziet wel iets in een proef waarbij criminelen
hun afval mogen storten op een door de overheid beschikbaar gestelde
plek. Dat mogen ze dan doen zonder dat ze gepakt worden.
Ben jij het eens met D66-Kamerlid Joost Sneller?
Benoem vanuit welke waarde je tot dit standpunt komt en
beargumenteer je mening.
Doe het zo: neem een van de onderstaande mogelijkheden over en vul
het antwoord aan.
Ja, ik ben het eens met D66-Kamerlid Joost Sneller.
Ik kom op dit standpunt vanuit de waarde: …
Een argument dat bij deze waarde past is: …
of
Nee, ik ben het niet eens met D66-Kamerlid Joost Sneller.
Ik kom op dit standpunt vanuit de waarde: …
Een argument dat bij deze waarde past is: …
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.