opgave 1TEKST 1

opgave 2TEKST 2


opgave 3TEKST 3

NASA gönüllü denek arıyor..! ABD'de, Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi NASA uzun uzay yolculuklarına ön deney olarak laboratuvarda yatakta 1 ay yatacak gönüllüler arıyor Kuzey California'da San Francisco kentinin güneyindeki NASA-Ames Araştırma Merkezi'nden Heather Wilson'un verdiği bilgiye göre, toplam 45 günlük deneme programında ''sağlıklı ve hamile olmayan'' deneklere, 30 gün boyunca yattığı yerde idmanlı ve idmansız deney uygulanacak. Deneyde, gönüllülere saatine 11 dolar ödenecek. Şimdiden gönüllülerden yüzlerce başvuru yapıldı. Yaş sınırı 25-45 arası. Sırtüstü yatan kişinin başı 6 derece eğik olacak. Bu konum, yerçekimsiz ortama benzediği için idmansız safhada kemiklerdeki mineral kaybı da ölçülecek.
opgave 4TEKST 4



Wat is volgens dit artikel bepalend voor het toenemen van iemands geheugencapaciteit en -snelheid? A de omgeving B erfelijke factoren C het ouderlijk gezin D langdurige oefening Dahilerin beyni nas ı l çal ı ş ı yor? Fransa Ulusal Bilimsel Ara ş t ı rmalar Merkezi'nde yap ı lan deney, dahilerin beyinlerinin nas ı l i ş ledi ğ ine ı ş ı k tutuyor Charles Darwin, Wolfgang Amadeus Picasso gibi dünyayı etkilemiş dahilerin ştığı hep merak konusu oldu. nda ani bir şimşek çakması gibi ğı bilinir. Ancak bu noktada lediği, hangi bölgelerinin kullanıldığı Dergisi'nin son sayısındaki habere göre, Bilimsel Araştırmalar Merkezi'nde yapılan beyinlerinin nasıl işlediğine ışık tuttu. ık matematik hesaplarını Alman genci Rüdiger Gramm' ın deneğin beyinleri incelendi. Gramm ve makinesi kullanmadan bazı matematik hesapları yapmaları istendi ve beyin faaliyetleri kamerayla izlendi. Alman gencinin beyniyle diğer deneklerin beyinlerinde harekete geçen bölgeler arasında önemli farklılıklar olduğu gözlendi. Alman genci uzun matematik hesaplarını doğrudan belleğinde tutabiliyordu. Deneyler, uzun süreli bir egzersizin, belli bir konuda beyinde harekete geçen bölgeleri değiştirebileceğini gösterdi. Veriler kişilerin, yoğun bir egzersiz program ının ardından, sadece bilişsel stratejilerini değil, beynin faaliyetlerini de kökten değiştirilebildiğini gözler önüne serdi. Deney sonuçları , tüm dahilerin, "Zamanının tümünü belli bir konuya ayırıp böylece farklı yetenekler ortaya koyabilen, başka hiçbir şeyle ilgilenmeyen manyaklar" olup olmadığı sorusunu da gündeme getirdi.
opgave 5TEKST 5


opgave 6TEKST 6
opgave 7TEKST 7

Stresin ilacı derin nefes Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nce hazırlanan broşürde, stresle başa çıkmada kullanılacak bazı yöntemler şöyle sıralandı: • Nefes verirken gerginliğin kaybolup, vücudun gevşediğini ve rahatladığını hissedin. Nefesi burundan alıp ağızdan verin. • Günde 10 - 15 dakikalık bir kültür fizik hareketini alışkanlık haline getirin. • Yeterli ve dengeli beslenmeye çalışın. Çeşitli yiyeceklerle ideal kilonuzu koruyun. Aşırı yağ, şeker ve tuzdan kaçının, alkollü içecekleri makul ölçüde alın. Yiyeceklerinizi küçük lokmalar halinde yavaş ve iyice çiğneyerek yiyin. Bol su için. • Aynı saatlerde uyuyup uyanmayı alışkanlık haline getirin. Uyumak için yatağa yatın. Sıkıntı, üzüntü, başarısızlık veya hataları yatakta düşünüp, çözüm yolu aramayın. Uyuyamamaktan korkmayın, yatakta sessizce geçirilen saatler de uyku kadar dinlendirir. • Kendinizle olumlu diyaloglar kurun. Problemi saptayıp, küçük parçalara ayırın. Çözüm için seçenekleri belirleyin, bir tanesini seçip, uygulayın. Sonuçları değerlendirip, öğrendiklerinizi gözden geçirin. Sonuç olumluysa kendinizi ödüllendirin. Olumsuz bir sonuç çıkarsa, başka seçenekleri deneyin, vazgeçmeyin, mutlaka bir
opgave 8TEKST 8

Saç bakımı özen ister Saç kestirmek sadece k ı sa olmas ı n ı sa ğ lar, bak ı mla ilgisi yoktur Uzun ve sağlıklı bir saç için sürekli kesim yaptırmak gerekmiyor. Hepiniz uzun ve sağlıklı bir saça sahip olmak için onu sürekli kestirmeniz gerektiğini duyarsınız. Aslında sürekli saçınızı kestirmek sadece onun daha kısa olmasını sağlar. Sağlıklı olması ile hiçbir ilgisi yoktur. ve genişliği ile teknolojilerle bile bunu LIKSIZ SAÇ YOKTUR yoktur. Saçımız ı kesildiğinde saçlarınızın ucu yüzünden hasar kestirip sağlıklı ve uzun şey. Sadece stil saç kestirilmesi Saçınızın sağlıklı olması için yapabilecekleriniz: Günlük olarak pahalı olmayan bir Vitamin (One-A-Day) alın. Saçınızı fazla taramayın. Sadece gerektiğinde şekil vermek için tarayın. Kaliteli bir tarak ya da fırça kullanın. Keskin metal ya da plastik uçlar saçlarınızın uçlarının kırılmasına neden olur. Kaliteli saç ürünleri kullanın. Çoğu alışveriş merkezlerinde satılan şampuan ve saç ürünleri aslında birçok kötü kimyasal maddeyi içlerinde bulunduruyor. Mesela 'ammonium laurel sulfate' , ya da silikon içeren ürünler saçınızı kurutarak daha kolay kırılmasına neden olabiliyor. İçlerinde birçok koruyucu madde bulunduğunu iddia eden bu ürünler saçınız için aslında en büyük tehlikeyi oluşturuyor. Saçınızı sıkı bantlarla toplamayın. Bırakın rahat kalsın. Bu tür toplama şekilleri de kırılmalara neden oluyor.




opgave 9TEKST 9

opgave 10TEKST 10

"Sattığımız her gözlük bizi temsil ediyor" Dilek Sancılı 1 Eskiden pek çok kişi gözlük takmak istemezdi. Çünkü gözlükle hoş görünmediklerini düşünürlerdi. Hatta gözleri ne kadar bozuk olursa olsun uzunca bir süre gözlük takmamak için direnirlerdi. Takmak istediklerinde de iki üç model dışında pek alternatif yoktu. Oysa şimdi kemik çerçeveliden metal çerçeveliye, organik camlılara kadar pek çok seçenek ve çeşide sahibiz. Tabii bunların yanı sıra dünyanın sayılı pek çok markasının da numaralı ve güneş gözlükleri optik firmalarının vitrinlerini süslüyor. 2 Bu firmalardan biri de sektörün eskilerinden Fahri Kuz Optik. Kendi ismini taşıyan firmasının temellerini 1970 yılında Aksaray'da oduncuların arasındaki küçük bir dükkanda atan Fahri Kuz'a dostları , "Hiç böyle bir yerde gözlükçü iş yapar m ı ?" demişler. Fahri Bey ise, "pekmezin varsa sineği Bağdat'tan gelir" sözünü esas alıp müşterilerine sunduğu hizmetle bir yıl gibi kısa bir sürede İstanbul'da isim yapmayı başarm ış . İthalat ve toptancılık dönemlerinden sonra da arka arkaya Atrium ve Akmerkez mağazaları ile lens merkezlerini açan firma, mağazalar zincirine son olarak da Carousel'deki mağazasını eklemiş . 3 Önceleri ürün yelpazesinde gözlük ve saat bulunduran firma, dünyaca ünlü markaları satmaya başladıktan sonra o markaların gözlük ve saatinin yanı sıra kalemini ve çakmağını da piyasaya sunmuş . Christian Bernard, Side Watch, S.T Dupont, Raymond Weil, Gucci, Christian Dior, Versace, Ferre gibi tanınmış 16 markayı bünyesinde bulunduran firma hizmet olarak da dünya standardını yakaladığını belirtiyor. Ayrıca Fahri Kuz Optik kendi adına da Japonya, Almanya, Fransa ve İtalya'da diğer ünlü firmaların yaptırdığı gibi aynı kalitede gözlük yaptırıyor. 4 Yıllardır bu sektörün içinde yer alm ış biri olarak Fahri Kuz'a gözlük alırken nelere dikkat etmemiz gerektiğini sorduk. Şöyle cevap verdi: "Sadece optisyenin tavsiyesine dikkat etmek lazım. İyi bir optisyen sizin havanıza, tipinize hangi gözlük gider çok iyi bilir. Gözlük seçmek insanlar için önemlidir. Çünkü seçtiğiniz gözlük bir süre sonra çerçevesiyle birlikte sizin karakterinizi ortaya koyacaktır. O yüzden de müşterilerimize en iyi hizmeti vermek için çalışanlarımızı çok iyi bir eğitimden geçiriyoruz. Eğitimde çalışanlarımıza öncelikle bir optisyen olduklarını ama aynı zamanda da estetisyen olmalarını ve son olarak da gözlük konusunda bir danışmanlık yapmaları gerektiğini söylüyoruz. Çünkü sattığımız her gözlük taşıyanların yüzünde bizi temsil edecek." 5 Günümüzde insanların sadece bir ürün almak için alışverişe çıkmadıklarını belirten Kuz, müşterilerin aynı zamanda duygu da satın almaya çalıştıklarını ve o duyguyu paylaşabilecek insanlar aradıklarını söylüyor. Bu yüzden de firma olarak, gelen müşterinin hem ruhuna hitap etmeyi hem de sattıkları ürünün faydalarını doğru bir şekilde yansıtmayı amaç edinmişler. Bunun sonucunda da kendilerinden alışveriş yapan bir müşterinin hem güvenini kazandıklarını hem de iz bıraktıklarını düşünüyorlar. Gözlük piyasasında örneğin Cartier bir gözlüğü A gözlükçüsünün de B gözlükçüsünün de sattığını söyleyen Kuz, "Önemli olanın sunuş güzelliği ve hizmet kalitesidir," diyor. Fahri Kuz Optik son olarak müşterilerine "Advantage Card" ile alışveriş imkanı da sağladı . Milliyet, 1998



Birinci paragraf ile ikinci paragraf göz önüne alındığında, aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur? A Birinci paragrafta bir sorun ikinci paragrafta bu sorunun nedenleri açıklanıyor. B Birinci paragrafta genel bilgi, ikinci bu genel bilgi bir örnekle açıklanıyor. C Paragraflar arsında bir ilişki yoktur.


opgave 11TEKST 11 Antik Ça ğ ’da da İ zmir dünyan ı n gözbebe ğ iydi

Antik Ça ğ ’da da İ zmir dünyan ı n gözbebe ğ iydi 1 Çarpık kentleşmeyle görünümünü bozduğumuz, yetersiz alt yapıyla kokuttuğumuz, dere yataklarında bile gecekondulaşmaya izin verdiğimiz İzmir, antik çağlarda da güzelliğiyle ünlüydü. Dönemin ünlü seyyahı Strabon, eski ismi Smyrna olan İzmir için, “Gezdiğim tüm kentlerden daha güzel” demiştir. Anadolu’yu katır sırtında dolaşarak, birçok antik kenti dünyaya tanıtan E. Bean de İzmir için, “Dünyanın en güzel köşelerinden biri” demiştir. Ancak bazı konulardaki kötü kaderinden olsa gerek, Antik Çağ ’da da mimarların kanalizasyon sistemini tam olarak oturtamamaları yüzünden İzmir’in, k ış ayları boyunca sular altında kaldığı bilinmektedir. 2 İzmir’in ilk yerleşim birimi Bayraklı ’dır. “Tepekule” adlı tepecik üzerindeki Antik İzmir Kenti, M.Ö. 3000-300 tarihleri arasındaki yerleşme katlarından oluşmaktadır. Bayraklı Höyüğündeki ilk bilimsel kazı , Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal tarafından, İngiliz ve Türk üyelerden oluşan bir heyetle, 1948 ve 1951 yılları arasında gerçekleştirildi. Akurgal Bayraklı kazılarını 1966’dan 1993’e kadar kesintisiz sürdürdü. 1993’ten bu yana da, çalışmalar eşi Doç. Dr. Meral Akurgal tarafından yapılıyor. Eski İzmir’i gün ışığına çıkarmaya devam eden Kazı Başkanı Doç. Dr. Akurgal, 52 yıllık çalışmayla ilgili olarak bize şu bilgileri aktardı : “Belirli bir sistem içinde, yıllardır devam ettirilen özverili ve başarılı kazılar boyunca, eski İzmir kentinin 20 dönümlük bir bölümü gün ışığına çıkarılmıştır. Bu çalışmalarla, antik kentin ana yapısı olan (Athena Tapınağı ), İzmir’in batısındaki limandan, tapınağa ulaşan anayol (Athena Caddesi) ve bu anayola dik olarak ulaşan yan sokaklar, evler ortaya çıkarılmıştır”. 3 Batı Uygarlığı ’nın günümüze değin bilinen en eski taş çeşmesi 1948-51 yılları arasındaki çalışmalarda ortaya çıkarılmıştır. 1997-98 yıllarında çeşmenin güneybatısında çalışmalar yapılırken kent duvarı dışında kireçtaşı lahit ve pişmiş toprak pithoslardan oluşan mezarlara rastlanmıştır. Bu mezarlar M.Ö. 7. yüzyılın sonu ve 6. yüzyılın ilk yarısına aittir. Tarihçi Herodotos’tan öğrendiğimize göre, M.Ö. 600 yıllarında Lidya Kralı Alyattes, İzmir’i yakıp yıktıktan sonra terk etmiştir. Bu saldırının ardından İzmirliler kentlerini, evlerini, dükkanlarını ve özellikle Athena Tapınağı ’nı daha güzel ve daha görkemli bir şekilde yeniden yapm ışlardır. 4 Antik Çağ ’dan günümüze kadar geçen yüzyıllar boyunca İzmir, seyyahların gözbebeğidir. 19. yüzyılda İzmir’e gelen ve şehre hayran kalan Alman Seyyah Paul Von Lindau, İzmir için, “Günbatım ının dünyada en keyifle izlendiği yer” demiştir. Seyyah, ayrıca İzmir’i “Batının modern bir kenti” olarak nitelemiştir. Acaba “seyyahların gözbebeği” İzmir’den geriye neler kaldı ? Hem yakın geçmişimizi hem de kazıların büyük bir gayretle sürdüğü Antik Çağ ’ ın İzmir’ini yeterince koruyabildik mi? İzmir’e ismini veren Antik kent Smyrna’yı gezerken hemen kuzeyimizde yükselen çarpık binaları , gecekondular ve onların arkasında gökdelen yavrusu apartmanları gördük... Ne manzara ama! Ya o güzelim bağların arasında, korunmaya alınm ış Antik kentin içine girerek, “kafa çekenlere” ne demeli? Doç. Dr. Meral Akurgal’ ın bu konudaki üzüntüsünü fark ediyor ve hassasiyetine katılıyoruz! Yeni As ı r online − Ege’de 100 y ı ll ı k Kaz ı lar


Birinci paragrafta iki gezginin görüşlerine yer veriliyor. Aşağıdakilerden hangisi gezginlerin düşünceleri ile ilgili olarak en doğru bilgiyi veriyor? A Gezginler İzmir hakkında farklı düşünüyorlar. B İzmir’e dengesiz gelişmiş bir şehir diyorlar. C İzmir’i çok beğendiklerini dile getiriyorlar. D İzmir’i sıradan bir şehir olarak nitelendiriyorlar.




opgave 12TEKST 12 K ı z Kulesi Efsaneleri

K ı z Kulesi Efsaneleri Kız Kulesi Üsküdar’da, Salacak’ ın 150-200 metre kadar açığında, küçücük bir ada üzerinde şirin, beyaz bir yapı olarak inşa edilmiş olan Kız Kulesi, İstanbul’un güzelliğine güzellik katan başlıca mimari unsurlardan biri. Tarihi yarımadayı Üsküdar kıyılarından seyretmeyi sevenler, İstanbul panoramasının Kız Kulesi’yle nasıl bir renk ve canlılık kazandığını bilirler. Tarihin eski dönemlerinden beri bilinen bir mevki olan Kız Kulesi, sadece estetik zerafetiyle değil, efsaneleri ve anılarıyla da İstanbul’u zenginleştiriyor. Kız Kulesi ile ilgili söylentilerin en eskilerinden biri, İstanbul’un, ya da o zamanki adıyla Byzantium’un Atina’nın hükümranlığı altında olduğu döneme dayanı yor. Bu 32 göre, Makedonya Kralı Filip’in İstanbul’a saldırma ihtimaline karşı , Atina krallığı , İstanbul’u korumak üzere Amiral Hares komutasında 40 pare gemi gönderiyor. Hares’in çok sevdiği eşi Damalys öldüğünde, amiral, eşini buradaki kayalıkların içine oydurduğu bir mezara defnediyor. Bir başka efsaneye göre ise, Leandra adlı bir genç burada bir genç kıza aşık oluyor. Her gece, sevgilisiyle buluşmak için karşı kıyıdan yüzerek buraya gelen Leandra’ya yol göstermek için, sevgili Kız Kulesi’nin bulunduğu kayalıkların üstünde ateş yakıyor. Bir fırtınalı gecede genç kızın yaktığı ateş sönüyor. Leandra, kayalıkları bulamıyor ve yolunu 33 . Boğazın serin ve karanlık sularında boğulup gidiyor. Leandra’nın ölümüne dayanamayan sevgilisi de intihar ediyor. Bizans dönemiyle ilgili efsane de, eski Yunan hikayesindeki gibi ‘acı son’la bitiyor. Falcılar, Bizans kralına, ‘Sevgili kızın, yılan sokmasından ölecek’ diye, kötü bir haber veriyor. Kral, k ızını yılan sokmasın diye, Kız Kulesi’nin bulunduğu kayalıklara bir ev yaptırıp, kızını buraya yerleştiriyor. 34 genç bir subay, kralın kızına aşık oluyor. Günlerden bir gün, genç subay, prensese sunmak için bir demet çiçek hazırlıyor. Çiçek demetinin içinde gizlenen bir yılan, talihsiz prensesi sokup öldürüyor. Selçuklu dönemiyle irtibatlandırabileceğimiz Battal Gazi efsanesinde ise ‘mutlu son’ var. Battal Gazi, Üsküdar Tekfuru’nun kızına aşık olunca, Tekfur, kızını burada yaptırdığı kuleye hapsediyor. Bunu öğrenen Battal Gazi, 35 basarak Tekfur’un kızını kaçırıyor. Evliya Çelebi’nin hikayesi ise Osmanlı döneminde geçiyor. Çelebi, Sultan Bayezid-i Veli zamanında, Kız Kulesi’nde yaşayan bir velinin, her gün cübbesinin eteklerini toplayıp denizin üstüne oturarak Sarayburnu’na gittiğini ve Sarayda Padişah’a ders verdiğini anlatıyor. Üsküdar açıklarındaki Kız Kulesi’nin bulunduğu kayalıklarda ‘insan yapısı ’ bir bina bulunduğuna dair ilk kesin bilgiler 12. Yüzyıla dayanıyor. Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos’un, Boğaz’ ın Marmara’ya bakan tarafına iki tane savunma kulesi yaptırdığı kaydediliyor. 36 Kız Kulesi’nin bulunduğu yerde, diğeri de Sarayburnu kıyılarında olan bu kulelerin arasına İstanbul’a yönelik saldırıları önlemek ve ticari gemilerin vergi kaçırmasını önlemek için zincir geriliyor. Bizans vakanüvisleri de, Osmanlı Sultanı Orhan Bey’in Üsküdar’a 37 geldiğini, Sultan Orhan’ ın kayınpederi Kantakuzenos’un ise karşı kıyıdan Kız Kulesi’ne kadar gelerek buradan Sultan Orhan’a elçiler gönderdiğini kaydediyor. bilgiler Fetih sı var. rasında da Venedik’e 38 bir deniz birliğinin burayı üs olarak kullandığına dair Fetih’ten sonra, Fatih Sultan Mehmet Kız Kulesi’nin bulunduğu yere bir kale yaptırmış . Kız Kulesi, Fetih’ten sonra çeşitli zamanlarda onarılıyor ve bazı değişikliklere uğruyor. Kulenin Osmanlı dönemindeki son büyük onarımı 2. Mahmut döneminde (1808-1839) yapılı yor. Hattat Rakım’ ın kitabesiyle belgelenen bu onarım (H. 1248/M. 1832-33), Kız Kulesi’ne bugünkü 39 veriyor. Kule daha sonra 1943 yılında içeriden betona çevriliyor.

Başlangıçta, savunma amacıyla inşa edilen Kız Kulesi bu özelliğini Osmanlı döneminde de bir süre muhafaza ediyor. Ancak, İmparatorluğun sınırları genişledikçe savunma amacı önemini kaybediyor. Bunun yerine, denizcilere yol gösteren bir fener olma 40 öne çıkıyor. Kız Kulesi, bayramlarda, cülus merasimlerinde, İstanbul’a önemli ziyaretçilerin geldiği günlerde merasim toplarının atıldığı başlıca yerlerden biri oluyor. Sürgüne gönderilen ya da -çok nadir de olsa- idam edilen önemli şahsiyetlerin bu kulede gözetim altında tutulduğu dönemler de olmuş . Kız Kulesi, 1830’daki kolera salgınında da karantina hastanesi olarak 41 . Cumhuriyet’ten sonra bir süre daha deniz Feneri olarak kullanılan Kız Kulesi, 1964 yılında Savunma Bakanlığı ’na devrediliyor. 1982’de Denizcilik İşletmeleri’ne iade edilen kulede bir ara siyanür deposu yapılıyor. Kız Kulesi, bugün sadece İstanbul’u güzelleştiren bir mimari unsur olarak hayatını sürdürüyor. Milliyet, 2001










Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p

21p
A
31p

41p
A
51p
D
61p
D
72p

81p

91p

101p
B
111p

121p
D
131p
C
141p
D
151p
D
161p
A
171p
C
181p
C
192p

201p
C
212p

222p

231p
A
242p

251p
C
261p

271p
C
281p
C
291p
C
301p
A
311p
A
321p
D
331p
D
341p
A
351p
D
361p
A
371p
C
381p
A
391p
C
401p
C
411p
C