opgave 1Opgave 1 − Ontwikkeling en migratie in Afrika
Wereld
Opgave 1 − Ontwikkeling en migratie in Afrika
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 4.
In bron 1 wordt de VN-ontwikkelingsindex gebruikt. Deze index is
samengesteld met indicatoren uit verschillende dimensies.
11pGeef twee van deze indicatoren, elk vanuit een andere dimensie.
Gebruik bron 1.
Hieronder staan drie uitspraken.
Uitspraak 1: in Afrika is de gemiddelde score op de VN-ontwikkelingsindex
tussen 2000 en 2015 gestegen.
Uitspraak 2: Namibië is het enige land in Afrika dat tussen 2000 en 2015
gegroeid is van categorie II naar categorie III.
Uitspraak 3: buiten Afrika wonen meer Kaapverdianen dan Marokkanen.
22pGeef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
Armoede is niet de enige oorzaak van migratie.
32pToon met de gegevens van twee Afrikaanse landen aan dat armoede niet
de enige oorzaak van migratie is.
Geef vervolgens een andere oorzaak dan armoede die bijdraagt aan
migratie in Afrika.
Gebruik de bronnen 1 tot en met 4.
In het algemeen wordt aangenomen dat economische ontwikkeling in
Afrikaanse landen snel zal leiden tot een afname van de emigratie naar
Europa. Volgens het migratietransitiemodel in bron 4 ligt dat
genuanceerder. In dit model kun je drie migratiefases onderscheiden die
Afrikaanse landen tijdens economische ontwikkeling doorlopen.
43pBeschrijf voor elk van deze drie fases de invloed die economische
ontwikkeling op migratie heeft.
opgave 2Opgave 2 − Ruimtelijke segregatie in Washington D.C.
Bij deze opgave hoort bron 5.
In Washington D.C. woont een relatief grote groep hoogopgeleide mensen
die buiten de Verenigde Staten geboren zijn.
52pBeredeneer dit aan de hand van de functie die Washington D.C. in het
internationale stedelijk netwerk inneemt.
Gebruik het kaartenkatern.
De verschillende bevolkingsgroepen in de Verenigde Staten zijn ongelijk
verdeeld over de steden. In Los Angeles zijn twee bevolkingsgroepen
meer vertegenwoordigd dan in New York en Washington D.C.
62pGeef aan
− welke twee bevolkingsgroepen in Los Angeles meer vertegenwoordigd
zijn dan in New York en Washington D.C.
− waardoor dit spreidingspatroon veroorzaakt wordt.
Gebruik bron 5.
In Washington D.C. bestaat een patroon van ruimtelijke segregatie.
72pBeschrijf dit spreidingspatroon met twee gegevens uit bron 5.
Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
Roslynn is een van de edge cities bij Washington D.C., maar verschilt van
veel andere edge cities in de Verenigde Staten.
82pGeef
− een omschrijving van het begrip edge city;
− een verschil tussen Rosslyn en veel andere edge cities in de
Verenigde Staten.
opgave 3Opgave 3 − De uitbarsting van Anak Krakatau
Aarde
Opgave 3 − De uitbarsting van Anak Krakatau
Bij deze opgave horen de bronnen 6 tot en met 8.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Anak Krakatau maakt deel uit van een langgerekte keten van vulkanen.
92pBeschrijf in twee stappen het ontstaan van deze vulkaanketen.
Gebruik in je beschrijving de namen van de tektonische platen die hierbij
betrokken zijn.
Gebruik de bronnen 6 en 7.
Ten zuidwesten van Anak Krakatau ligt een diepere plek in de zeebodem.
102pLeg het ontstaan van deze diepere plek in de zeebodem uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 6 en 7.
Door de uitbarsting van Anak Krakatau in december 2018 ontstond een
tsunami. Omdat een tsunamiwaarschuwing uitbleef werden de bewoners
compleet verrast door de tsunami.
113pBeschrijf in twee stappen het ontstaan van deze tsunami.
Geef vervolgens aan waarom juist bij deze tsunami een waarschuwing
uitbleef.
Gebruik bron 8 en het kaartenkatern.
In de regio Pandeglang wonen minder mensen dan in de regio Serang.
Toch werd de regio Pandeglang harder getroffen door de tsunami dan de
regio Serang.
121pGeef een gebiedskenmerk van de regio Pandeglang waardoor de tsunami
deze regio harder trof dan de regio Serang.
opgave 4Opgave 4 − De Trans-Siberische spoorlijn
Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 12.
Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
De Trans-Siberische Lijn is een spoorlijn van Moskou naar Vladivostok. In
het zuidoosten van Rusland heeft deze spoorlijn drie vertakkingen:
− de Bajkal-Amur-Magistrale;
− de Trans-Mantsjoerische Lijn;
− de Trans-Mongolische Lijn.
132pGeef
− de naam van de spoorlijn die te zien is op foto b;
− de letter van de foto met het landschap waar je duizenden kilometers
doorheen rijdt in de Bajkal-Amur-Magistrale.
Gebruik de bronnen 11 en 12.
De Trans-Siberische Lijn komt van west naar oost langs de plaatsen
Moskou, Omsk, Ulan Ude en Chabarovsk (zie bron 9). In bron 11 staan de
klimaatgrafieken van deze vier plaatsen.
142pNoteer de letters van de klimaatgrafieken onder elkaar op je
antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste plaats.
Gebruik het kaartenkatern.
De Trans-Siberische Lijn komt langs het langgerekte Bajkalmeer. Dit meer
is op dezelfde wijze ontstaan als de langgerekte meren in Oost-Afrika.
152pBeschrijf het ontstaan van het Bajkalmeer.
Gebruik bron 12 en het kaartenkatern.
In Vladivostok, het eindpunt van de Trans-Siberische Lijn, zijn de winters
ondanks de zuidelijkere ligging en de ligging aan het water kouder dan de
winters in Moskou, het beginpunt van de Trans-Siberische Lijn.
162pBeschrijf het ontstaan van de koude winters in Vladivostok.
opgave 5Opgave 5 − Een geografisch beeld van Zuid-Amerika
Opgave 5 − Een geografisch beeld van Zuid-Amerika
Bij deze opgave horen geen bronnen.
Zuid-Amerika kan worden beschouwd als een formele regio.
Een van de gemeenschappelijke kenmerken is de grote
inkomensongelijkheid in Zuid-Amerikaanse landen.
173pGeef
− de economische indicator die gebruikt wordt om de
inkomensongelijkheid aan te geven;
− vanuit de economische dimensie nog een ander gemeenschappelijk
kenmerk van Zuid-Amerikaanse landen;
− de namen van twee landen in Zuid-Amerika die vanuit
politiek-historisch oogpunt tot een andere formele regio gerekend
kunnen worden.
Zuid-Amerika kent zowel in de stad als op het platteland een grote
inkomensongelijkheid.
182pGeef aan
− hoe de wijken in de stad worden genoemd waar de allerrijksten wonen
en hoe de wijken in de stad worden genoemd waar de allerarmsten
wonen;
− waardoor de inkomensongelijkheid op het platteland groot is.
In veel Zuid-Amerikaanse landen zijn de mogelijkheden om tot verdere
ontwikkeling te komen gunstig. Maar er zijn ook belemmeringen voor deze
verdere ontwikkeling.
193pGeef
− vanuit twee verschillende dimensies een kenmerk van
Zuid-Amerikaanse landen waaruit blijkt dat de mogelijkheden om tot
verdere ontwikkeling te komen gunstig zijn;
− vanuit nog een andere dimensie een belemmering voor deze verdere
ontwikkeling.
opgave 6Opgave 6 − De fysische geografie van Zuid-Amerika
Bij deze opgave horen de bronnen 13 tot en met 15.
Gebruik de bronnen 13 en 14 en het kaartenkatern.
Hieronder staan zes fysisch-geografische kenmerken van Zuid-Amerika.
Drie daarvan horen bij de actieve continentrand in Zuid-Amerika en drie
horen bij de passieve continentrand.
a andesiet
b cordillera's
c grote aardoliereserves
d oude continentale korst
e Roraima-tafelberg
f subductie
202pNoteer op je antwoordblad de begrippen actieve continentrand en
passieve continentrand.
Schrijf achter elk begrip de letters van de drie bijbehorende kenmerken.
Gebruik de bronnen 13 tot en met 15 en het kaartenkatern.
Het sediment in het Amazonebekken is afkomstig uit het Andesgebergte,
het Hoogland van Brazilië en het Hoogland van Guyana.
212pGeef twee oorzaken waardoor het Andesgebergte meer sediment levert
aan het Amazonebekken dan de hooglanden van Brazilië en Guyana.
Gebruik bron 15 en het kaartenkatern.
De ligging van landschapszones wordt bepaald door vier factoren:
− breedteligging;
− invloed van luchtstromen;
− ligging van gebergtes;
− invloed van zeestromen.
Aan de kust van Peru ligt de Sechura. Op dezelfde breedte als de
Sechura liggen in de rest van de wereld in het algemeen andere
landschappen.
224pGeef aan waardoor op deze breedte in het algemeen andere
landschappen dan dat van de Sechura liggen.
Beschrijf vervolgens met de andere drie factoren het ontstaan van de
Sechura.
opgave 7Opgave 7 − Herstructurering in Zaandam
Leefomgeving
Opgave 7 − Herstructurering in Zaandam
Bij deze opgave horen de bronnen 16 tot en met 19.
Gebruik de bronnen 16 en 17.
In de Noordvleugel van de Randstad vindt metropoolvorming plaats.
231pGeef aan dat de stedelijke ontwikkelingen in Zaandam kunnen bijdragen
aan metropoolvorming.
Gebruik de bronnen 16 tot en met 18.
In Amsterdam zijn de huizenprijzen de laatste jaren gestegen.
242pBeredeneer vanuit de economische dimensie dat de gemeente Zaanstad
kan profiteren van de gestegen huizenprijzen in Amsterdam.
Gebruik de bronnen 16 tot en met 18.
Zaandam ziet mogelijkheden om het Hembrugterrein in het zuiden van de
stad te herstructureren tot een gebied met veel werkgelegenheid in de
creatieve sector.
252pGeef op twee verschillende schaalniveaus aan waarom het
Hembrugterrein hiervoor een geschikte locatie is.
Gebruik de bronnen 16 tot en met 19.
In bron 19 staan vier toekomstscenario's voor de sociaaleconomische
bevolkingssamenstelling van Poelenburg.
263pGeef aan waarom toekomstscenario c niet waarschijnlijk is.
Beargumenteer vervolgens in twee stappen of jij toekomstscenario a of
toekomstscenario d het meest waarschijnlijk vindt.
opgave 8Opgave 8 − De hoogwatergeul bij Heesselt en Varik
Bij deze opgave hoort bron 20.
Gebruik bron 20.
In het verleden is ten oosten van Alem een geul gegraven om een
meander in de Maas af te snijden. Ook met de aanleg van
hoogwatergeulen worden tegenwoordig meanders afgesneden.
273pGeef aan
− waarom in het verleden bij Alem de meander is afgesneden;
− waarom tegenwoordig hoogwatergeulen worden aangelegd;
− welke invloed dergelijke geulen hebben op de vertragingstijd.
Gebruik bron 20.
De inwoners van de plaatsen Tiel, Dreumel, Heerewaarden en Rossum
waren in het algemeen voor de aanleg van de hoogwatergeul bij Heesselt
en Varik, omdat het overstromingsrisico daardoor zou afnemen.
282pGeef aan
− in welke twee van de hierboven genoemde plaatsen het
overstromingsrisico het meest zou afnemen;
− waardoor het overstromingsrisico in deze twee plaatsen het meest zou
afnemen.
Gebruik bron 20 en het kaartenkatern.
Inwoners van Heesselt en Varik waren veelal tegen de aanleg van de
hoogwatergeul, omdat het overstromingsrisico door maatregelen
stroomopwaarts al afgenomen was.
292pLeg uit dat het overstromingsrisico bij Heesselt en Varik door deze
maatregelen al afgenomen was.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 20.
Uiteindelijk is de hoogwatergeul niet aangelegd, omdat het risico voor de
inwoners van Heesselt en Varik bij een doorbraak van de dijk bij de
hoogwatergeul te groot was.
302pLeg uit dat het risico voor de inwoners van Heesselt en Varik bij een
doorbraak van de dijk bij de hoogwatergeul groot was.
Je antwoord moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
